intTypePromotion=1
ADSENSE

Quan niệm của John Dewey về mục tiêu trong giáo dục

Chia sẻ: Năm Tháng Tĩnh Lặng | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:5

135
lượt xem
31
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

John Dewey (1859-1952) là nhà triết học tiêu biểu của nước Mỹ, người đặt nền móng cho triết lý giáo dục Mỹ thế kỷ 20. Triết lý giáo dục của ông là sự vận dụng tinh thần của chủ nghĩa thực dụng vào giáo dục. Trong bài viết này, tác giải luận giải quan niệm về mục tiêu trong triết lý giáo dục của Dewey, qua đó nêu lên những giá trị có thể tham khảo cho giáo dục ở Việt Nam.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Quan niệm của John Dewey về mục tiêu trong giáo dục

quan niÖm cña john dewey vÒ môc tiªu trong gi¸o dôc<br /> <br />  nghiªn cøu - trao ®æi <br /> <br /> <br /> quan niÖm cña john dewey<br /> vÒ môc tiªu trong gi¸o dôc<br /> <br /> Lª v¨n tïng *<br /> <br /> John Dewey (1859-1952) lµ nhµ triÕt vÒ vÊn ®Ò môc tiªu trong gi¸o dôc, Dewey<br /> häc tiªu biÓu cña n­íc Mü, ng­êi ®Æt nÒn cho r»ng ®©y lµ mét thuËt ng÷ m¬ hå, bëi<br /> mãng cho triÕt lý gi¸o dôc Mü thÕ kû 20. v× vÒ b¶n chÊt, môc tiªu lµ môc ®Ých<br /> TriÕt lý gi¸o dôc cña «ng lµ sù vËn dông trong gi¶ thuyÕt, nã quy chiÕu tíi kÕt qu¶<br /> tinh thÇn cña chñ nghÜa thùc dông vµo cña qu¸ tr×nh gi¸o dôc, cho nªn vÊn ®Ò<br /> gi¸o dôc. Trong bµi viÕt nµy, t¸c gi¶i luËn ®Æt ra lµ, cÇn xem kÕt qu¶ mµ ng­êi ta<br /> gi¶i quan niÖm vÒ môc tiªu trong triÕt lý gi¶ thuyÕt trong ®Çu lµ môc tiªu hay<br /> gi¸o dôc cña Dewey, qua ®ã nªu lªn nh÷ng chóng lµ kÕt qu¶ cña viÖc hµnh ®éng ®¹t<br /> gi¸ trÞ cã thÓ tham kh¶o cho gi¸o dôc ë ®­îc môc tiªu.<br /> ViÖt Nam. Theo Dewey, trong truyÒn thèng, môc<br /> 1. Môc tiªu trong gi¸o dôc ®­îc c¸c nhµ tiªu trong gi¸o dôc th­êng ®­îc diÔn ®¹t<br /> t­ t­ëng, c¸c tr­êng ph¸i triÕt häc ®Æt ra b»ng nh÷ng thuËt ng÷: tù do, minh triÕt,<br /> vµ gi¶i quyÕt tõ c¸c lËp tr­êng triÕt häc sù ph¸t triÓn trän vÑn cña c¸ nh©n.