intTypePromotion=1

Quan niệm của C.Mác về mối quan hệ giữa xã hội công dân và nhà nước

Chia sẻ: Năm Tháng Tĩnh Lặng | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:8

0
62
lượt xem
9
download

Quan niệm của C.Mác về mối quan hệ giữa xã hội công dân và nhà nước

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài viết đi từ khảo cứu các tác phẩm của C.Mác viết về xã hội công dân trên cơ sở kế thừa có phê phán và phát triển những quan niệm này trong lịch sử tư tưởng triết học nhân loại mà trực tiếp nhất là từ Hêghen nhằm làm rõ quan niệm của C.Mác về thuật ngữ xã hội công dân, mối quan hệ giữa xã hội công dân và Nhà nước.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Quan niệm của C.Mác về mối quan hệ giữa xã hội công dân và nhà nước

vò m¹nh toµn<br /> <br />  khoa häc x· héi <br /> <br /> <br /> QUAN NIÖM CñA C.M¸C VÒ MèI QUAN HÖ<br /> GI÷A X· HéI C¤NG D¢N Vµ NHµ N¦íC<br /> <br /> vò m¹nh toµn *<br /> <br /> Tãm t¾t: Bµi viÕt ®i tõ kh¶o cøu c¸c t¸c phÈm cña C.M¸c viÕt vÒ x· héi c«ng d©n trªn c¬ së kÕ<br /> thõa cã phª ph¸n vµ ph¸t triÓn nh÷ng quan niÖm nµy trong lÞch sö t­ t­ëng triÕt häc nh©n lo¹i mµ<br /> trùc tiÕp nhÊt lµ tõ Hªghen nh»m lµm râ quan niÖm cña C.M¸c vÒ thuËt ng÷ x· héi c«ng d©n, mèi<br /> quan hÖ gi÷a x· héi c«ng d©n vµ Nhµ n­íc.<br /> Tõ khãa: X· héi c«ng d©n; Nhµ n­íc; ph¸p quyÒn; Hªghen; C.M¸c; Ph.¡ngghen.<br /> <br /> Kh¶o cøu c¸c t¸c phÈm tiªu biÓu thêi 1. VÒ thuËt ng÷ x· “héi c«ng d©n”<br /> kú ®Çu cña C.M¸c nh­ Gãp phÇn phª ph¸n Trong c¸c tr­íc t¸c cña m×nh, C.M¸c<br /> triÕt häc ph¸p quyÒn cña Hªghen (1843), kh«ng ®­a ra mét ®Þnh nghÜa cô thÓ, hoµn<br /> VÒ vÊn ®Ò Do th¸i (1843), HÖ t­ t­ëng §øc chØnh vµ thèng nhÊt nµo vÒ “x· héi c«ng<br /> (1845-1846)..., chóng ta cã thÓ t×m thÊy d©n”. Trong t¸c phÈm Kh«ng nªn dÞch<br /> nh÷ng néi dung quan träng trong quan M¸c nh­ vËy ®­îc viÕt nh»m phª ph¸n<br /> niÖm cña «ng vÒ x· héi c«ng d©n, vÒ mèi nh÷ng c¸ch hiÓu kh«ng ®óng vÒ nh÷ng<br /> quan hÖ gi÷a x· héi c«ng d©n vµ Nhµ thuËt ng÷ mµ C.M¸c ®· sö dông trong c¸c<br /> n­íc, x· héi c«ng d©n víi ph­¬ng thøc s¶n t¸c phÈm cña m×nh, Ph.¡ngghen ®· kh¼ng<br /> xuÊt, lùc l­îng s¶n xuÊt, chÕ ®é t­ h÷u, ®Þnh, xuÊt xø cña thuËt ng÷ ““x· héi c«ng<br /> giai cÊp, gia ®×nh,... Trong ®ã, mèi quan hÖ d©n” [Civil Society] lµ mét thuËt ng÷<br /> gi÷a x· héi c«ng d©n vµ Nhµ n­íc lµ chñ thuÇn tóy Anh”(1). ThuËt ng÷ nµy ®­îc A.<br /> ®Ò dµnh ®­îc sù quan t©m cña C.M¸c Ferguson sö dông trong t¸c phÈm “LÞch sö<br /> nhiÒu h¬n c¶. Tuy nhiªn, nh÷ng ng­êi x· héi c«ng d©n”(2) xuÊt b¶n vµo n¨m 1767.<br /> m¸cxÝt sau nµy hÇu nh­ kh«ng nghiªn Sau ®ã, thuËt ng÷ x· héi c«ng d©n ®­îc<br /> cøu quan niÖm nµy cña C.M¸c, thËm chÝ Hªghen vµ C.M¸c tiÕp tôc kÕ thõa vµ lµm<br /> kh«ng ®Ò cËp hoÆc nh¾c tíi nh÷ng ý kiÕn phong phó thªm vÒ mÆt néi dung.<br /> cña «ng vÒ vÊn ®Ò nµy. HiÖn nay, cïng víi Quan niÖm cña C.M¸c vÒ x· héi c«ng<br /> sù trë l¹i cña kh¸i niÖm x· héi c«ng d©n, d©n ®­îc kÕ thõa vµ ph¸t triÓn tõ nh÷ng<br /> thiÕt nghÜ, viÖc chóng ta tiÕp tôc nghiªn<br /> cøu, lµm râ quan niÖm cña C.M¸c vÒ x· (*)<br /> TS, Gi¶ng viªn Khoa TriÕt häc, phã Tr­ëng phßng<br /> héi c«ng d©n, vÒ mèi quan hÖ gi÷a x· héi Biªn tËp – TrÞ sù T¹p chÝ Nh©n lùc khoa häc x· héi,<br /> c«ng d©n vµ Nhµ n­íc lµ viÖc lµm cÊp Häc ViÖn Khoa häc x· héi, ViÖn Hµn L©m Khoa häc x·<br /> héi ViÖt Nam.<br /> thiÕt c¶ vÒ mÆt lý luËn vµ thùc tiÔn x©y (1)<br /> Xem: C. M¸c vµ Ph. ¡ngghen. Toµn tËp, t. 21, Nxb.<br /> dùng Nhµ n­íc ph¸p quyÒn x· héi chñ ChÝnh trÞ Quèc gia, Hµ Néi, 1995, tr. 353.