Quan Hệ Phân Phối Ở Nước Ta Hiện Nay: Thực Trạng và Giải Pháp Hoàn Thiện

Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o

Trêng ®¹i häc kinh tÕ quèc d©n

----------------------------------------------------------

§Ò ¸n kinh tÕ chÝnh trÞ

§Ò tµi: Quan hÖ ph©n phèi ë níc ta hiÖn nay – Thùc tr¹ng vµ

gi¶i ph¸p nh»m hoµn thiÖn quan hÖ ph©n phèi ë níc ta trong

thêi gian tíi.

Gi¸o viªn híng dÉn: TS. TrÇn ViÖt TiÕn

Sinhviªn thùc hiÖn: §Æng Hång Minh

Líp: Qu¶n trÞ Nh©n lùc A

Kho¸: 44

N¨m häc: 2003-2004

Hµ Néi 2-2004

Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software

http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.

Lêi më ®Çu

Trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng ph©n phèi thu nhËp gi÷ mét vai trß hÔt søc quan

träng. Nã lµ mét kh©u kh«ng thÓ thiÕu ®îc cña qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt. Ph©n phèi thu

nhËp nèi liÒn s¶n xuÊt víi s¶n xuÊt, s¶n xuÊt víi tiªu dïng, nèi liÒn thÞ trêng hµng

ho¸ tiªu dïng vµ dÞch vô víi thÞ trêng c¸c yÕu tè s¶n xuÊt lµm cho sù vËn ®éng cña

c¬ chÕ thÞ trêng diÔn ra th«ng suèt.

Mét x· héi muèn æn ®Þnh vµ ph¸t triÓn th× cÇn ®¶m b¶o ®îc nh÷ng lîi Ých cña c¸

nh©n trong x· héi, trong ®ã ph©n phèi ®¶m nhËn vai trß ph©n chia lî Ých cho tõng c¸

nh©n. Gi¶i quyÕt vÊn ®Ò ph©n phèi thu nhËp cã ý nghÜa to lín ®èi víi sù æn ®Þnh, t¨ng

trëng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ cña mçi quèc gia.Thùc tiÔn ë ViÖt Nam ®· chØ râ, trong

qu¸ tr×nh ®i tíi æn ®Þnh vµ t¨ng trëng nÒn kinh tÕ, tríc hÕt chóng ta ph¶i c¶i c¸ch lu

th«ng, ph©n phèi. Nhê th¸o gì nh÷ng ¸ch t¾c trong lÜnh vùc nµy mµ nÒn kinh tÕ ní ta

®· vµ ®ang dÇn tho¸t khái t×ng tr¹ng khñng ho¶ng, l¹m ph¸t tõng bíc cã sù t¨ng

trëng ph¸t triÓn.Tuy nhiªn khi chuyÓn sang c¬ chÕ thÞ trêng ®Þnh híng XHCN th×

hµng lo¹t c¸c vÊn ®Ò thuéc lÜnh vùc ph©n phèi thu nhËp nh tiÒn l¬ng, lîi nhuËn, lîi

tøc ... ®· n¶y sinh, ®ßi hái ph¶i cã nh÷ng c¶i c¸ch thêng xuyªn, liªn tôc ®Ó phï hîp

víi nh÷ng nguyªn lý kinh tÕ kinh tÕ thÞ trêng còng nh nh÷ng ®ßi hái cÊp thiÕt cña

x· héi ®ang ®Æt ra. V× vËy viÖc nghiªn cøu quan hÖ ph©n phèi trong nÒn kinh tÕ thÞ

trêng vµ vËn dông vµo ViÖt Nam lµ hÕt søc cÊp thiÕt, cÊp b¸ch vµ cã ý nghÜa quan

träng c¶ vÒ lý luËn vµ thùc tiÔn.

H¬n thÕ n÷a, trong chÆng ®êng ®Çu cña thêi kú qu¸ ®é ë níc ta, do nÒn kinh tÕ

cã nhiÒu thµnh phÇn kinh tÕ vËn ®éng trong c¬ chÕ thÞ trêng nªn còng cã nhiÒu lîi

Ých kinh tÕ kh¸c nhau vµ tÊt yÕu còng xuÊt hiÖn m©u thuÉn gi÷a c¸c lîi Ých kinh tÕ.

