intTypePromotion=3

Quản lý chất thải rắn sinh hoạt - Chương 9

Chia sẻ: Cty Môi Trường Tầm Nhìn Xanh | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:0

0
188
lượt xem
93
download

Quản lý chất thải rắn sinh hoạt - Chương 9

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Tham khảo tài liệu 'quản lý chất thải rắn sinh hoạt - chương 9', khoa học tự nhiên, công nghệ môi trường phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu và làm việc hiệu quả

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Quản lý chất thải rắn sinh hoạt - Chương 9

  1. Tel: (08)5150181 COÂNG TY MOÂI TRÖÔØNG GREE Fax: (08)4452694 TAÀM NHÌN XANH www.gree-vn.com GREEN EYE ENVIRONMENT CHÖÔNG 9 BAÕI CHOÂN LAÁP 9.1 PHAÂN LOAÏI BAÕI CHOÂN LAÁP Hình 9.1 Baõi choân laáp tieâu bieåu Anchorage Regional Landfill. Maëc duø nhieàu heä thoáng phaân loaïi baõi choân laáp ñaõ ñöôïc ñöa ra nhöõng naêm qua, nhöng heä thoáng phaân loaïi do bang California ñöa ra naêm 1984 coù leõ laø heä thoáng phaân loaïi thích hôïp nhaát. Theo heä thoáng naøy, coù 3 loaïi baõi choân laáp sau ñöôïc söû duïng: Loaïi Loaïi chaát thaûi I Chaát thaûi nguy haïi II Chaát thaûi theo quy ñònh III Chaát thaûi raén sinh hoaït (MSW) TS: Nguyeãn Trung Vieät 9-1 TS: Traàn Thò Myõ Dieäu © Copyright 2007 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rõ nguồn khi bạn phát hành lại thông tin từ trang này.
  2. Tel: (08)5150181 COÂNG TY MOÂI TRÖÔØNG GREE Fax: (08)4452694 TAÀM NHÌN XANH www.gree-vn.com GREEN EYE ENVIRONMENT Chaát thaûi theo quy ñònh (designated wastes) laø caùc chaát thaûi khoâng nguy haïi coù theå giaûi phoùng nhöõng thaønh phaàn coù noàng ñoä vöôït quaù tieâu chuaån chaát löôïng nöôùc hoaëc laø nhöõng chaát thaûi ñaõ ñöôïc DOHS (State Department of Health Service) cho pheùp. Löu yù raèng heä thoáng phaân loaïi naøy chuù troïng ñeán baûo veä nguoàn nöôùc maët vaø nöôùc ngaàm hôn laø vaán ñeà phaùt taùn khí baõi raùc vaø chaát löôïng moâi tröôøng khoâng khí. 9.1.1 Caùc loaïi baõi choân laáp Caùc loaïi baõi choân laáp chính coù theå phaân loaïi nhö sau: (1) baõi choân laáp chaát thaûi raén sinh hoaït hoãn hôïp, (2) baõi choân laáp chaát thaûi raén ñaõ nghieàn vaø (3) baõi choân laáp rieâng bieät giaønh cho caùc chaát thaûi ñaëc bieät hoaëc chaát thaûi theo quy ñònh. Hình 9.2: Moâ hình baõi choân laáp chaát thaûi raén tieâu bieåu 9.1.1.1 Baõi choân laáp chaát thaûi raén sinh hoaït hoãn hôïp Haàu heát caùc baõi choân laáp ôû Myõ ñöôïc thieát keá ñeå choân laáp chaát thaûi raén sinh hoaït. Moät löôïng nhaát ñònh caùc chaát thaûi raén coâng nghieäp khoâng nguy haïi vaø buøn töø traïm xöû lyù nöôùc thaûi ñöôïc pheùp ñoå ôû nhieàu baõi choân laáp thuoäc nhoùm III. ÔÛ nhieàu bang khaùc, buøn TS: Nguyeãn Trung Vieät 9-2 TS: Traàn Thò Myõ Dieäu © Copyright 2007 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rõ nguồn khi bạn phát hành lại thông tin từ trang này.
  3. Tel: (08)5150181 COÂNG TY MOÂI TRÖÔØNG GREE Fax: (08)4452694 TAÀM NHÌN XANH www.gree-vn.com GREEN EYE ENVIRONMENT töø traïm xöû lyù nöôùc thaûi chæ ñöôïc pheùp ñoå ra baõi choân laáp neáu ñaõ taùch nöôùc ñeå ñaït noàng ñoä chaát raén töø 51% trôû leân. Ví duï ôû California, buøn ñoå ôû baõi choân laáp chaát thaûi raén sinh hoaït phaûi ñaït tyû leä khoái löôïng chaát thaûi raén : buøn laø 5 : 1. Trong haàu heát caùc tröôøng hôïp, ñaát ñöôïc duøng laøm vaät lieäu che phuû trung gian vaø phe phuû cuoái cuøng. Tuy nhieân, coù nhöõng nôi nhö Florida vaø New Jersey, ñaát duøng laøm vaät lieäu che phuû haøng ngaøy vaø che phuû cuoái cuøng raát haïn cheá, nhöõng loaïi vaät lieäu khaùc nhö phaân compost töø raùc vöôøn vaø raùc sinh hoaït, thaûm cuõ, buøn coáng raõnh vaø xaø baàn,.. ñöôïc duøng thay theá. Ñeå taêng theâm söùc chöùa cuûa baõi choân laáp, nhöõng baõi choân laáp ñaõ ñoùng cöûa ôû moät soá nôi ñang ñöôïc taùi söû duïng baèng caùch ñaøo phaàn chaát thaûi ñaõ phaân huyû ñeå thu hoài kim loaïi vaø söû duïng phaàn coøn laïi laøm vaät lieäu che phuû haøng ngaøy cho chaát thaûi môùi. Trong moät soá tröôøng hôïp, chaát thaûi ñaõ phaân huyû ñöôïc ñaøo leân, döï tröõ vaø laép ñaët lôùp loùt ñaùy tröôùc khi söû duïng laïi baõi choân laáp. 9.1.1.2 Baõi choân laáp chaát thaûi ñaõ nghieàn Moät phöông phaùp khaùc ñang ñöôïc thöû nghieäm ôû nhieàu tieåu bang cuûa Myõ laø nghieàn nhoû raùc tröôùc khi ñoå ra baõi choân laáp. Chaát thaûi ñaõ nghieàn coù theå taêng khoái löôïng rieâng leân 35% so vôùi chaát thaûi chöa nghieàn vaø khoâng caàn che phuû haøng ngaøy. Caùc vaán ñeà veà muøi, ruoài nhaëng, chuoät boï vaø gioù thoåi bay raùc khoâng coøn quan troïng nöõa vì raùc ñaõ nghieàn coù theå neùn chaët hôn vaø coù beà maët ñoàng nhaát hôn, löôïng ñaát che phuû giaûm vaø moät soá loaïi vaät lieäu che phuû khaùc coù theå khoáng cheá ñöôïc nöôùc ngaám vaøo baõi choân laáp trong quaù trình vaän haønh. Nhöõng ñieåm baát lôïi chính cuûa phöông phaùp naøy laø caàn coù thieát bò neùn raùc vaø cuõng caàn phaàn baõi choân thoâng thöôøng ñeå choân laáp chaát thaûi khoâng neùn ñöôïc. Phöông phaùp naøy coù theå aùp duïng ñöôïc ôû nhöõng nôi coù chi phí choân laáp cao, vaät lieäu che phuû khoâng saün coù vaø löôïng möa thaáp hoaëc taäp trung theo muøa. Raùc ñaõ nghieàn cuõng coù theå saûn xuaát phaân compost duøng laøm lôùp che phuû trung gian. 9.1.1.3 Baõi choân nhöõng thaønh phaàn chaát thaûi rieâng bieät Baõi choân laáp nhöõng thaønh phaàn chaát thaûi rieâng bieät goïi laø monofill (baõi choân laáp ñôn). Tro, amiaêng vaø nhöõng chaát thaûi töông töï, thöôøng ñònh nghóa laø chaát thaûi theo quy ñònh (designated wastes), ñöôïc choân ôû nhöõng baõi choân laáp rieâng ñeå taùch bieät chuùng vôùi caùc thaønh phaàn khaùc cuûa chaát thaûi raén sinh hoaït. Vì tro coù chöùa moät phaàn nhoû chaát höõu cô khoâng chaùy, neân muøi sinh ra do quaù trình khöû sulfate (Phöông trình 4.12) trôû thaønh vaán TS: Nguyeãn Trung Vieät 9-3 TS: Traàn Thò Myõ Dieäu © Copyright 2007 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rõ nguồn khi bạn phát hành lại thông tin từ trang này.
