Phương pháp tính nhanh thời gian Dao động điều hòa sóng cơ điện xoay chiều: Sáng kiến kinh nghiệm giải bài toán bằng công thức tần số góc

Ở

S GIÁO D C VÀ ĐÀO T O THANH HOÁ

Ụ ƯỜ TR

Ạ Ệ Ơ NG THPT TRI U S N V

Ế

Ệ

SÁNG KI N KINH NGHI M

Ề TÊN Đ TÀI

ƯƠ

Ờ

Ộ NG PHÁP TÍNH NHANH TH I GIAN TRONG M T

Ố

Ơ

Ộ

Ệ Ứ

Ề Ộ

Ằ

Ề

Ạ Ầ Ố

Ị

PH S BÀI TOÁN: DAO Đ NG ĐI U HÒA SÓNG C ĐI N XOAY CHI U M CH DAO Đ NG …B NG CÔNG TH C Đ NH NGHĨA T N S GÓC.

(cid:0)

(cid:0)t

(cid:0)

ượ

ạ

Tác gi

: Ph m Th Ph

ả ứ ụ

ự

ộ

ậ

ị Ch c v : Giáo viên SKKN thu c lĩnh v c (môn): V t Lý

THANH HOÁ NĂM 2013

Ụ

Ụ M C L C

Ặ

Ấ

A. Đ T V N Đ

Ề

Trang

ờ ở ầ

I. L i m đ u 3

1. Thùc tr¹ng.

II . Thùc tr¹ng cña vÊn ®Ò nghiªn cøu: 4

2. KÕt qu¶, hiÖu qu¶ cña thùc tr¹ng trªn.

B. Gi¶i quyÕt vÊn ®Ò:

I. C¸c gi¶i ph¸p thùc hiÖn. 5

II . C¸c biÖn ph¸p tæ chøc thùc hiÖn. 6

III. VÒ ph¬ng ph¸p gi¶ng d¹y. 6

IV – Mét sè bµi to¸n vÝ dô. 8

ố ớ ề ộ

1. Đ i v i dao đ ng đi u hòa 8

ố ớ ơ

2. Đ i v i sóng c 13

ố ớ ề ệ

3. Đ i v i đi n xoay chi u 15

ố ớ ạ ộ

4. Đ i v i m ch dao đ ng 17

c. kÕt luËn

ứ ể

I. Ki m ch ng 20

II. Nh ngữ kÕt qu¶ ban đ uầ 20

III. KiÕn nghÞ, ®Ò xuÊt 20

ờ ả ơ

IV. L i c m n 21

Tµi liÖu tham kh¶o:

2. VËt lý s¬ cÊp – TËp 1,2 – GS , TS : Vò Thanh KhiÕt

1. VËt lý 12 –NXB: GD

3. 200 bµi to¸n ®iÖn xoay chiÒu – GS , TS: Vò Thanh

NXB: GD

KhiÕt

4. TuyÓn tËp c¸c bµi to¸n luyÖn thi §H – C§ - TS Chu

NXB: Tæng hîp §ång Nai.

V¨n Biªn

ả ườ ồ ng ĐH H ng

Gi ng viên khoa KHTN Tr Đ cứ

5. 121 bài toán : Dao đ ng và sóng c

ộ ơ GS , TS : Vò Thanh

KhiÕt

NXB: Tæng hîp §ång Nai.

ủ ễ ế ậ ậ ổ 6. Bài t p V t Lý 12 nâng cao Nguy n Th Khôi ( T ng ch biên)

ủ Vò Thanh KhiÕt ( Ch biên )

NXB: GD

7. Kinh nghi m gi

ệ ả ộ ố ậ ị i nhanh m t s bài t p sóng Hoàng Th Thúy

ườ ệ ( Giáo viên tr ng THPT Thi u Hóa)

Ặ

Ấ

Ề

A Đ T V N Đ

Ờ Ở Ầ I. L I M Đ U

ệ

ơ ở ộ ự ừ ố

ậ ấ ự ớ ữ

ấ ậ ế

ọ ỏ

ậ ượ ố ả ữ ặ c B gi

ả ế ơ ọ ể ậ ọ

ặ ọ

ế ả ố ọ

ế ư ế ư ư ế ề ậ ọ ứ ư ể ớ ủ ỉ ề ệ ớ m t huy n mi n núi c a t nh Thanh Huy n Quan Sinh ra và l n lên ủ ư ươ ậ ế Hóa Tôi đã đ n v i V t lý t ng th m c a loài hoa r ng cu n hút nhiên nh h ư ỏ con ong v y. Nh ng câu h i mang tính ch t t nhiên nh vì sao có s m sét khi ạ ệ ạ i nóng đ n v y? Vì sao i làm đèn sáng? Vì sao bàn là l giông bão? Vì sao đi n l ữ ạ ắ l c m nh khi b t chai côca thì b t phun trào lên?...Nh ng câu h i đó thôi thúc tôi ồ ệ ượ ẽ ỏ ố i thích c n k nh ng hi n t h i b tôi và đ ng đ n gi n và r i ngày ậ ứ ữ ố ặ kia B t ng tôi quy n “ Nh ng nhà Bác h c V t Lý” tôi đã đ c h t ngay l p t c ổ ậ ấ ấ ả và c m th y r t yêu thích cái g i là môn “V t Lý” M c dù lúc đó tôi lên 10 tu i ư ch a bi t gì v V t lý. Nh ng B tôi đã nói: “ Con yêu! Con đ c th ch a ph i là ế ọ đ c sách đâu! Đ c nh th con m i nhìn h t sách ch ch a hi u h t sách! Con

ố ố ố ế ừ ừ ả c m nh n! Qua cu n sách này B mu n con bi

ọ ở ầ

ắ ạ th y cô, b n bè và con hãy g ng đ có th

ờ ự ế ừ ầ , t ừ

ố ớ ả ể ni m thích thú cho mình mãi mãi!” T đó tôi đã làm theo l ợ

ọ

ầ ầ

ở ả ườ ưở ế ượ ề i th y có nhi u ph ng b i cách gi

ị ả ươ

ỹ ấ ự

ộ ọ ậ ề ướ ạ i tr ế ự

ỗ ẫ ả ư

ạ ư

ữ ươ ấ ị ng nh t đ nh đ n ph

ộ

ữ ọ ủ ữ

ậ ể ả

ữ ế ừ ế ệ ọ ể ế ậ

ứ ế ủ ướ

ớ ư ư ả

ố ớ ệ ố

ữ ử ế l a đam mê V t Lý” cho các th h

ế

ệ ả ấ ổ

ậ ạ ộ ẩ ắ ẻ

ề ậ ỉ ề ề ị

ộ ạ ủ ữ ắ ằ ố

ừ ấ ọ

ể ể ằ ậ ỉ ạ ề ắ ữ ồ ề ố ầ ằ ế ệ ạ ậ ề

ẽ ậ ớ ế

ổ ố ắ ậ ữ ọ

ự ọ ậ ữ

ề ể ồ

ấ ệ ả ơ ồ

ề ườ ề ọ ậ

ữ

ế ớ ọ ủ ứ ạ ậ ộ ố ữ ể ư ấ ậ ơ ả ữ ả i nhanh nh t, đ n gi n cho nh ng bài toán ph c t p.

ả ậ ọ t không ph i hãy đ c và t t ắ ủ ộ ể ả ứ ố ề i thích cho con mà con hãy r ng m t m m t c a mình m i th B đ u có th gi ể ể ể tìm hi u trong sách, trong th c t ờ ố ữ ề đây i B tôi và gi gi ụ ạ ứ cái l n lao mà B tôi d y tôi đó là: “ Hãy khi đ ng trên b c gi ng tôi ch t hi ớ ạ ọ ữ ử c ti p xúc v i l a đam mê”. Khi tôi theo h c đ i h c tôi đã đ đam mê và gi ươ ệ ủ ầ ng th y giáo ch nhi m tôi là th y Chu Văn Biên là ng ả ọ ắ i đó. Và pháp gi i hay, ng n g n, xúc tích mà tôi cũng b nh h ự ượ ả ự ậ ạ ườ ng THPT Qu ng X ng 1 Tôi đã vinh d đ c cô khi tham gia th c t p t ộ ươ ị ỗ ẫ ng giáo h ng d n tr c ti p tôi là cô Đ Th M , cô đã cho tôi th y m t ph ưở ả ế ng pháp d y h c V t Lý tr c quan, sinh đ ng Cô đã bi n nhi u bài gi ng t ể ướ ấ ng d n tôi đ tôi trình nh là khó thành bài gi ng r t hay và logic m i khi cô h ậ ườ ạ ưở ả ả i d y và d y th t say mê ng nh đang và đã là ng bày cách gi ng tôi c m t ạ ủ ế ưở ự ả ườ ậ ng pháp d y c a v y Đó là nh ng ng i có s nh h ự ỏ ự ấ h i làm t nhiên là có s pha tr n gi a cái tôi cá nhân c a minh Và tôi t tôi t ậ ể sao đ có th nhen nhóm đam mê h c V t Lý cho nh ng th h h c trò mà tôi dìu ắ d t? Có ph i môn Lý khó đã khi n các em cũng khó có th đam mê? Vì v y đã ế ườ ơ ng tôi không ng ng tìm tòi nh ng cách ti p c n ki n th c nhanh h n 6 năm ra tr ễ ể ế ủ ấ c đây Sáng ki n c a tôi và d hi u nh t Nh trong các sáng ki n c a tôi tr ề ể i nhanh và khá thành công đ i v i nhi u có th không m i nh ng đó là cách gi ể ế ủ ồ ắ ế ệ ọ ẻ th h h c sinh nên tôi mu n chia s và l ng nghe ý ki n c a đ ng nghi p đ tôi ế ệ ậ ơ ạ ườ ướ c ti p trên con đ b ng “ Kh i d y và gi ủ ọ h c sinh ti p theo c a tôi. ớ Vì v y mà duyên nghi p theo đu i tôi, thúc đ y tôi luôn c m th y m i ỡ m trong ho t đ ng tìm tòi nó. Và càng tìm hi u sâu s c v V t lý tôi càng ng ỏ ngàng khám phá ra nhi u đi u thú v . Tôi đã hi u r ng mình ch là m t h t cát nh ậ ỏ gi a c n cát tr ng mênh mông r ng mình ch là h u b i nh nhoi c a nh ng b c ư ti n b i vĩ đ i. Và tôi hi v ng r ng t r t nhi u h t cát nh tôi s nhen nhóm tinh th n yêu V t lý cho nhi u th h mà mình dìu d t. Chính vì v y mà trong quá ộ ố ạ ể trình công tác tôi luôn mong mình có th thay đ i cách ti p c n v i m t s d ng ả ằ toán v t lý mà H c sinh cho r ng khó Tôi c g ng tìm ra nh ng cách gi i nhanh ướ ả ả ả ạ c đây khi t cho nh ng d ng toán mà tr h c tôi đã ph i mày mò gi i c trang ườ ng THPT ng THPT Quan Hóa và r i chuy n v tr gi y. Khi tôi v quê tôi là tr ể Tri u S n 5 theo ch ng đ công tác tôi đã dùng h t kh năng và ni m đam mê ế ư chuyên môn đ tìm cách đ a V t Lý ti p c n v i h c sinh giúp h c sinh tìm nh ng cách đ a V t lý vào cu c s ng hàng ngày c a mình tìm ra nh ng cách gi Tuy nhiªn, khi nãi ®Õn häc VËt lý th× mÆc dï biÕt vÒ tÇm quan träng cña m«n nµy nhng phÇn nhiÒu häc sinh ®Òu kh«ng muèn häc hoÆc tá ra sî nã. T¹i sao vËy? Theo t«i nghÜ cã rÊt nhiÒu nguyªn nh©n dÉn ®Õn ®iÒu ®ã, nhng nguyªn nh©n c¬ b¶n nhÊt nh «ng cha ta ®óc kÕt ®ã lµ v× khã nh lý. M«n vËt lý kiÕn thøc kh¸ nhiÒu vµ nã ®Ò