ViÖc ph¸t hiÖn vµ gi¶i quyÕt c¸c quan hÖ vÒ lîi Ých kinh tÕ ®îc thùc hiÖn qua ph©n

phèi. Do ®ã viÖc nghiªn cøu quan hÖ ph©n phèi ®îc xem lµ ch×a kho¸ ®Ó th¸o gì cho

c¸c vÊn ®Ò liªn quan ®Õn viÖc ph©n chia c¸c lîi Ých trong x· héi.

XuÊt ph¸t tõ nh÷ng yªu cÇu mang tÝnh cÊp b¸ch ®ã ®ßi hái mçi c¸ nh©n ph¶i

nhËn thøc râ vai trß vµ tÇm quan träng cña ph©n phèi trong x· héi. Bµi luËn nµy víi

môc ®Ých nghiªn cøu quan hÖ ph©n phèi ë ViÖt Nam trong nh÷ng n¨m võa qua tõ ®ã

®a ra mét sè kiÕn nghÞ gi¶i ph¸p nh»m hoµn thiÖn quan hÖ ë níc ta ta thêi gian tíi,

®· thÓ hiÖn râ quan ®iÓm cña c¸ nh©n em trong qu¸ tr×nh nghiªn cøu quan hÖ ph©n

phèi. Hy väng r»ng nã sÏ gãp phÇn nhá bÐ vµo qu¸ tr×nh hoµn thiÖn quan hÖ ph©n phèi

ë níc ta nh»m ®¹t ®îc môc tiªu ‘’ T¨ng trëng kinh tÕ ph¶i g¾n víi tiÕn bé x· héi vµ

c«ng b»ng x· héi ngay trong tõng bíc ph¸t triÓn,,.(1)

Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n thÇy gi¸o TrÇn ViÖt TiÕn ®· tËn t×nh chØ b¶o ®Ó em

hoµn thµnh ®Ò ¸n nµy. Hy väng r»ng nh÷ng kiÕn thøc nµy sÏ cã Ých cho cho ®Êt níc

trong qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸.

------------------------------------------

(1): B¸o c¸o chÝnh trÞ cña BCH.TW gi÷a nhiÖm kú kho¸ VII

Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software

http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.

Ch¬ng 1

Lý luËn vÒ quan hÖ ph©n phèi vµ c¸c h×nh thøc

ph©n phèi ë níc ta hiÖn nay.

1.1 TÝnh tÊt yÕu vµ b¶n chÊt cña quan hÖ ph©n phèi.

1.1.1 TÝnh tÊt yÕu cña viÖc nghiªn cøu quan hÖ ph©n phèi.

Qua qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña lÞch sö ®· chØ ra r»ng: ph¸t triÓn s¶n xuÊt lµ c¸ch

thøc duy nhÊt ®Ó t¹o nªn sù phån thÞnh bÒn v÷ng cña mçi quèc gia, trong ®ã qu¸ tr×nh

t¸i s¶n xuÊt ®îc xem lµ trung t©m cña mäi ho¹t ®éng. Qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt x· héi

theo nghÜa réng bao gåm bèn kh©u: S¶n xuÊt,ph©n phèi, trao ®æi vµ tiªu dïng. C¸c

kh©u nµy cã quan hÖ chÆt chÏ víi nhau trong ®ã s¶n xuÊt ®ãng vai trß quyÕt ®Þnh, c¸c

kh©u kh¸c phô thuéc vµo s¶n xuÊt vµ còng cã t¸c ®éng ngîc trë l¹i víi qu¸ tr×nh s¶n

xuÊt, ®ång thêi còng cã t¸c ®éng qua l¹i víi nhau. Trong guång m¸y ®ã ph©n phèi lµ

mét kh©u kh«ng thÓ thiÕu ®îc, nã nèi liÒn s¶n xuÊt víi tiªu dïng, nã phôc vô vµ thóc

®Èy s¶n xuÊt, phôc vô tiªu dïng. H¬n thÕ n÷a quan hÖ ph©n phèi cßn lµ mét mÆt cña

quan hÖ s¶n xuÊt, nã ph¶n ¸nh mèi quan hÖ lîi Ých cña mçi thµnh viªn vµ lîi Ých cña

toµn x· héi. S¶n xuÊt t¹o ra nh÷ng vËt phÈm thÝch hîp víi nhu cÇu, ph©n phèi chia c¸c

s¶n phÈm (®îc quy ra gi¸ trÞ) ®ã theo nh÷ng quy luËt x· héi, nèi tiÕp ®ã lµ qu¸ tr×nh

trao ®æi, ph©n phèi c¸c s¶n phÈm ®É ®îc ph©n phèi theo nh÷ng nhu cÇu c¸ biÖt. Qu¸

tr×nh ®îc kÕt thóc khi s¶n phÈm ®îc tiªu dïng vµ lóc ®ã s¶n phÈm tho¸t ra khái sù

vËn ®éng mang tÝnh kÕ thõa, trùc tiÕp trë thµnh ®èi tîng phôc vô cho nhu cÇu c¸ biÖt

vµ tho¶ m·n nhu cÇu ®ã trong qu¸ tr×nh tiªu dïng.