<br /> (2)<br /> A. Ferguson. An Essay on the History of Civil<br /> nghÜa vµ x· héi d©n sù ë n­íc ta hiÖn nay. Society. Edinburgh, 1767.<br /> <br /> <br /> Sè 6-2013 Nh©n lùc khoa häc x· héi 19<br /> quan niÖm cña c.m¸c vÒ mèi quan hÖ....<br /> <br /> quan niÖm cña nh÷ng nhµ triÕt häc trong lµ x· héi c«ng d©n mµ tiÒn ®Ò vµ c¬ së,<br /> lÞch sö; trong ®ã, trùc tiÕp nhÊt lµ tõ quan nh­ tr­íc ®©y ®· chØ ra, lµ gia ®×nh ®¬n<br /> niÖm cña Hªghen trong TriÕt häc ph¸p gi¶n vµ gia ®×nh phøc hîp, c¸i mµ ng­êi ta<br /> quyÒn. Cã thÓ kh¼ng ®Þnh r»ng, qua viÖc gäi lµ bé l¹c;... Nh­ vËy, râ rµng lµ x· héi<br /> kÕ thõa cã phª ph¸n quan niÖm cña c«ng d©n ®ã lµ trung t©m thùc sù, vò ®µi<br /> Hªghen vÒ x· héi c«ng d©n vµ Nhµ n­íc, thùc sù cña toµn bé lÞch sö, vµ quan niÖm<br /> C.M¸c ®· x¸c ®Þnh râ lËp tr­êng vµ ®­a ra cò vÒ lÞch sö”(4). Còng trong HÖ t­ t­ëng<br /> quan niÖm cña m×nh vÒ x· héi c«ng d©n, §øc, C.M¸c vµ Ph.¡ngghen cßn chØ râ, x·<br /> lµm râ mçi quan hÖ gi÷a x· héi c«ng d©n héi c«ng d©n lµ x· héi “bao trïm toµn bé<br /> vµ Nhµ n­íc. sù giao tiÕp vËt chÊt cña c¸c c¸ nh©n trong<br /> Trong t¸c phÈm Gãp phÇn phª ph¸n mét giai ®o¹n ph¸t triÓn nhÊt ®Þnh cña lùc<br /> triÕt häc ph¸p quyÒn cña Hªghen, lÇn ®Çu l­îng s¶n xuÊt. Nã bao trïm toµn bé ®êi<br /> tiªn thuËt ng÷ x· héi c«ng d©n ®­îc sèng th­¬ng nghiÖp vµ c«ng nghiÖp trong<br /> C.M¸c bµn ®Õn. Theo C.M¸c, kh«ng ph¶i giai ®o¹n ®ã vµ do ®ã, v­ît ra ngoµi ph¹m<br /> Nhµ n­íc nh­ Hªghen m« t¶ lµ “®Ønh cao vi quèc gia vµ d©n téc, mÆc dï, mÆt kh¸c,<br /> cña toµn bé ng«i nhµ”, mµ ng­îc l¹i, “x· vÒ ®èi ngo¹i nã vÉn ph¶i hiÖn ra nh­ lµ<br /> héi c«ng d©n” - “®¼ng cÊp” mµ Hªghen coi mét d©n téc vµ vÒ ®èi néi nã vÉn ph¶i tù tæ<br /> th­êng - míi lµ lÜnh vùc ng­êi ta ph¶i ®i chøc thµnh mét Nhµ n­íc”. R»ng, “thuËt<br /> vµo ®Ó t×m ra chiÕc ch×a khãa vµ qua ®ã, ng÷ “x· héi c«ng d©n” xuÊt hiÖn trong thÕ<br /> hiÓu ®­îc qu¸ tr×nh ph¸t triÓn lÞch sö cña kû XVIII khi nh÷ng quan hÖ së h÷u tho¸t<br /> loµi ng­êi. §Õn n¨m 1844, trong t¸c phÈm khái thÓ céng ®ång cæ ®¹i vµ trung cæ. X·<br /> Gia ®×nh thÇn th¸nh, C.M¸c vµ Ph.¡ngghen héi t­ s¶n [burgerliche Gesellschaft](5) víi<br /> sö dông kh¸i niÖm x· héi thÞ d©n thay cho tÝnh c¸ch lµ x· héi t­ s¶n chØ ph¸t triÓn<br /> kh¸i niÖm x· héi c«ng d©n, khi c¸c «ng cïng víi giai cÊp t­ s¶n; tuy nhiªn, tæ<br /> ph©n tÝch vÒ mèi quan hÖ gi÷a Nhµ n­íc chøc x· héi trùc tiÕp sinh ra tõ s¶n xuÊt<br /> vµ x· héi c«ng d©n. C¸c «ng cho r»ng, vµ giao tiÕp vµ trong mäi thêi ®¹i ®Òu cÊu<br /> “gièng nh­ c¬ së tù nhiªn cña Nhµ n­íc cæ thµnh tõ c¬ së cña nhµ n­íc vµ kiÕn tróc<br /> ®¹i lµ chÕ ®é n« lÖ, c¬ së tù nhiªn cña nhµ th­îng tÇng t­ t­ëng, vÉn lu«n ®­îc gäi<br /> n­íc hiÖn ®¹i lµ x· héi thÞ d©n vµ con b»ng danh tõ ®ã”(6).<br /> ng­êi cña x· héi thÞ d©n”(3). §Õn t¸c phÈm Nh­ vËy, cã thÓ nãi r»ng, C.M¸c vµ<br /> HÖ t­ t­ëng §øc (1845-1846), C.M¸c vµ Ph.¡ngghen ®· kh¼ng ®Þnh, trong mçi<br /> Ph.¡ngghen l¹i sö dông kh¸i niÖm “x· héi thêi ®¹i lÞch sö, s¶n xuÊt kinh tÕ vµ c¬ cÊu<br /> c«ng d©n” ®Ó chØ lùc l­îng s¶n xuÊt, c¸i x· héi – giai cÊp, c¬ cÊu nµy tÊt yÕu ph¶i<br /> quy ®Þnh c¸c “quan hÖ giao tiÕp vËt chÊt” do s¶n xuÊt kinh tÕ mµ ra – c¶ hai c¸i ®ã<br /> cña c¸ nh©n trong mét giai ®o¹n ph¸t<br /> triÓn nhÊt ®Þnh cña ph­¬ng thøc s¶n xuÊt. (3)<br /> Xem: C. M¸c vµ Ph. ¡ngghen. S®d., t. 2, tr. 172.<br /> “H×nh thøc giao tiÕp - “c¸i mµ trong tÊt c¶ (4)<br /> C. M¸c vµ Ph. ¡ngghen, S®d., t. 3, tr. 51.