th i kì

ướ ờ

ế ữ ữ ươ ả ng pháp d y

ả nguyên ph ắ ự ậ ệ ọ

ở ờ ọ ớ ố c năm 2007, th i gian thi là 180 phút v i s câu là kho ng 10 câu mà nay h c ạ ậ ạ lu n thì làm sao h c sinh thi tr c nghi m đ t ể ư ể ứ ỏ

ế ậ ạ ọ ướ ề ẫ ộ ọ ng d n cho h c sinh ti p c n đ thi đ i h c m t cách

Ở ề ộ

đây, trong ph m vi đ tài này tôi ch m o mu i xin trình bày m t ỏ ạ ươ ề ấ “ Ph ỉ ạ ộ ờ ng pháp tính nhanh th i gian trong m t s bài ằ ề ộ ố ộ ạ

ộ ứ ị ầ ố

cËp ®Õn nhiÒu vÊn ®Ò mang tÝnh chÊt kÕ thõa, do ®ã nÕu muèn häc tèt m«n nµy ®ßi hái ph¶i cã kiÕn thøc nÒn t¶ng – trÝ nhí – kh¶ n¨ng t duy l« gÝc, t duy trõu tîng cao vµ kh«ng thÓ thiÕu kiÕn thøc to¸n häc v÷ng ch¾c. Nhng nh ta ®· biÕt, kh«ng ph¶i ai còng cã tÊt c¶ nh÷ng yÕu tè ®ã, do ®ã muèn nhiÒu HS hiÓu vÒ VËt lý th× ®iÒu cÇn thiÕt nhÊt ®ã lµ biÕn mét vÊn ®Ò phøc t¹p thµnh mét vÊn ®Ò ®¬n gi¶n dÔ hiÓu. Nhng hÇu nh c¸c cuèn s¸ch VËt lý ®Òu ®Ò cËp ®Õn kiÕn thøc mét c¸ch kinh viÖn vµ ph¬ng ph¸p gi¶i bµi to¸n th× phøc t¹p, khã hiÓu. Víi nh÷ng suy nghÜ, tr¨n trë nh trªn ®· cã kh«ng Ýt thÕ hÖ nhµ VËt lý lao vµo t×m tßi híng gi¶i quyÕt vµ thùc tÕ cho thÊy ®· gÆt h¸i ®îc kÕt qu¶ rÊt kh¶ quan. Chóng ta cã thÓ nhËn thÊy SGK ®· thay ®æi rÊt nhiÒu vÒ néi dung kiÕn thøc còng nh h×nh thøc tr×nh bµy. Lµ mét gi¸o viªn VËt lý míi ra trêng, ®øng gi÷a sù chuyÓn giao gi÷a c¸ch tiÕp cËn kiÕn thøc VËt lý theo ph¬ng ph¸p míi vµ ph¬ng ph¸p cò t«i ®· cè g¾ng häc hái tõ thÇy c«, ®ång nghiÖp, b¹n bÌ vµ kh«ng ngõng tù nghiªn cøu bæ xung cho m×nh nh÷ng c¸ch diÔn ®¹t dÔ hiÓu, ng¾n gän, xóc tÝch kh«ng chØ trong gi¶ng d¹y VËt lý phæ th«ng theo SGK. Trong qu¸ tr×nh t×m hiÓu ®ã t«i băn khoăn là tr sinh ph i làm 50 câu trong vòng 90 phút. V y n u c gi ọ nh dành cho h c sinh trình bày t ể ượ c. Câu h i này c xoay quanh trong tâm trí tôi, thôi thúc tôi tìm hi u đ đi m cao đ ạ ổ thay đ i cách d y, cách h ố ơ ơ nhanh h n, tâm lí t t h n. ấ v n đ r t nh đó là ệ ơ ề toán: Dao đ ng đi u hòa Sóng c Đi n xoay chi u M ch dao đ ng...b ng công th c đ nh nghĩa t n s góc”. Khi chän ®Ò tµi nµy t«i kh«ng tham väng g× lín chØ mong muèn giíi thiÖu víi nh÷ng ngêi quan t©m ®Õn VËt lý mét ph¬ng ph¸p kh«ng míi nhng c¸ch vËn dông cã kh¸c đi ®«i chót vµ tõ ®ã gãp mét “Ýt giã” cho “®¹i d¬ng” ph¬ng ph¸p VËt lý. Thùc tr¹ng cña vÊn ®Ò nghiªn cøu: II.

1. Thùc tr¹ng:

ư ế

ờ ượ ỉ ữ ấ ọ ề ế ờ Nh chúng ta đã bi ữ n a khi tính th i gian có liên quan đ n hàm l ơ t, bài toán v tính th i gian là bài toán khó và r t dài. H n ọ ng giác thì ch nh ng h c sinh h c

ớ ế ầ ủ ả ố

ế ạ ọ ề ờ

ệ ầ ạ ả ầ ặ ự

ể ng giác m i có th tính đúng đ n k t qu cu i cùng. Mà yêu c u c a các ố ắ t nghi p, thi đ i h c…..) là nhanh v th i gian và chính ề ế i là yêu c u đ t lên hàng đ u. Vì v y trong các bài toán có s ộ ố ệ ế

ườ ượ ủ ng, năng l ệ ừ ườ tr ng……… trong ng t

ậ ệ ượ ỏ ố ớ ọ ố ệ ng đi n tr ứ ươ ả ố ượ t t l kì thi tr c nghiêm ( thi t xác v k t qu thì l ế bi n thiên theo hàm s sin hay hàm s cos c a li đ , đi n tích, hi u đi n th , ế ộ đ ng năng, th năng, năng l ầ ố b n ch ng đ u tiên qu là thách th c không nh đ i v i h c sinh.

2. KÕt qu¶, hiÖu qu¶ cña thùc tr¹ng:

ọ ả ệ ế ả

ươ ế ạ ậ ấ ậ ng trình l t nên ch p nh n nghi m nào, lo i

ượ ố i trên 10 phút ra k t qu nghi m ệ ừ ươ ờ ng án là khoanh b a th i gian

ể ả ẫ ỏ

ươ ờ ề

ộ ứ ị ộ ố ằ ộ ệ ề ầ ạ

Tõ nh÷ng lý do trªn dÉn ®Õn viÖc häc sinh kh«ng muèn gi¶i hoÆc rÊt lóng tóng khi gÆp ph¶i lo¹i bµi to¸n trªn. §èi víi häc sinh giái c¸c em khi gi¶i c¸c bµi to¸n nµy còng ph¶i mÊt rÊt nhiÒu thêi gian, có khi chØ gi¶i ®îc nöa bµi cßn nöa cßn l¹i th× kh«ng thÓ gi¶i ®îc. ữ Th m chí có nh ng h c sinh mày mò gi ủ ng giác mà không bi c a ph ọ ả ệ nghi m nào và cu i cùng v n ph i ch n ph dành đ gi i bài toán coi là b phí. Tõ thùc tr¹ng trªn, trong qu¸ tr×nh gi¶ng d¹y ®Ó gióp häc sinh cã c¸i nh×n trùc quan, biÕn mét bµi to¸n “ nh×n phøc t¹p trë nªn ®¬n gi¶n, t«i ®· m¹nh d¹n đ a raư ng pháp tính nhanh th i gian trong m t s bài toán: Dao đ ng đi u hòa Ph ơ Sóng c Đi n xoay chi u M ch dao đ ng…b ng công th c đ nh nghĩa t n ố nh trong s¸ng kiÕn kinh nghiÖm t«i sÏ tr×nh bµy sau s góc” ®©y.

B. Gi¶i quyÕt vÊn ®Ò:

I. Gi¶i ph¸p thùc hiÖn :

ơ ạ ệ ề ộ cña m«n VËt lý,

ộ ợ ươ ấ ố

ng trên tôi th y m t s i dây xuyên su t trong các bài ề ố ề ờ

ộ ố ạ ự ươ ư ề ế ạ ấ ng tuy khác nhau v tính ch t nh ng qui lu t bi n thiên l ủ i có s t

ồ ậ ng đ ng rong thùc tÕ l¹i rÊt khã tëng tîng ®èi víi

ữ ữ ờ ờ ể th× häc sinh trë nªn lóng tóng

Trong qu¸ tr×nh häc tËp vµ gi¶ng d¹y các phÇn Dao ề ộ đ ng đi u hòa Sóng c Đi n xoay chi u M ch dao đ ng t«i thÊy các phÇn nµy cã rÊt nhiÒu øng dông trong cuéc sèng thùc tÕ. HiÖn nay lµ nh ngữ nghµnh rÊt quan träng, liªn quan trùc tiÕp tíi nhiÒu khÝa c¹nh cña cuéc sèng sinh ho¹t vµ s¶n xuÊt. ạ Khi d y b n ch ế ự ế tính th i gian đó là đ u liên quan đ n s bi n thiên đi u hòa c a m t s đ i ượ l nhau. Nh ng tư häc sinh, c¸ch gi¶i vµ lËp luËn cña c¸c em trë nªn rêi r¹c, thiÕu l« gÝc. Mµ ®Æc biÖt lµ khi gÆp bµi to¸n tính th i gian gi a nh ng th i đi m kh«ng cã mét ph¬ng ph¸p cô thÓ, dÉn ®Õn nÕu gÆp bµi to¸n

ượ ươ ng giác ng pháp l . Nhng khi sö dông th× cã nh÷ng bµi c¸c

ệ ươ ươ ượ ng trình đúng – v× ố ng giác thì s nghi m

ở ề ế ử ụ ệ . Cßn ®èi víi c¸c em

ơ ộ ờ ệ ề

ạ ề ộ .