  4. Tel: (08)5150181 COÂNG TY MOÂI TRÖÔØNG GREE Fax: (08)4452694 TAÀM NHÌN XANH www.gree-vn.com GREEN EYE ENVIRONMENT ñeà caàn quan taâm ñoái vôùi caùc baõi choân tro. Ñeå khaéc phuïc muøi töø caùc baõi choân tro naøy caàn laép ñaët heä thoáng thu hoài khí. Hình 9.3: San laáp raùc thaûi taïi baõi choân laáp 9.1.1.4 Caùc loaïi baõi choân laáp khaùc Beân caïnh nhöõng baõi choân laáp coå ñieån ñaõ moâ taû, moät soá phöông phaùp choân laáp ñaëc bieät ñaõ ñöôïc thieát keá tuyø theo muïc ñích quaûn lyù baõi choân laáp nhö (1) baõi choân laáp ñöôïc thieát keá nhaèm taêng toác ñoä sinh khí, (2) baõi choân laáp vaän haønh nhö nhöõng ñôn vò xöû lyù chaát thaûi raén hôïp nhaát. Baõi choân laáp ñöôïc thieát keá ñeå taêng toác ñoä sinh khí. Neáu löôïng khí baõi raùc sinh ra vaø thu hoài töø quaù trình phaân huyû kî khí chaát thaûi raén ñöôïc khoáng cheá ñaït cöïc ñaïi, khi ñoù caàn thieát keá baõi choân laáp ñaëc bieät. Chaúng haïn, taän duïng ñoä saâu, chaát thaûi raén ñoå ôû töøng ñôn nguyeân rieâng bieät khoâng caàn lôùp che phuû trung gian vaø nöôùc roø ræ ñöôïc tuaàn hoaøn trôû laïi ñeå taêng hieäu quaû quaù trình phaân huyû sinh hoïc. Ñieåm baát lôïi cuûa loaïi baõi choân laáp naøy laø löôïng nöôùc roø ræ dö phaûi ñöôïc xöû lyù. Baõi choân laáp ñoùng vai troø nhö nhöõng ñôn vò xöû lyù chaát thaûi raén hôïp nhaát. Theo phöông phaùp naøy, caùc thaønh phaàn höõu cô ñöôïc taùch rieâng vaø ñoå vaøo baõi choân laáp rieâng ñeå coù theå taêng toác ñoä phaân huyû sinh hoïc baèng caùch taêng ñoä aåm cuûa raùc söû duïng nöôùc roø ræ TS: Nguyeãn Trung Vieät 9-4 TS: Traàn Thò Myõ Dieäu © Copyright 2007 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rõ nguồn khi bạn phát hành lại thông tin từ trang này.
  5. Tel: (08)5150181 COÂNG TY MOÂI TRÖÔØNG GREE Fax: (08)4452694 TAÀM NHÌN XANH www.gree-vn.com GREEN EYE ENVIRONMENT tuaàn hoaøn, boå sung buøn töø traïm xöû lyù nöôùc thaûi hoaëc phaân ñoäng vaät. Raùc ñaõ bò phaân huyû duøng laøm vaät lieäu che phuû cho nhöõng khu vöïc choân laáp môùi vaø ñôn nguyeân naøy laïi ñöôïc duøng cho loaït raùc môùi. 9.2 LÖÏA CHOÏN VÒ TRÍ BAÕI CHOÂN LAÁP Vò trí baõi choân laáp phaûi gaàn nôi saûn sinh chaát thaûi, nhöng phaûi coù khoaûng caùch thích hôïp vôùi nhöõng vuøng daân cö gaàn nhaát. Caùc yeáu toá aûnh höôûng ñeán vuøng daân cö naøy laø loaïi chaát thaûi (möùc ñoä ñoäc haïi), ñieàu kieän höôùng gioù, nguy cô gaây luït loäi…Caàn löu yù theâm laø baõi choân laáp raát haáp daãn chim muoân, moat nguy cô tieàm taøng ñoái vôùi maùy bay thaáp. Vì vaäy, ñòa ñieåm caùc baõi choân laáp can phaûi xa caùc saân bay, laø caùc nôi coù caùc khu vöïc ñaát troáng vaéng, tính kinh teá khoâng cao. Vò trí baõi choân laáp phaûi naèm trong taàm khoaûng caùch hôïp lyù, nguoàn phaùt sinh raùc thaûi. Ñieàu naøy tuyø thuoäc vaøo baõi ñaát, ñieàu kieän kinh teá, ñòa hình, xe coä thu gom raùc thaûi. Ñöôøng xaù ñi ñeán nôi thu gom raùc thaûi phaûi ñuû toát vaø ñuû chòu taûi cho nhieàu xe taûi haïng naëng ñi laïi trong caû naêm. Taùc ñoäng cuûa vieäc môû roäng giao thoâng cuõng caàn ñöôïc xem xeùt. Taát caû vò trí ñaët baõi choân laáp phaûi ñöôïc quy hoaïch caùc nguoàn caáp nöôùc sinh hoaït vaø nguoàn nöôùc söû duïng cho coâng nghieäp cheá bieán thöïc phaåm ít nhaát laø 1000 m. Ngoaøi ra chuù yù caùc khoaûng caùch khaùc ñeå ñaûm baûo an toaøn cho khu vöïc xung quanh. Caùc quy ñònh veà khoaûng caùch toái thieåu töø baõi choân laáp tôùi caùc coâng trình yõôûôùyøc ghi roõ ôû baûng 9.1. Baûng 9.1: Quy ñònh veà khoaûng caùch toái thieåu töø haøng raøo baõi choân laáp tôùi caùc coâng trình. Coâng trình Khoaûng caùch toái thieåu(m) Khu trung taâm ñoâ thò 3.000 Saân bay, haûi caûng 3.000 Khu coâng nghieäp 3.000 Ñöôøng giao thoâng quoác loä 500 Caùc coâng trình khai thaùc nöôùc ngaàm Coâng suaát lôùn hôn 10.000 m3/ngñ ≥500 Coâng suaát nhoû hôn 10.000 m3/ngñ ≥100 Coâng suaát nhoû hôn 100 m3/ ngñ ≥50 Caùc cuïm daân cö mieàn nuùi 5.000 TS: Nguyeãn Trung Vieät 9-5 TS: Traàn Thò Myõ Dieäu © Copyright 2007 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rõ nguồn khi bạn phát hành lại thông tin từ trang này.
  6. Tel: (08)5150181 COÂNG TY MOÂI TRÖÔØNG GREE Fax: (08)4452694 TAÀM NHÌN XANH www.gree-vn.com GREEN EYE ENVIRONMENT Caàn ñaëc bieät löu yù caùc vaán ñeà sau: - Baõi choân laáp chaát thaûi hôïp veä sinh khoâng ñöôïc ñaët taïi caùc khu vöïc ngaäp luït. - Khoâng ñöôïc ñaët vò trí baõi choân laáp chaát thaûi hôïp veä sinh ôû nhöõng nôi coù tieàm naêng nöôùc ngaàm lôùn. - Baõi choân laáp chaát thaûi hôïp veä sinh phaûi coù moät vuøng ñeäm roäng ít nhaát 50m caùch bieät beân ngoaøi. Bao boïc beân ngoaøi vuøng ñeäm laø haøng raøo baõi. - Baõi choân laáp chaát thaûi hôïp veä sinh phaûi hoaø nhaäp vôùi caûnh quan moâi tröôøng toång theå trong voøng baùn kính 1.000m. Ñeå ñaït muïc ñích naøy coù theå söû duïng caùc bieän phaùp nhö taïo vaønh ñai caây xanh, caùc moâ ñaát hoaëc caùc hình thöùc khaùc ñeå beân ngoaøi baõi khoâng nhìn thaáy ñöôïc. 9.3 KHÍ BAÕI CHOÂN LAÁP 9.3.1 Thaønh phaàn vaø tính chaát khí sinh ra töø baõi choân laáp Khí BCL bao goàm nhieàu khí toàn taïi vôùi löôïng lôùn (caùc khí chính/chuû yeáu) vaø nhieàu khí toàn taïi vôùi löôïng raát nhoû (goïi laø khí vi löôïng). Caùc khí chính sinh ra töø quaù trình phaân huyû caùc chaát höõu cô coù trong CTRSH. Moät soá khí vi löôïng, maëc duø toàn taïi vôùi löôïng nhoû coù theå mang tính ñoäc haïi vaø nguy hieåm ñoái vôùi söùc khoeû coäng ñoàng. 9.3.1.1 Thaønh phaàn caùc khí chuû yeáu Thaønh phaàn caùc khí chuû yeáu sinh ra töø baõi choân laáp bao goàm NH3, CO2, CO, H2, H2S, CH4, N2 vaø O2. Tyû leä thaønh phaàn caùc khí naøy ñöôïc trình baøy trong Baûng 9.1. Phaân töû löôïng vaø khoái löôïng rieâng cuûa caùc khí naøy ñöôïc trình baøy trong Baûng 9.2. Khí methane vaø khí CO2 laø caùc khí chính sinh ra töø quaù trình phaân huyû kî khí caùc chaát höõu cô coù khaû naêng phaân huyû sinh hoïc trong CTRSH. Neáu khí methane toàn taïi trong khoâng khí ôû noàng ñoä töø 5-15% seõ phaùt noå. Do haøm löôïng oxy toàn taïi beân trong baõi raùc ít neân khi noàng ñoä khí methane ñaït ñeán ngöôõng tôùi haïn vaãn coù ít khaû naêng gaây noå baõi choân laáp. Tuy nhieân, neáu caùc khí trong baõi choân laáp thoaùt ra beân ngoaøi vaø tieáp xuùc vôùi khoâng khí, coù khaû naêng hình thaønh hoãn hôïp khí methane ôû giôùi haïn gaây noå. Caùc khí naøy cuõng toàn taïi trong nöôùc roø ræ vôùi noàng ñoä tuyø thuoäc vaøo noàng ñoä cuûa chuùng trong pha khí khi tieáp xuùc vôùi nöôùc roø ræ. TS: Nguyeãn Trung Vieät 9-6 TS: Traàn Thò Myõ Dieäu © Copyright 2007 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rõ nguồn khi bạn phát hành lại thông tin từ trang này.