<br /> kh¸c nhau, xuÊt ph¸t tõ nh÷ng ®iÒu kiÖn Nh÷ng diÔn ®¹t nµy m¬ hå lµ do chóng<br /> vµ yªu cÇu cô thÓ cña thêi ®¹i m×nh. Ph¹m ®­îc ph¸t biÓu dùa trªn sù kh«ng thõa<br /> trï môc tiªu trong gi¸o dôc dïng ®Ó chØ nhËn mèi quan hÖ b¶n chÊt gi÷a môc<br /> con ng­êi mµ mét x· héi cô thÓ mong ®Ých vµ ph­¬ng tiÖn. VÒ thùc chÊt lµ<br /> muèn t¹o ra. V× thÕ, nhËn thøc vÒ môc kh«ng thõa nhËn tÝnh liªn tôc, t­¬ng hç<br /> tiªu trong gi¸o dôc, tr­íc hÕt ph¶i tr¶ lêi gi÷a môc ®Ých vµ ph­¬ng tiÖn. Cho nªn,<br /> nh÷ng c©u hái: con ng­êi lµ? chóng ta cÇn theo «ng cÇn nhËn thøc môc ®Ých theo<br /> con ng­êi nh­ thÕ nµo? cÇn ph¶i lµm g× ®Ó ph­¬ng tiÖn sÏ ®­îc sö dông ®Ó ®­a l¹i<br /> t¹o ra con ng­êi ®ã (b»ng gi¸o dôc)?. D­íi môc ®Ých ®ã. Trong D©n chñ vµ Gi¸o dôc,<br /> ®©y, chóng t«i luËn gi¶i quan niÖm vÒ môc Dewey viÕt: “Nãi tíi môc tiªu trong gi¸o<br /> tiªu trong gi¸o dôc cña John Dewey, nhµ dôc - hoÆc trong bÊt kú c«ng viÖc nµo<br /> triÕt häc Mü, ng­êi khëi x­íng cña trµo kh¸c - lµ nãi ®iÒu v« nghÜa - nÕu nh­<br /> l­u t©n gi¸o dôc ë Mü ®Çu thÕ kû 20. nh÷ng ®iÒu kiÖn kh«ng cho phÐp dù liÖu<br /> Môc tiªu cña gi¸o dôc lµ s¶n phÈm mµ ®­îc c¸c kÕt qu¶ cña mét ho¹t ®éng cô<br /> chóng ta mong muèn (gi¶ thuyÕt) cña b¶n thÓ, vµ kh«ng kÝch thÝch mét ng­êi nh×n<br /> th©n qu¸ tr×nh gi¸o dôc. Theo John vÒ phÝa tr­íc ®Ó nhËn ra hÖ qu¶ cña ho¹t<br /> Dewey, mét x· héi tiÕn bé, d©n chñ cÇn ®éng ®ã”(1).<br /> ph¶i cã mét quan ®iÓm râ rµng, ®óng ®¾n<br /> vÒ môc tiªu cña gi¸o dôc. Sù thiÕu hiÓu (*)<br /> ThS, NCS Khoa TriÕt häc, Häc viÖn Khoa häc x· héi;<br /> biÕt vÒ ®iÒu nµy lµ nguyªn nh©n cña nhiÒu Gi¶ng viªn Khoa Gi¸o dôc ChÝnh trÞ, Tr­êng §¹i häc<br /> §ång Th¸p.<br /> thÊt b¹i cã tÝnh d©y chuyÒn cho x· héi. (1)<br /> John Dewey: D©n chñ vµ Gi¸o dôc, Nxb. Tri thøc,<br /> Ph©n tÝch cã phª ph¸n nhËn thøc luËn HN. 2008, tr. 129.<br /> <br /> <br /> 14 Nh©n lùc khoa häc x· héi Sè 1-2013<br /> lª v¨n tïng<br /> <br /> Theo Dewey, mét khi chóng ta quan bÞ cho mét t­¬ng lai xa vêi, mµ ®iÒu nµy<br /> niÖm gi¸o dôc, lµ qu¸ tr×nh sù t¸i kiÕn sÏ biÕn c«ng viÖc cña c¶ thÇy vµ trß trë<br /> t¹o hoÆc t¸i tæ chøc l¹i kinh nghiÖm vµ thµnh c¸i m¸y, kh«ng cã tÝnh s¸ng t¹o.<br /> n©ng cao n¨ng lùc ®iÒu khiÓn tiÕn tr×nh Râ rµng ë trªn, Dewey muèn phª b×nh<br /> cña kinh nghiÖm x¶y ra sau ®ã, hay sù t¸i quan ®iÓm môc ®Ých luËn trong triÕt häc,<br /> kiÕn t¹o c¸c thãi quen x· héi vµ c¸c thiÕt mét quan ®iÓm ®­îc Aristotle ®­a vµo<br /> chÕ dùa vµo sù kÝch thÝch tõ c¸c mèi høng nÒn v¨n hãa ph­¬ng T©y vµ tån t¹i trong<br /> thó ®­îc ph©n phèi b×nh ®¼ng, th× chóng hai ngh×n n¨m qua. Quan ®iÓm Êy xem<br /> ta kh«ng nªn quan t©m tíi viÖc ®i t×m môc ®Ých cña hµnh ®éng lµ nh÷ng giíi<br /> nh÷ng môc tiªu n»m ngoµi tiÕn tr×nh cã h¹n vµ sù kÕt thóc bÊt biÕn. §iÒu nµy<br /> tÝnh gi¸o dôc mµ gi¸o dôc lÖ thuéc vµo. dÉn tíi viÖc t¸ch rêi môc ®Ých ra khái<br /> §ång thêi, kh«ng nªn t¸ch rêi môc tiªu ra ph­¬ng tiÖn, lµm gi¸n ®o¹n tÝnh liªn tôc<br /> khái ph­¬ng tiÖn ®­a tíi viÖc ®¹t ®­îc nã, cña kinh nghiÖm vµ gi¶m thiÓu ý nghÜa<br /> «ng viÕt: “Quan niÖm vÒ môc tiªu nh­ lµ gîi më cña ho¹t ®éng t¨ng tr­ëng. Theo<br /> c¸i ®Õn tõ bªn ngoµi dÉn ®Õn sù t¸ch rêi Dewey, môc ®Ých kh«ng ph¶i lµ mét sù<br /> ph­¬ng tiÖn ra khái môc ®Ých, trong khi kÕt thóc hoÆc mét cøu c¸ch, mµ chóng<br /> mét môc ®Ých nµo ph¸t triÓn tõ bªn trong lÇn l­ît lµ ®iÓm xuÊt ph¸t cña nh÷ng<br /> mét ho¹t ®éng xÐt nh­ kÕ ho¹ch ®Ó h­íng ham muèn, c¸c môc tiªu vµ kÕ ho¹ch míi<br /> dÉn cho ho¹t ®éng Êy, th× bao giê còng mÎ, «ng gäi ®ã lµ nh÷ng “môc ®Ých bÊt<br /> chÝnh lµ c¶ môc ®Ých lÉn ph­¬ng tiÖn, sù tËn”, tøc lµ nh÷ng c¸i liªn tôc xuÊt hiÖn<br /> ph©n biÖt chØ lµ ®Ó tiÖn lîi mµ th«i. Mäi mçi khi nh÷ng hµnh ®éng míi g©y ra<br /> ph­¬ng tiÖn ®Òu lµ mét môc ®Ých t¹m thêi nh÷ng hÖ qu¶ míi. Trong B¶n tÝnh con<br /> cho tíi khi chóng ta ®¹t ®­îc môc ®Ých. ng­êi vµ øng xö (1922), Dewey kh¼ng<br /> Mäi môc ®Ých ®Òu trë thµnh mét ph­¬ng ®Þnh: “Môc ®Ých lµ hÖ qu¶ ®­îc thÊy<br /> tiÖn ®Ó duy tr× viÖc thùc hiÖn ho¹t ®éng tr­íc, nã xuÊt hiÖn trong qu¸ tr×nh cña<br /> ngay sau khi môc ®Ých Êy ®­îc hoµn ho¹t ®éng vµ nã ®­îc sö dông ®Ó lµm cho<br /> thµnh”(2). V× vËy, Dewey phª ph¸n quan ho¹t ®éng Êy cã thªm ý nghÜa vµ ®iÒu<br /> ®iÓm coi môc tiªu gi¸o dôc lµ c¸i ®­îc khiÓn qu¸ tr×nh diÔn ra sau ®ã cña ho¹t<br /> thiÕt ®Þnh tõ bªn ngoµi hoÆc nh÷ng c¸i ®éng. Môc ®Ých hoµn toµn kh«ng ph¶i lµ<br /> bÊt biÕn. ¤ng kh¼ng ®Þnh, chõng nµo c¸c môc ®Ých cña ho¹t ®éng. Trong khi lµ<br /> mèi quan hÖ x· héi kh«ng ®­îc duy tr× môc ®Ých cña sù suy nghÜ c©n nh¾c th×<br /> b×nh ®¼ng, chõng Êy mét nhãm ng­êi môc ®Ých lµm thay ®æi h­íng cña nh÷ng<br /> trong x· héi sÏ nhËn thÊy c¸c môc tiªu ®iÓm then chèt trong hµnh ®éng”(3).