ữ ề ề ộ

ể ộ ờ

ờ ủ ậ ệ ộ ộ ủ ể

ộ

ỏ ng đ dòng đi n thích h p, hay th i gian đ có m t đi u ki n nào đó c n th a ượ ng i và

ệ ề ộ ườ ệ ượ ng đi n tr ể ấ ầ ố ườ ộ ờ ệ ạ ứ ứ

ươ ờ

ủ ầ ố ừ đó có đ c

dÔ th× cã thÓ gi¶i cßn bµi khã th× ®µnh chÞu, mÊt ph¬ng híng t duy. Trong ®a sè c¸c trêng hîp ®ã, víi nh÷ng häc sinh giái th× viÖc c¸c em nghÜ ®Õn ®Çu tiªn ®ã lµ sö dông ph em vÉn kh«ng gi¶i ®îc – mÆc dï dùng ph sao vËy? §ã lµ bëi n u s d ng ph ng pháp l ạ ệ ủ c a nó khá nhi u, vi c lo i nghi m tr nên khó khăn häc sinh kh¸ th× chØ cã thÓ gi¶i c¸c bµi to¸n ®¬n gi¶n cña d¹ng nµy. Khi nghiªn cøu vµ trùc tiÕp gi¶ng d¹y phÇn nµy cho c¸c ®èi tîng häc sinh kh¸c nhau, t«i ®· cã mét suy ghÜ lµ t¹i sao kh«ng t×m hiÓu c¸ch gi¶i ®¬n gi¶n h¬n ®Ó c¸c ®èi tîng häc sinh yªu VËt lý vµ cã kiÕn thøc to¸n häc ®Òu cã thÓ cã mét ph¬ng ph¸p gi¶i hîp lý, xóc tÝch cho bµi to¸n tính nhanh th i gian trong: Dao đ ng đi u hòa Sóng c Đi n xoay chi u M ch dao đ ng Tõ thùc tÕ ®ã, khi gi¶ng d¹y t«i ®· nghiªn cøu t×m tßi mét ph¬ng ph¸p gi¶i tõ c¸c tµi liÖu vµ tõ kinh nghiÖm b¶n th©n. Vµ tõ ®ã t«i ®· thÊy r»ng khi gÆp bµi ế to¸n vÒ tính th i gian trong các bài toán v dao đ ng đi u hòa hay gi a th ờ ể năng, đ ng năng c a v t dao đ ng, th i gian c a sóng hình sin, th i đi m đ có ợ ờ ườ ầ c ủ ệ mãn c a tính đi n tích, c ng đ dòng đi n, năng l ng, năng l ỗ ạ ữ ủ ừ ườ ng c a m ch dao đ ng.......thì gi a chúng tôi th y có th xâu chu i l tr t ụ ụ ứ ng d ng công th c tính th i gian qua công th c tính t n s góc thông d ng. Do ®ã, khi gi¶ng d¹y cho häc sinh vÒ nh÷ng phÇn ng pháp tính th i gian theo trªn t«i ®· híng dÉn c¸c em dïng ph ượ h×nh vÏ trùc quan, dÔ quan ị đ nh nghĩa c a t n s góc t s¸t h¬n vµ do ®ã gi¶i nhanh h¬n, ®óng h¬n. Qua thùc tÕ gi¶ng d¹y, t«i thÊy b¾t ®Çu khi t«i míi ®Ò cËp ph¬ng ph¸p th× häc sinh sÏ thÊy khã hiÓu nhng khi ®· hiÓu ph¬ng ph¸p th× c¸c em sÏ kh«ng cßn ý nghÜ ®ã n÷a vµ chØ cÇn lµ häc sinh kh¸ cã kiÕn thøc to¸n tèt th× hoµn toµn ¸p dông thµnh th¹o ph¬ng ph¸p trªn. Cßn häc sinh rung b×nh th× hiÓu vµ ¸p dông ®îc ®a sè c¸c bµi to¸n thêng gÆp. §èi víi häc sinh giái cã thÓ gi¶i c¸c bµi to¸n thuéc d¹ng khã b»ng ph¬ng ph¸p trªn. Sau ®©y, t«i xin giíi thiÖu ph¬ng ph¸p gi¶ng d¹y vµ mét sè øng dông cô thÓ cña ph¬ng ph¸p, cßn kh¶ n¨ng øng dông réng r·i cña ph¬ng ph¸p th× xin ®Ó c¸c ®ång nghiÖp ¸p dông råi cïng kÕt luËn.

Ứ Ự Ệ Ệ Ổ II. CÁC BI N PHÁP T CH C TH C HI N:

1. §a ra ph

ươ ờ

ộ ố ộ ộ ứ ị ệ ề ề ằ ạ

2. Cung cÊp ph¬ng ph¸p cho mét líp häc cã ®ñ c¸c ®èi t-

ầ ố ng pháp tính nhanh th i gian trong m t s bài toán: Dao đ ng đi u hòa Sóng c Đi n xoay chi u M ch dao đ ng...b ng công th c đ nh nghĩa t n s góc ơ .

3. So s¸nh thêi gian gi¶i, ®é chÝnh x¸c khi gi¶i c¸c

îng häc sinh.

ề ộ ố ằ ệ ề ạ ộ

ầ ố ơ ứ ị cña häc sinh líp häc trªn víi häc sinh

4. Rót ra kÕt luËn, hoµn thiÖn ph¬ng ph¸p gi¶i, phæ bi nế

ộ ờ lo¹i bµi to¸n vÒ tính nhanh th i gian trong m t s bài toán: Dao đ ng đi u hòa Sóng c Đi n xoay chi u M ch dao đ ng...b ng công th c đ nh nghĩa t n s góc líp häc cha ®îc cung cÊp ph¬ng ph¸p này.

ph¬ng ph¸p.

: VÒ ph

ủ ơ ở ậ ¬ng ph¸p gi¶ng d¹y ươ

ươ ớ

ở ộ ng trình l p 10 ̀ ̀ ́ ̣ ̉ ̉ ̣

ề ́ ể ̀ ̣ ơ ̣ n i dung bài ̣ ượ ng ́ ́ ̀ ̣ ơ c trong môt đ n vi th i gian. Tôc đô goc

̀ ̀ ̀ ̉ ̉ ̣ ̉ .” III. 1. C s V t lý c a ph : ng pháp ủ ầ ố ế ị t đ nh nghĩa c a t n s góc trong ch Ta đã bi ́ ộ “Chuy n đ ng tròn đ u” đó là: “ Tôc đô goc cua chuyên đông tron la đai l ́ ́ ̀ ́ đo băng goc ma ban kinh OM quet đ ̣ ượ cua chuyên đông tron đêu la đai l

(cid:0)

ượ ng không đôi (cid:0) (cid:0) (cid:0)

ộ i có: ậ ng trình V t lý 12 ta l

ề ể ủ

t ộ ể ế

ươ ố ộ ộ ể ườ ộ M t đi m dao đ ng đi u hòa trên m t ứ ộ ng ng ủ ẳ ng kính là m t đo n th ng đó .T c đ góc c a

ừ ươ ch ẳ ể ộ ể ộ

(cid:0)

ừ ươ ề ề ằ ề ậ ư (cid:0) ể ủ ng pháp t+(cid:0) ) b ng véc t ơ ằ quay sau: ạ ụ tr c to ạ ộ ề ơ Véc t quay nh uuur . Trên OM

(cid:0) j

ẽ ấ ứ ế ạ

ớ ụ ế ế ố ị

ượ ờ ượ ơ ủ i ta s th y, n u mu n tính nhanh th i gian c a ng là ụ ỉ ầ bán kính quét đ ờ ạ ượ c hai đ i l c trong th i gian đó. Và áp d ng

ừ ạ Và t ạ đo n th ng luôn luôn có th coi là hình chi u c a m t đi m t chuy n đ ng tròn đ u lên đ ầ ố chuy n đ ng tròn đ u b ng t n s góc c a dao đ ng đi u hòa. ế T trên thì SGK đã đ c p đ n ph ễ Bi u di n x =Acos( ơ ộ này có: đ Ox véc t ạ ố + G c: T i O ộ + Đ dài: OM = A ợ + H p v i tr c Ox góc ỗ Xâu chu i hai ki n th c trên l ạ ượ ng bi n thiên đi u hòa thì ta ch c n xác đ nh đ các đ i l (cid:0) ầ ố t n s góc ứ công th c suy ra t

ề và góc mà véc t ứ công th c trên là: (cid:0) (cid:0)

(cid:0)t

(cid:0)

(1)

(cid:0)

cos

x A

(cid:0) Tính góc (cid:0) theo công th c:ứ

ờ ươ Ph

ệ ề ộ ố ộ ằ ạ

ầ ố

ơ : ể ể ễ ề ầ ế Dùng véc quay đ bi u di n các bi n thiên đi u hòa ( tùy theo yêu c u

t+(cid:0) ) t + (cid:0) ) t + (cid:0) )= (cid:0) 2. Néi dung ng pháp tính nhanh th i gian trong m t s bài toán: ộ ề Dao đ ng đi u hòa Sóng c Đi n xoay chi u M ch dao đ ng...b ng công ứ ị th c đ nh nghĩa t n s góc B íc 1: ư ủ ề c a đ ra) nh : ộ Li đ dao đ ng V n t c Gia t cố : a = v/ = A(cid:0)

x v

ươ ộ : x =Acos((cid:0) ậ ố : v = x/ = A(cid:0) sin((cid:0) 2cos((cid:0) Acos(cid:0) Ph ng trình sóng:

j ề j ế ) t + t + 0cos((cid:0)

(cid:0)

ộ ệ ệ ế ữ ệ ệ ườ ) t + (cid:0) ) ệ ả ự

(cid:0) ng tròn l

ệ

ể ả ứ i bài toán

c vào bi u th c (1) đ gi ộ ạ ượ ể ề ầ ể t t mà yêu c u tìm m t trong hai đ i l ng còn

ự i ta v n s theo trình t

ươ ệ

ư ỏ

ậ ể ả ế ướ t tr ộ ườ ắ ơ ể ể ờ ị ề i thành công nhi u ờ c th i gian hay ế ằ

ấ ả ươ ậ ng vì v y mu n th y đ c ng

ng pháp trên là chung cho t ự ế ủ t c các ch ụ ể ấ ượ ứ ạ ọ ố ộ ố ề ộ ố c a nó ta hãy xét m t s ví d đi n hình và m t s đ thi đ i h c

