1
PhÇn më ®Çu
Loµi ngêi ®· tr¶i qua n¨m ph¬ng thøc sn xuÊt ®ã lµ: Nguyªn thuû,
chiÕm h÷u n« lÖ, x· héi phong kiÕn, , t bn chñ nghÜa x· héi chñ nghÜa.
Tduy ph¸t triÓn, nhËn thøc cña con ngêi kh«ng dõng l¹i ë mét chç. Tõ
khi s¶n xuÊt chñ yÕu b»ng h¸i lîm s¨n b¾t, tr×nh ®é khoa häc kü thuËt l¹c
hËu th× ngµy nay tr×nh ®é khoa häc ®¹t tíi møc tét ®Ønh. Kh«ng Ýt c¸c nhµ
khoa häc, c¸c nhµ nghiªn cøu ®æ søc bá c«ng cho c¸c vÊn ®Ò nµy cô thÓ lµ
nhËn thøc con ngêi, tron®ã cã triÕt häc. Víi ba trêng ph¸i trong lÞch sö
ph¸t triÓn cña m×nh chñ nghÜa duy vËt, chñ nghÜa duy t©m vµ trêng ph¸i
nhÞ nguyªn luËn. Nhng hä ®Òu thèng nhÊt r»ng thùc chÊt cña triÕt häc ®ã
lµ sù thèng nhÊt biÖn chøng gi÷a quan hÖ sn xuÊt víi lùc lîng s¶n xuÊt
nhthèng nhÊt gi÷a hai mÆt ®èi lËp t¹o nªn chØnh thÓ cña nÒn s¶n xuÊt x·
héi. T¸c ®éng qua l¹i biÖn chøng gi÷a lùc lîng sn xuÊt víi quan hÖ s¶n
xuÊt ®îc m¸c vµ ¡nghen kh¸i qu¸t thµnh qui luËt vÒ sù phï hîp gi÷a quan
hÖ sn xuÊt víi lùc lîng s¶n xuÊt. Tõ nh÷ng lý luËn trªn ®a M¸c -
¡nghen v¬n lªn ®Ønh cao trÝ tuÖ cña nh©n lo¹i. Kh«ng chØ trªn ph¬ng
diÖn triÕt häc mµ c chÝnh trÞ kinh tÕ häc vµ chñ nghÜa céng s¶n khoa häc.
Díi nh÷ng h×nh thøc vµ møc ®é kh¸c nhau, dï con ngêi cã ý thøc vµ møc
®é kh¸c nhau, dï con ngêi cã ý thøc ®îc hay kh«ng th× nhËn thøc cña hai
«ng vÒ qui luËt vÉn xuyªn suèt lÞch sö ph¸t triÓn.
BiÖn chøng quan hÖ sn xuÊt víi lùc lîng sn xuÊt t¹o ®iÒu kiÖn cho
sinh viªn nãi chung vµ t«i nãi riªng cã ®îc mét nhËn thøc vÒ s¶n xuÊt x·
héi. §ång thêi më mang ®îc nhiÒu lÜnh vùc vÒ kinh tÕ. ThÊy ®îc vÞ trÝ, ý
nghÜa cña nã. T«i m¹nh d¹n ®a ra nhËn ®Þnh cña m×nh vÒ ®Ò tµi "Quan hÖ
biÖn chøng gi÷a lùc lîng s¶n xuÊt vµ quan hÖ sn xuÊt. Sù vËn dông
cña §¶ng ta trong ®êng lèi ®æi míi ë ViÖt Nam"
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
2
Tuy nhiªn do tr×nh ®é nhËn thøc hiÓu biÕt vÒ mäi mÆt cßn h¹n chÕ, nªn
kh«ng tr¸nh khái nh÷ng sai sãt mong thÇy c« gi¸o gãp ý ®Ó bµi viÕt ®îc hoµn
thiÖn h¬n.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
3
B. Néi dung
Ch¬ng I
Sù nhËn thøc vÒ lùc lîng s¶n xuÊt, quan hÖ s¶n
xuÊt vµ qui luËt quan hÖ s¶n xuÊt phï hîp víi tÝnh
chÊt
vµ tr×nh ®é ph¸t triÓn cña lùc lîng sn xuÊt.
I/ §«i nÐt vÒ lùc lîng sn xuÊt vµ quan hÖ s¶n
xuÊt.
1. Lùc lîng sn xuÊt lµ g×?
Lùc lîng s¶n xuÊt lµ toµn bé nh÷ng t liÖu sn xuÊt do x· héi t¹o ra,
tríc hÕt lµ c«ng cô lao ®éng vµ nh÷ng ngêi lao ®éng víi kinh ngiÖm vµ
thãi quen lao ®éng nhÊt ®Þnh ®· sö dông nh÷ng t liÖu sn xuÊt ®ã ®Ó t¹o ra
cña c¶i vËt chÊt cho x· héi.