Nh vËy ph©n phèi ®îc xem lµ yÕu tè xuÊt ph¸t tõ x· héi cßn trao ®æi lµ yÕu

tè xuÊt ph¸t tõ c¸ nh©n. Trong s¶n xuÊt con ngêi ®îc kh¸ch thÓ ho¸, trong tiªu dïng

®ß vËt ®îc chñ thÓ ho¸,trong ph©n phèi díi h×nh th¸i nh÷ng quy ®Þnh phæ biÕn cã t¸c

dông chi phèi th× x· héi ®¶m nhiÖm vai trß trung gian gi÷a s¶n xuÊt vµ tiªu dïng.Ph©n

phèi x¸c ®Þnh tû lÖ vÒ lîng s¶n phÈm dµnh cho c¸ nh©n. Trao ®æi x¸c ®Þnh nh÷ng s¶n

phÈm trong ®ã c¸ nh©n ®ßi hái phÇn ph©n phèi dµnh cho m×nh. Mac ®· nhËn ®Þnh

r»ng: ‘’ Mét nÒn s¶n xuÊt nhÊt ®Þnh quyÕt ®Þnh mét chÕ ®é tiªu dïng nhÊt ®Þnh, mét

chÕ ®é trao ®æi nhÊt ®Þnh còng ¶nh hëng ®Õn ph©n phèi.,, (1)Trªn thùc tÕ nÕu ta chØ

nhËn ®Þnh r»ng c¸c kh©u ®ã chØ lµ c¸c bíc kÕ tiÕp cña nhau th× cha ph¶n ¸nh hÕt

®îc b¶n chÊt bªn trong mang tÝnh kh¸ch quan cña qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt. S¶n xuÊt

chôi ¶nh hëng bëi c¸c quy luËt cña tù nhiªn vµ ph©n phèi còng chôi ¶nh hëng bëi

c¸c quy luËt ngÉu nhiªn cña x· héi, nªn nã cã ¶nh hëng Ýt nhiÒu thuËn lîi ®Õn s¶n

xuÊt. KÕ tiÕp ®ã lµ qu¸ tr×nh trao ®æi ®îc xem nh sù vËn ®éng x· héi cã tÝnh h×nh

thøc, cßn hµnh vi cuèi cïng lµ tiªu dïng, kh«ng nh÷ng ®îc coi lµ ®iÓm kÕt thóc mµ

------------------------------------

(1): C.Mac- Angghen VI tËp, tËp IV, NXB Sù ThËt, Hµ Néi 1983 trg 300-301

Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software

http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.

cßn lµ môc ®Ých cuèi cïng. Nh vËy ph©n phèi ®îc xem lµ c«ng cô ®¶m b¶o

cho c¸c qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt ho¹t ®éng mét c¸ch tr«i ch¶y, lµ ®éng lùc cho c¸c thµnh

viªn trong nÒn kinh tÕ ho¹t ®éng mét c¸ch cã hiÖu qu¶.

1.1.2 B¶n chÊt cña quan hÖ ph©n phèi.

TÝnh chÊt cña quan hÖ ph©n phèi do quan hÖ së h÷u vÒ t liÖu s¶n xuÊt quyÕt

®Þnh. Khi ta xÐt nã trong mèi quan hÖ gi÷a ngêi vµ ngêi th× ph©n phèi do quan hÖ

s¶n xuÊt quyÕt ®Þnh. Quan hÖ s¶n xuÊt nh thÕ nµo th× quan hÖ ph©n phèi nh thÕ ®ã

vµ trong x· héi lu«n tån t¹i mèi quan hÖ qua l¹i gi÷a s¶n xuÊt vµ s¶n phÈm. B¶n th©n

cña h©n phèi lµ s¶n phÈm cña nÒn s¶n xuÊt. C¬ cÊu cña ph©n phèi hoµn toµn do c¬ cÊu

cña s¶n xuÊt quyÕt ®Þnh.