ầ (t – ) i = I0cos((cid:0) ệ Dòng Đi n xoay Chi u: ề ệ Hi u đi n th xoay chi u: u = U ả ụ ệ q = q0cos((cid:0) ữ đi n: Đi n tích gi a hai b n t ạ ộ C ng đ dòng đi n trong m ch dao đ ng, hi u đi n th gi a hai b n t ạ ộ đi n trong m ch dao đ ng……….. ườ ị ượ ử ụ đ ng giác xác đ nh S d ng B íc 2: (cid:0) d a vào các d ki n c a đ ữ ệ ủ ề ự Xác đ nhị B íc 3: ượ ừ ạ ượ ng v a tìm đ Thay các đ i l B íc 4: ế Chó ý: 1. Có th đ bài cho bi ẫ ẽ ổ ư ạ trên nh ng thay đ i cách suy lu n. l ư ộ ướ ể c đ m đ gi ng pháp trên nh m t b 2. Có th dùng ph ấ ấ ớ ng nh nh t, l n nh t…khi bi bài toán nh : Tìm quãng đ ữ ộ ả kho ng th i gian đ con l c đ n chuy n đ ng gi a hai v trí đ ng năng b ng th năng…… ươ 3. Ph ụ d ng th c t ữ ặ đã g p nh ng năm g n đây

Ộ Ố

Ụ

IV M T S BÀI TOÁN VÍ D

ố ớ

ộ

ề

1. Đ i v i dao đ ng đi u hòa

(cid:0)

cos(

(cid:0) 2

)

(cid:0) (cid:0) ộ ậ ệ ề ộ ự Ví d 1:ụ Cho m t v t th c hi n dao đ ng đi u hòa

a. Tìm th i gian đ v t đi đ

ầ ng 98cm k t

3 ể ng.

ượ ầ ộ 0. Bi

b. Tính th i gian ng n nh t k t

ể ừ ờ c quãng đ th i đi m ban đ u t = ề ươ th i đi m ban đ u v t chuy n đ ng theo chi u d ậ ể ậ ể ắ ấ ể ừ ờ ườ ể ể ế ộ ậ th i đi m t = 0 đ n khi v t có li đ x = 2cm

ườ ấ ậ ớ ượ ờ ế ở ờ t ờ ứ ầ l n th 2014. c. Tìm quãng đ ng l n nh t v t đi đ c trong 0,25s

ấ ậ

ế ng nh nh t v t đi đ ậ ượ ỏ d. quãng đ e. Tính v n t c trung bình khi v t đi t c trong 0,25s ừ li đ x ộ 1 = 2 cm đ n li đ x ộ 2 = 2cm l n ầ

ườ ậ ố ấ ầ g n nh t.

ả

ượ ể ậ H ng d n cách gi a. Tìm th i gian đ v t đi đ c quãng đ

ể

ậ

ướ ẫ ườ ng 98cm ể ế ở ờ th i đi m t ề ươ ng.

ầ ộ ộ c trong m t chu kì là: (cid:0) (cid:0)

(cid:0)

Quãng đ 4 (cid:0) A ậ ờ ể ừ ờ k t th i đi m ban đ u t = 0. Bi ầ ban đ u v t chuy n đ ng theo chi u d ườ ượ 16 ờ ể ậ ng v t đi đ => S = 6 S(cid:0) cm ượ ườ ậ + 2cm c quãng đ ng 98cm là: t

0 = 2cm. ờ

th i đi m ban đ u x

ể ậ ở ừ

ộ ng A = 4cm

ề ươ ộ ng)

ừ ườ V y th i gian v t đi đ = 6T + t2cm = 6 + t2cm ầ ể Ở ờ Do đó bài toán tr thành tìm th i gian đ v t đi t ươ ế li đ 2cm đ n biên d ể ầ ( Do ban đ u v t chuy n đ ng theo chi u d T đ ậ ng tròn ta có: (cid:0)

t cm 2

3 (cid:0)

1 6

(cid:0) (cid:0)

37 6

2(cid:0) 3

(cid:0) (cid:0)

ấ ể ừ ờ ắ ờ b. Tính th i gian ng n nh t k t ể th i đi m t = 0

ộ ầ ậ ứ

ậ ẽ ậ ộ

ầ ộ

ề ớ ậ ề ạ

ế đ n khi v t có li đ x = 2cm l n th 2014. ừ T hình v ta nh n xét trong m t chu kì v t dao ộ ươ đ ng đi u hòa đi qua li đ x = 2cm hai l n. T ng ứ ể ộ ể ng v i v t chuy n đ ng tròn đ u t i hai đi m M 1 và M2.

2 là nh ng l n ch n.

ữ ầ ẻ ữ ầ ẵ , qua M

(cid:0)

1006

33,

1 3 ấ ậ

(cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) ữ ầ Nh ng l n qua M 1 là nh ng l n l ờ ầ Do đó th i gian c n tìm là: (cid:0) T 2 (cid:0) 3

ớ

2012 2 ườ ng l n nh t v t đi đ c. Quãng đ ườ ậ ố ớ có v n t c l n, vì v y quãng đ ố ọ ộ ừ ẽ ậ lân c n g c t a đ . T hình v ta có: (cid:0)

(cid:0)

ậ ậ ượ c là khi v t ẽ ằ ng này s n m

sin

A sin.2

sin.4.2

max

t 2

(cid:0) 2.25,0 2

(cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0)

M 1

ỏ

d. Quãng đ ậ v t dao đ ng ta có:

(cid:0)

ườ ộ ượ ấ ậ ng nh nh t v t đi đ ừ ậ ở lân c n biên. T hình v c là khi ẽ

A 1(2

cos

)

1(4.2

cos

)

min

t 2

(cid:0)

(cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0)

(cid:0)

1(8

cos

1(8

)

2 2

M 2

(cid:0)

(cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0)

(cid:0) ậ ừ li đ x ộ 1 = 2 cm đ n liế

(cid:0)

ấ ậ ố e. Tính v n t c trung bình khi v t đi t ầ ầ đ xộ 2 = 2cm l n g n nh t.

(cid:0)

1 6

(cid:0) (cid:0) (cid:0)

s t

4 1 6

(cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0)

ậ Nh n xét:

ạ

ắ 1. Qua 5 ý trên chính là 5 d ng toán thi tr c ặ ầ ế ườ

ả ằ ọ ng g p. N u các quý th y cô đ c ấ

ể ể

ồ ượ ượ ằ ẽ ư ộ ấ ng giác r i) ch không nh tôi v trên

ẽ ấ c vòng tròn l ụ ứ ườ

ế ọ ề ỉ ầ ư ẽ duy

ệ ờ

ươ ư ng trình l ẽ

ệ vào nghi m th ấ thì th y ngay r ng cách gi i trên là nhanh nh t vì khi các em đi thi thì có ộ th các em nháp hình m t cách r t nhanh ( có th dùng tay ngo ng m t cái là đã ra đ ế máy tính thi u công c nên hình v r t lâu và r m. ặ ạ ấ ế trên hình r t ti ả Ngoài cách gi ạ ế ệ ệ ệ

ẽ ấ ệ ấ ầ ờ

ẹ ắ ằ ộ ồ

ộ ứ ớ ắ ỏ ộ

ỏ

ọ ờ ữ ế ấ ắ ằ ầ ộ ọ 2. N u g p lo i bài toán này thì h c sinh ch c n đ c đ và v hình, t t ki m th i gian. ượ ể ng giác nh ng s 3. i trên thì ta có th dùng ph ị ọ ấ r t lâu vì công vi c lo i nghi m và ch n nghi m khi nó có giá tr lên đ n hàng ể ấ nghìn s r t m t th i gian và có th l y nh m nghi m! Ví d 2:ụ Cho m t con l c lò xo n m ngang g m lò xo nh có đ c ng k = ộ ậ 100N/m và v t nh m = 100g. Kích thích cho con l c dao đ ng v i biên đ 5cm. B qua m i ma sát. Hãy: a. Tìm th i gian ng n nh t gi a hai l n đ ng năng b ng th năng.

ằ ộ ả ể ế th i đi m con l c có đ ng năng b ng th ờ b. Tìm kho ng th i gian ng n nh t t

(cid:0)

ấ ừ ờ ấ ế ắ ầ ắ ế

ắ ộ năng đ n khi con l c có đ ng năng g p hai l n th năng.

ướ ắ

ả i ộ

M 1

M 3

ữ ầ

ế

ẫ H ng d n cách gi ằ ấ ờ a.Tìm th i gian ng n nh t gi a hai l n đ ng năng b ng th năng.

(cid:0)

rad

10(cid:0)

k m

(cid:0) (cid:0) Ta có:

đ = Wt => W = 2Wt

ế ộ ằ Khi đ ng năng b ng th năng: W

kA (cid:0)

.2.

A(cid:0) 2

(cid:0) (cid:0) => =>

1 2 c vòng tròn l

1 2 ẽ ượ Ta v đ (cid:0)

(cid:0)

ượ ư ẽ ng giác nh hình v

M 4

M 2

2 (cid:0)

2 (cid:0) 10

1 20

V y: ậ (cid:0) (cid:0) (cid:0)

ả ấ ừ ờ ể ắ ắ th i đi m con l c

ế ế ế ằ ầ ắ ộ

kA (cid:0)

ấ ắ ầ ộ ờ b. Tìm kho ng th i gian ng n nh t t ộ có đ ng năng b ng th năng đ n khi con l c có đ ng năng g p hai l n th năng. ế Khi con l c có đ ng năng g p hai l n th năng: W ấ đ = 2Wt => W = 3Wt

1 2

(cid:0)

(cid:0) 05,0

(cid:0) 3,0

M 2

(cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) =>

M 1

ộ ấ ề

ậ ờ ộ ữ ộ

ừ ờ

ầ c th i gian c n tìm chính ề ậ ộ ấ ượ ể ng ng v t chuy n đ ng tròn đ u

1 và M2

A(cid:0) 2 O A(cid:0) 3

(cid:0)

V y bài toán quy v bài toán r t quen thu c là tìm th i gian gi a hai li đ dao đ ng. Ta có hình v : ẽ ẽ T hình v ta th y đ ươ ứ ờ Là th i gian t gi a Mữ

(cid:0)

cos 1

(

)

(cid:0) 3,0

005

(cid:0)

(cid:0) 10

(cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0)

ậ

ặ ủ ắ

ấ ế ơ M c dù bài toán trên liên quan đ n c năng c a con l c là xo nh ng khi ể ề ư ư ề ộ

ầ ậ ả ắ ấ ậ

i trên là t ư ỉ ầ ẽ

ấ ị ồ ẳ ộ

c. ộ ứ ộ ế ậ ắ ạ ỏ ị

ẹ ỏ

ố ấ ộ ờ Nh n xét: 1. phân tíc đ ta đã th y là nó hoàn toàn có th qui v bài toán quen thu c nh ví ụ ầ d đ u. ệ ố ư i u nh t khi thi tr c nghi m vì không c n l p lu n 2. Cách gi ẽ ả ượ duy logic thì nh t đ nh s gi ch c n v hình đúng và t i đ ẹ Ví d 3:ụ Cho m t con l c lò xo th ng đ ng g m lò xo nh có đ c ng k = 50N/m ứ ắ ị và v t nh m = 125g. Kéo con l c xu ng đ n v trí lò xo b giãn m t đo n 7,5cm ọ ồ r i buông nh . B qua m i ma sát. L y g = 10m/s ị a. Tính th i gian là xo b nén trong m t chu kì

ấ ể ừ ắ ế ế ế ạ b. Tính th i gian ng n nh t k t ạ khi lò xo không bi n d ng đ n khi bi n d ng

ờ ấ ớ l n nh t.