  7. Tel: (08)5150181 COÂNG TY MOÂI TRÖÔØNG GREE Fax: (08)4452694 TAÀM NHÌN XANH www.gree-vn.com GREEN EYE ENVIRONMENT Baûng 9.1 Tyû leä thaønh phaàn caùc khí chuû yeáu sinh ra töø baõi choân laáp Thaønh phaàn % (theå tích khoâ) CH4 45 - 60 CO2 40 - 60 N2 2–5 O2 0,1 – 1,0 Mercaptans, hôïp chaát chöùa löu huyønh,… 0 – 1,0 NH3 0,1 – 1,0 H2 0 – 0,2 CO 0 – 0,2 Caùc khí khaùc 0,01 – 0,6 Tính chaát Giaù trò Nhieät ñoä (0F) 100 - 120 Tyû troïng 1,02 – 1,06 Nguoàn: Tchobanoglous, et. al., 1993. Baûng 9.2 Phaân töû löôïng vaø khoái löôïng rieâng cuûa caùc khí sinh ra töø BCL hôïp veä sinh ôû ñieàu kieän chuaån (00C, 1 atm) Khoái löôïng rieâng Khí Coâng thöùc Phaân töû löôïng g/l lb/ft3 Khoâng khí 28,97 1,2928 0,0808 Ammonia NH3 17,03 0,7708 0,0482 Catbon dioxide CO2 44,00 1,9768 0,1235 Carbon monoxide CO 28,00 1,2501 0,0781 Hydrogen H2 2,016 0,0898 0,0056 Hydrogen sulfide H 2S 34,08 1,5392 0,0961 Methane CH4 16,03 0,7167 0,0448 Nitrogen N2 28,02 1,2507 0,0782 Oxygen O2 32,00 1,4289 0,0892 9.3.1.2 Thaønh phaàn khí vi löôïng Moät soá chaát khí vi löôïng, maëc duø toàn taïi vôùi khoái löôïng nhoû nhöng coù tính ñoäc vaø nguy cô gaây haïi ñeán söùc khoeû cuûa coäng ñoàng daân cö raát cao. Soá lieäu thoáng keâ noàng ñoä chaát khí vi löôïng coù trong caùc maãu khí laáy töø 66 baõi choân laáp ôû California ñöôïc trình baøy trong Baûng 8.4. Moät nghieân cöùu khaùc ñöôïc thöïc hieän ôû Anh, caùc maãu khí thu töø 3 BCL khaùc nhau vaø phaân tích 154 hôïp chaát. Toång coäng coù 116 hôïp chaát höõu cô ñöôïc tìm thaáy TS: Nguyeãn Trung Vieät 9-7 TS: Traàn Thò Myõ Dieäu © Copyright 2007 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rõ nguồn khi bạn phát hành lại thông tin từ trang này.
  8. Tel: (08)5150181 COÂNG TY MOÂI TRÖÔØNG GREE Fax: (08)4452694 TAÀM NHÌN XANH www.gree-vn.com GREEN EYE ENVIRONMENT töø khí BCL trong ñoù coù nhieàu thaønh phaàn chaát höõu cô bay hôi (VOCs). Soá lieäu trình baøy trong Baûng 8.4 ñaëc tröng cho caùc hôïp chaát vi löôïng tìm thaáy ôû haàu heát caùc BCL CTRSH. Söï hieän dieän cuûa caùc khí naøy trong nöôùc roø ræ thoaùt khoûi BCL tuyø thuoäc vaøo noàng ñoä cuûa chuùng trong khí BCL tieáp xuùc vôùi nöôùc roø ræ vaø coù theå öôùc tính theo ñònh luaät Henry. Caàn löu yù laø söï xuaát hieän noàng ñoä ñaùng keå cuûa caùc chaát höõu cô bay hôi trong khí BCL thöôøng ñi cuøng vôùi caùc BCL cuõ ñaõ tieáp nhaän caùc loaïi chaát thaûi coâng nghieäp vaø thöông maïi coù chöùa caùc chaát höõu cô bay hôi. Trong caùc BCL môùi hôn, trong ñoù caùc chaát thaûi nguy haïi bò caám ñoå, noàng ñoä caùc chaát höõu cô bay hôi trong khí BCL cöïc kyø thaáp. Baûng 9.3 Noàng ñoä cuûa caùc chaát khí vi löôïng trong caùc maãu khí laáy töø 66 baõi choân laáp ôû California Noàng ñoä (ppbV*) STT Chaát khí vi löôïng Trung Bình Cöïc ñaïi 01 Acetone 6.838 240.000 02 Benzene 2.057 39.000 03 Chlorobenzene 82 1.640 04 Chloroform 245 12.000 05 1,1-Dichloromethane 2.801 36.000 06 Dichloromethane 25.694 620.000 07 1,1-Dichloroethene 130 4.000 08 Diethylene Chloride 2.835 20.000 09 Trans 1, 2- Dichloroethane 36 850 10 2, 3-Dichloropropane 0 0 11 1,2-Dichloropropane 0 0 12 Ethylene bromide 0 0 13 Ethylene dichloride 59 2.100 14 Ethylene oxide 0 0 15 Ethylene benzene 7.334 87.500 16 Methyl ethyl ketone 3.092 130.000 17 1,1,2-Trichloroethane 0 0 18 1,1,1-Trchloroethane 615 14.500 19 Trichloroethylene 2.079 32.000 20 Toluene 34.907 280.000 21 1,1,2,2-Tetrachloroethylent 246 16.000 22 Tetrachloroethane 5.244 180.000 23 Vinyl Chloride 3.508 32.000 24 Styrenes 1.517 87.000 25 Vivyl acetate 5.663 240.000 TS: Nguyeãn Trung Vieät 9-8 TS: Traàn Thò Myõ Dieäu © Copyright 2007 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rõ nguồn khi bạn phát hành lại thông tin từ trang này.