NÕu ta chØ hiÓu r»ng ph©n phèi ®îc biÓu hiÖn lµ ph©n phèi s¶n phÈm tiªu dïng

cho c¸ nh©n vµ c¸c thµnh viªn trong x· héi th× dêng nh ph©n phèi ®· c¸ch xa víi s¶n

xuÊt vµ tùa hå nh lµ ®éc lËp víi s¶n xuÊt. Nhng tríc khi ph©n phèi lµ ph©n phèi s¶n

phÈm th× nã ®· xuÊt hiÖn ngay trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt ( ®ã lµ ph©n phèi c¸c nguån

lùc ®Çu vµo, c¸c yÕu tè cña s¶n xuÊt) vµ ®Æc biÖt nã cßn tham gia trùc tiÕp trong viÖc

ph©n phèi c¸c thµnh viªn x· héi theo nh÷ng lo¹i s¶n xuÊt kh¸c nhau. Nh vËy ph©n

phèi s¶n phÈm chØ lµ kÕt qu¶ cña sù ph©n phèi tríc ®ã, sù ph©n phèi nµy ®· bao hµm

trong b¶n th©n qu¸ tr×nh s¶n xuÊt vµ quyÕt ®Þnh trong c¬ cÊu s¶n xuÊt. Xem xÐt s¶n

xuÊt ®éc lËp víi ph©n phèi ®ã th× râ rµng lµ m¬ hå bëi thùc chÊt ph©n phèi ®· n»m

ngay trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, cßn ph©n phèi s¶n phÈm ®îc coi lµ bÒ næi vµ lµ biÓu

hiÖn quan träng nhÊt cña ph©n phèi. Vµ ®iÒu quan träng, chóng ta ph¶i thÊy ®îc nã

kh«ng hoµn toµn t¸ch rêi víi s¶n xuÊt.

Khi nãi vÒ c¬ së kinh tÕ cña sù ph©n phèi ë ®©y bao hµm ý nghÜa nãi ®Õn ph©n

phèi vËt phÈm tiªu dïng cho c¸c thµnh viªn trong x· héi. Nhng v× sù ph©n phèi bao

giê còng bao hµm c¶ sù ph©n phèi cho s¶n xuÊt ®îc xem lµ yÕu tè cña s¶n xuÊt vµ

ph©n phèi cho tiªu dïng ®îc xem lµ kÕt qu¶ cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, cho nªn kh«ng

ph¶i toµn bé s¶n phÈm mµ x· héi t¹o ra ®Òu ®ùc ph©n phèi cho tiªu dïng c¸

nh©n.Tríc hÕt x· héi cÇn ph¶i mét phÇn ®Ó:

Bï ®¾p nh÷ng t liÖu s¶n xuÊt ®· hao phÝ.

Më réng s¶n xuÊt.

LËp quü dù phßng.

C¸c kho¶n ®îc trÝch trªn ®îc xem lµ mét ®iÒu tÊt tÕu vÒ kinh tÕ, v× nÕu kh«ng

kh«i phôc vµ më réng s¶n xuÊt th× kh«ng thÓ ®¸p øng ®îc nhu cÇu ngµy cµng cao cña

x· héi. PhÇn cßn l¹i cña tæng san phÈm x· héi th× ®Ó tiªu dïng. Nhng tríc khi tiÕn

Chi phÝ vÒ qu¶n lý hµnh chÝnh vµ b¶o vÖ tæ quèc.

Chi cho c¸c ch¬ng tr×nh phóc lîi vµ cøu tÕ x· héi.

http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.

chÊt lîng vµ sè lîng cña lao ®éng còng nh sè lîng vèn vµ tµi s¶n mµ hä ®ãng gãp

cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt.

®îc ®iÒu tiÕt bëi lîi Ých cña s¶n xuÊt, r»ng s¶n xuÊt sÏ ®îc thuËn lîi trªn hÕt trong

vµ thùc hiÖn nh÷ng n¨ng khiÕu cña hä mét c¸ch toµn diÖn nhÊt.,, (1)

Ta thÊy r»ng mçi mét h×nh th¸i kinh tÕ x· héi ®Òu bao gåm c¶ mét hÖ thèng

phøc t¹p c¸c lîi Ých mµ trong ®ã lîi Ých kinh tÕ ®ãng vai trß quyÕt ®Þnh. C¸c lîi Ých

kinh tÕ ®îc quy ®Þnh bëi quan hÖ s¶n xuÊt cua mçi chÕ ®é x· héi, trong ®ã quan hÖ

së h÷u víi t liÖu s¶n xuÊt cã vai trß chi phèi hÖ thèng lîi Ých kinh tÕ.