<br /> cña hä bÞ quyÕt ®Þnh bëi sù ra lÖnh tõ bªn Gi¶i thÝch râ thªm cho kh¸i niÖm môc<br /> ngoµi, vµ do, c¸c môc tiªu nµy tån t¹i tiªu nh­ trªn, Dewey ®Ò xuÊt vµ ph©n<br /> trªn danh nghÜa, chóng kh«ng xuÊt ph¸t tÝch kh¸i niÖm kinh nghiÖm vµ t¨ng<br /> tõ sù t¨ng tr­ëng tù do cña kinh nghiÖm tr­ëng. Theo «ng, c¸c triÕt lý gi¸o dôc<br /> thuéc vÒ b¶n th©n, do ®ã trë thµnh tr­íc ®ã ®Òu ch­a nhËn thøc ®Çy ®ñ vÒ<br /> ph­¬ng tiÖn ®Ó ng­êi kh¸c thùc hiÖn môc kinh nghiÖm vµ mèi quan hÖ cña nã víi<br /> ®Ých riªng cña hä. Dewey c¶nh b¸o, trong<br /> (2)<br /> gi¸o dôc, sù tån t¹i phæ biÕn nh÷ng môc John Dewey: D©n chñ vµ Gi¸o dôc, S®d., tr. 133.<br /> (3)<br /> Reginal D. Archambault (biªn tËp): John Dewey vÒ<br /> tiªu ¸p ®Æt tõ bªn ngoµi lµ nguyªn nh©n gi¸o dôc, Nxb. TrÎ, DT Books, ViÖn IDER, TP HCM.<br /> cña viÖc xem gi¸o dôc lµ qu¸ tr×nh chuÈn 2012, tr. 135.<br /> <br /> <br /> Sè 1-2013 Nh©n lùc khoa häc x· héi 15<br /> quan niÖm cña john dewey vÒ môc tiªu trong gi¸o dôc<br /> <br /> gi¸o dôc, v× thÕ ®· cung cÊp nh÷ng kinh nguyªn t¾c g¾n lý thuyÕt víi thùc tiÔn,<br /> nghiÖm sai lÇm trong gi¸o dôc. Bëi lÏ néi dung víi ph­¬ng ph¸p, môc tiªu víi<br /> theo «ng, loµi ng­êi trao truyÒn kinh hµnh ®éng, trÝ ãc víi thÓ x¸c, qu¸ khø víi<br /> nghiÖm (qua viÖc thùc hiÖn môc tiªu gi¸o hiÖn t¹i, ng­êi d¹y víi ng­êi häc, nhµ<br /> dôc) cho c¸c thÕ hÖ t­¬ng lai, song kh«ng tr­êng víi x· héi.(4)<br /> ph¶i mäi kinh nghiÖm ®Òu mang tÝnh Tõ chç cho r»ng, b¶n th©n ®êi sèng lµ<br /> gi¸o dôc nh­ nhau, chóng cã thÓ g©y kinh nghiÖm, lµ ph¸t triÓn, Dewey cho<br /> nh÷ng hiÖu øng ng¨n chÆn hoÆc c¶n trë r»ng, t¨ng tr­ëng lµ kinh nghiÖm ph¸t<br /> sù ph¸t triÓn cña nh÷ng kinh nghiÖm ®Õn triÓn trong tÝnh liªn tôc cña ®êi sèng. Cho<br /> sau, mµ ®iÒu nµy lµ vi ph¹m nguyªn lý nªn, gi¸o dôc n¬i nhµ tr­êng ph¶i lµ mét<br /> t¨ng tr­ëng trong viÖc ®¹t ®­îc môc tiªu ®êi sèng céng ®ång, qu¸ tr×nh gi¸o dôc<br /> gi¸o dôc. Vi ph¹m nguyªn t¾c t¨ng kh«ng cã môc ®Ých nµo v­ît ra ngoµi b¶n<br /> tr­ëng trong gi¸o dôc còng tøc lµ phi ®¹o th©n nã, gi¸o dôc lµ môc ®Ých cña chÝnh<br /> ®øc, ë chç t¹o ra nh÷ng thÕ hÖ häc sinh nã, gi¸o dôc lµ qu¸ tr×nh liªn tôc t¸i tæ<br /> thô ®éng, ®¸nh mÊt høng thó vµ ®éng c¬ chøc, t¸i kiÕn t¹o, biÕn ®æi ®êi sèng c¸<br /> häc tËp. Trong Kinh nghiÖm vµ Gi¸o dôc, nh©n – x· héi. Do vËy, t¨ng tr­ëng xÐt<br /> «ng viÕt: “BiÕt bao häc sinh, ®· trë nªn nh­ lµ gi¸o dôc cã môc ®Ých h×nh thµnh<br /> chai l× tr­íc nh÷ng ý t­ëng, vµ biÕt bao c¸c thãi quen chñ ®éng cho ng­êi häc.