  9. Tel: (08)5150181 COÂNG TY MOÂI TRÖÔØNG GREE Fax: (08)4452694 TAÀM NHÌN XANH www.gree-vn.com GREEN EYE ENVIRONMENT 26 Xylenes 2.651 38.000 Nguoàn: Tchobanoglous, et. al., 1993. * ppbV = phaàn tyû theo theå tích 9.3.2 Quaù trình sinh khí töø baõi choân laáp 9.3.2.1 Quaù trình hình thaønh caùc khí chuû yeáu Quaù trình hình thaønh caùc khí chuû yeáu töø baõi choân laáp xaûy ra qua 5 giai ñoaïn (Hình 8.11): - Giai ñoaïn 1: Giai ñoaïn thích nghi; - Gia ñoaïn 2: Giai ñoaïn chuyeån hoaù; - Giai ñoaïn 3: Giai ñoaïn acid hoaù; - Giai ñoaïn 4: Giai ñoaïn methane hoaù; - Giai ñoaïn 5: Giai ñoaïn hoaøn taát Giai ñoaïn 1. Trong giai ñoaïn naøy, quaù trình phaân huyû sinh hoïc xaûy ra trong ñieàu kieän hieáu khí vì moät phaàn khoâng khí bò giöõ laïi trong baõi choân laáp. Nguoàn vi sinh vaät hieáu khí vaø kî khí coù töø lôùp ñaát phuû haøng ngaøy hoaëc lôùp ñaát phuû cuoái cuøng khi ñoùng cöûa baõi choân laáp. Beân caïnh ñoù, buøn töø traïm xöû lyù nöôùc thaûi ñöôïc ñoå boû taïi baõi choân laáp vaø nöôùc roø ræ tuaàn hoaøn laïi baõi choân laáp cuõng laø nhöõng nguoàn cung caáp vi sinh vaät caàn thieát ñeå phaân huyû raùc thaûi. Giai ñoaïn 2. Trong giai ñoaïn 2, haøm löôïng oxy trong baõi choân laáp giaûm daàn vaø ñieàu kieän kî khí baét ñaàu hình thaønh. Khi moâi tröôøng trong baõi choân laáp trôû neân kî khí hoaøn toaøn, nitrate vaø sulfate, caùc chaát ñoùng vai troø laø chaát nhaän ñieän töû trong caùc phaûn öùng chuyeån hoaù sinh hoïc, thöôøng bò khöû thaønh khí N2 vaø H2S theo caùc phöông trình phaûn sau ñaây: 2CH3CHOHCOOH + SO42- → 2CH3COOH + S2- + H2O + CO2 Lactate Sulfate Acetate Sulfide 4H2 + SO42- → S2- + 4H2O S2- + 2H+ → H2S Söï gia taêng möùc ñoä kî khí trong moâi tröôøng baõi choân laáp coù theå kieåm soaùt ñöôïc baèng caùch ño ñieän theá oxy hoaù khöû cuûa chaát thaûi. Quaù trình khöû nitrate vaø sulfate xaûy ra ôû TS: Nguyeãn Trung Vieät 9-9 TS: Traàn Thò Myõ Dieäu © Copyright 2007 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rõ nguồn khi bạn phát hành lại thông tin từ trang này.
  10. Tel: (08)5150181 COÂNG TY MOÂI TRÖÔØNG GREE Fax: (08)4452694 TAÀM NHÌN XANH www.gree-vn.com GREEN EYE ENVIRONMENT ñieän theá oxy hoaù khöû trong khaûng töø –50 ñeán –100 mV. Khí CH4 ñöôïc taïo thaønh khi ñieän theá oxy hoaù khöû dao ñoäng trong khoaûng töø –150 ñeán –300 mV. Khi ñieän theá oxy hoaù khöû tieáp tuïc giaûm, thaønh phaàn taäp hôïp vi sinh vaät chuyeån hoaù caùc chaát höõu cô coù trong raùc thaønh CH4 vaø CO2 baét ñaàu quaù trình 3 giai ñoaïn nhaèm chuyeån hoaù caùc chaát höõu cô phöùc taïp thaønh caùc acid höõu cô vaø caùc saûn phaåm trung gian khaùc nhö trình baøy trong giai ñoaïn 3. ÔÛ giai ñoaïn 2, pH cuûa nöôùc roø ræ baét ñaàu giaûm do söï coù maët cuûa caùc acid höõu cô vaø aûnh höôûng cuûa khí CO2 sinh ra trong baõi choân laáp. Giai ñoaïn 3. Trong giai ñoaïn naøy, toác ñoä taïo thaønh caùc acid höõu cô taêng nhanh. Böôùc thöù nhaát cuûa quaù trình 3 giai ñoaïn laø thuyû phaân caùc hôïp chaát cao phaân töû (nhö lipids, polysaccharides, protein, nucleic acids,…) thaønh caùc hôïp chaát thích hôïp cho vi sinh vaät. Böôùc thöù hai laø quaù trình chuyeån hoaù sinh hoïc caùc hôïp chaát sinh ra töø giai ñoaïn 1 thaønh caùc hôïp chaát trung gian coù phaân töû löôïng thaáp hôn maø ñaëc tröng laø acetic acid, moät phaàn nhoû acid fulvic vaø moät soá acid höõu cô khaùc. CO2 laø khí chuû yeáu sinh ra trong giai ñoaïn 3. Moät phaàn nhoû khí H2 cuõng ñöôïc hình thaønh trong giai ñoaïn naøy. Giai ñoaïn 4. Trong giai ñoaïn methane hoaù, nhoùm vi sinh vaät chuyeån hoaù acetic acid vaø hydro thaønh thaønh CH4 vaø CO2 chieám öu theá. Trong moät soá tröôøng hôïp, caùc nhoùm vi sinh vaät naøy seõ baét ñaàu phaùt trieån vaøo cuûa giai ñoaïn 3. Ñaây laø nhöõng vi sinh vaät kî khí baét buoäc vaø ñöôïc goïi laø methanogenic – vi sinh vaät methane hoaù. Trong giai ñoaïn 4, quaù trình hình thaønh methane vaø acid xaûy ra ñoàng thôøi nhöng toác ñoä taïo thaønh acid giaûm ñaùng keå. Vì caùc acid vaø khí hydro hình thaønh bò chuyeån hoaù thaønh CH4 vaø CO2 trong giai ñoaïn 4 neân pH trong BCl seõ taêng ñeán khoaûng giaù trò trung hoaø töø 6.8 ñeán 8.0. Giaù trò pH cuûa nöôùc roø ræ hình thaønh cuõng gia taêng vaø noàng ñoä BOD5, COD vaø ñoä daãn ñieän cuûa nöôùc roø ræ seõ giaûm. Khi pH cuûa nöôùc roø ræ caøng cao, caøng coù ít thaønh phaàn chaát voâ cô toàn taïi trong dung dòch, noàng ñoä kim loaïi naëng trong nöôùc roø ræ cuõng giaûm ñi. Giai ñoaïn 5. Giai ñoaïn naøy xaûy ra sau khi caùc chaát höõu cô coù khaû naêng phaân huyû sinh hoïc saün coù ñaõ ñöôïc chuyeån hoaù hoaøn toaøn thaønh CH4 vaø CO2 ôû giai ñoaïn 4. Khi löôïng aåm tieáp tuïc thaám vaøo phaàn chaát thaûi môùi theâm vaøo, quaù trình chuyeån hoaù laïi tieáp tuïc xaûy ra. Toác ñoä sinh khí seõ giaûm ñaùng keå ôû giai ñoaïn 5 vì haàu heát caùc chaát dinh döôõng saün coù ñaõ bò röûa troâi theo nöôùc roø ræ trong caùc giai ñoaïn tröôùc ñoù vaø caùc chaát coøn laïi haàu heát laø nhöõng chaát coù khaû naêng phaân huyû chaäm. Khí chuû yeáu sinh ra ôû giai ñoaïn 5 laø khí CH4 vaø CO2. Caùc giai ñoaïn naøy xaûy ra theo nhöõng khoaûng thôøi gian khaùc nhau tuyø thuoäc vaøo söï phaân boá thaønh phaàn chaát höõu cô trong baõi choân laáp, vaøo löôïng chaát dinh döôõng, ñoä aåm TS: Nguyeãn Trung Vieät 9-10 TS: Traàn Thò Myõ Dieäu © Copyright 2007 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rõ nguồn khi bạn phát hành lại thông tin từ trang này.