B¶n chÊt cña quan hÖ s¶n xuÊt trong mèi ph¬ng thøc s¶n xuÊt ®îc thÓ hiÖn

qua h×nh thøc së h÷u - ®ã kh«ng ph¶i lµ quan hÖ ®¬n thuÇn nh mäi sù viÖc tån t¹i

trong x· héi mµ nã lµ mèi quan hÖ phøc t¹p gi÷a con ngêi víi con ngêi. Trong lÞch

sö kh«ng hÒ cã mét h×nh th¸i së h÷u nµo mµ kh«ng ph¶n ¸nh nh÷ng quan hÖ trong s¶n

xuÊt. ‘’N¬i nµo kh«ng cã mét h×nh th¸i së h÷u nµo c¶ th× ë ®ã kh«ng tån t¹i mét nªn

s¶n xuÊt nµo c¶, do ®ã còng kh«ng mét x· héi nµo c¶.,, (2) Së h÷u - ®ã lµ nh÷ng quan hÖ

c¶i vËt chÊt.

Së h÷u víi t c¸ch lµ nh÷ng quan hÖ s¶n xuÊt, nã lµ c¬ së cña c¸c lîi Ých. HÖ

thèng c¸c quan hÖ s¶n xuÊt cña mçi chÕ ®é x· héi sÏ quy ®Þnh hÖ thèng c¸c lîi Ých vèn

cã trong giai ®o¹n ph¸t triÓn cña nã. Trong hÖ thèng c¸c lîi Ých th× lîi Ých kinh tÕ gi÷

vai trß chñ ®¹o. Lîi Ých kinh tÕ ®îc hiÓu lµ nh÷ng quan hÖ kinh tÕ ph¶n ¸nh nh÷ng

nhu cÇu, nh÷ng ®éng c¬ kh¸ch quan vÒ sù ho¹t ®éng cña c¸c gia cÊp, nh÷ng nhãm x·

héi hoÆc cña tõng ngêi lµm viªc riªng biÖt do quan hÖ s¶n xuÊt quyÕt ®Þnh. Nãi lîi

Ých kinh tÕ lµ h×nh thøc biÓu hiÖn cña nh÷ng quan hÖ kinh tÕ cña mçi x· héi nhÊt ®Þnh

nghÜa lµ lîi Ých kinh tÕ lµ ph¹m trï kinh tÕ kh¸ch quan, nã chØ xuÊt hiÖn khi gia

nh÷ng ngêi s¶n xuÊt cã nh÷ng mèi quan hÖ kinh tÕ kh¸c nhau. Lîi Ých kinh tÕ võa

mang tÝnh chÊt kh¸ch quan võa mang tÝnh chñ quan. Nã mang mµu s¾c kh¸ch quan

bëi v× nã lu«n tån t¹i vµ vËn ®éng. Th«ng qua sù vËn ®éng cña c¸c quy luËt kinh tÕ do

nã trùc tiÕp sinh ra mµ quan hÖ s¶n xuÊt ¶nh hëng tíi qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Cßn nã

mang mµu s¾c chñ quan lµ ë chç nã biÕn c¸c t¸c ®éng kh¸ch quan cña c¸c quy luËt

kinh tÕ thµnh c¸c ®éng c¬ hµnh ®äng kinh tÕ cö con ngêi.

Lîi Ých kinh tÕ cã vai trß quan träng lµ ®éng lùc m¹nh mÏ ®èi víi sù ph¸t triÓn

cña x· héi. Nh÷ng h×nh thøc chñ yÕu cña lîi Ých kinh tÕ trong hÖ thèng nµy lu«n ®îc

®Æc trng b»ng tÝnh ®¹i diÖn vµ tÝnh thèng nhÊt gi÷a ba nhãm lîi Ých c¬ b¶n.

----------------------------------------

(1): F.Angghen: ‘’chèng §uy- rinh,, NXB Sù ThËt, Hµ Néi 1960 tr 336

http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.

Đề tài: QUAN HỆ PHÂN PHỐI Ở NƯỚC TA HIỆN NAY – THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN QUAN HỆ PHÂN PHỐI Ở NƯỚC TA TRONG THỜI GIAN TỚI.

Chủ đề:

Tài liệu liên quan

Tài liêu mới

AI tóm tắt

Giới thiệu tài liệu

Đối tượng sử dụng

Từ khoá chính

Nội dung tóm tắt

Hỗ trợ

Phương thức thanh toán

Theo dõi chúng tôi