ướ ố ọ

ẫ ướ H ng d n cách gi ằ v trí cân b ng. chi u d

ả i ề ươ ng h

Ch n g c t a đ ờ ộ ng xu ng M 1 ằ ạ ộ ị ố ọ ộ ở ị ị a. Tính th i gian là xo b nén trong m t chu kì: Khi

025

5,2

(cid:0)

(cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) ở ị v trí cân b ng thì lò xo đã b giãn m t đo n: mg k

2,5

ộ ắ ộ ủ

ầ ậ ờ ờ

ế ồ ừ ộ li đ x = ạ ị i v trí x =

(cid:0)

M 2

(cid:0)

Do đó biên đ dao đ n c a con l c là: A = 7,5 2,5 =5cm. ậ V y th i gian c n tìm là th i gian v t đi t 2,5 cm đ n biên âm x = 5cm r i quay l 2,5cm.

(cid:0)

3 20

(cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) ừ ẽ T hình v ta có:

3 k m ấ ể ừ

ế ế ế ạ ờ ắ ạ khi lò xo không bi n d ng đ n khi bi n d ng

ấ

ả ờ

ầ ả ậ ươ ứ ng ng ể ừ 2 đ nế M

0 (cid:0)

(cid:0)

b.Tính th i gian ng n nh t k t ớ l n nh t. ờ Th i gian c n tìm là kho ng th i gian t ờ ớ v i kho ng th i gian v t di chuy n t đi m Mể

(cid:0)

2,5

M 0

k m

(cid:0)

(cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0)

(cid:0) (cid:0)

ậ

ọ Khi đ c đ hai bài toán, không ít h c sinh

ọ ề ế ư ng trình. Nh ng nh

ế ắ ươ ơ ể ả

ấ ộ ư ươ ng

ả

Cách gi ượ ế ả ườ ng giác th

ặ ỉ ầ ẽ Nh n xét: 1. ẽ s nghĩ ngay đ n dùng ph ậ v y là đâm vào b t c vì đ n gi n đ dùng ph ấ ả pháp đó ph i m t ít nh t là 5 phút cho m t câu mà c kì thi có 90 phút. ớ ượ ọ i trên n u h c sinh nh đ 2. c ả ệ ộ ố i ng g p thì vi c gi m t s cung l ể ư ư ầ g n nh là không c n máy tính ch vài giây đ t duy v hình thôi.

ề ng v t n ng m = 100g.

ố ượ ỏ ằ ộ ộ ớ ọ ậ ặ 0. B qua m i ma sát, ỏ

ừ ế ầ li đ 3

Ví d 4:ụ Cho con l c đ n có chi u dài l =1m, kh i l Kích thích cho con l c dao đ ng v i biên đ góc nh b ng 6 ấ l y g = 10m/s ờ ờ ấ ấ ể ừ ự ắ ộ 0 đ n biên l n g n nh t. ấ ầ ự ạ ế ắ khi con l c có l c căng dây c c đ i đ n khi

ắ ơ ắ 2(cid:0) m/s2 ắ a. Tính th i gian ng n nh t con l c đi t ắ b. Tìm th i gian ng n nh t k t ự ể ự l c căng c c ti u

ả ẫ H ng d n cách gi ấ

ắ

ờ ầ ầ

ướ ắ Tính th i gian ng n nh t con l c đi ộ 0 đ n biên l n g n nh t. ấ

a. ế ừ li đ 3 t Ta có hình vẽ

(cid:0)

1 3

3 (cid:0) g l

(cid:0) (cid:0) (cid:0)

(cid:0)

ự ạ ế ự ự ắ ắ ấ ể ừ khi con l c có l c căng dây c c đ i đ n khi l c

cos

)

(cid:0) mg 00(cid:0)

(cid:0)

(cid:0) ự ể ự ờ b. Tìm th i gian ng n nh t k t ự ể căng c c ti u ể ứ ự Fc Ta có bi u th c l c căng dây: (cid:0) ự ạ ự Do đó l c căng dây c c đ i khi (cid:0) Khi l c căng dây c c ti u:

(cid:0)6

2 (cid:0) (cid:0)

1 2

(cid:0)

ư ễ i khá nhanh và d dàng nh ng đó là do ta đã quen

ậ ươ ả ả ậ

1. Tuy nhìn cách gi ớ ơ ng pháp nên m i đ n gi n v y. ả ế Nh n xét: ph 2. N u gi

ư ụ

ậ

cos

ề ộ ấ ộ ể M t ch t đi m dao đ ng (cid:0) (cid:0) ươ ề ằ ằ ể ừ đi u hòa theo ph ng trình (x tính b ng cm; t tính b ng s). K t t = ầ i theo cách khác thì g n nh là khó ra đáp án. Bài t p áp d ng ạ ọ ể Bài 1: ( Trích đ thi tuy n sinh đ i h c năm 2011) 2 3

ấ ộ ị ạ 0, ch t đi m đi qua v trí có li đ x = 2cm l n th 2011 t i th i đi m

ể A. 6030 s. B. 3016 s. ầ ứ C. 3015 s. ờ ể D. 6031 s.

ợ ẽ ứ ườ ử ụ ạ ẽ ả ượ c i đ ng h p b n s gi

ộ ấ ề ạ ọ

ớ ụ ế

ả

ừ ị ủ ộ ể ằ ờ ế ế ầ ộ ị

ế b ng ằ th năng là

B. 26,12 cm/s.

ộ ươ ươ ừ ạ ờ D. 7,32 cm/s. ồ ể i hai th i đi m r i ng pháp v a nêu b n tính li đ t C. 21,96 cm/s. ạ ứ ng ng t

ụ ề

ộ ấ ề ộ ớ ố

ấ ể ả ờ ủ ể ấ ố ộ ờ G i ý:ợ S d ng công th c trên và v vòng tròn xét tr ấ r t nhanh ộ ể ể ụ M t ch t đi m dao đ ng Ví d 6: ( Trích đ thi tuy n sinh đ i h c năm 2011) ở ị ố ộ ề v trí cân đi u hòa trên tr c Ox v i biên đ 10 cm, chu kì 2 s. M c th năng ố ằ ấ ắ ấ ộ b ng. T c đ trung bình c a ch t đi m trong kho ng th i gian ng n nh t khi ể ấ v trí có đ ng năng b ng 3 l n th năng đ n v trí có đ ng năng ch t đi m đi t 1 3 A. 14,64 cm/s. ợ ớ V i ph G i ý: ậ ố ề ạ ự t qui v d ng bài toán tìm v n t c trung bình ạ ọ ể Ví d 7: ( Trích đ thi tuy n sinh đ i h c năm 2012) ộ đi u hòa v i chu kì T. G i v ộ ứ kì, v là t c đ t c th i c a ch t đi m. ộ ể M t ch t đi m dao đ ng ọ TB là t c đ trung bình c a ch t đi m trong m t chu ủ Trong m t chu kì, kho ng th i gian mà

(cid:0) là

p v 4 TB T 6

T 2 3

T 3

T 2 ậ ố ự ạ

A. B. C. D.

ộ ẽ ượ ng giác coi biên đ là v n t c c c đ i và qui

ộ ạ ọ

ề ươ ớ ơ

ố ằ ọ

ự ố ị ự ủ ủ ế ấ ị

ầ ụ ỏ ủ ấ ậ ắ ầ ườ ng l n nh t mà v t nh c a con l c đi đ

G i ý:ợ Bài toán trên v vòng tròn l ề ạ v d ng toán trên ắ ể ề ụ M t con l c lò xo dao Ví d 8 (Trích đ thi tuy n sinh đ i h c năm 2012): ồ ự ộ ộ đ ng đi u hòa theo ph ng ngang v i c năng dao đ ng là 1 J và l c đàn h i c c ế ạ ị ạ i v trí cân b ng. G i Q là đ u c đ nh c a lò xo, đ i là 10 N. M c th năng t ữ ắ ờ ả kho ng th i gian ng n nh t gi a 2 l n liên ti p Q ch u tác d ng l c kéo c a lò xo ượ ớ ộ ớ 5 3 N là 0,1 s. Quãng đ có đ l n c trong 0,4 s là A. 40 cm. D. 115 cm. C. 80 cm.

ỉ ầ

ng pháp trên thôi ộ ề

ụ ạ ọ ờ ề ả ắ ớ B. 60 cm. G i ý: ợ ệ ể ươ ữ ệ Ch c n phân tích d ki n và áp d ng tri t đ ph ộ ấ ể ể ụ M t ch t đi m dao đ ng Ví d 9:( Trích đ thi tuy n sinh đ i h c năm 2010): ừ ị ấ v trí biên có li đi u hòa v i chu kì T. Trong kho ng th i gian ng n nh t khi đi t

ị ố ộ ể ấ ế ộ đ x = A đ n v trí x = , ch t đi m có t c đ trung bình là

A 4 T

A- 2 A 9 T 2

D. B. A. C.

ỉ ầ ữ ệ ng pháp trên thôi. Nh ớ ệ ể ươ t đ ph

ứ

A 3 T 2 ụ Ch c n phân tích d ki n và áp d ng tri ợ ườ ng h p ạ ọ

ậ ụ ả ề ộ

ế ề ớ ộ ả

A 6 T G i ý: ợ khi l p công th c ph i suy nghĩ đúng tr ể Ví d 10: (Trích đ thi tuy n sinh đ i h c năm 2010) ộ đ ng đi u hòa v i chu kì T và biên đ 5 cm. Bi

2 là

ể ậ ỏ ủ ố ượ t quá 100 cm/s . ắ M t con l c lò xo dao ờ ộ t trong m t chu kì, kho ng th i T 3

D. 1 Hz.

ủ ậ ầ ố ắ ộ ớ gian đ v t nh c a con l c có đ l n gia t c không v L y ấ (cid:0) 2=10. T n s dao đ ng c a v t là

ộ B. 3 Hz. A. 4 Hz. C. 2 Hz.