  11. Tel: (08)5150181 COÂNG TY MOÂI TRÖÔØNG GREE Fax: (08)4452694 TAÀM NHÌN XANH www.gree-vn.com GREEN EYE ENVIRONMENT cuûa raùc thaûi, ñoä aåm cuûa khu vöïc choân laáp vaø möùc ñoä eùp raùc. Neáu khoâng ñuû aåm, toác ñoä sinh khí baõi choân laáp seõ giaûm. Söï gia taêng maät ñoä choân laáp raùc seõ laøm giaûm khaû naêng thaám öôùt chaát thaûi trong baõi choân laáp vaø daãn ñeán giaûm toác ñoä chuyeån hoaù sinh hoïc vaø sinh khí. Tyû leä thaønh phaàn caùc khi chuû yeáu sinh ra töø baõi choân laáp môùi ñoùng cöûa theo thôøi gian ñöôïc trình baøy trong Baûng 8.5. Baûng 9.4 Tyû leä thaønh phaàn khí sinh ra töø moät ñôn nguyeân hoá choân laáp cuûa BCL ñaõ ñoùng cöûa 48 thaùng Giaù trò phaàn traêm theå tích trung bình STT Thôøi gian (thaùng) N2 CO2 CH4 01 0-3 5,2 88 5 02 3-6 3,8 76 21 03 6-12 0,4 65 29 04 12-18 1,1 52 40 05 18-24 0,4 53 47 06 24-30 0,2 52 48 07 30-36 1,3 46 51 08 36-42 0,9 50 47 09 42-48 0,4 51 48 Nguoàn: Tchobanoglous, et. al., 1993. Theå tích khí sinh ra Moät caùch toång quaùt, phaûn öùng phaân huyû kî khí chaát thaûi raén xaûy ra nhö sau: vi sinh vaät Chaát höõu cô + H2O -----------> Chaát höõu cô ñaõ + CH4 + CO2 + Caùc khí khaùc (Raùc) bò phaân huyû sinh hoïc Giaû söû quaù trình phaân huyû raùc xaûy ra hoaøn toaøn: (4a - b- 2c - 3d) (4a + b - 2c - 3d) (4a - b + 2c + 3d) CaHbOcNd + -------------------H2O ---> --------------------- CH4 + ---------------------- CO2 + dNH3 4 8 8 TS: Nguyeãn Trung Vieät 9-11 TS: Traàn Thò Myõ Dieäu © Copyright 2007 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rõ nguồn khi bạn phát hành lại thông tin từ trang này.
  12. Tel: (08)5150181 COÂNG TY MOÂI TRÖÔØNG GREE Fax: (08)4452694 TAÀM NHÌN XANH www.gree-vn.com GREEN EYE ENVIRONMENT Thoâng thöôøng, chaát höõu cô coù trong raùc thaûi ñöôïc phaân laøm hai loaïi: (1) caùc chaát coù khaû naêng phaân huyû nhanh (3 thaùng ñeán 5 naêm) vaø (2) chaát höõu cô coù khaû naêng phaân huyû chaäm (≥ 50 naêm) (Xem Baûng 2.4). Tyû leä chaát höõu cô coù khaû naêng phaân huyû sinh hoïc tuyø thuoäc raát nhieàu vaøo haøm löôïng lignin cuûa chaát thaûi. Khaû naêng phaân huyû sinh hoïc cuûa caùc chaát höõu cô khaùc nhau, teân cô sôû haøm löôïng lignin, ñöôïc trình baøy trong Baûng 2.5. Döôùi nhöõng ñieàu kieän thoâng thöôøng, toác ñoä phaân huyû ñöôïc xaùc ñònh treân cô sôû toác ñoä sinh ñaït cöïc ñaïi trong voøng hai naêm ñaàu, sau ñoù giaûm daàn vaø keùo daøi trong voøng 25 naêm hoaëc hôn nöõa. • Quaù trình hình thaønh caùc chaát khí vi löôïng Caùc chaát khí vi löôïng coù trong thaønh phaàn khí baõi choân laáp ñöôïc hình thaønh töø 2 nguoàn cô baûn: (1) töø baûn thaân raùc thaûi vaø (2) töø caùc phaûn öùng sinh hoïc hoaëc caùc phaûn öùng khaùc xaûy ra trong baõi choân laáp. 9.3.3 Quaù trình thoaùt khí trong baõi choân laáp Maëc duø, haàu heát khí methane thoaùt vaøo khoâng khí, caû khí methane vaø khí CO2 ñeàu toàn taïi ôû noàng ñoä leân ñeán 40% ôû khoaûng caùch 400 ft (khoaûng 120 m) töø meùp cuûa baõi choân laáp khoâng coù lôùp loùt ñaùy. Ñoái vôùi nhöõng baõi choân laáp khoâng coù heä thoáng thu khí, khoaûng caùch naøy thay ñoåi tuyø theo ñaëc tính cuûa vaät lieäu che phuû vaø caáu truùc ñaát cuûa khu vöïc xung quanh. Neáu khoâng ñöôïc thoâng thoaùng moät caùch hôïp lyù, khí methane coù theå tích tuï beân döôùi caùc toaø nhaø hoaëc nhöõng khoaûng khoâng khaùc ôû gaàn ñoù. Traùi laïi, khí CO2 coù khoái löôïng rieâng lôùn hôn khoái löôïng rieâng cuûa khoâng khí 1,5 laàn vaø cuûa khí methane 2,8 laàn, do ñoù, khí CO2 coù khuynh höôùng chuyeån ñoäng veà phía ñaùy cuûa baõi choân laáp. Ñoù laø nguyeân nhaân khieán cho noàng ñoä khí CO2 ôû nhöõng phaàn thaáp hôn cuûa baõi choân laáp ngaøy caøng gia taêng theo thôøi gian. 9.4 NÖÔÙC ROØ RÆ BAÕI CHOÂN LAÁP 9.4.1 Thaønh phaàn, söï hình thaønh, di chuyeån vaø kieåm soaùt nöôùc roø ræ töø baõi choân laáp Nöôùc roø ræ coù theå ñöôïc ñònh nghóa laø chaát loûng thaám qua chaát thaûi raén mang theo caùc chaát hoaø tan vaø caùc chaát lô löûng. Trong haàu heát caùc BCL, nöôùc roø ræ bao goàm löôïng TS: Nguyeãn Trung Vieät 9-12 TS: Traàn Thò Myõ Dieäu © Copyright 2007 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rõ nguồn khi bạn phát hành lại thông tin từ trang này.
  13. Tel: (08)5150181 COÂNG TY MOÂI TRÖÔØNG GREE Fax: (08)4452694 TAÀM NHÌN XANH www.gree-vn.com GREEN EYE ENVIRONMENT chaát loûng chuyeån vaøo BCL töø caùc nguoàn beân ngoaøi nhö nöôùc beà maët, nöôùc möa, nöôùc ngaàm vaø nöôùc taïo thaønh trong quaù trình phaân huyû chaát thaûi, neáu coù. 9.4.1.1 Thaønh phaàn nöôùc roø ræ Khi nöôùc thaám qua lôùp raùc ñang bò phaân huyû, caû nhöõng vaät lieäu sinh hoïc vaø nhöõng thaønh phaàn hoaù chaát bò hoaø tan vaøo dung dòch. Soá lieäu ñaëc tröng cho tính chaát nöôùc roø ræ ñöôïc trình baøy trong Baûng 11.13 ñoái vôùi caû BCL môùi vaø cuõ. Vì khoaûng dao ñoäng cuûa caùc giaù trò noàng ñoä quan saùt ñöôïc cuûa nhöõng thaønh phaàn khaùc nhau ghi nhaän trong Baûng 11.13 laø khaù lôùn, ñaëc bieät ñoái vôùi caùc BCL môùi, neân caàn phaûi caån thaän khi söû duïng caùc giaù trò ñaëc tröng cho saün. Caùc thoâng soá giaùm saùt tieâu bieåu cho tính chaát lyù hoïc, hoaù hoïc vaø sinh hoïc ñaëc tröng cho tính chaát nöôùc roø ræ ñöôïc trình baøy trong Baûng 11.14. Baûng 9.5 Thaønh phaàn nöôùc roø ræ cuûa BCL cuõ vaø môùi Giaù trò (mg/L)* Thaønh phaàn Baõi raùc môùi (chöa ñeán 2 naêm) Baõi raùc laâu naêm Khoaûng dao ñoäng Giaù trò ñaëc tröng (laâu hôn 10 naêm) BOD5 2.000 - 30.000 10.000 100 - 200 TOC (Toång carbon höõu cô) 1.500 - 20.000 6.000 80 - 160 COD 3.000 - 60.000 18.000 100 - 500 TSS 200 - 2.000 500 100 - 400 Nitô höõu cô 10 - 800 200 80 - 120 NH3-N 10 - 800 200 20 - 40 NO3- 5 - 40 25 5 - 10 Photpho toång coäng 5 - 100 30 5 - 10 Ñoä kieàm 1.000 - 10.000 3.000 200 - 10.000 pH 4,5 - 7,5 6 6,6 - 7,5 Ñoä cöùng toång coäng 300 - 10.000 3.500 200 - 500 Ca2+ 200 - 3.000 1.000 100 - 400 Mg2+ 50 - 1.500 250 50 - 200 K+ 200 - 1.000 300 50 - 400 Na+ 200 - 2.500 500 100 - 400 Cl- 200 - 3.000 500 100 - 400 SO42- 50 - 1.000 300 20 - 50 Fe toång coäng 50 - 1.200 60 20 - 200 Nguoàn: Tchobannoglous, G. vaø coäng söï, 1993. TS: Nguyeãn Trung Vieät 9-13 TS: Traàn Thò Myõ Dieäu © Copyright 2007 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rõ nguồn khi bạn phát hành lại thông tin từ trang này.
