1
më ®Çu
Toµn cÇu hãa vµ héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ ®ang lµ th¸ch thøc lín ®èi víi
ViÖt Nam trªn con ®êng ®æi míi. §Ó ®èi ®Çu víi nh÷ng th¸ch thøc ®ã,ViÖt
Nam ®ang nç lùc tiÕp thu vµ t¨ng cêng ®æi míi c«ng nghÖ nh»m n©ng cao
n¨ng lùc c¹nh tranh, ®¸p øng sù ®ßi hái cña quy luËt tÝch tô vµ tËp trung s¶n
xuÊt.... Do vËy, viÖc tËp trung nguån lùc vµ qu¶n lý nguån lùc mét c¸ch cã
hiÖu qu¶ lu«n lµ mét nhu cÇu cÊp thiÕt ®Æc biÖt lµ vèn. Mét trong nh÷ng gi¶i
ph¸p ®îc ®Ò cËp ®Õn lµ ¸p dông thÝ ®iÓm m« h×nh c«ng ty mÑ - c«ng ty con
mµ tríc hÕt lµ gi¶i quyÕt tèt mèi quan hÖ gi÷a tæng c«ng ty víi c¸c
doanhnghiÖp thµnh viªn th«ng qua m« h×nh nµy
M« h×nh c«ng ty mÑ - c«ng ty con lµ mét trong nh÷ng lo¹i h×nh ®îc ¸p
dông ngµy cµng réng r·i trªn thÕ giíi vµ ®ã lµ c«ng cô ®Ó h×nh thµnh nªn c¸c
c«ng ty xuyªn quèc gia. Nguyªn nh©n thùc sù lµ ë kh¶ n¨ng huy ®éng vèn lín
tõ x· héi mµ vÉn duy tr× ®îc quyÒn kiÓm so¸t, khèng chÕ cña c«ng ty mÑ ë
c¸c c«ng ty con. §Ó duy tr× tèc ®é ph¸t triÓn cao, ViÖt Nam ®· ph¶i ®èi mÆt
víi nh÷ng th¸ch thøc vÒ nguån lùc ®Çu t cho ph¸t triÓn. Muèn duy tr× ®îc
tèc ®é ph¸t triÓn 6 - 7% hµng n¨m th× vèn ®Çu t íc tÝnh lªn tíi 400 - 500 tû
USD. Do vËy, viÖc thÝ ®iÓm m« h×nh c«ng ty mÑ - c«ng ty con hiÖn nay lµ hÕt
søc cÇn thiÕt. NghÞ quyÕt Héi nghÞ lÇn thø ba Ban chÊp hµnh trung ¬ng §¶ng
kho¸ IX ®· ®Ò ra chñ tr¬ng x©y dùng mét sè tËp ®oµn kinh tÕ Nhµ níc
m¹nh, ®æi míi tæ chøc c¸c tæng c«ng ty vµ doanh nghiÖp nhµ níc theo m«
h×nh c«ng ty mÑ - c«ng ty con.
V× ®iÒu kiÖn vµ n¨ng lùc cã h¹n nªn em xin tr×nh bÇy “Kh n¨ng vËn
dông m« h×nh c«ng ty mÑ - c«ng ty con trong nÒn kinh tÕ ViÖt Nam”
Quá trình hình thành và phương pháp thích ứng
cùng khả năng vận dụng mô hình công ty mẹcông
ty con trong nền kinh tế việt nam
2
Bµi viÕt nµy gåm 3 phÇn :
PhÇn I : M« h×nh c«ng ty mÑ - c«ng ty con
PhÇn II : Bíc ®Çu cña qu¸ tr×nh ¸p dông m« h×nh c«ng ty mÑ - c«ng ty con
ë níc ta
PhÇn III : Mét sè kiÕn nghÞ nh»m hoµn thiÖn c¬ cÊu tæ chøc, chÕ ®é ho¹t
®éng c¸c m« h×nh c«ng ty mÑ - c«ng ty con vµ ®a m« h×nh vµo ¸p dông réng
r·i
Em xin ch©n thµnh cm ¬n thÇy gi¸o Lª Thôc ®· tËn t×nh
híng dÉn vµ gióp ®ì em hoµn thµnh bn ®Ò ¸n nµy.
