BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI
CHU THỊ MAI HƯƠNG
PHƯƠNG PHÁP SƠ ĐỒ HÓA KIẾN THỨC TRONG
DẠY HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM (1919 – 1975)
Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
(Thực nghiệm sư phạm tại vùng Tây Bắc)
Chuyên ngành: Lí luận và Phương pháp dạy học bộ môn Lịch sử
Mã số: 91.40.111
LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Người hướng dẫn khoa học:
1. PGS.TS. Nguyễn Mạnh Hưởng
2. PGS.TS. Đỗ Hồng Thái
HÀ NỘI - 2019
i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, được hoàn
thành với sự hướng dẫn, giúp đỡ tận tình của PGS.TS Nguyễn Mạnh Hưởng,
PGS.TS Đỗ Hồng Thái. Các kết quả nghiên cứu trình bày trong luận án là trung
thực, chính xác. Tài liệu tham khảo, trích dẫn có xuất xứ rõ ràng. Những kết luận
khoa học của luận án chưa từng được ai công bố trong bất kì công trình nào khác.
Tác giả luận án
Chu Thị Mai Hương
ii
LỜI CẢM ƠN
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Nguyễn Mạnh Hưởng,
PGS.TS Đỗ Hồng Thái đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tôi thực hiện thành công
đề tài luận án.
Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô, các nhà khoa học trong Bộ môn Lí
luận và Phương pháp dạy học, Ban Chủ nhiệm cùng các thầy cô trong Khoa Lịch
sử, Phòng Sau đại học - Trường Đại học Sư phạm Hà Nội đã giúp đỡ tôi trong quá
trình học tập và hoàn thành luận án.
Tôi xin gửi lời cảm ơn tới Ban Giám hiệu, Phòng sau Đại học, Bạn Chủ
nhiệm Khoa, các thầy cô và đồng nghiệp trong Khoa Sử - Địa, Trường Đại học Tây
Bắc đã giúp đỡ, động viên tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu đề tài.
Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới gia đình, người thân và bạn bè đã giúp đỡ,
động viên tôi trong quá trình học tập và hoàn thành đề tài luận án.
Hà Nội, tháng … năm 2019
Tác giả luận án
Chu Thị Mai Hương
iii
NHỮNG TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN
Kí hiệu
Tên đầy đủ
BHNCKTM
Bài học nghiên cứu kiến thức mới
CM
Cách mạng
CMVN
Cách mạng Việt Nam
CNTD
Chủ nghĩa thực dân
DHLS
Dạy học lịch sử
DCTS
Dân chủ tư sản
ĐC
Đối chứng
ĐQ
Đế quốc
ĐDTQ
Đồ dùng trực quan
GV
Giáo viên
HS
Học sinh
KT-ĐG
Kiểm tra-đánh giá
LS
Lịch sử
LSVN
Lịch sử Việt Nam
PPSĐHKT
Phương pháp sơ đồ hóa kiến thức
PK
Phong kiến
SGK
Sách giáo khoa
SKLS
Sự kiện lịch sử
THPT
Trung học phổ thông.
TN
Thực nghiệm
TNSP
Thực nghiệm sư phạm
TDP
Thực dân Pháp
TS
Tư sản
iv
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ...................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN ........................................................................................................... ii
NHỮNG TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN ...................................................... iii
DANH MỤC CÁC HÌNH ..................................................................................... viii
DANH MỤC CÁC BẢNG .................................................................................... xiii
MỞ ĐẦU .................................................................................................................... 1
1. Tính cấp thiết của đề tài ....................................................................................... 1
2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ....................................................................... 2
2.1. Đối tượng nghiên cứu .................................................................................... 2
2.2. Phạm vi nghiên cứu ....................................................................................... 2
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu .......................................................................... 3
3.1. Mục đích của đề tài ....................................................................................... 3
3.2. Nhiệm vụ của đề tài ....................................................................................... 3
4. Cơ sở phương pháp luận và phương pháp nhiên cứu .......................................... 3
4.1. Cơ sở phương pháp luận ............................................................................... 3
4.2. Phương pháp nghiên cứu .............................................................................. 4
5. Giả thuyết khoa học ............................................................................................. 5
6. Đóng góp của luận án .......................................................................................... 5
7. Ý nghĩa của đề tài ................................................................................................ 5
7.1. Ý nghĩa khoa học ........................................................................................... 5
7.2. Ý nghĩa thực tiễn ............................................................................................ 5
8. Cấu trúc luận án ................................................................................................... 5
Chương 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN
ĐẾN ĐỀ TÀI .............................................................................................................. 7
1.1. Những nghiên cứu về lí thuyết sơ đồ và ứng dụng lý thuyết sơ đồ trong dạy
học ............................................................................................................................ 7
1.1.1. Nghiên cứu của tác giả nước ngoài ........................................................... 7
1.1.2. Nghiên cứu của tác giả trong nước .......................................................... 13
1.2. Những nghiên cứu và ứng dụng sơ đồ hóa kiến thức trong dạy học lịch sử .. 17
1.2.1. Nghiên cứu của tác giả nước ngoài ......................................................... 17