Tõ thùc tr¹ng ®ã lý luËn vÒ lùc lîng sn xuÊt cña x· héi ®îc C.M¸c
nªu lªn vµ ph¸t triÓn mét c¸ch s©u s¾c trong c¸c t¸c phÈm chuÈn bÞ cho bé
"T b¶n" vµ chÝnh trong bé "T b¶n" M¸c ®· tr×nh bµy hÕt søc râ rµng quan
®iÓm cña m×nh vÒ c¸c yÕu tè cÊu thµnh lùc lîng sn xuÊt cña x· héi trong
®ã bao gåm søc lao ®éng vµ t liÖu s¶n xuÊt. §èi víi M¸c cïng víi t liÖu
lao ®éng ®èi víi lao ®éng còng thuéc vÒ t liÖu s¶n xuÊt, cßn trong tliÖu
lao ®éng tøc lµ tÊt cnh÷ng yÕu tè vËt chÊt mµ con ngêi sö dông ®Ó t¸c
®éng vµ ®èi tîng lao ®éng nh c«ng cô lao ®éng, nhµ xëng, ph¬ng tiÖn
lao ®éng, c¬ së vËt chÊt kho tµng... th× vai trß quan träng h¬n cthuéc vÒ
c«ng cô lao ®éng. C«ng cô lao ®éng lµ yÕu tè quan träng nhÊt linh ho¹t
nhÊt cña t liÖu s¶n xuÊt. Mäi thêi ®¹i muèn ®¸nh gi¸ tr×nh ®é s¶n xuÊt th×
ph¶i dùa vµo c«ng cô lao ®éng. Muãn ®¸nh gi¸ sù ph¸t triÓn cña mét x· héi
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
4
ngêi ta nh×n vµo hÖ thãng c«ng cô lao ®éng nh m¸y mãc, ph¬ng tiÖn...
Tuy nhiªn yÕu tè quan träng nhÊt trong lùc lîng s¶n xuÊt chÝnh lµ con
ngêi cho dï nh÷ng t liÖu lao ®éng ®îc t¹o ra tõ tríc cã søc m¹nh ®Õn
®©u vµ ®èi tîng lao ®éng cã phong phó nhthÕ nµo th× con ngêi vÉn lµ
bËc nhÊt.
LÞch sö loµi ngêi ®îc ®¸nh dÊu bëi c¸c mèc quan träng trong sù ph¸t
triÓn cña lùc lîng sn xuÊt tríc hÕt lµ c«ng cô lao ®éng. Sau bíc ngoÆt
sinh häc, sù xuÊt hiÖn c«ng cô lao ®éng ®¸nh dÊu mét bíc ngoÆt kh¸c
trong sù chuyÓn tõ vîn thµnh ngêi. Tõ kiÕm sèng b»ng s¨n b¾t h¸i lîm
sang ho¹t ®éng lao ®éng thÝch nghi víi tù nhiªn vµ dÇn dÇn c¶i t¹o tù nhiªn.
Tõ sn xuÊt n«ng nghiÖp c«ng nghÖ l¹c hËu chuyÓn lªn c¬ khÝ ho¸ s¶n xuÊt.
Sù ph¸t triÓn lùc lîng sn xuÊt trong giai ®o¹n nµy kh«ng chØ giíi h¹n ë
viÖc t¨ng mét c¸ch ®¸ng kÓ sè lîng thuÇn tuý víi c¸c c«ng cô ®· cã mµ
chñ yÕu lµ ë viÖc t¹o ra nh÷ng c«ng cô hoµn toµn míi sö dông c¬ b¾p con
ngêi. Do ®ã con ngêi ®· chuyÓn mét phÇn c«ng viÖc n¨ng nhäc cho m¸y
mãc cã ®iÒu kiÖn ®Ó ph¸t huy c¸c n¨ng lùc kh¸c cña m×nh.