ừ ỉ ầ ớ ạ ủ ố V i ph i h n c a gia t c, coi bán

ườ ng pháp v a nêu, ta ch c n tính gi ố ự ạ ượ ợ G i ý: kính đ ớ ươ ng tròn l

ầ ẽ ng giác c n v là gia t c c c đ i mà thôi. ơ ố ớ 2. Đ i v i sóng c

ộ ằ ề ươ ng truy n sóng cách nhau /3.λ

ạ ể ể 1 có uM = +3cm và uN = 3cm. Tính biên đ sóng A?

Ví d 1:ụ Hai đi m M, N cùng n m trên m t ph ờ T i th i đi m t A. A = 2 3 cm D. A = 6 cm

ẫ H ng d n cách gi

3/(cid:0)

ộ C. A = 3 cm ả i

ế .

ả ộ ủ

(cid:0)

ượ ể B. A = 3 3 cm ướ (cid:0) , mà kho ng cách MN= Chu kì bi n thiên theo không gian ố ứ ằ Mà M và N đ i x ng nhau qua O , do li đ c a chúng b ng ấ nhau nh ng trái d u ễ Ta bi u di n trên vòng tròn l ng giác.

6/(cid:0)

6/ (cid:0)

1 6

(cid:0)

A u

(cid:0) ừ ả ừ T đó kho ng các t ế VTCB đ n M là t c ứ

6/1

(cid:0) suy ra chu kì.

ị ặ ệ ủ Theo giá tr đ c bi t c a không gian nên

(cid:0) ậ ẽ Lúc đó v t s đi t ừ

3.2

A 2

(cid:0) (cid:0) (cid:0) suy ra cm

ườ ắ ng bài toán này đ i v i h c sinh n m v ng sóng c thì th ng

ầ ơ ườ ữ i M và N do đó th

ng làm bài toán ụ ế ờ ươ ng

ệ ấ ả ậ ấ ấ i này th y nhanh mà hi u qu , tính chính xác cao.

ớ ậ ố ề ộ ộ

ể ộ ng trình sóng c a m t đi m M trên ph ươ ng truy n sóng v i v n t c v ươ ủ ng

N = 2 cm. Bi

Ở ờ ể ề ể ộ truy n sóng đó là th i đi m t = 1/6 chu kì m t đi m N ) cm. : UM = a cos( ọ Ch n đáp án A ậ Nh n xét ố ớ ọ ườ Thông th ạ ộ ươ đâm đ u vào l p ph ng trình dao đ ng t ẽ ẫ ề ấ r t lâu m t r t nhi u th i gian mà s d n đ n sai sót cao. Khi áp d ng ph ả pháp gi Ví d 2:ụ M t sóng c h c lan truy n trên m t ph ơ ọ ề ươ ộ = 50cm/s, chu kì dao đ ng T. Ph (cid:0)2 T (cid:0) ộ ị ể ế ươ /3 có đ d ch chuy n u t ph ề ng truy n sóng t ừ M

là

cách M kho ng ả ộ ế đ n N. Biên đ sóng a A. 2 cm.

ở ờ ng

(cid:0)

ủ ủ ễ ị ị

(cid:0) (cid:0) ộ ệ và NM=1/3 chu kì suy ra đ l ch pha ) B. 4 cm. C. 4 / 3 cm D. 2 3 cm ẫ ướ ả i H ng d n cách gi ươ ạ ị ể ị th i đi m t=0, t Xác đ nh V trí c a M i v trí biên d ớ ị Xác đ nh v trí c a N, (vì N tr pha so v i M 2(cid:0) 3

ờ ạ

N= a/2 ng

ể T i th i đi m t=T/6 thì u ề ươ và đang đi theo chi u d

(cid:0)

(cid:0) .2 T

(cid:0)T 6

(cid:0)

ượ Khi đó ON quay đ c góc

(cid:0) Suy ra góc

2 (cid:0) cos(

)3/

(cid:0) (cid:0) ừ T đó ta suy ra

ự ể ị ượ ng pháp này ta có th xác đ nh đ ả ộ c biên đ dao đ ng không ph i

ấ ầ ượ ẽ ấ ễ ụ ậ Nh n xét ươ D a vào ph ậ ươ bàng cách l p p ng trình, ban đ u th y khó,xong làm đ ộ c s th y d áp d ng

ớ ầ ố ề ằ ặ

̀ ơ ọ ề ấ ỏ ộ ̣ ̉ ̣

́ ̀ ̀ ̀ ́ ́ ́ ơ ươ ̀ ơ ̣ ̉

́ ́ ́ ́ ́ ́ ả ̉ ̣ ̉ ̣

Ví d 3ụ : ộ M t sóng c h c lan truy n trên m t thoáng ch t l ng n m ngang v i t n s 10 ́ ộ Hz, tôc đô truy n sóng 1,2 m/s. Hai điêm M va N thu c măt thoang, trên cùng m t ̀ ph ng truyên song, cach nhau 26 cm (M năm gân nguôn song h n). Tai th i điêm ̀ ơ t, điêm N ha xuông thâp nhât. Kho ng th i gian ngăn nhât sau đó điêm M ha xuông thâp nhât là

C. 1/120s ́ ́ A. 11/120s

B. 1/60s D. 1/12s

A N

A u

iả : (cid:0) (cid:0) (cid:0) Tính

ị ạ ị

ả ự

ị i v trí biên A ệ ữ (cid:0) và kho ng cách MN ị c v trí c a M cách trên vòng tròn l ượ ng

(cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) ề ừ

ể ể

ươ ụ

ả ả ờ

ậ ạ ư ươ ượ ủ ươ ệ ọ ng pháp này h c sinh đ a ra đ

v f ị Xác đ nh v trí N t ố D a vào m i liên h gi a ủ ượ ta xác đ nh đ giác . ề ế M đ n N nên Vì sóng truy n theo chi u t ấ ẽ ạ ấ ờ Do đó th i gian đ đi m M s h th p nh t là TT/60=5/60=1/12 ậ Nh n xét ế ọ ờ ồ ậ ng trình r i tìm th i Bài t p này n u h c sinh áp d ng ph ng pháp l p ph ấ ọ ượ c th i gian, xong nó lâu và ph i lo i nghi m, h c sinh c m th y gian cũng tìm đ c đáp án c a bài lúng túng. Do đó theo ph toán.

ậ

ụ

ề

ừ ể ớ

ế ể ể ờ ả ầ

ể ể ể ạ ắ ể ủ ế ộ ộ

ụ ầ ố ộ

C. 0,6 m/s. ạ ọ ể

ộ ướ ướ ề ầ ộ ộ

Bài t p áp d ng Ví d 4:ụ (Trích đ thi tuy n sinh đ i h c năm 2011) ộ ợ ạ ọ ể Trên m t s i dây căng ủ ngang đang có sóng d ng. Xét 3 đi m A, B, C v i B là trung đi m c a đo n AC. ấ ấ t đi m b ng A cách đi m nút C g n nh t 10 cm. Kho ng th i gian ng n nh t Bi ộ ằ ữ là gi a hai l n liên ti p đ đi m A có li đ b ng biên đ dao đ ng c a đi m B là ề 0,2 s. T c đ truy n sóng trên dây là: B. 0,4 m/s. A.0,5 m/s. Ví d 5:ụ (Trích đ thi tuy n sinh đ i h c năm 2012) ể ề trên m t h

D. 1,0 m/s. ằ : Hai đi m M, N cùng n m c sóng. Biên đ sóng ng truy n sóng và cách nhau m t ph n ba b

ổ ủ ộ

ạ ủ ề ộ ằ

ờ ầ ể ộ không đ i trong quá trình truy n. T i m t th i đi m, khi li đ dao đ ng c a ph n ầ ử ạ ộ ử ạ i M là 3 cm thì li đ dao đ ng c a ph n t t i N là 3 cm. Biên đ sóng b ng t B. 3 cm. A. 6 cm. t C. 2 3 cm.

ố ớ ệ

3.Đ i v i đi n xoay chi u

ộ ộ D. 3 2 cm. ề

(cid:0)

ệ ạ ạ ạ ộ ộ ươ ng ề Ví d 1: ụ Cho m t dòng đi n xoay chi u ch y qua m t đo n m ch theo ph

cos(

(cid:0) 100

)

(cid:0) (cid:0) trình .

1 200

ườ ệ ạ ộ ể ừ ờ ể ầ a. Tìm c ng đ dòng đi n trong m ch sau k t th i đi m ban đ u.

ả ộ ờ ườ ờ ộ ị ệ ứ ng đ dòng đi n t c th i có giá tr

ỏ ơ b. H i trong m t chu kì kho ng th i gian c ớ l n h n 2A là bao nhiêu?

ướ

ả

(cid:0)

ẫ H ng d n cách gi (cid:0) 2 (cid:0) (cid:0)

1 50

1 200

ộ ớ ườ ệ ạ ộ ể ừ ờ ể ầ a. Tìm đ l n c ng đ dòng đi n trong m ch sau k t th i đi m ban đ u.

ệ ườ ể ng đ : i ớ ng ng v i đi m M

(cid:0)

T 4

(cid:0)

22(cid:0)

ườ Ở ờ trên đ ươ ứ (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) Ta có: ộ 0 = 0A t (cid:0) 2 T ầ th i đi m ban đ u dòng đi n có c ượ ng giác. T 4 ể ng tròn l 1 200

22 i

ừ ẽ T hình v ta có đ l n c ộ ng đ dòng

ệ ạ đi n trong m ch sau k t ể ừ ờ th i

22(cid:0)

(cid:0) ể ầ đi m ban đ u. ộ ớ ườ 1 200 A

ả ườ ộ

M 3

(cid:0)

M 1

ệ ứ ng đ dòng đi n t c ộ ờ ị ớ ờ b. Kho ng th i gian c ơ th i có giá tr l n h n 2A trong m t chu kì

3 đ n đi m M

22(cid:0)

22 i

ờ ả ừ ể M2 đ nế đi m ể ng tròn t ế ừ T hình v ta th y đó là kho ng th i gian ươ ứ t đi m Mể ấ ẽ ườ ng ng trên đ ừ ể đi m M 1 và t

M 4

M 2

(cid:0)

(cid:0) 100

1 100

V y: ậ (cid:0) (cid:0) (cid:0)

ậ

ư ế ầ i ph ng trình

ề ệ ả ấ ả ế ế ươ ả ố ng giác thì đó qu là cách làm gian nan và r t khó đúng đ n k t qu cu i

ỉ ầ ư ả ng tròn đ n gi n đã có k t qu chính xác.