  14. Tel: (08)5150181 COÂNG TY MOÂI TRÖÔØNG GREE Fax: (08)4452694 TAÀM NHÌN XANH www.gree-vn.com GREEN EYE ENVIRONMENT Baûng 9.6 Caùc thoâng soá ñaùnh giaù chaát löôïng nöôùc roø ræ Tính chaát lyù hoïc Thaønh phaàn höõu cô Thaønh phaàn voâ cô Tính chaát sinh hoïc Ñoä truyeàn suoát Hoaù chaát höõu cô Chaát raén lô löûng Nhu caàu oxy sinh (SS), toång chaát raén hoaù (BOD) hoaø tan (TDS) pH Phenol Chaát raén lô löûng bay Coliform (toång coäng, hôi (VSS) ñöôïc, chaát fecal coliform, fecal raén hoaø tan bay hôi streptococci) ñöôïc (VDS) Theá oxy hoaù khöû Nhu caàu oxy hoaù hoïc (COD) Clorua Ñoä daãn ñieän Carbon höõu cô toång coäng Sulfat (TOC) Ñoä maøu Acid bay hôi Phosphat Ñoä ñuïc Tannin, lignin Ñoä kieàm vaø ñoä acid Nhieät ñoä N-höõu cô N-NO3- Muøi EÂte hoaø tan N-NO2- (Daàu vaø môõ) N-NH3 Caùc hôïp chaát hoaït tính Na methylene xanh (MBAS) K Nhoùm hôïp chaát höõu cô Ca hoaït hoaù theo yeâu caàu Mg Hydrocarbon Ñoä cöùng Kim loaïi naëng (Pb, Cu, Ni, Cr, Zn, Cd, Fe, Mn, Hg, Ba, Ag) As CN- F Se Nguoàn: Tchobannoglous, G. vaø coäng söï, 1993. Söï bieán ñoåi trong thaønh phaàn nöôùc roø ræ Löu yù raèng thaønh phaàn hoaù hoïc cuûa nöôùc roø ræ seõ thay ñoåi raát nhieàu tuyø theo tuoåi cuûa BCL vaø ñieàu kieän tröôùc thôøi ñieåm laáy maãu. Ví duï neáu maãu nöôùc roø ræ ñöôïc laáy trong giai ñoaïn phaân huyû leân men acid (Hình 11.11), giaù trò pH seõ thaáp vaø noàng ñoä BOD5, COD, chaát dinh döôõng vaø kim loaïi naëng seõ cao. Neáu maãu nöôùc roø ræ ñöôïc laáy trong giai TS: Nguyeãn Trung Vieät 9-14 TS: Traàn Thò Myõ Dieäu © Copyright 2007 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rõ nguồn khi bạn phát hành lại thông tin từ trang này.
  15. Tel: (08)5150181 COÂNG TY MOÂI TRÖÔØNG GREE Fax: (08)4452694 TAÀM NHÌN XANH www.gree-vn.com GREEN EYE ENVIRONMENT ñoaïn leân men methane (Hình 11.11), pH seõ naèm trong khoaûng 6,5-7,5 vaø noàng ñoä BOD5, COD, chaát dinh döôõng seõ thaáp moät caùch ñaùng keå. Töông töï nhö vaäy, noàng ñoä cuûa kim loaïi naëng seõ thaáp hôn vì haàu heát kim loaïi hoaø tan keùm ôû giaù trò pH trung tính. pH cuûa nöôùc roø ræ khoâng chæ phuï thuoäc vaøo noàng ñoä cuûa caùc loaïi acid coù maët trong nöôùc roø ræ maø coøn phuï thuoäc vaøo aùp suaát rieâng phaàn cuûa khí carbonic CO2 trong khí BCL khi tieáp xuùc vôùi nöôùc roø ræ. Khaû naêng phaân huyû sinh hoïc cuûa nöôùc roø ræ thay ñoåi theo thôøi gian. Söï bieán thieân khaû naêng phaân huyû sinh hoïc cuûa nöôùc roø ræ coù theå giaùm saùt baèng tyû soá giöõa BOD5/COD. Ñaàu tieân, tyû soá naøy coù theå dao ñoäng ôû möùc 0,5 hoaëc lôùn hôn. Tyû soá naøy dao ñoäng trong khoaûng 0,4 ñeán 0,6 cho bieát caùc chaát höõu cô trong nöôùc roø ræ coù khaû naêng phaân huyû sinh hoïc. Ñoái vôùi nhöõng BCL ñaõ ñoùng cöûa laâu ngaøy, tyû leä BOD5/COD thöôøng dao ñoäng trong khoaûng 0,05 ñeán 0,2. Tyû leä naøy giaûm vì nöôùc roø ræ trong caùc BCL ñaõ ñoùng cöûa laâu ngaøy chöùa chuû yeáu caùc acid humic vaø fuvic, laø nhöõng chaát khoâng coù khaû naêng phaân huyû sinh hoïc. Do tính chaát nöôùc roø ræ khoâng oån ñònh neân vieäc thieát keá heä thoáng xöû lyù nöôùc roø ræ trôû neân phöùc taïp. Ví duï, traïm xöû lyù nöôùc roø ræ ñöôïc thieát keá ñeå xöû lyù nöôùc roø ræ töø BCL môùi seõ hoaøn toaøn khaùc vôùi traïm xöû lyù ñöôïc thieát keá ñeå xöû lyù nöôùc roø ræ töø BCL laâu naêm. Vieäc dieãn giaûi keát quaû phaân tích coøn phöùc taïp hôn nöõa vì trong thöïc teá nöôùc roø ræ sinh ra ôû moät thôøi ñieåm baát kyø laø hoãn hôïp nöôùc roø ræ töø chaát thaûi raén ñöôïc choân laáp theo nhöõng thôøi ñieåm khaùc nhau. Caùc hôïp chaát vi löôïng Söï coù maët cuûa caùc hôïp chaát vi löôïng (moät vaøi trong soá nhöõng hôïp chaát naøy coù theå raát ñoäc haïi ñoái vôùi söùc khoeû con ngöôøi) trong nöôùc roø ræ tuyø thuoäc vaøo noàng ñoä cuûa caùc hôïp chaát naøy trong pha khí trong BCL. Noàng ñoä cuûa caùc khí naøy coù theå öôùc tính theo ñònh luaät Henry. Do nhieàu nôi vaø nhöõng ngöôøi vaän haønh BCL thöïc hieän chöông trình haïn cheá vieäc thaûi boû caùc chaát thaûi nguy haïi cuøng vôùi chaát thaûi raén sinh hoaït, chaát löôïng nöôùc roø ræ töø nhöõng BCL môùi ñang ñöôïc caûi tieán ñaùng keå nhaát laø veà söï hieän dieän cuûa caùc hôïp chaát vi löôïng trong nöôùc roø ræ. Caân baèng nöôùc vaø söï phaùt sinh nöôùc roø ræ trong BCL Khaû naêng taïo thaønh nöôùc roø ræ coù theå ñöôïc ñaùnh giaù baèng caùch thaønh laäp phöông trình caân baèng nöôùc trong BCL. Caân baèng nöôùc lieân quan ñeán toång löôïng nöôùc vaøo BCL tröø ñi khoái löôïng nöôùc tieâu thuï trong caùc phaûn öùng hoaù hoïc vaø khoái löôïng nöôùc maát ñi do TS: Nguyeãn Trung Vieät 9-15 TS: Traàn Thò Myõ Dieäu © Copyright 2007 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rõ nguồn khi bạn phát hành lại thông tin từ trang này.