3
PhÇn i
M« h×nh c«ng ty mÑ-c«ng ty con(CTM-CTC)
1. Thùc chÊt m« h×nh c«ng ty mÑ-c«ng ty con
CTM-CTC lµ c¸ch gäi cña chóng ta, chuyÓn ng÷ tõ tiÕng Anh “Holding
company” vµ “Subsidiaries company” sang tiÕng ViÖt. Holding company lµ
c«ng ty n¾m vèn, Subsidiaries company lµ c«ng ty nhËn vèn. Tõ “mÑ-con” lµ
c¸ch gäi suy diÔn, cã thÓ g©y hiÓu lÇm, nÕu kh«ng ®i s©u vµo néi dung cña tõ.
Thùc chÊt CTM lµ mét nhµ tµi phiÖt, quan hÖ mÑ - con gi÷a CTM vµ CTC lµ
sù chi phèi cña nhµ tµi phiÖt vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña CTC nhê
cã vèn cña nhµ tµi phiÖt t¹i c¸c CTC ®ã. Nhµ tµi phiÖt nµy kh¸c c¸c cæ ®«ng
th«ng thêng ë chç, do cã nhiÒu vèn nªn cã thÓ cïng lóc lµ cæ ®«ng cña nhiÒu
c«ng ty. V× lµ cæ ®«ng cña nhiÒu c«ng ty, h¬n thÕ n÷a, lµ cæ ®«ng chi phèi
hoÆc ®Æc biÖt ®èi víi ho¹t ®éng cña c¸c CTC. CTM cã thÓ lµ mét c«ng ty ho¹t
®éng tµi chÝnh thuÇn tuý (chuyªn dïng vèn ®Ó mua cæ phÇn t¹i c¸c CTC),
còng cã thÓ lµ mét c«ng ty võa ho¹t ®éng tµi chÝnh, võa trùc tiÕp s¶n xuÊt-kinh
doanh.
4
2. ¦u ®iÓm cña m« h×nh
Thu hót ®îc nhiÒu vèn tõ x· héi mµ vÉn b¶o ®¶m ®îc
quyÒn quyÕt ®Þnh trong CTM còng nh kiÓm so¸t, khèng chÕ ho¹t ®éng cña
c¸c CTC.
Do cã kh¶ n¨ng tËp trung vèn lín t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó ®¸p øng
nhanh thÞ trêng trong níc còng nhquèc tÕ, t¹o c¬ héi c¹nh tranh víi c¸c
tËp ®oµn kinh tÕ trong khu vùc vµ thÕ giíi.
Kh¶ n¨ng t¸c ®éng toµn diÖn cña CTM vµo c¸c CTC do
cïng lóc cã vèn t¹i nhiÒu CTC nªn cã tÇm nh×n bao qu¸t toµn ngµnh, toµn thÞ
trêng, biÕt chç yÕu, chç m¹nh cña nhiÒu c«ng ty ®Ó cã hµnh vi t¸c ®éng
chÝnh x¸c t¹i mçi CTC cô thÓ.
3. Nhîc ®iÓm
Do tËp trung vèn vµ nguån lùc lín nªn dÔ dÉn tíi t×nh
tr¹ng ®éc quyÒn k×m h·m sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ. C¸c CTM n¾m gi÷
phÇn lín cæ phÇn cña c¸c CTC nªn nÕu gÆp sù cè sÏ kÐo theo sù ph¸ s¶n t¹i
c¸c CTC ®ã, g©y ¶nh hëng lín ®Õn nÒn kinh tÕ .
5
PhÇn ii
Kh¶ n¨ng vËn dông m« h×nh CTM-CTC
Trong nÒn kinh tÕ viÖtnam
I. Sù cÇn thiÕt chuyÓn c¸c tæng c«ng ty (
TCT ), doanh nghiÖp nhµ níc (DNNN ) sang m« h×nh
CTM-CTC
1. M« h×nh TCT vµ nhîc ®iÓm cña m« h×nh TCT
Ngµy 7-3-1994, Thñ tíng ChÝnh phñ ®· cã nh÷ng quyÕt
®Þnh s¾p xÕp c¸c liªn hiÖp, c¸c xÝ nghiÖp thµnh lËp TCT 90, TCT 91, ®îc thÝ
®iÓm m« h×nh tËp ®oµn. Cho ®Õn nay c¶ níc ®· cã 17 TCT 91 vµ 77 TCT 90.
C¸c TCT nhµ níc chiÕm 28,4% tæng sè doanh nghiÖp, n¾m gi÷ kho¶ng 65%
vÒ vèn vµ 61% lao ®éng trong khu vùc DNNN.