ế ề ơ ứ ả ế ể ươ ự ư ể nh bi u

(cid:0)

ứ ủ ươ ụ ộ ượ Nh n xét: ề 1. Bài toán trên v đi n xoay chi u nh ng n u ta lao đ u vào gi ượ l ộ ườ cùng nh ng ch c n m t đ ề ệ 2. Do dòng đi n xoay chi u có bi u th c bi n thiên đi u hòa t th c c a dao đ n nên ta hoàn toàn áp d ng ph ng pháp trên đ ng t c.

300

cos(

(cid:0) 100

)

(cid:0) (cid:0) ệ ể ạ ằ (trong đó u tính b ng V, t ờ Ví d 2:ụ T i th i đi m t, đi n áp

4 ệ

ằ ộ ớ ế ệ ế ộ ơ ỉ

ộ ờ tính b ng s). N u m t bóng đèn ch sáng khi hi u đi n th qua nó có đ l n h n 150V thì trong m t giây th i gian bóng đèn sáng bao lâu?

ướ

ả

ẫ H ng d n cách gi

(cid:0) 2 (cid:0) (cid:0)

1 50

(cid:0)

ề

300

300 u

150

ậ ờ ệ (cid:0) ượ ả i

(cid:0)

Theo đ ra: t =1s =50T ộ ỉ ầ Vì v y ta ch c n xét xem trong m t chu ơ ế ớ ể ệ kì th i gian đ hi u đi n th l n h n c gi 150V là bao lâu thì bài toán đã đ quy t.ế Ta có hình v .ẽ

(cid:0) 4 (cid:0) 100

1 75

(cid:0) (cid:0) (cid:0)

ư ể ậ ọ

ệ ế ươ ấ

ụ

ậ

ụ ề ệ ạ ờ ể T i th i đi m t, đi n áp

(cid:0) .3 ậ Nh n xét: ẫ ấ ủ ấ Ta th y bài toán trên mang đ m tính ch t c a đi n h c nh ng ta v n có th áp ạ ụ ộ ả ng pháp trên m t cách linh ho t và có k t qu nhanh nh t. d ng ph Bài t p áp d ng ạ ọ ể Ví d 3 (Trích đ thi tuy n sinh đ i h c năm 2010):

p 200 2 cos(100

)

- ằ ằ (trong đó u tính b ng V, t tính b ng s) có giá tr ị 100 2V và

s , đi n áp này có giá tr là

1 300

(cid:0)

ể ả ờ ệ ị đang gi m. Sau th i đi m đó

200

cos(

(cid:0) 100

)

(cid:0) (cid:0) ệ ể ạ ằ (trong đó u tính b ng V, t ờ Ví d 4:ụ T i th i đi m t, đi n áp

ằ tính b ng s).

1 250

ộ ớ ế ệ ể ầ ệ a. Tìm đ l n hi u đi n th sau ể ừ ờ k t th i đi m ban đ u.

ế ộ ớ ệ ệ ộ ơ

ờ ộ ế ỉ b. N u m t bóng đèn ch sáng khi hi u đi n th qua nó có đ l n h n 150V thì trong m t giây th i gian bóng đèn sáng bao lâu?

ộ

(cid:0)

ộ (cid:0)6,0(cid:0)

ữ

ố ớ ạ 4.Đ i v i m ch dao đ ng ộ ệ ừ ạ Ví d 1:ụ Cho m t m ch dao đ ng đi n t lý ộ ộ ụ ệ ồ ưở ng g m m t t t và cu n dây đi n ầ ả thu n c m L = 6mH. a. Tìm kho ng th i gian ng n nh t gi a hai

b. Tìm kho ng th i gian ng n nh t k t

ệ

Q 0

ả ầ l n đi n tích b n t ả ệ

ả

(cid:0) 12

(cid:0) 2

(cid:0) (cid:0) (cid:0)

ữ ắ ả ấ ắ ờ ả ụ ạ ự ạ đ t c c đ i. ắ ờ ấ ể ừ khi ả ụ ạ ự ạ ế ữ ệ đ t c c đ i hi u đi n th gi a hai b n t ị ự ạ ấ ử ế đ n khi ch còn n a giá tr c c đ i y ẫ H ng d n cách gi i LC ầ a. Kho ng th i gian ng n nh t gi a hai l n

510 ấ ị ự ạ

ỉ ướ T ờ ả ụ ạ ệ đ t giá tr c c đ i.

(cid:0) (cid:0) ừ ờ ử ầ

510 khi hi u đi n th gi a hai b n t

ờ ế ữ ệ ả ụ ạ ự đ t c c

đi n tích b n t ẽ T hình v ta có: (cid:0) Th i gian c n tìm là n a chu kì t 6 ấ ể ừ b. Kho ng th i gian ng n nh t k t ỉ ị ự ạ ấ

(cid:0)

ừ ấ ắ ệ ả ử ạ ế đ i đ n khi ch còn n a giá tr c c đ i y ẽ T hình v ta th y:

(cid:0) 2

510

(cid:0) (cid:0)

T 6

3 (cid:0) 2 T

U 0

0U 2

(cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0)

ậ

ư ộ ọ ậ ể ấ ờ ầ ả ắ ỉ ả ở ươ ch ng đ u vì v y ta có th th y l i gi i

ươ 2. Đ n đây ta có th th y s u vi

Nh n xét: ạ ế 1. Đ n d ng này tôi ch trình bày nh m t h c sinh nháp vì đã trình bày kĩ ọ ươ i ng n g n, xúc ng pháp gi ph tích. ế ứ ơ ng pháp này. Tuy côn ủ ậ ươ t v t c đ c a ph ầ ứ ụ ư ắ ả ạ ố i trong b n ch ng c a v t

(cid:0)8(cid:0)

ể ấ ự ư ệ ề ố ộ ủ ọ th c đ n gi n ng n g n nh ng t m ng d ng l lý 12

ưở ộ ụ ệ ồ ộ ệ ừ lý t ng g m m t t đi n và

ộ

ượ ằ ng b ng năng

ượ ế l ng t

ượ ừ ế ừ ườ ng t khi năng l tr ạ ự ạ ừ ườ ng đ t c c đ i. tr ộ ạ ể ấ ể ừ ờ th i đi m m ch dao đ ng có năng ừ ườ tr ng t ng t ng đ n khi năng l

Ví d 2:ụ Cho m t m ch dao đ ng đi n t ạ ộ ầ ả cu n dây thu n c m L = 0,2mH. ờ ấ ể ừ ắ a. Tìm kho ng th i gian ng n nh t k t ườ ượ ng đ n khi năng l ắ ờ b. Tìm kho ng th i gian ng n nh t k t ườ ng b ng năng năng l ườ ả ệ ng đi n tr ả ằ ệ ng đi n tr ượ ấ ng g p đôi năng l ệ ng đi n tr ượ l ườ tr ượ ng.

ả

(cid:0) 4

(cid:0) 2 a. Kho ng th i gian ng n nh t k t

(cid:0) (cid:0) (cid:0)

ằ khi năng ệ ng đi n

ướ T ờ ừ ườ tr ế

ượ

ẫ H ng d n cách gi LC ắ ng b ng năng l ng t

510 s ấ ể ừ ượ ừ ườ tr

0I 2

ả ng t ng đ n khi năng l ạ ự ng đ t c c (cid:0)

(cid:0)

ượ ằ ượ ng t ừ ườ tr ng b ng năng l ệ ng đi n

ườ ượ l ườ tr đ i.ạ Khi năng l ng: tr

WW t

2 0

1 2

0 2

(cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0)

1 2 ừ ườ ượ tr Khi năng l ng t ẽ ượ c hình: Do đó ta v đ (cid:0)

M 1

M 3

ạ ự ạ ng đ t c c đ i: i = I 0

(cid:0) 5

610

(cid:0) (cid:0)

T 8

4 (cid:0) 2 T ờ

(cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0)

2 I0 I 03

ả

2 I 03

0I 2

x (cid:0)2.0

ạ (cid:0) (cid:0) ượ ng t ừ

(cid:0)

ườ ườ

ượ ng ng t

M 4

M 2

ể ấ ể ừ ờ ắ th i đi m b. Kho ng th i gian ng n nh t k t ằ ườ ệ ượ ộ m ch dao đ ng có năng l ng b ng ng đi n tr ế ừ ườ ượ năng năng l ng đ n khi năng l tr ng t ượ ệ ấ ng đi n tr ng g p đôi năng l tr ng. ấ ừ ườ ng g p đôi năng l tr Khi năng l ườ ệ đi n tr

2 0

1 2

3 2

1 2

2 3

(cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0)

(cid:0) 2.0

(cid:0)

10.

(cid:0)

(cid:0) 05.0 (cid:0) 2 (cid:0) 10.4

ậ ượ ng: 3 2 ẽ ượ V y ta v đ c hình: (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) ừ T hình ta có: (cid:0)

ấ ng đi n t trong m ch dao đ ng t ự

ệ ừ ơ ượ ẽ ư ư ắ ơ ộ ả ẫ ấ ươ ắ ng t i v n r t ng n và

ậ Nh n xét: ạ ề ậ Ta nh n th y bài toán v năng l nh bài toán trong c năng con l c, v hình h i lâu nh ng gi nhanh gon.

ậ

ụ

ề ạ ộ ộ

ệ ừ ự ệ ờ ng đang có dao đ ng đi n t

ạ ắ t thì đi n tích trên b n t

ị ự ạ ộ ử ệ ạ ủ ằ ộ ộ

Bài t p áp d ng ụ ệ ạ ọ ể M t m ch dao đ ng đi n Ví d 3(Trích đ thi tuy n sinh đ i h c năm 2010): ể ộ ộ ưở ừ do. T i th i đi m t = 0, đi n tích trên m t t lí t t ấ (cid:0) ả ụ ờ ả ả ụ ệ ự ạ b n t đi n c c đ i. Sau kho ng th i gian ng n nh t này b ng m t n a giá tr c c đ i. Chu kì dao đ ng riêng c a m ch dao đ ng này là

A. 6(cid:0) t. B. 12(cid:0) t. C. 3(cid:0) t. D. 4(cid:0) t.

ề ộ ộ

ạ ự ạ ệ ạ ọ t ng đang có dao đ ng đi n t

4 2 (cid:0) C và c ấ ể ệ

do. Bi ệ ự ạ ệ ừ ự ộ

sm .