<br /> häc sinh ®· ®¸nh mÊt ®éng lùc häc tËp §iÒu nµy ®ßi hái ë gi¸o dôc viÖc t¹o ra c¸c<br /> bëi c¸ch chóng tr¶i nghiÖm kiÕn thøc”(4). ®iÒu kiÖn ®Ó khuyÕn khÝch sù suy nghÜ, sù<br /> Do ®ã, vÊn ®Ò trung t©m cña mét nÒn gi¸o s¸ng t¹o, s¸ng kiÕn, ham muèn thùc hiÖn<br /> dôc biÕt dùa trªn kinh nghiÖm lµ ph¶i lùa nh÷ng ®iÒu míi mÎ. Dewey kh¼ng ®Þnh,<br /> chän lo¹i kinh nghiÖm nµo tiÕp tôc tån t¹i cuéc sèng réng lín h¬n tr­êng häc, v× thÕ<br /> mét c¸ch cã Ých vµ mét c¸ch s¸ng t¹o s¶n phÈm cao quý nhÊt cña nhµ tr­êng lµ,<br /> trong nh÷ng kinh nghiÖm ®Õn sau. DÜ nã t¹o ra khuynh h­íng häc hái tõ b¶n<br /> nhiªn, mét nÒn gi¸o dôc nh­ thÕ, kh«ng th©n ®êi sèng, vµ cung cÊp c¸c ®iÒu kiÖn<br /> thÓ kh«ng coi träng vai trß ng­êi thÇy, sèng nµo ®ã ®Ó cho tÊt c¶ mäi ng­êi sÏ häc<br /> bëi lÏ sù thÊu hiÓu cña hä vÒ kinh nghiÖm tËp trong qu¸ tr×nh hä ®ang sèng.<br /> cµng phong phó vµ ®Çy ®ñ th× viÖc thùc 2. Tr×nh bµy ë trªn cho thÊy, Dewey<br /> hiÖn môc tiªu gi¸o dôc cµng linh ho¹t. bµn tíi môc tiªu trong gi¸o dôc ë hai<br /> VÒ thùc chÊt ë ®©y, kh¸i niÖm kinh ph­¬ng diÖn: nÕu ta coi môc tiªu ®ã lµ<br /> nghiÖm ®­îc Dewey dïng theo nghÜa t¨ng tr­ëng th× kh¸i niÖm môc tiªu lµ m¬<br /> réng, linh ho¹t vµ cô thÓ. Nã võa lµ sù hå; chØ cã thÓ hiÓu môc tiªu theo ph­¬ng<br /> lµm thö (thÝ nghiÖm) võa lµ sù kinh qua. tiÖn ®Ó ®¹t ®­îc nã th× kh¸i niÖm môc<br /> Kinh nghiÖm kh«ng chØ lµ nh÷ng g× ®­îc tiªu míi cã ý nghÜa; mÆt kh¸c, nÕu xÐt<br /> tÝch lòy trong nhËn thøc c¸ nh©n, mµ môc tiªu cña mét qu¸ tr×nh gi¸o dôc cô<br /> réng h¬n lµ toµn bé tri thøc cña nh©n thÓ, th× chóng cÇn ph¶i ®­îc thÓ hiÖn n¬i<br /> lo¹i. Nh÷ng tri thøc ®ã cÇn ®­îc gi¸o dôc chñ thÓ cña nã – gi¸o dôc, tøc lµ ng­êi<br /> “c¶i tö hoµn sinh” ngay trong tõng buæi häc. Theo Dewey, kh«ng nªn x©y dùng<br /> häc, m«n häc ®Ó ng­êi häc tù gi¸c h×nh nh÷ng môc tiªu chung chung, viÖc x¸c<br /> thµnh th¸i ®é, niÒm tin, khuynh h­íng,<br /> kü n¨ng mét c¸ch cô thÓ. §Ó ®¹t ®­îc (4)<br /> John Dewey: Kinh nghiÖm vµ Gi¸o dôc, Nxb. TrÎ,<br /> ®iÒu nµy, kh«ng g× kh¸c h¬n lµ qu¸n triÖt TP HCM. 2012, tr. 47.