<br /> (5)<br /> c¸c giai ®o¹n lÞch sö tõ tr­íc ®Õn nay ®Òu ThuËt ng÷ [burgerliche Gesellschaft] cã nghÜa lµ “x·<br /> héi t­ s¶n”, ®ång thêi còng cã nghÜa lµ “x· héi c«ng d©n”.<br /> ®­îc quyÕt ®Þnh bëi lùc l­îng s¶n xuÊt, - (6)<br /> C. M¸c vµ Ph. ¡ng-ghen. S®d., Toµn tËp, t. 3, tr. 52.<br /> <br /> <br /> 20 Nh©n lùc khoa häc x· héi Sè 6-2013<br /> vò m¹nh toµn<br /> <br /> cÊu thµnh c¬ së cña lÞch sö chÝnh trÞ, t­ thøc ch©n chÝnh cña ý niÖm tuyÖt ®èi, cña<br /> t­ëng cña thêi ®¹i Êy. Vµ, víi C.M¸c, khi lý trÝ kh¸ch quan”(8).<br /> xem xÐt mét tr×nh ®é ph¸t triÓn nhÊt ®Þnh Hªghen cßn cho r»ng, x· héi d©n sù lµ<br /> cña s¶n xuÊt, trao ®æi vµ tiªu dïng, ng­êi x· héi bao gåm nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng, c¸c<br /> ta sÏ thÊy mét x· héi c«ng d©n nhÊt ®Þnh c¸ nh©n, nhãm x· héi, c¸c giai cÊp – x·<br /> víi t­ c¸ch tæng thÓ cña chÕ ®é x· héi nhÊt héi, c¸c nghiÖp ®oµn, c¸c hiÖp héi tù<br /> ®Þnh, cña mét h×nh thøc tæ chøc nhÊt ®Þnh nguyÖn... vµ c¸c thÓ chÕ vËn hµnh chóng.<br /> cña gia ®×nh, cña c¸c ®¼ng cÊp vµ giai cÊp. Víi t­ c¸ch “mét hÖ thèng nhu cÇu” dùa<br /> R»ng, chÕ ®é chÝnh trÞ chØ lµ thÓ hiÖn trªn chÕ ®é t­ h÷u, sù t¸c ®éng qua l¹i<br /> chÝnh thøc cña x· héi c«ng d©n(7). gi÷a c¸c yÕu tè ®ã cña x· héi c«ng d©n<br /> 2. Mèi quan hÖ gi÷a x· héi c«ng ®­îc ®iÒu tiÕt bëi quyÒn c«ng d©n vµ tù<br /> d©n vµ Nhµ n­íc b¶n th©n chóng kh«ng phô thuéc vµo Nhµ<br /> Quan niÖm vÒ mèi quan hÖ gi÷a x· héi n­íc ph¸p quyÒn. §èi víi Hªghen, x· héi<br /> c«ng d©n vµ Nhµ n­íc cña C.M¸c thÓ hiÖn c«ng d©n tån t¹i song song hay bªn c¹nh<br /> sù phª ph¸n, kÕ thõa, ph¸t triÓn nh÷ng t­ nhµ n­íc ph¸p quyÒn, nh­ng l¹i ë ®Þa vÞ lÖ<br /> t­ëng vÒ x· héi c«ng d©n trong lÞch sö t­ thuéc vµo nhµ n­íc.<br /> t­ëng triÕt häc cña nh©n lo¹i, ®Æc biÖt lµ C.M¸c ®· phª ph¸n quan ®iÓm mµ<br /> tõ Hªghen. Do vËy, nh÷ng quan niÖm cña Hªghen t¸n d­¬ng, quan ®iÓm “coi nhµ<br /> «ng vÒ vÊn ®Ò nµy chñ yÕu ®­îc h×nh n­íc lµ yÕu tè quyÕt ®Þnh, cßn x· héi c«ng<br /> thµnh trªn c¬ së phª ph¸n cã kÕ thõa d©n lµ yÕu tè bÞ yÕu tè nhµ n­íc quyÕt<br /> nh÷ng quan niÖm cña Hªghen vÒ vÊn ®Ò ®Þnh”. C.M¸c cho r»ng, “nh×n bÒ ngoµi th×<br /> Nhµ n­íc ph¸p quyÒn vµ x· héi c«ng d©n. ®óng nh­ vËy”, “tÊt c¶ nh÷ng nhu cÇu cña<br /> Tr­íc Hªghen, c¸c nhµ triÕt häc ch­a cã x· héi c«ng d©n – dï giai cÊp nµo ®ang<br /> sù ph©n biÖt râ rµng gi÷a Nhµ n­íc vµ x· n¾m quyÒn thèng trÞ còng vËy- ®Òu nhÊt<br /> héi c«ng d©n. Hªghen lµ ng­êi ®· lµm s¸ng ®Þnh ph¶i th«ng qua ý muèn cña nhµ n­íc<br /> tá quan ®iÓm lÞch sö vÒ x· héi c«ng d©n, ®Ó cã ®­îc gi¸ trÞ phæ biÕn d­íi h×nh thøc<br /> Nhµ n­íc ph¸p quyÒn trong mèi quan hÖ nh÷ng ®¹o luËt”. Vµ, “nÕu chóng ta t×m<br /> víi x· héi c«ng d©n vµ x· héi chÝnh trÞ. hiÓu vÊn ®Ò ®ã, chóng ta sÏ thÊy r»ng<br /> Hªghen cho r»ng, x· héi c«ng d©n lµ mét trong lÞch sö hiÖn ®¹i, ý chÝ cña nhµ n­íc,<br /> giai ®o¹n ®Æc biÖt trong qu¸ tr×nh vËn ®éng nãi chung, ®­îc quyÕt ®Þnh bëi nh÷ng nhu<br /> tõ gia ®×nh tíi Nhµ n­íc. X· héi c«ng d©n cÇu lu«n lu«n thay ®æi cña x· héi c«ng<br /> ch­a thÓ trë thµnh x· héi c«ng d©n, khi nã d©n, bëi ­u thÕ cña giai cÊp nµy hay giai<br /> ch­a ®­îc qu¶n lý vÒ ph­¬ng diÖn chÝnh trÞ cÊp kh¸c, vµ xÐt ®Õn cïng bëi sù ph¸t<br /> d­íi sù gi¸m s¸t cña Nhµ n­íc. ChØ cã triÓn cña nh÷ng lùc l­îng s¶n xuÊt vµ cña<br /> quyÒn lùc tèi cao lµ Nhµ n­íc lËp hiÕn vµ nh÷ng quan hÖ trao ®æi”(9).<br /> còng chØ khi nµo ng­êi ta thõa nhËn vµ Hªghen coi “x· héi c«ng d©n lµ mét giai<br /> duy tr× x· héi c«ng d©n ë ®Þa vÞ lÖ thuéc<br /> (7)<br /> nhµ n­íc th× x· héi c«ng d©n míi ®¶m b¶o Xem: C. M¸c vµ Ph. ¡ng-ghen, S®d., t. 27, tr. 657.