ë níc ta tõ tríc tíi nay nÒn kinh tÕ lÊy n«ng nghiÖp lµm chñ yÕu, nªn
tr×nh ®é khoa häc kü thuËt kÐm ph¸t triÓn. HiÖn thêi chóng ta ®ang ë trong
t×nh tr¹ng kÕ thõa nh÷ng lùc lîng sn xuÊt võa nhá nhoi, võa l¹c hËu so
víi tr×nh ®é chung cña thÕ giíi, h¬n n÷a trong mét thêi gian kh¸ dµi, nh÷ng
lùc lîng Êy bÞ k×m h·m, ph¸t huy t¸c dông kÐm. Bëi vËy §¹i héi lÇn thø
VI cña §¶ng ®Æt ra nhiÖm vô lµ ph¶i "Gii phãng mäi n¨ng lùc sn xuÊt
hiÖn cã. Khai th¸c mäi khn¨ng tiÒm tµng cña ®Êt níc, sö dông cã hiÖu
qu sù gióp ®ì quèc tÕ ®Ó ph¸t triÓn m¹nh mÏ lùc lîng s¶n xuÊt”. MÆt
kh¸c chóng ta ®ang ë trong giai ®o¹n míi trong sù ph¸t triÓn cña c¸ch
m¹ng khoa häc kü thuËt ®ang chøng kiÕn nh÷ng biÕn ®æi c¸ch m¹ng trong
c«ng nghÖ. ChÝnh ®iÒu nµy ®ßi hái chóng ta lùa chän mét mÆt tËn dông c¸i
hiÖn cã mÆt kh¸c nhanh chãng tiÕp thu c¸i míi do thêi ®¹i t¹o ra nh»m
dïng chóng ®Ó nh©n nhanh c¸c nguån lùc tõ bªn trong. NÕu ph©n tÝch mét
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
5
c¸ch kh¸ch quan th× râ rµng lùc lîng s¶n xuÊt cña ta ®ang øng víi c ba
giai ®o¹n ph¸t triÓn cña lùc lîng s¶n xuÊt trong nÒn v¨n minh loµi ngêi.
Thùc tÕ hiÖn nay trong nhiÒu ngµnh sn xuÊt c«ng cô thñ c«ng vÉn ®ang lµ
chñ yÕu, lao ®éng nÆng ®ang chiÕm tØ lÖ cao. CÇn kh¼ng ®Þnh mét vÊn ®Ò cã
tÝnh quy luËt lµ trong lÞch sö bao giê còng cã sù ®an xen cña tr×nh ®é ph¸t
triÓn kh¸c nhau trong tõng yÕu tè cÊu thµnh lùc lîng s¶n xuÊt.
Tuy nhiªn trªn thùc tÕ song song víi t×nh tr¹ng l¹c hËu trong ph¹m vi
hÑp nhÊt ®Þnh, chóng ta ®ang dÇn dÇn ®i lªn víi tù ®éng ho¸, sö dông thµnh
th¹o m¸y mãc vi tÝnh...§ã lµ c¸ch tèt nhÊt ®Ó ®a níc ta ra khái l¹c hËu
nghÌo nµn.
2. Quan hÖ s¶n xuÊt ®îc hiÓu ra sao:
Quan hÖ sn xuÊt lµ mèi quan hÖ gi÷a con ngêi víi con ngêi trong
qu¸ tr×nh sn xuÊt ra cña c¶i vËt chÊt cña x· héi, trong qu¸ tr×nh sn xuÊt
con ngêi phi cã nh÷ng quan hÖ, con ngêi kh«ng thÓ t¸ch khái céng
®ång. NhvËy viÖc ph¶i thiÕt lËp c¸c mèi quan hÖ trong s¶n xuÊt tù nã ®·
lµ vÊn ®Ò cã tÝnh qui luËt råi. Nh×n tæng thÓ quan hÖ sn xuÊt gåm ba mÆt.
- ChÕ ®é së h÷u vÒ t liÖu s¶n xuÊt tøc lµ quan hÖ gi÷a ngêi ®èi víi t
liÖu s¶n xuÊt, nãi c¸ch kh¸c tliÖu sn xuÊt thuéc vÒ ai.
- ChÕ ®é tæ chøc vµ qu¶n lý s¶n xuÊt, kinh doanh, tøc lµ quan hÖ gi÷a
ngêi víi ngêi trong sn xuÊt vµ trao ®æi cña c¶i vËt chÊt nh ph©n c«ng
chuyªn m«n ho¸ vµ hîp t¸c ho¸ lao ®éng quan hÖ gi÷a ngêi qun lý víi
c«ng nh©n.
- ChÕ ®é ph©n phèi s¶n xuÊt, sn phÈm tøc lµ quan hÖ chÆt chÏ víi
nhau vµ cïng mét môc tiªu chung lµ sö dông hîp lý vµ cã hiÖu qu¶ tliÖu
sn xuÊt ®Ó lµm cho chóng kh«ng ngõng ®îc t¨ng trëng, thóc ®Èy t¸i s¶n
xuÊt më réng, n©ng cao phóc lîi ngêi lao ®éng. §ãng gãp ngµy cµng
nhiÒu cho nhµ níc x· héi chñ nghÜa.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.