<br /> <br /> <br /> 16 Nh©n lùc khoa häc x· héi Sè 1-2013<br /> lª v¨n tïng<br /> <br /> ®Þnh môc tiªu cô thÓ trong gi¸o dôc ph¶i n¨ng qu¶n lý kinh tÕ, n¨ng lùc lùa chän,<br /> dùa trªn nh÷ng ®iÒu kiÖn vËt chÊt cña t¹o dùng sù nghiÖp riªng, thÝch øng víi<br /> céng ®ång x· héi còng nh­ nh÷ng ®Æc sù ph¸t triÓn cña nÒn c«ng nghiÖp; hiÖu<br /> ®iÓm ®¸ng mong muèn cña chÝnh céng qu¶ c«ng d©n, hoÆc t­ c¸ch c«ng d©n tèt<br /> ®ång x· héi Êy, ®iÒu nµy chøng tá, c¸c môc g¾n víi nghÒ nghiÖp. ¤ng viÕt: “t­ c¸ch<br /> tiªu cô thÓ trong gi¸o dôc chØ lµ t­¬ng ®èi. c«ng d©n tèt hµm nghÜa kh¶ n¨ng xÐt<br /> §©y ®­îc xem lµ quan ®iÓm gi¸o dôc theo ®o¸n s¸ng suèt cña con ng­êi vµ c¸c biÖn<br /> nhu cÇu x· héi cña John Dewey. ph¸p vµ c¸c kh¶ n¨ng tham gia víi vai trß<br /> Cô thÓ h¬n, theo Dewey, gi¸o dôc nh¾m râ rµng trong viÖc t¹o ra luËt còng nh­<br /> tíi ba môc tiªu: (1) sù ph¸t triÓn phï hîp víi tu©n thñ luËt”(5). Tuy nhiªn, ®Ó tr¸nh hiÓu<br /> tù nhiªn; (2) hiÖu qu¶ x· héi; (3) v¨n hãa. lÇm hiÖu qu¶ c«ng d©n tèt lµ nh÷ng c¸<br /> Theo Dewey, qu¸ tr×nh gi¸o dôc nh¾m nh©n vÞ kû, Dewey kh¼ng ®Þnh, hiÖu qu¶<br /> tíi mét sù ph¸t triÓn tù nhiªn, tøc lµ môc x· héi kh«ng g× kh¸c h¬n chÝnh lµ kh¶<br /> tiªu søc kháe, thÓ x¸c hay sù c­êng tr¸ng n¨ng tham ra vµo mét sù trao ®æi kinh<br /> cña c¬ thÓ. Tuy nhiªn, «ng còng kh¼ng nghiÖm, mµ ë ®ã, sù tr­ëng thµnh vÒ t­<br /> ®Þnh, c¸c n¨ng khiÕu tù nhiªn hoÆc bÈm c¸ch c«ng d©n cña mçi ng­êi t¹o ®iÒu kiÖn<br /> sinh (b¶n n¨ng) tù chóng lµ kh«ng tèt cho sù tham gia, tr­ëng thµnh t­ c¸ch<br /> còng kh«ng xÊu, chóng trë nªn nh­ thÕ c«ng d©n cña ng­êi kh¸c. ¤ng viÕt: “HiÖu<br /> nµo lµ tïy vµo môc ®Ých sö dông, chóng qu¶ x· héi, thËm chÝ sù phôc vô x· héi, sÏ<br /> chØ cung cÊp nh÷ng ¶nh h­ëng ban ®Çu trë thµnh c«ng viÖc cùc nhäc vµ v« c¶m<br /> vµ cã tÝnh giíi h¹n, chóng kh«ng cung cÊp nÕu t¸ch rêi khái sù thõa nhËn thùc sù vÒ<br /> c¸c môc tiªu. V× thÕ, gi¸o dôc ph¶i t¹o ra nh÷ng lîi Ých ®a d¹ng mµ cuéc ®êi cã thÓ<br /> m«i tr­êng ®Ó tæ chøc chóng thµnh môc ®em l¹i cho nh÷ng ng­êi kh¸c nhau, vµ<br /> tiªu vËn ®éng thÓ x¸c, cïng víi nã lµ sù nÕu t¸ch rêi khái niÒm tin vµo lîi Ých x·<br /> vËn ®éng vµ ph¸t triÓn cña trÝ ãc. héi cña viÖc khuyÕn khÝch mçi c¸ nh©n tù<br /> Trong gi¸o dôc, nhµ gi¸o ph¶i t«n t×m cho m×nh sù lùa chän th«ng minh”(6).