  16. Tel: (08)5150181 COÂNG TY MOÂI TRÖÔØNG GREE Fax: (08)4452694 TAÀM NHÌN XANH www.gree-vn.com GREEN EYE ENVIRONMENT bay hôi. Khoái löôïng nöôùc roø ræ coù khaû naêng taïo thaønh laø khoái löôïng nöôùc dö ra ñoái vôùi “khaû naêng giöõ nöôùc” (the moisture holding capacity) cuûa chaát thaûi choân laáp. Moâ taû caùc thaønh phaàn caân baèng nöôùc cuûa moät ñôn nguyeân hoá choân laáp Caùc thaønh phaàn tham gia trong caân baèng nöôùc cuûa moät ñôn nguyeân hoá choân laáp ñöôïc moâ taû trong Hình 11.31. Caùc nguoàn chính vaøo BCL bao goàm nöôùc vaøo ñôn nguyeân hoá choân laáp töø phía treân, ñoä aåm cuûa chaát thaûi raén, ñoä aåm cuûa lôùp vaät lieäu phuû vaø ñoä aåm cuûa buøn, neáu cho pheùp ñoå buøn vaøo BCL. Nguoàn chính maát ñi laø nöôùc ra khoûi BCL nhö moät phaàn cuûa khí BCL (chaúng haïn nöôùc ñöôïc söû duïng ñeå taïo thaønh khí), nöôùc bay hôi theo khí cuûa BCL vaø nöôùc roø ræ. Moãi moät thaønh phaàn ñöôïc xem xeùt döôùi ñaây. Nöôùc vaøo BCL töø phía treân Ñoái vôùi lôùp treân cuøng cuûa BCL, nöôùc vaøo töø treân töông öùng vôùi löôïng nöôùc möa ngaám qua lôùp vaät lieäu phuû. Moät trong nhöõng vaán ñeà quan troïng khi xaùc laäp caân baèng nöôùc cho BCL laø phaûi xaùc ñònh khoái löôïng nöôùc möa thaám thöïc söï qua lôùp phuû cuûa BCL. Khi khoâng söû duïng lôùp maøng ñòa chaát, khoái löôïng nöôùc möa thaám qua lôùp phuû cuûa BCL coù theå ñöôïc xaùc ñònh baèng caùch söû duïng moâ hình ñaùnh giaù thuyû löïc keát hôïp vôùi caùc soá lieäu veà möa. Nöôùc ñi vaøo chaát thaûi raén. Nöôùc ñi vaøo BCL cuøng vôùi chaát thaûi laø ñoä aåm cuûa baûn thaân chaát thaûi cuõng nhö ñoä aåm ñöôïc haáp thuï töø khoâng khí hoaëc töø nöôùc möa (ôû nhöõng nôi caùc thuøng chöùa khoâng ñöôïc ñaäy kín moät caùch hôïp lyù). Trong muøa khoâ, phuï thuoäc ñieàu kieän chöùa, ñoä aåm cuûa raùc giaûm ñi. Ñoä aåm cuûa raùc sinh hoaït ôû thaønh phoá Hoà Chí Minh khoaûng 40-60% vaøo muøa khoâ vaø coù theå leân ñeán 80% vaøo muøa möa. ÔÛ nhöõng nöôùc khaùc ñoä aåm cuûa chaát thaûi raén sinh hoaït coù theå chæ khoaûng 20%. Tuy nhieân, do söï thay ñoåi ñoä aåm theo muøa (muøa möa vaø muøa khoâ) neân caàn tieán haønh thí nghieäm xaùc ñònh laïi ñoái vôùi chaát thaûi raén cuûa nhöõng ñòa phöông khaùc nhau. TS: Nguyeãn Trung Vieät 9-16 TS: Traàn Thò Myõ Dieäu © Copyright 2007 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rõ nguồn khi bạn phát hành lại thông tin từ trang này.
  17. Tel: (08)5150181 COÂNG TY MOÂI TRÖÔØNG GREE Fax: (08)4452694 TAÀM NHÌN XANH www.gree-vn.com GREEN EYE ENVIRONMENT Nöôùc thaûi phía treân baõi raùc Vaät lieäu phuû trung gian Nöôùc töø vaät lieäu Nöôùc tieâu thuï trong quaù trình Nöôùc töø chaát hình thaønh khí thaûi ôû baõi raùc Nöôùc bay hôi Nöôùc coù trong buøn Raùc ñaõ ñöôïc neùn Nöôùc thoaùt ra töø phía ñaùy Hình 9.4 Sô ñoà ñònh nghóa caân baèng nöôùc duøng ñeå ñaùnh giaù söï hình thaønh nöôùc roø ræ trong BCL. Nöôùc ñi vaøo trong vaät lieäu phuû. Khoái löôïng nöôùc ñi vaøo BCL cuøng vôùi vaät lieäu phuû seõ phuï thuoäc vaøo loaïi vaø nguoàn vaät lieäu phuû vaø muøa trong naêm. Khoái löôïng lôùn nhaát cuûa ñoä aåm coù theå ñöôïc chöùa trong lôùp vaät lieäu ñöôïc ñònh nghóa baèng khaû naêng giöõ nöôùc (FC – Field Capacity) cuûa vaät lieäu, ñoù laø löôïng chaát loûng giöõ laïi trong caùc loã roãng töông öùng vôùi söùc keùo cuûa troïng löôïng. FC dao ñoäng trong khoaûng 6-12% ñoái vôùi ñaát pha caùt vaø 23-31% ñoái vôùi ñaát pha seùt. Nöôùc thoaùt ra töø beân döôùi. Nöôùc thoaùt khoûi ñaùy cuûa ñôn nguyeân ñaàu tieân cuûa BCL ñöôïc goïi laø nöôùc roø ræ. Nhö ñaõ ghi nhaän ôû phaàn ñaàu, nöôùc thoaùt khoûi ñaùy cuûa ñôn nguyeân thöù hai vaø caùc ñôn nguyeân tieáp theo töông öùng vôùi nöôùc ñi vaøo caùc ñôn nguyeân beân döôùi töø caùc ñôn nguyeân phía treân. ÔÛ nhöõng BCL söû duïng heä thoáng thu nöôùc roø ræ trung gian, nöôùc thoaùt khoûi ñaùy cuûa ñôn nguyeân naèm ngay treân heä thoáng thu nöôùc roø ræ trung gian ñöôïc cuõng goïi laø nöôùc roø ræ. TS: Nguyeãn Trung Vieät 9-17 TS: Traàn Thò Myõ Dieäu © Copyright 2007 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rõ nguồn khi bạn phát hành lại thông tin từ trang này.
  18. Tel: (08)5150181 COÂNG TY MOÂI TRÖÔØNG GREE Fax: (08)4452694 TAÀM NHÌN XANH www.gree-vn.com GREEN EYE ENVIRONMENT Nöôùc ñöôïc tieâu thuï trong quaù trình hình thaønh khí BCL. Nöôùc ñöôïc tieâu thuï trong quaù trình phaân huyû kî khí caùc thaønh phaàn höõu cô trong chaát thaûi raén. Khoái löôïng nöôùc tieâu thuï bôûi caùc phaûn öùng phaân huyû coù theå öôùc tính döïa treân phöông trình phaân huyû söû duïng cho caùc vaät lieäu phaân huyû nhanh. Nhöõng phaàn nöôùc vaøo vaø ra khoûi ñôn nguyeân khaùc. Moät phaàn aåm bò boác hôi trong quaù trình choân laáp nhöng löôïng naøy nhoû vaø thöôøng ñöôïc boû qua. Phaân tích caân baèng nöôùc seõ phuï thuoäc vaøo ñieàu kieän ñòa phöông. Khaû naêng giöõ nöôùc cuûa baõi choân laáp Nöôùc thaám vaøo BC< khoâng bò tieâu thuï vaø khoâng thaát thoaùt döôùi daïng hôi nöôùc coù theå ñöôïc giöõ laï trong BCL hoaëc trôû thaønh nöôùc roø ræ. Caû chaát thaûi vaø vaät lieäu che phuû coù khaû naêng giöõ nöôùc döôùi taùc duïng cuûa troïng löïc. Löôïng nöôùc coù theå giöõ ñöôïc döôùi taùc duïng cuûa troïng löïc ñöôïc goïi laø khaû naêng giöõ nöôùc. Löôïng nöôùc roø ræ coù theå hình thaønh laø löôïng aåm trong BCL vöôït quaù khaû naêng giöõ nöôùc (FC) cuûa BCL. Caân baèng nöôùc cuûa BCL ñöôïc xaây döïng baèng caùch boå sung khoái löôïng nöôùc thaám vaøo moät ñôn vò dieän tích cuûa moät lôùp nhaát ñònh cuûa BCL trong moät khoaûng thôøi gian cho tröôùc vaøo löôïng aåm cuûa lôùp ñoù vaøo thôøi ñieåm cuoái cuûa moät khoaûng thôøi gian nhaát ñònh tröôùc ñoù vaø tröø ñi löôïng nöôùc thaát thoaùt töø lôùp naøy trong khoaûng thôøi gian hieän ñang xeùt ñeán. Keát quaû thu ñöôïc laø löôïng nöôùc hieän coù trong khoaûng thôøi gian hieän taïi ñang xeùt. Ñeå xaùc ñònh xem coù nöôùc roø ræ hình thaønh khoâng, caàn so saùnh khaû naêng giöõ nöôùc cuûa BCL vôùi löôïng nöôùc hieän coù. Neáu khaû naêng giöõ nöôùc (löôïng nöôùc coù theå giöõ ñöôïc) nhoû hôn löôïng nöôùc hieän coù, seõ coù nöôùc roø ræ taïo thaønh. Moät caùch toång quaùt, löôïng nöôùc roø ræ laø haøm soá phuï thuoäc vaøo löôïng nöôùc beân ngoaøi xaâm nhaäp vaøo BCL. Trong thöïc teá, neáu BCL ñöôïc xaây döïng hôïp lyù, khoâng coù nöôùc roø ræ sinh ra. Khi ñoå buøn töø traïm xöû lyù nöôùc thaûi vaøo chaát thaûi raén seõ laøm gia taêng löôïng khí methane taïo thaønh neân caàn cung caáp caùc thieát bò kieåm soaùt nöôùc roø ræ. Trong nhieàu tröôøng hôïp caàn cung caáp caû thieát bò xöû lyù nöôùc roø ræ. Khoáng cheá/kieåm soaùt nöôùc roø ræ töø baõi choân laáp Nöôùc roø ræ thaám qua ñòa taàng phía döôùi, nhieàu thaønh phaàn hoaù hoïc vaø sinh hoïc coù trong nöôùc roø ræ seõ ñöôïc taùch loaïi nhôø caùc quaù trình loïc vaø haáp phuï cuûa caùc vaät lieäu taïo thaønh TS: Nguyeãn Trung Vieät 9-18 TS: Traàn Thò Myõ Dieäu © Copyright 2007 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rõ nguồn khi bạn phát hành lại thông tin từ trang này.