ạ ị ự ạ ế ộ ả ụ ả ử ừ ệ M t m ch dao đ ng đi n ộ ả t đi n tích c c đ i trên m t b n A. Th iờ giá tr c c đ i đ n n a giá

16 3

8 3

2 3

D. A. B. C. ụ ể Ví d 4(Trích đ thi tuy n sinh đ i h c năm 2012) ộ ế ưở ừ t lí t ườ ụ ệ ng đ dòng đi n c c đ i trong m ch là 0,5 đi n là t ắ gian ng n nh t đ đi n tích trên m t b n t gi m t ị ự ạ tr c c đ i là 4 sm . 3

c. kÕt luËn

ươ ầ ố ứ ể ng pháp dùng công th c tính t n s góc đ tính

1. Khi ch a s d ng ph nhanh th i gian:

ứ ể I. Ki m ch ng: ư ử ụ ờ Sĩ số L pớ

ượ ờ c th i

ố ọ S h c sinh tính ờ ượ c th i nhanh đ gian ố ọ S h c sinh không tính đ gian

43 41 45 ử ụ ố ọ S h c sinh tính ờ ượ c th i gian đ ậ ư nh ng ch m 13.9% 7.3% 4.4% ứ 76.8% 87.9% 93.4% ể ầ ố ươ 9.3% 4.8% 2.2% ng pháp dùng công th c tính t n s góc đ tính nhanh

12C1 12C2 12C7 2. Khi s d ng ph ờ th i gian: L pớ Sĩ số

ượ ờ c th i

ố ọ S h c sinh tính ờ ượ nhanh đ c th i gian ố ọ S h c sinh không tính đ gian

12C1 12C2 12C7 43 41 45 53.5% 48.8% 33.3% ố ọ S h c sinh tính ượ ờ đ c th i gian ậ ư nh ng ch m 41.9% 39% 40% 4.6% 12.2% 26.7%

: ban đ uầ k Õt qu¶

ả ế ứ ứ i các bài toán liên quan đ n công th c

ộ ấ ầ ệ c bài toán m t cách nhanh nh t, không nh m nghi m,

ầ

ủ t ph ho t đ ng c a th y

ủ ứ ể ừ ạ ộ ế ươ ng pháp nên đã chuy n t ặ

ọ ồ ặ ế

ợ ế ể ế ủ ộ ỉ ầ ậ ng tròn và suy lu n n u g p bài ả và khó thì giáo viên ch c n g i ý là h c sinh đã có th nháp đ n k t qu

ộ ứ ng pháp đã giúp h c sinh ch đ ng lĩnh h i ki n th c, tránh lúng túng

ọ ả ề ệ ươ ế ặ ủ ộ ấ ọ ng pháp gi i và l y nghi m khi g p bài toán v tính nhanh

ờ

ườ ườ II. Nh ngữ + Ph¬ng ph¸p kh¸ ®¬n gi¶n nªn häc sinh tiÕp thu vµ nhí ®îc gÇn nh hoµn toµn. ọ ự + H c sinh tích c c, h ng thú say mê gi ờ tính th i gian trên. ả ượ ọ i đ + H c sinh gi ế ả nh m k t qu . ờ ọ ầ ộ ố + Nh h c sinh lĩnh h i t ề ỗ ạ ộ sang ho t đ ng c a trò. M i khi g p đ có liên quan đ n công th c tính nhanh ườ ạ ờ th i gian thì h c sinh ng i ch đ ng v ch đ ọ ấ ạ r t l ố cu i cùng. ươ + Ph ệ trong vi c ch n ph th i gian. ọ tr ng chuy n t + H c sinh tr

ệ ố ọ ể ừ ườ ố ơ ng THPT Tri u S n 5 chúng tôi là tr ậ

ọ ả ư ấ ố

ừ ệ

ạ ứ ấ ỉ ọ ả ừ ắ ế ế ữ c đ u có nh ng k t qu t

ọ ậ tin trong h c t p và b ố ầ ươ ữ ấ vi c cung c p nh ng ph ướ ầ ấ ậ ả

ấ ơ ộ ố ậ ổ ậ ọ

ự ế ả ạ ầ ừ ự ế ả th c t gi ng d y, tôi

ệ ị ề ế ấ

ị

ề ớ ậ

ế ợ ớ ươ ng pháp khác

ả ờ ng đ t k t qu cao.

ạ ế ệ ầ ỗ

ề

ụ ộ ị

ả ủ ỉ ấ ấ ỉ ọ

ở ữ ư ề ề ề ạ ấ i do đ phát thì thu luôn mà ngu n cung c p đ không

ữ ả ạ li u tham kh o khác ph c v công tác gi ng d y………..

ụ ụ ườ ề ồ ả ả ấ

c nhà tr ể ử ụ ươ

ố ượ ể ệ ầ ủ ớ ụ ả ể ạ ể ế ọ ng, các c p qu n lý giáo d c quan tâm, ng pháp này trong gi ng d y môn ng đ u c a l p 12 trong nh ng năm h c ti p theo đ có th rút

ườ ng, toàn ngành nâng cao ầ ơ góp ph n cùng toàn tr

ụ ng ọ ố bán công lên công l p nên s h c sinh h c t t và theo các môn kh i A các năm ấ ướ ầ c g n nh r t ít vì h c sinh đ u vào th p nên n n luôn nghĩ kh i A khó tr ư ư Nh ng t ng pháp ng n g n nh trên đã t o h ng thú, ự ự s t các kì thi c p t nh đ n ậ các kì thi c p qu c gia Nh t là môn V t Lý Các em đã c m nh n môn V t lý ộ ộ ầ g n gũi h n trong cu c s ng và có m t b ph n h c sinh theo đu i đam mê môn này ! III. KiÕn nghÞ, ®Ò xuÊt: ổ ứ ư Qua t ch c th c hi n cũng nh qua k t qu ban đ u t ộ ư có m t vài ki n ngh đ xu t nh sau: ộ ệ ộ ổ ứ ồ ưỡ 1. Ki n toàn đ i ngũ giáo viên: ng, nâng cao trình đ ch c b i d Đ nh kì t ự ế ấ ữ ậ ạ ả ươ ng pháp gi ng d y, c p nh p nh ng v n đ m i sát th c t chuyên môn, ph ộ ộ cho đ i ngũ cán b giáo viên. ươ ử ụ ng pháp tính nhanh th i gian k t h p v i các ph 2. S d ng ph ưở ộ ể đ có tính c ng h ả M i giáo viên c n và luôn t ự ọ ậ ệ ố ự 3. Xây d ng h th ng tài li u tham kh o: h c t p ậ ả ồ ư ệ ấ ầ ộ ủ ể li u tham kh o. Vì v y đ đ nâng cao trình đ c a mình do đó r t c n ngu n t ầ ủ ngh các c p qu n lý giáo d c m nh ng trang thông tin có m t cách đ y đ các ề đ thi c p t nh c a t nh nhà ( nh đ thi ca si ô các môn đ u do h c sinh chép tay ầ ề v cho các th y cô ghi l ư ệ có) và nh ng t ấ 4. Tôi cũng r t mong mu n đ ề giúp đ , t o đi u ki n đ có th s d ng ph ữ ươ ậ v t lý b n ch ế ra k t lu n chính xác h n ấ ượ ch t l ỡ ạ ố ậ ng giáo d c.

i c m n:

ỉ ộ ệ ế ổ ủ

ữ ụ ệ ố ớ ơ ả ươ ng khác tôi ch gi

ự ế ẽ

ị ấ ồ ừ ổ ế ặ ắ ả

ệ

ầ ủ ươ ươ ậ ng trình V t ng đ u tiên c a ch

ờ

ệ ạ

ộ ứ ị ằ ộ

ườ ệ ổ i thành tâm c m n t chuyên ng, t

i Ban giám hi u nhà tr ệ ử ờ ầ ạ ồ ọ

ưở ứ ự ữ ệ ệ ả ơ ớ ả ạ t tình quan tâm, h ề

ờ ả ơ IV. L Do trong khuôn kh c a m t sáng ki n kinh nghi m nên tôi ch trình bày ứ ề ấ ậ ộ ờ t p trung nh t ph ng pháp trong ng d ng tìm th i gian đ i v i dao đ ng đi u ặ ườ ỉ ớ ươ ng g p i thi u nh ng bài toán c b n th hòa còn các ch ụ ấ ể ề s còn nhi u bài toán hay và đ c s c có th áp d ng nh t Còn trong th c t ầ ế ươ các th y cô, ng pháp r t mong có d p trao đ i ti p và ý ki n ph n h i t ph ồ đ ng nghi p. Trªn ®©y lµ mét vµi suy nghÜ vµ nh÷ng viÖc t«i ®· vµ ®ang lµm khi t«i gi¶ng d¹y 4 ch lý 12. Cã lÏ còng ch¼ng míi l¹ g× ®èi víi nh÷ng viÖc lµm cña ®ång nghiÖp. Song víi sù cè g¾ng lu«n t×m tßi häc hái tõ s¸ch vë, tõ ®ång ngiÖp, b¹n bÌ, tõ thÇy c« t«i ươ ng pháp tính nhanh th i gian trong mong muèn ®îc ®ãng gãp mét ph ề ơ ề ộ ố m t s bài toán: Dao đ ng đi u hòa Sóng c Đi n xoay chi u M ch dao ầ ố ộ đ ng…b ng công th c đ nh nghĩa t n s góc đó là m t c¸ch ®¬n gi¶n – tuy nhiªn kh«ng ph¶i lµ c¸ch gi¶i cho mäi bµi to¸n vµ còng kh«ng ph¶i lµ c¸ch gi¶i duy nhÊt ờ khi gÆp mét bµi to¸n tính th i gian . Nhng nã lµ mét ph¬ng ph¸p ®¬n gi¶n, vËn dông ®îc mét c¸ch linh ho¹t do ®ã mong muèn cña t«i khi ®Ò xuÊt ph¬ng ph¸p lµ lµm sao cã thÓ cung cÊp ph¬ng ph¸p cho nhiÒu ®èi tîng häc sinh. T«i rÊt mong ®îc sù gãp ý cña c¸c thÇy c«, ®ång chÝ, ®ång nghiÖp, c¸c ®ång chÝ l·nh ®¹o ®Ó ®Ò tµi cña t«i ®îc hoµn chØnh h¬n. Tôi xin g i l môn, các th y giáo cô giáo gi ng d y tôi, b n bè, đ ng nghi p, các em h c sinh ỡ trong nh ng năm qua đã nhi ng ng, giúp đ tôi th c hi n đ tài này.

Ủ ƯỞ

Ủ

Ậ

XÁC NH N C A TH TR

NG Đ N V

ế

ệ t, không sao chép

Ơ Ị Thanh Hóa, ngày 19 tháng 05 năm 2013 Tôi xin cam đoan đây là sáng ki n kinh ủ ự ế nghi m c a mình t vi ườ ủ ộ i khác. n i dung c a ng ế ế t sáng ki n: i vi Ng

ườ

ạ ị ượ Ph m Th Ph ng