<br /> träng sù kh¸c biÖt n¬i häc sinh, bëi v×, VÒ môc tiªu v¨n hãa (sù phong phó tinh<br /> mçi em cã n¨ng khiÕu bÈm sinh, tÝnh khÝ, thÇn cña c¸ nh©n), Dewey cho r»ng: “v¨n<br /> së thÝch vµ høng thó kh¸c nhau. Sù béc lé hãa nghÜa lµ Ýt nhÊt c¸i g× ®ã ®­îc vun båi,<br /> nh÷ng kh¸c biÖt Êy kh«ng ph¶i bao giê c¸i g× ®ã chÝn muåi; nã ®èi lËp víi c¸i non<br /> còng ®¸ng mong muèn. Do ®ã, cÇn ®¶m nít vµ c¸i th« lç... Ngoµi ra, v¨n hãa cßn cã<br /> b¶o cung cÊp mét m«i tr­êng ®Ó duy tr× nghÜa lµ c¸i g× ®ã thuéc vÒ c¸ nh©n; nã lµ<br /> vµ kiÓm so¸t sù tån t¹i cña nh÷ng sù vun båi kh¶ n¨ng th­ëng thøc c¸c t­<br /> khuynh h­íng ®¸ng mong muèn, ®Ó c¸c t­ëng, nghÖ thuËt vµ nh÷ng mèi høng thó<br /> n¨ng khiÕu bÈm sinh ®­îc ®em sö dông réng lín cña con ng­êi”(7). V¨n hãa cña<br /> vµo môc ®Ých tèt ®Ñp h¬n. mét ng­êi lµ kh¶ n¨ng liªn tôc më réng<br /> VÒ hiÖu qu¶ x· héi, theo Dewey, kh«ng ph¹m vi vµ tÝnh chÝnh x¸c cña kh¶ n¨ng<br /> ph¶i lµ c¸i giµnh ®­îc do Ðp buéc thô nhËn ra c¸c ý nghÜa. Khi v¨n hãa ®­îc<br /> ®éng mµ do chñ ®éng sö dông c¸c kh¶ biÕt ®Õn víi nghÜa lµ sù ph¸t triÓn trän<br /> n¨ng cña c¸ nh©n vµo c¸c viÖc lµm mang<br /> ý nghÜa x· héi. HiÖu qu¶ ®ã, thÓ hiÖn ë (5)<br /> John Dewey, Kinh nghiÖm vµ Gi¸o dôc, S®d., tr.148.<br /> viÖc: ®µo t¹o n¨ng lùc nghÒ nghiÖp cho (6)<br /> John Dewey, Kinh nghiÖm vµ gi¸o dôc, S®d, tr.149.<br /> mçi ng­êi, gióp hä tiÕn bé vÒ kinh tÕ, kh¶ (7)<br /> John Dewey, Kinh nghiÖm vµ gi¸o dôc, S®d., tr.150.<br /> <br /> <br /> Sè 1-2013 Nh©n lùc khoa häc x· héi 17<br /> quan niÖm cña john dewey vÒ môc tiªu trong gi¸o dôc<br /> <br /> vÑn cña nh©n c¸ch th× t¸c ®éng cña nã n¨ng mÒm ®Ó tham gia vµo ®êi sèng hîp<br /> gièng hÖt víi ý nghÜa ®Ých thùc cña hiÖu t¸c vµ x©y dùng céng ®ång. Do ®ã, theo<br /> qu¶ x· héi khi chóng ta t«n träng c¸ tÝnh chóng t«i mét trong nh÷ng viÖc cÇn ph¶i<br /> cña mçi c¸ nh©n. ¤ng viÕt: “HÔ khi nµo lµm triÖt ®Ó vµ quyÕt liÖt lµ, nhËn thøc râ<br /> c¸c phÈm chÊt khu biÖt ®­îc ph¸t triÓn, thªm vÒ môc tiªu, ®æi míi néi dung,<br /> khi ®ã nh©n c¸ch sÏ cã tÝnh ®éc ®¸o, vµ ch­¬ng tr×nh, ph­¬ng ph¸p, h×nh thøc, m«<br /> nhê ®ã mµ sù phôc vô x· héi sÏ kh«ng chØ h×nh, qu¶n lý, ®Çu t­, cho gi¸o dôc. Chóng<br /> ®¬n thuÇn lµ viÖc cung cÊp hµng hãa vËt ta cÇn ®Æt ®óng môc tiªu trong gi¸o dôc lµ<br /> chÊt vÒ sè l­îng. Bëi v×, lµm sao cã ®­îc lîi Ých vµ sù ph¸t triÓn toµn diÖn, phong<br /> mét x· héi thùc sù ®¸ng nÓ phôc nÕu nh­ phó cña chÝnh ng­êi häc, ®Ò cao thùc häc,<br /> x· héi Êy kh«ng ®­îc cÊu thµnh tõ nh÷ng thùc tÕ, ph¸t triÓn tinh thÇn hîp t¸c vµ<br /> c¸ nh©n mang ®Æc tÝnh cã ý nghÜa cña céng ®ång cho häc sinh; h¬n n÷a, chóng ta<br /> riªng m×nh?”