  19. Tel: (08)5150181 COÂNG TY MOÂI TRÖÔØNG GREE Fax: (08)4452694 TAÀM NHÌN XANH www.gree-vn.com GREEN EYE ENVIRONMENT ñòa taàng naøy. Hieäu quaû cuûa caùc quaù trình naøy phuï thuoäc vaøo ñaëc tính cuûa ñaát, ñaëc bieät laø haøm löôïng seùt. Do coù khaû naêng thaám nöôùc roø ræ vaøo taàng nöôùc ngaàm neân trong thöïc teá, caàn phaûi loaïi loaïi tröø hoaëc ngaên chaën quaù trình naøy. Hình 9.5 : Caáu taïo heä thoáng thu nöôùc möa vaø nöôùc ræ raùc. Caùc lôùp loùt ñaùy hieän nay thöôøng ñöôïc söû duïng ñeå haïn cheá hoaëc ngaên khoâng cho nöôùc roø ræ vaø khí baõi choân laáp phaùt taùn khoûi baõi choân laáp. Vaøo naêm 1992, vieäc söû duïng ñaát seùt laøm vaät lieäu loùt ñaùy baõi choân laáp ñöôïc xem laø phöông phaùp thích hôïp nhaát ñeå haïn cheá hoaëc ngaên chaën nöôùc roø ræ thaám qua ñaùy baõi choân laáp (Baûng 11.11). Ñaát seùt thích hôïp ñeå haáp thuï vaø giöõ caùc thaønh phaàn hoaù hoïc coù trong nöôùc roø ræ vaø coù khaû naêng haïn cheá söï chuyeån ñoäng cuûa nöôùc roø ræ. Tuy nhieân, vieäc söû duïng keát hôïp lôùp maøng ñòa chaát toång hôïp vaø ñaát seùt thoâng duïng hôn, ñaëc bieät do khaû naêng ngaên caûn söï chuyeån ñoäng cuûa caû nöôùc roø ræ vaø khí baõi choân laáp cuûa maøng ñòa chaát. Ñaëc tính, öu ñieåm vaø nhöôïc ñieåm cuûa caùc lôùp loùt duøng maøng ñòa chaát (caùc loùp loùt maøng linh ñoäng, flexible membrane liners, FMLs) söû duïng trong baõi choân laáp chaát thaûi raén sinh hoaït ñöôïc trình baøy toùm taét trong Baûng 11.16. Ñaëc ñieåm cuûa lôùp loùt maøng ñòa ñöôïc trình baøy trong Baûng 11.17. Baûng 9.7 Caùc chaát söû duïng trong baõi choân laáp ñeå khoáng cheá söï chuyeån ñoäng cuûa khí vaø nöôùc roø ræ TS: Nguyeãn Trung Vieät 9-19 TS: Traàn Thò Myõ Dieäu © Copyright 2007 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rõ nguồn khi bạn phát hành lại thông tin từ trang này.
  20. Tel: (08)5150181 COÂNG TY MOÂI TRÖÔØNG GREE Fax: (08)4452694 TAÀM NHÌN XANH www.gree-vn.com GREEN EYE ENVIRONMENT Chaát phaân caùch Ghi chuù Phaân loaïi Loaïi ñaëc tröng Ñaát neùn Phaûi chöùa moät phaàn seùt hoaëc buøn mòn. Ñaát seùt neùn Bentonite, illite, cao lanh Thöôøng söû duïng laøm lôùp phaân caùch cho baõi choân laáp, beà daøy lôùp phaân caùch söû duïng dao ñoäng töø 6 ñeán 48 in (15,24 – 123 cm), loùp naøy phaûi lieân tuïc vaø khoâng ñöôïc pheùp khoâ hoaëc nöùt neû. Hoaù chaát voâ cô Na2CO3, Si, hoaëc pyrophosphate Söû duïng tuyø tính chaát töøng khu vöïc. Hoaù chaát toång hôïp Polymer, muû cao su Döïa treân thöïc nghieäm Lôùp loùt baèng maøng Polyvinyl clorua, cao su butyl, Thöôøng ñöôïc söû duïng ñeå khoáng cheá nöôùc toång hôïp hypalon, polyethylene, lôùp loùt gia coá roø ræ vaø khí baõi choâng laáp. nylon. Nhöïa ñöôøng Nhöïa ñöôøng caûi tieán, cao su keát hôïp Lôùp loùt phaûi ñuû daøy ñeå coù theå duy trì tính vôùi nhöïa ñöôøng, nhöïa ñöôøng coù phuû lieân tuïc trong nhöõng ñieàu kieän suït luùn vaûi polyethylene, beâtoâng nhöïa ñöôøng khaùc nhau. Chaát khaùc Beâtoâng phun, ximaêng ñaát, ximaêng ñaát Ít ñöôïc duøng ñeå khoáng cheá söï chuyeån deûo ñoäng cuûa nöôùc roø ræ vaø khí baõi choân laáp vì deã nöùt do co laïi sau khi xaây döïng Nguoàn: Tchobanoglous et al., 1993. Baûng 9.8 Höôùng daãn caùc thieát bò/phöông tieän khoáng cheá nöôùc roø ræ Loaïi Chuù thích Caùc lôùp loùt baèng Caùc lôùp loùt phaûi ñöôïc thieát keá vaø xaây döïng ñeå coù theå chöùa caùc chaát loûng, maøng linh ñoäng bao goàm caû chaát thaûi vaø nöôùc roø ræ. Ñoái vôùi caùc khu vöïc quaûn lyù chaát thaûi (FMLs) raén sinh hoaït (CTRSH), khoâng nhaát thieát phaûi duøng lôùp loùt toång hôïp. Tuy nhieân, trong tröôøng hôïp phaûi söû duïng lôùp loùt toång hôïp thì lôùp naøy phaûi coù ñoä daøy toái thieåu laø 40 mils. Caùc lôùp loùt naøy phaûi che phuû toaøn boä caùc vaät lieäu ñòa chaát töï nhieân khaùc coù khaû naêng tieáp xuùc vôùi chaát thaûi hoaëc nöôùc roø ræ trong khu vöïc quaûn lyù chaát thaûi. Phuû kín ñaùy baõi Hieän taïi, khoâng coù nhöõng quy ñònh cuï theå ñoái vôùi vieäc phuû kín ñaùy caùc khu choân laáp vöïc quaûn lyù CTRSH. Coâng taùc thieát keá, thi coâng, vaø laép ñaët caùc lôùp loùt ñaùy seõ ñöôïc caùc cô quan coù thaåm quyeàn ôû ñòa phöông pheâ duyeät. TS: Nguyeãn Trung Vieät 9-20 TS: Traàn Thò Myõ Dieäu © Copyright 2007 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rõ nguồn khi bạn phát hành lại thông tin từ trang này.
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản