BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIAO THÔNG VẬN TẢI
PHAN THỊ THU HIỀN
NGHIÊN CỨU QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ
VẬN TẢI ĐA PHƯƠNG THỨC TRONG HOẠT ĐỘNG
LOGISTICS TẠI VIỆT NAM
NGÀNH: TỔ CHỨC VÀ QUẢN LÝ VẬN TẢI
MÃ SỐ: 9.84.01.03
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ
HÀ NỘI - 2022
Luận án được hoàn thành tại:
Trường Đại học Giao thông vận tải
Tập thể hướng dẫn khoa học:
1. PGS. TS Trần Thị Lan Hương (Trường Đại học GTVT)
2. TS Lê Thu Huyền (Trường Đại học GTVT)
Phản biện 1:
Phản biện 2:
Phản biện 3:
Luận án được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận án tiến sĩ cấp
Trường họp tại Trường Đại học Giao thông vận tải.
Vào hồi…….. giờ,……, ngày…….tháng……. năm 2022
Có thể tìm thấy luận án tại: Trung tâm thông tin thư viện
Trường Đại học Giao thông vận tải.
1
PHẦN MỞ ĐẦU
1- Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
Thời gian qua Việt Nam đã có thành công đáng ghi nhận về quản lý
nhà nước trong lĩnh vực vận tải đa phương thức nói riêng và logistics nói
chung. Tuy nhiên quản lý nhà nước về VTĐPT trong hoạt động logistics tại
Việt Nam, dù đã có rất nhiều chính sách, định hướng nhằm phát triển
VTĐPT vẫn chưa có định hướng cụ thể, chưa thực sự hệ thống và đồng bộ.
Hiện còn tồn tại nhiều hạn chế cản trở sự phát triển vận tải đa phương thức
trong hoạt động logistics. Việc vận chuyển đơn phương thức, không kết nối
đồng bộ giữa các phương thức vận tải đang làm gia tăng giá thành sản xuất
và hàng hóa xuất nhập khẩu của Việt Nam. Tăng cường kết nối VTĐPT
chính là hoạt động xương sống của dịch vụ logistics.
Từ những vấn đề cấp thiết đặt ra của thực tiễn cũng như yêu cầu phải
hoàn thiện lý luận về quản lý Nhà nước đối với vận tải đa phương thức trong
hoạt động logistics tại Việt Nam, tác giả đã lựa chọn đề tài của luận án:
“Quản lý Nhà nước về vận tải đa phương thức trong hoạt động logistics
tại Việt Nam”.
2- Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
Hệ thống hóa, làm sáng tỏ và sâu sắc hơn cơ sở lý luận về quản lý nhà
nước đối với VTĐPT trong hoạt động logistics; Phân tích đánh giá thực trạng
và đề xuất các giải pháp hoàn thiện quản lý Nhà nước về VTĐPT trong hoạt
động logistics tại Việt Nam.
3- Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Quản lý nhà nước về VTĐPT trong hoạt
động logistics, không nghiên cứu mô hình quản lý doanh nghiệp.
Phạm vi nghiên cứu: Về không gian: Giới hạn trong lãnh thổ Việt
nam; Về thời gian: Số liệu thực trạng sử dụng để nghiên cứu trong giai đoạn
2011-2020 và đề xuất phương hướng và giải pháp quản lý Nhà nước về
VTĐPT trong hoạt động logistics đến năm 2030.
4- Phương pháp nghiên cứu
Luận án sử dụng phương pháp luận khoa học của chủ nghĩa duy vật
biện chứng và duy vật lịch sử và các phương pháp nghiên cứu chuyên ngành
như: Diễn dịch, quy nạp, phân tích, tổng hợp, so sánh, đánh giá. Ngoài ra,
luận án đã sử dụng một số phương pháp đặc thù như điều tra, khảo sát kết
hợp với phỏng vấn thu thập, các phương pháp toán kinh tế, phương pháp tối
ưu hóa.
5- Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án
2
Về mặt khoa học: Hệ thống hóa cơ sở lý luận; Phân tích các quan điểm
về QLNN, các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả của QLNN về VTĐPT trong hoạt
động logistics; Đề xuất giải pháp hoàn thiện QLNN về VTĐPT trong hoạt
động logistics.
Về mặt thực tiễn: Đánh giá thực trạng, những bất cập trong quản lý
Nhà nước về VTĐPT trong logistics ở Việt Nam hiện nay; Nghiên cứu bài
học kinh nghiệm ở các nước; Đề xuất các giải pháp hoàn thiện quản lý Nhà
nước về VTĐPT trong hoạt động logistics.
6- Kết cấu của luận án
Ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục,
nội dung luận án được kết cấu thành 4 chương.
Chương 1. TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1. Các công trình nghiên cứu trong nước
Cho đến nay số lượng các nghiên cứu chuyên sâu về vận tải đa phương
thức trong hoạt động logistics vẫn còn rất hạn chế. Các nghiên cứu tập trung
chủ yếu dịch vụ vận tải và giao nhận hàng hóa.
Các nghiên cứu về vận tải đa phương thức và dịch vụ logistics ở nước
ta phần lớn từ các đề tài khoa học, đề án của các Bộ Công thương, Bộ GTVT,
các báo cáo hỗ trợ kỹ thuật của các tổ chức WB, GIZ, JICA,... Một số luận
án nghiên cứu cũng có đề cập đến vấn đề quản lý Nhà nước đối với hoạt
động vận tải. Hầu hết các nghiên cứu về quản lý Nhà nước đều thực hiện
trên đơn phương thức vận tải.
1.2. Các công trình nghiên cứu nước ngoài
Nhiều nghiên cứu nước ngoài xác định logistics là chuỗi các hoạt
động, giao dịch kinh tế có liên quan đến sản xuất và thương mại hàng hóa
(Stock and Lambert, 2001). Các tác giả xác định các hoạt động logistics bao
gồm các dịch vụ khách hàng; dự báo và lập kế hoạch nhu cầu; lựa chọn vị
trí, lưu kho và quản trị kho bãi; quản lý hàng tồn kho; Thông tin liên lạc và
xử lý đơn hàng; xử lý vật liệu và đóng gói; vận tải và logistics thu hồi (Grant
et al. 2006). Về vận tải đa phương thức có báo cáo Tăng cường thương mại
thông qua vận tải cạnh tranh, Carbon thấp (Blancas, L.C. 2014), giảm lượng
xe chạy rỗng hướng tới vận tải bền vững (Chaiyot, 2012). Các nghiên cứu
này đã phát triển lý thuyết nghiên cứu về hành lang vận tải đa phương thức,
tích hợp hệ thống logistics cho khu vực, tập trung chủ yếu vào các chính
sách mềm nhằm đảm bảo môi trường kinh doanh năng động, hiệu quả hơn
3
hay đánh giá sự tác động đến các khía cạnh về an ninh năng lượng hay môi
trường.
1.3. Khoảng trống khoa học và định hướng nghiên cứu của luận án
Nhìn chung, các nghiên cứu trong và ngoài nước đã đề cập đến một
số khía cạnh nhất định về VTĐPT và logistics. Tuy nhiên, chưa có công trình
khoa học nghiên cứu, đánh giá thực trạng và đề xuất các giải pháp về quản
lý Nhà nước đối với VTĐPT trong hoạt động logistics tại Việt Nam. Từ đó,
đặt ra định hướng nghiên cứu cho luận án (i) bổ sung và hoàn thiện cả về cơ
sở lý luận cũng như thực tiễn về QLNN đối với VTĐPT trong hoạt động
logistics; (ii) đánh giá thực trạng và những bất cập trong quản lý Nhà nước
về VTĐPT trong hoạt động logistics tại Việt Nam; (iii) đề xuất một số giải
pháp hoàn thiện hệ thống quản lý Nhà nước về VTĐPT trong hoạt động
logistics tại Việt Nam.
Chương 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ
NHÀ NƯỚC VỀ VẬN TẢI ĐA PHƯƠNG THỨC TRONG HOẠT
ĐỘNG LOGISTICS TẠI VIỆT NAM
2.1 Vận tải đa phương thức trong hoạt động logistics
2.1.1 Khái niệm, đặc điểm của VTĐPT trong hoạt động logistics
Vận tải hàng hoá đa phương thức (multimodal transport of goods) là
việc vận chuyển hàng hoá bằng ít nhất hai phương thức vận tải theo một hợp
đồng VTĐPT, thể hiện trên một chứng từ vận tải đơn nhất với một giá cước
đơn nhất, do một bên (người kinh doanh vận tải đa phương thức - MTO)
chịu trách nhiệm về toàn bộ hành trình.
Các thành phần của hệ thống vận tải đa phương thức Xét về lý thuyết,
hệ thống vận tải vận hành trên ba trụ cột chính là hệ thống các điểm đầu mối
vận tải (node), các liên kết vận tải (links) và nhu cầu vận tải (demand) (được
trình bầy tại hình 2.1).