<br /> (8)<br /> Theo: http://www.tapchicongsan.org.vn ngµy 6/7/2007.<br /> cho ph¸t triÓn tù do, “v× nhµ n­íc lµ h×nh (9)<br /> C. M¸c vµ Ph. ¡ngghen. S®d., t. 21, tr. 441.<br /> <br /> <br /> Sè 6-2013 Nh©n lùc khoa häc x· héi 21<br /> quan niÖm cña c.m¸c vÒ mèi quan hÖ....<br /> <br /> ®o¹n ®Æc biÖt trong qu¸ tr×nh vËn ®éng tõ mÆt kh¸c, víi mét mèi quan hÖ kh¸c mµ<br /> gia ®×nh tíi nhµ n­íc”. Do vËy, «ng rÊt trong ®ã, gia ®×nh vµ x· héi c«ng d©n quan<br /> quan t©m tíi mèi quan hÖ gi÷a gia ®×nh, hÖ víi Nhµ n­íc nh­ víi “môc ®Ých bªn<br /> x· héi c«ng d©n vµ Nhµ n­íc. Víi «ng, gia trong” cña Nhµ n­íc.<br /> ®×nh vµ x· héi c«ng d©n lµ nh÷ng lÜnh vùc Trong mèi quan hÖ cña “nh÷ng lÜnh vùc<br /> cña kh¸i niÖm Nhµ n­íc, cô thÓ lµ nh÷ng t­ ph¸p vµ phóc lîi t­ nh©n, gia ®×nh vµ<br /> lÜnh vùc cña giai ®o¹n h÷u h¹n cña Nhµ x· héi c«ng d©n” víi Nhµ n­íc, Hªghen<br /> n­íc, lµ tÝnh h÷u h¹n cña Nhµ n­íc. §ã lµ cho r»ng, “®©y lµ mèi quan hÖ b¶n chÊt<br /> c¸i Nhµ n­íc ®ang ph©n chia b¶n th©n cña b¶n th©n nh÷ng lÜnh vùc ®ã” vµ<br /> thµnh nh÷ng lÜnh vùc Êy, lÊy nh÷ng lÜnh “kh«ng chØ “lîi Ých” cña chóng, mµ c¶ “luËt<br /> vùc Êy lµm tiÒn ®Ò. Phª ph¸n quan niÖm ph¸p” cña chóng, c¶ “nh÷ng quy ®Þnh b¶n<br /> nµy cña Hªghen, C.M¸c cho r»ng, “trªn chÊt” cña chóng, còng “lÖ thuéc” vµo nhµ<br /> thùc tÕ, gia ®×nh vµ x· héi c«ng d©n lµ n­íc vµ “phôc tïng” nhµ n­íc”. “Nhµ n­íc<br /> nh÷ng tiÒn ®Ò cña Nhµ n­íc, chÝnh chóng quan hÖ víi “luËt ph¸p vµ nh÷ng lîi Ých<br /> míi lµ nh÷ng yÕu tè thËt sù tÝch cùc; cña lÜnh vùc Êy” (tøc x· héi c«ng d©n), víi<br /> nh­ng trong t­ duy t­ biÖn th× tÊt c¶ ®iÒu t­ c¸ch “quyÒn lùc tèi cao”. “Lîi Ých” vµ<br /> ®ã ®Òu bÞ ®Æt lén ng­îc”(10). “luËt ph¸p” cña nh÷ng lÜnh vùc Êy quan<br /> Hªghen cho r»ng, ®èi víi lÜnh vùc gia hÖ víi nhµ n­íc víi t­ c¸ch lµ nh÷ng c¸i<br /> ®×nh vµ x· héi c«ng d©n, Nhµ n­íc lµ “sù “phôc tïng” nhµ n­íc vµ sèng trong “sù lÖ<br /> tÊt yÕu bªn ngoµi”, lµ quyÒn lùc khiÕn cho thuéc” nh­ vËy vµo nhµ n­íc”(10).<br /> “luËt ph¸p” vµ lîi Ých cña gia ®×nh ph¶i Phª ph¸n quan niÖm ®ã cña Hªghen,<br /> phôc tïng vµ lÖ thuéc vµo Nhµ n­íc. C.M¸c cho r»ng, chÝnh v× “sù phôc tïng”<br /> C.M¸c ®· phª ph¸n quan niÖm nµy vµ chØ vµ “sù lÖ thuéc” lµ nh÷ng quan hÖ bªn<br /> ra r»ng, “sù tÊt yÕu bªn ngoµi” cña ngoµi thu hÑp c¸i b¶n chÊt ®éc lËp vµ m©u<br /> Hªghen chØ cã thÓ cã nghÜa lµ: “luËt ph¸p” thuÉn víi b¶n chÊt ®ã, nªn quan hÖ cña<br /> vµ “lîi Ých” cña gia ®×nh vµ cña x· héi ph¶i “gia ®×nh” vµ “x· héi c«ng d©n” víi nhµ<br /> nh­îng bé “luËt ph¸p” vµ “lîi Ých” cña nhµ n­íc mµ Hªghen ®· ®­a ra lµ quan hÖ<br /> n­íc trong tr­êng hîp cã xung ®ét; r»ng mang tÝnh “tÊt yÕu bªn ngoµi”, mét “sù tÊt<br /> chóng ph¶i phôc tïng nhµ n­íc; hoÆc ý yÕu ®i ng­îc l¹i b¶n chÊt bªn trong cña sù<br /> chÝ cña nhµ n­íc vµ luËt ph¸p cña nhµ vËt”. Theo C.M¸c, “b¶n th©n c¸i sù kiÖn<br /> n­íc thÓ hiÖn ra lµ mét sù tÊt yÕu ®èi víi thùc tÕ - “nh÷ng ®¹o luËt cña t­ ph¸p<br /> “ý chÝ” vµ “luËt ph¸p” cña gia ®×nh vµ x· còng lÖ thuéc vµo tÝnh chÊt nhÊt ®Þnh cña<br /> héi c«ng d©n(11). VÒ thùc chÊt, khi Hªghen nhµ n­íc” vµ ®­îc thay ®æi phï hîp víi<br /> nãi tíi “sù lÖ thuéc bªn trong cña t­ ph¸p tÝnh chÊt ®ã, - còng ®­îc quy thµnh mèi<br /> vµo nhµ n­íc, tøc nãi r»ng tÊt c¶ nh÷ng quan hÖ mang tÝnh “tÊt yÕu bªn ngoµi”,<br /> ®iÒu ®ã, vÒ thùc chÊt, ®Òu do nhµ n­íc quy bëi lÏ, “x· héi c«ng d©n vµ gia ®×nh”, trong<br /> ®Þnh”; nh­ng, ®ång thêi «ng l¹i quy sù lÖ<br /> thuéc Êy thµnh mèi quan hÖ “sù tÊt yÕu (10)<br /> C. M¸c vµ Ph. ¡ngghen. S®d., t. 1, tr. 312 - 313.<br /> bªn ngoµi” vµ ®em ®èi lËp nã, coi nã lµ mét (11)<br /> Xem: C. M¸c vµ Ph. ¡ngghen. S®d., t. 1, tr. 309 - 310.<br /> <br /> <br /> 22 Nh©n lùc khoa häc x· héi Sè 6-2013<br /> vò m¹nh toµn<br /> <br /> sù ph¸t triÓn thËt sù, tøc lµ trong sù ph¸t n­íc chÝnh trÞ kh«ng thÓ tån t¹i nÕu<br /> triÓn ®éc lËp vµ ®Çy ®ñ cña chóng, lu«n ®i kh«ng cã c¬ së tù nhiªn lµ gia ®×nh vµ c¬<br /> tr­íc nhµ n­íc víi t­ c¸ch nh÷ng lÜnh vùc së nh©n t¹o lµ x· héi c«ng d©n. Chóng lµ<br /> ®Æc thï(12). conditio sine qua non (®iÒu kiÖn cÇn thiÕt)<br /> Theo C.M¸c, nh÷ng luËn ®iÓm cña cña nhµ n­íc”(13).<br /> Hªghen vÒ mèi quan hÖ gi÷a gia ®×nh, x· Nhµ n­íc vµ x· héi c«ng d©n t¸c ®éng<br /> héi c«ng d©n vµ Nhµ n­íc, “d­íi d¹ng hîp lÉn nhau nh­ thÕ nµo?<br /> lý” chØ cã nghÜa nh­ sau: “gia ®×nh vµ x· §øng trªn lËp tr­êng cña chñ nghÜa<br /> héi c«ng d©n lµ nh÷ng bé phËn cña nhµ duy vËt biÖn chøng, C.M¸c ®· phª ph¸n<br /> n­íc. ChÊt liÖu Nhµ n­íc ®­îc ph©n chia quan ®iÓm cña Hªghen vÒ mèi quan hÖ<br /> gi÷a chóng “do hoµn c¶nh, sù tïy tiÖn vµ gi÷a nhµ n­íc vµ x· héi c«ng d©n. C.M¸c<br /> sù tù lùa chän sø mÖnh cña m×nh lµm m«i cho r»ng, quan niÖm cña Hªghen vÒ nhµ<br /> giíi”. C«ng d©n cña nhµ n­íc lµ thµnh n­íc vµ x· héi c«ng d©n chøa ®ùng “toµn<br /> viªn cña gia ®×nh vµ thµnh viªn cña x· héi bé nh÷ng m©u thuÉn trong c¸ch Hªghen<br /> c«ng d©n”. ë Hªghen, “ý niÖm hiÖn thùc, lý gi¶i vÊn ®Ò” nµy.<br /> tøc tinh thÇn, tù ph©n chia b¶n th©n Theo C.M¸c, Hªghen ®· xuÊt ph¸t tõ<br /> thµnh hai lÜnh vùc ý t­ëng cña kh¸i niÖm tiÒn ®Ò lµ “sù t¸ch rêi cña x· héi c«ng d©n<br /> cña m×nh, thµnh gia ®×nh vµ x· héi c«ng vµ nhµ n­íc chÝnh trÞ (trong tr¹ng th¸i<br /> d©n, tøc lµ thµnh giai ®o¹n h÷u h¹n cña hiÖn ®¹i)” vµ Hªghen “h×nh dung tr¹ng<br /> m×nh”. Hay gia ®×nh vµ x· héi c«ng d©n th¸i nµy lµ yÕu tè tÊt yÕu cña ý niÖm, lµ<br /> “®­îc s¶n sinh ra tõ ý niÖm hiÖn thùc”. ch©n lý tuyÖt ®èi cña lý tÝnh”. Hªghen m«<br /> Nãi c¸ch kh¸c, ë Hªghen “c¸i ®iÒu kiÖn t¶ “nhµ n­íc chÝnh trÞ trong tr¹ng th¸i<br /> biÕn thµnh c¸i chÞu ®iÒu kiÖn, c¸i quy ®Þnh hiÖn ®¹i cña nã, víi sù ngù trÞ cña sù ph©n<br /> biÕn thµnh c¸i bÞ quy ®Þnh, c¸i s¶n sinh lËp nh÷ng quyÒn lùc kh¸c nhau”. Hªghen<br /> biÕn thµnh s¶n phÈm cña s¶n phÈn cña g¾n cho nhµ n­íc hiÖn thùc “®ang ho¹t<br /> nã. ý niÖm hiÖn thùc bÞ h¹ xuèng thµnh ®éng c¸i c¬ cÊu quan chøc” nh­ chÝnh lµ<br /> “lÜnh vùc h÷u h¹n” cña gia ®×nh vµ cña x· thÓ x¸c cña nhµ n­íc vµ “n©ng c¬ cÊu<br /> héi c«ng d©n chØ lµ ®Ó – b»ng c¸ch vøt bá quan chøc nµy, víi t­ c¸ch lµ tinh thÇn<br /> chóng”. C.M¸c cho r»ng, “sù ph©n chia hiÓu biÕt, lªn trªn chñ nghÜa duy vËt cña<br /> nhµ n­íc thµnh gia ®×nh vµ x· héi c«ng x· héi c«ng d©n”. §èi víi Hªghen, b¶n<br /> d©n lµ mét sù ph©n chia ý t­ëng, tøc lµ th©n nhµ n­íc, tøc “quyÒn hµnh chÝnh”,<br /> mét sù ph©n chia tÊt yÕu víi t­ c¸ch lµ th«ng qua “nh÷ng ®¹i biÓu toµn quyÒn”,<br /> mét bé phËn b¶n chÊt nhµ n­íc. Gia ®×nh b­íc vµo ph¹m vi cña x· héi c«ng d©n ®Ó<br /> vµ x· héi c«ng d©n lµ nh÷ng bé phËn hiÖn duy tr× “lîi Ých phæ biÕn cña nhµ n­íc vµ<br /> thùc cña nhµ n­íc, lµ nh÷ng tån t¹i tinh ph¸p chÕ”... C.M¸c cho r»ng, “nh÷ng ®¹i<br /> thÇn hiÖn thùc cña ý chÝ, lµ nh÷ng ph­¬ng biÓu toµn quyÒn cña chÝnh phñ”, tøc “c¸c<br /> thøc tån t¹i cña nhµ n­íc. Gia ®×nh vµ x·<br /> héi c«ng d©n tù chóng cÊu thµnh nhµ (12)<br /> Xem: C. M¸c vµ Ph. ¡ngghen, S®d., t. 1, tr. 310-311.<br /> n­íc. Chóng lµ ®éng lùc”. NghÜa lµ, “nhµ (13)<br /> C. M¸c vµ Ph. ¡ngghen, S®d., t. 1, tr. 314 - 315 - 316.<br /> <br /> <br /> Sè 6-2013 Nh©n lùc khoa häc x· héi 23<br /> quan niÖm cña c.m¸c vÒ mèi quan hÖ....<br /> <br /> quan chøc cña quyÒn hµnh ph¸p” lµ ng­êi ph¶n chiÕu cña x· héi c«ng d©n ®èi víi<br /> ®¹i biÓu nhµ n­íc ch©n chÝnh” - kh«ng nhµ n­íc vµ lµ mèi quan hÖ kh«ng lµm<br /> ph¶i cña “x· héi c«ng d©n”, mµ “chèng l¹i” thay ®æi b¶n chÊt cña nhµ n­íc”(16). C.M¸c<br /> “x· héi c«ng d©n”. V× thÕ, trong quan niÖm cho r»ng, Hªghen ®· “quªn r»ng ®©y lµ nãi<br /> cña Hªghen, sù ®èi lËp gi÷a nhµ n­íc vµ vÒ mèi quan hÖ ph¶n chiÕu vµ «ng n©ng<br /> x· héi c«ng d©n ®­îc x¸c lËp. Nhµ n­íc c¸c ®¼ng cÊp c«ng d©n, coi lµ ®¼ng cÊp<br /> kh«ng ë trong x· héi c«ng d©n, mµ ë ngoµi c«ng d©n, lªn thµnh nh÷ng ®¼ng cÊp chÝnh<br /> x· héi c«ng d©n; nhµ n­íc chØ tiÕp xóc víi trÞ, nh­ng vÉn chØ vÒ mÆt quyÒn lËp ph¸p<br /> x· héi c«ng d©n th«ng qua “nh÷ng ®¹i mµ th«i, thµnh thö b¶n th©n hiÖu lùc cña<br /> biÓu toµn quyÒn” cña m×nh. Nh­ vËy, theo hä trë thµnh b»ng chøng cña sù t¸ch rêi”.<br /> C.M¸c, “nhµ n­íc” trong quan ®iÓm cña Hªghen lµm cho yÕu tè ®¼ng cÊp trë thµnh<br /> Hªghen, víi t­ c¸ch “mét c¸i g× ë thÕ giíi biÓu hiÖn cña sù t¸ch rêi, nh­ng ®ång thêi<br /> bªn kia vµ xa l¹ víi b¶n chÊt cña x· héi yÕu tè nµy ph¶i lµ ®¹i biÓu cña sù ®ång<br /> c«ng d©n”. Nhµ n­íc “kh¼ng ®Þnh b¶n nhÊt kh«ng tån t¹i. Hªghen biÕt sù t¸ch<br /> th©n b»ng nh÷ng ®¹i biÓu cña m×nh, ®èi rêi gi÷a x· héi c«ng d©n vµ nhµ n­íc<br /> lËp víi x· héi c«ng d©n. “C¶nh s¸t”, “tßa chÝnh trÞ, nh­ng «ng l¹i muèn cho sù<br /> ¸n” vµ “c¬ quan hµnh chÝnh” kh«ng ph¶i lµ thèng nhÊt cña nhµ n­íc biÓu hiÖn ra<br /> ®¹i biÓu cña b¶n th©n x· héi c«ng d©n víi trong nhµ n­íc, h¬n n÷a biÓu hiÖn ra sao<br /> t­ c¸ch x· héi ®ang th«ng qua chóng vµ cho c¸c ®¼ng cÊp cña x· héi c«ng d©n, l¹i<br /> n»m trong chóng mµ b¶o vÖ lîi Ých phæ ®ång thêi hîp thµnh yÕu tè ®¼ng cÊp cña<br /> biÕn cña chÝnh m×nh víi t­ c¸ch ®¹i biÓu x· héi lËp ph¸p”. C.M¸c cho r»ng, Hªghen<br /> toµn quyÒn cña nhµ n­íc ®Ó qu¶n lý nhµ ®· “lµm mét trß ¶o thuËt”, khi «ng ta “coi<br /> n­íc chèng l¹i x· héi c«ng d©n(14). C.M¸c sù t¸ch rêi cña x· héi c«ng d©n víi x· héi<br /> phª ph¸n Hªghen ë chç, Hªghen ®· ®em chÝnh trÞ lµ mét m©u thuÉn”. §iÒu sai lÇm<br /> “tÝnh phæ biÕn tån t¹i tù nã vµ cho nã cña cña Hªghen lµ ë chç «ng tháa m·n víi “c¸i<br /> nhµ n­íc ®èi lËp víi nh÷ng lîi Ých ®Æc thï vÎ bÒ ngoµi cña viÖc gi¶i quyÕt m©u thuÉn<br /> vµ nh÷ng nhu cÇu ®Æc thï cña x· héi c«ng ®ã vµ coi c¸i bÒ ngoµi Êy lµ b¶n chÊt cña<br /> d©n”. Hay nãi c¸ch kh¸c, “bÊt cø ë ®©u «ng sù viÖc”. “Hªghen kh«ng gäi vÊn ®Ò ®ang<br /> còng m« t¶ sù xung ®ét gi÷a x· héi c«ng nãi tíi b»ng c¸i tªn gäi quen thuéc cña nã.<br /> d©n vµ nhµ n­íc”(15). §ã lµ vÊn ®Ò tranh c·i gi÷a chÕ ®é ®¹i<br /> Trong quan niÖm cña Hªghen, mèi diÖn vµ chÕ ®é ®¼ng cÊp. ChÕ ®é ®¹i diÖn<br /> quan hÖ gi÷a nhµ n­íc vµ x· héi c«ng d©n lµ mét b­íc tiÕn lín, v× nã lµ biÓu hiÖn<br /> cßn thÓ hiÖn m©u thuÉn, khi «ng n©ng “x· c«ng khai, ch©n thËt, triÖt ®Ó cña tr¹ng<br /> héi c«ng d©n” lªn “®¼ng cÊp t­ nh©n” vµ th¸i nhµ n­íc hiÖn ®¹i. Nã lµ m©u thuÉn<br /> “®em x· héi c«ng d©n lµ ®¼ng cÊp t­ nh©n kh«ng bÞ che ®Ëy”(17).<br /> ®èi lËp víi nhµ n­íc chÝnh trÞ”; ®ång thêi<br /> “«ng coi yÕu tè ®¼ng cÊp cña quyÒn lËp (14)<br /> Xem: C. M¸c vµ Ph. ¡ngghen, S®d., t.1, tr. 381.<br /> (15)<br /> ph¸p chØ lµ chñ nghÜa h×nh thøc chÝnh trÞ Xem: C. M¸c vµ Ph. ¡ngghen, S®d., t. 1, tr. 419.<br /> (16)<br /> C. M¸c vµ Ph. ¡ngghen. S®d., t. 1, tr. 419.<br /> cña x· héi c«ng d©n, coi ®ã lµ mèi quan hÖ (17)<br /> C. M¸c vµ Ph. ¡ngghen. S®d., t.1, tr. 420 – 422.<br /> <br /> <br /> 24 Nh©n lùc khoa häc x· héi Sè 6-2013<br /> vò m¹nh toµn<br /> <br /> Thõa nhËn x· héi c«ng d©n lµ ®¼ng cÊp cña x· héi c«ng d©n kh«ng ph¶i lµ ®¼ng<br /> t­ nh©n, Hªghen ®· tuyªn bè nh÷ng sù cÊp chÝnh trÞ”(18). VËy trªn thùc tÕ, “®¼ng<br /> kh¸c biÖt ®¼ng cÊp cña x· héi c«ng d©n lµ cÊp t­ nh©n” hay “x· héi c«ng d©n” lµ c¸i<br /> nh÷ng kh¸c biÖt “phi chÝnh trÞ”, vµ «ng coi g×? Lµ ®¼ng cÊp t­ nh©n, tøc lµ mÆt ®èi<br /> “®êi sèng c«ng d©n vµ ®êi sèng chÝnh trÞ lËp víi nhµ n­íc vµ lµ c¸i t¸ch rêi víi nhµ<br /> kh«ng nh÷ng kh¸c nhau, mµ thËm chÝ cßn n­íc. Do vËy, theo C.M¸c, “muèn cã ®­îc<br /> ®èi lËp víi nhau”. “ý nghÜa chÝnh trÞ vµ hiÖu lùc chÝnh trÞ”,<br /> C.M¸c ®· tãm t¾t tiÕn tr×nh t­ t­ëng ®¼ng cÊp t­ nh©n nµy, ng­îc l¹i, ph¶i<br /> cña Hªghen vÒ x· héi c«ng d©n nh­ sau: kh«ng cßn lµ c¸i mµ nã ®· lµ, víi t­ c¸ch<br /> Hªghen coi “x· héi c«ng d©n lµ ®¼ng cÊp lµ ®¼ng cÊp t­ nh©n. ChØ cã vËy, nã míi cã<br /> t­ nh©n”, hoÆc ®¼ng cÊp t­ nh©n lµ ®¼ng ®­îc “ý nghÜa chÝnh trÞ vµ hiÖu lùc chÝnh<br /> cÊp trùc tiÕp, b¶n chÊt, cô thÓ cña x· héi trÞ cña nã”. C.M¸c cho r»ng, hµnh vi chÝnh<br /> c«ng d©n. ChØ trong yÕu tè ®¼ng cÊp cña trÞ nµy lµ mét sù hãa th©n ®Çy ®ñ nhÊt.<br /> quyÒn lËp ph¸p, x· héi c«ng d©n míi ®¹t Trong hµnh vi nµy, “x· héi c«ng d©n ph¶i<br /> ®­îc “ý nghÜa chÝnh trÞ vµ hiÖu lùc chÝnh hoµn toµn tõ bá b¶n th©n, tøc lµ tõ bá c¶<br /> trÞ”. §ã lµ mét c¸i g× míi, g¾n víi x· héi x· héi c«ng d©n lÉn ®¼ng cÊp t­ nh©n,<br /> c«ng d©n, lµ mét chøc n¨ng ®Æc thï, v× ph¶i biÓu hiÖn c¸i mÆt cña b¶n chÊt cña<br /> chÝnh tÝnh chÊt cña x· héi c«ng d©n coi lµ nã kh«ng nh÷ng kh«ng cã g× lµ chung víi<br /> ®¼ng cÊp t­ nh©n, thÓ hiÖn sù ®èi lËp cña sù tån t¹i c«ng d©n thùc sù cña b¶n chÊt<br /> x· héi c«ng d©n víi ý nghÜa chÝnh trÞ vµ cña nã, mµ cßn m©u thuÉn trùc tiÕp víi sù<br /> hiÖu lùc chÝnh trÞ, thÓ hiÖn sù thiÕu tÝnh tån t¹i ®ã n÷a”(19).<br /> chÊt chÝnh trÞ, tøc thÓ hiÖn ®óng c¸i mÆt 3. KÕt luËn<br /> cña x· héi c«ng d©n lµ tù b¶n th©n nã, nã Quan niÖm vÒ quan hÖ gi÷a x· héi c«ng<br /> kh«ng cã ý nghÜa chÝnh trÞ vµ hiÖu lùc d©n vµ Nhµ n­íc cña C.M¸c ®· thÓ hiÖn râ<br /> chÝnh trÞ. §¼ng cÊp t­ nh©n lµ ®¼ng cÊp lËp tr­êng duy vËt biÖn chøng cña «ng.<br /> cña x· héi c«ng d©n, hoÆc x· héi c«ng d©n C.M¸c ®· kÕ thõa cã phª ph¸n nh÷ng<br /> lµ ®¼ng cÊp t­ nh©n. V× vËy, Hªghen ®· quan niÖm cña Hªghen vÒ x· héi c«ng d©n<br /> nhÊt qu¸n khi «ng lo¹i “®¼ng cÊp phæ vµ Nhµ n­íc ph¸p quyÒn vµ ®ång quan<br /> biÕn” ra khái “yÕu tè ®¼ng cÊp cña quyÒn ®iÓm víi Hªghen ë chç, coi “x· héi c«ng<br /> lËp ph¸p”. Phª ph¸n quan ®iÓm nµy, d©n lµ mét hiÖn t­îng lÞch sö, lµ kÕt qu¶<br /> C.M¸c cho r»ng, “x· héi c«ng d©n, hay cña sù ph¸t triÓn lÞch sö mµ kh«ng ph¶i lµ<br /> ®¼ng cÊp t­ nh©n, kh«ng cã tr¸ch nhiÖm “vËt ban tÆng” cña tù nhiªn”; x· héi c«ng<br /> nh­ vËy; ho¹t ®éng b¶n chÊt cña nã kh«ng d©n chØ cã tÝnh chÊt t¹m thêi chø kh«ng<br /> bao hµm tÝnh quy ®Þnh theo ®ã c¸i phæ ph¶i lµ vÜnh viÔn. ChÝnh v× vËy, sau nµy,<br /> biÕn sÏ lµ môc ®Ých cña nã; nãi c¸ch kh¸c, khi C.M¸c cho r»ng, giai cÊp lao ®éng,<br /> ho¹t ®éng b¶n chÊt cña nã kh«ng ph¶i lµ trong tiÕn tr×nh ph¸t triÓn cña m×nh, sÏ<br /> tÝnh quy ®Þnh cña c¸i phæ biÕn. §¼ng cÊp<br /> t­ nh©n lµ ®¼ng cÊp cña x· héi c«ng d©n (18)<br /> C. M¸c vµ Ph. ¡ngghen. S®d., t. 1, tr. 423.<br /> tù m×nh ®èi lËp víi nhµ n­íc. §¼ng cÊp (19)<br /> C. M¸c vµ Ph. ¡ngghen. S®d., t. 1, tr. 425.<br /> <br /> <br /> Sè 6-2013 Nh©n lùc khoa häc x· héi 25<br /> quan niÖm cña c.m¸c vÒ mèi quan hÖ....<br /> <br /> thay thÕ x· héi c«ng d©n cò b»ng mét hiÖp quan träng mµ chóng ta cÇn tiÕp tôc<br /> héi, hiÖp héi nµy sÏ lo¹i bá c¸c giai cÊp vµ nghiªn cøu, lµm râ ®Ó vËn dông mét c¸ch<br /> nh÷ng ®èi kh¸ng cña chóng, vµ sÏ kh«ng phï hîp vµo x©y dùng x· héi c«ng d©n,<br /> cßn quyÒn lùc chÝnh trÞ theo ®óng nghÜa kinh tÕ thÞ tr­êng, Nhµ n­íc ph¸p quyÒn<br /> cña nã n÷a, v× quyÒn lùc chÝnh trÞ lµ sù ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa ë ViÖt Nam<br /> tãm l­îc chÝnh thèng cña ®èi kh¸ng trong hiÖn nay.<br /> x· héi c«ng d©n.<br /> §iÓm kh¸c nhau c¨n b¶n gi÷a C.M¸c vµ TµI LIÖU THAM KH¶O<br /> Hªghen thÓ hiÖn trong sù ph©n tÝch cña 1. C. M¸c vµ Ph. ¡ngghen. Toµn tËp,<br /> hai «ng vÒ b¶n chÊt cña x· héi c«ng d©n t.1, Nxb. ChÝnh trÞ Quèc gia, Hµ Néi, 1995.<br /> vµ Nhµ n­íc vµ quan hÖ gi÷a chóng. Khi 2. C. M¸c vµ Ph. ¡ngghen. Toµn tËp,<br /> Hªghen lÊy “tinh thÇn phæ biÕn”, “ý niÖm t.2, Nxb. ChÝnh trÞ Quèc gia, Hµ Néi, 1995.<br /> tuyÖt ®èi” lµm ®iÓm xuÊt ph¸t th× C.M¸c 3. C. M¸c vµ Ph. ¡ngghen. Toµn tËp,<br /> lÊy ®êi sèng hiÖn thùc, mµ tr­íc hÕt lµ t.21, Nxb. ChÝnh trÞ Quèc gia, Hµ Néi, 1995.<br /> ph­¬ng thøc s¶n xuÊt cña x· héi lµm ®iÓm 4. C. M¸c vµ Ph. ¡ngghen. Toµn tËp, t.3,<br /> xuÊt ph¸t. Hªghen coi x· héi c«ng d©n ®éc Nxb. ChÝnh trÞ Quèc gia, Hµ Néi, 1995.<br /> lËp víi Nhµ n­íc nh­ng ë ®Þa vÞ lÖ thuéc 5. C. M¸c vµ Ph. ¡ng-ghen. Toµn tËp,<br /> vµo nhµ n­íc vµ trong mèi quan hÖ gi÷a t.27, Nxb. ChÝnh trÞ Quèc gia, Hµ Néi, 1996.<br /> chóng, Nhµ n­íc lµ yÕu tè quyÕt ®Þnh, cßn 6. §ç Hoµi Nam. C¬ së lý luËn vµ thùc<br /> gia ®×nh, x· héi c«ng d©n lµ yÕu tè bÞ tiÔn cña sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn x·<br /> quyÕt ®Þnh. Ng­îc l¹i, C.M¸c coi gia ®×nh héi d©n sù ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa ë<br /> vµ x· héi c«ng d©n lµ nh÷ng tiÒn ®Ò hiÖn ViÖt Nam trong giai ®o¹n hiÖn nay, (§Ò tµi<br /> thùc cña Nhµ n­íc, chÝnh chóng míi lµ khoa häc cÊp Nhµ n­íc, ViÖn Khoa häc x·<br /> nh÷ng yÕu tè thùc sù tÝch cùc. Víi quan héi ViÖt Nam, Hµ Néi, 2010).<br /> ®iÓm nµy, C.M¸c ®· phª ph¸n Hªghen vµ 7. NguyÔn Thanh TuÊn. X· héi d©n sù:<br /> cho r»ng, víi “t­ duy tù biÖn th× tÊt c¶ tõ kinh ®iÓn M¸c - Lªnin ®Õn thùc tiÔn<br /> ®iÒu ®ã ®Òu bÞ ®Æt lén ng­îc”... ViÖt Nam hiÖn nay, T¹p chÝ Céng s¶n,<br /> Tãm l¹i, theo quan niÖm cña C.M¸c, sè 117, n¨m 2007.<br /> “x· héi c«ng d©n lµ c¬ së cña toµn bé lÞch 8. §µo TrÝ óc. Mèi liªn hÖ gi÷a nhµ n­íc<br /> sö” vµ v× vËy, x· héi c«ng d©n cã liªn víi x· héi d©n sù vµ vÊn ®Ò c¶i c¸ch hµnh<br /> quan tíi hÇu hÕt c¸c vÊn ®Ò quan träng chÝnh, T¹p chÝ TriÕt häc, sè 3 n¨m 2004.<br /> trong ®êi sèng x· héi cña con ng­êi, nh­ 9. Vâ Kh¸nh Vinh. Mèi quan hÖ gi÷a<br /> x· héi c«ng d©n víi c¸ nh©n, tù do c¸ x· héi - c¸ nh©n - nhµ n­íc trong nhµ<br /> nh©n, lîi Ých “t­ nh©n”; mèi quan hÖ gi÷a n­íc ph¸p quyÒn x· héi chñ nghÜa ë ViÖt<br /> x· héi c«ng d©n víi s¶n xuÊt, lùc l­îng Nam, T¹p chÝ Nhµ n­íc vµ Ph¸p luËt, sè<br /> s¶n xuÊt, ph­¬ng thøc s¶n xuÊt, quan hÖ 2 n¨m 2003.<br /> së h÷u, giai cÊp, gia ®×nh, nhµ n­íc, d©n 10. Vâ Kh¸nh Vinh. Mét sè vÊn ®Ò lý<br /> téc... Do ®ã, quan niÖm vÒ x· héi c«ng d©n luËn vÒ x· héi d©n sù, T¹p chÝ Khoa häc<br /> cña C.M¸c cßn chøa ®ùng nhiÒu néi dung x· héi, sè 4 n¨m 2008.<br /> <br /> 26 Nh©n lùc khoa häc x· héi Sè 6-2013<br />
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2