(8). cÇn tr¶ c«ng, t«n vinh, t¹o ®iÒu kiÖn, trao<br /> Nh÷ng t­ t­ëng gi¸o dôc trªn ®©y cña ®ñ quyÒn h¹n vµ ®¸nh gi¸ ®óng vÞ trÝ vµ<br /> John Dewey ®· cã ¶nh h­ëng ®¸ng kÓ tíi tÇm quan träng cña nhµ gi¸o trong x· héi;<br /> lý luËn vµ thùc tiÔn gi¸o dôc c«ng ë Mü huy ®éng tèi ®a c¸c nguån lùc, toµn thÓ<br /> thÕ kû XX. Trong viÖc thiÕt kÕ môc tiªu, nh©n d©n cho ph¸t triÓn gi¸o dôc. Cuèi<br /> nÒn gi¸o dôc nµy ®· lÊy ng­êi häc lµ trung cïng, chóng t«i xin m­în lêi cña John<br /> t©m bªn c¹nh viÖc ®¸nh gi¸ cao vai trß cña Dewey trong Kinh nghiÖm vµ gi¸o dôc ®Ó<br /> nhµ gi¸o; coi träng lîi Ých cña ng­êi ®i häc, kÕt thóc bµi viÕt nµy: “§iÒu chóng ta cÇn<br /> coi träng hiÖn t¹i, h­íng tíi t­¬ng lai, vµ ®ßi hái lµ gi¸o dôc thuÇn khiÕt vµ gi¶n<br /> h×nh thµnh n¨ng lùc tù häc, g¾n kÕt gi÷a dÞ, vµ chóng ta nhÊt ®Þnh sÏ t¹o ra sù tiÕn<br /> nhµ tr­êng vµ x· héi, tÝnh c¸ nh©n hµi bé ch¾c ch¾n vµ nhanh chãng h¬n nÕu nh­<br /> hßa víi céng ®ång. Bªn c¹nh viÖc ph¸t dµnh toµn bé nç lùc vµo viÖc t×m ra chØ mét<br /> triÓn thÓ chÊt cßn lµ n¨ng lùc nghÒ ®iÒu nµy: gi¸o dôc lµ g× vµ nh÷ng ®iÒu kiÖn<br /> nghiÖp, t­ c¸ch c«ng d©n vµ sù ph¸t triÓn nµo cÇn ph¶i ®­îc tháa m·n ®Ó gi¸o dôc cã<br /> phong phó vÒ tinh thÇn. thÓ trë thµnh mét thùc tÕ chø kh«ng ph¶i<br /> 3. NhËn thøc râ tÝnh tÊt yÕu cña viÖc mét c¸i tªn gäi hoÆc mét khÈu hiÖu”(9).<br /> tiÕn vµo kinh tÕ tri thøc vµ héi nhËp quèc<br /> tÕ hiÖn nay, ViÖt Nam xem ph¸t triÓn gi¸o Tµi liÖu tham kh¶o<br /> dôc vµ ®µo t¹o lµ mét trong nh÷ng ®ét ph¸ 1. Reginal D. Archambault (biªn tËp,<br /> chiÕn l­îc vµ ®Æt môc tiªu ®æi míi c¨n 2012), John Dewey vÒ gi¸o dôc, B¶n dÞch<br /> b¶n, toµn diÖn nÒn gi¸o dôc cña ®Êt n­íc. cña Ph¹m Anh TuÊn, Nxb. TrÎ, DT Books,<br /> NÒn gi¸o dôc cña chóng ta hiÖn ®ang tån ViÖn IDER, TP Hå ChÝ Minh.<br /> t¹i nh÷ng h¹n chÕ, bÊt cËp cÇn ph¶i kh¾c 2. John Dewey (2008), D©n chñ vµ Gi¸o<br /> phôc triÖt ®Ó vµ quyÕt liÖt. Ch¼ng h¹n, dôc, B¶n dÞch cña Ph¹m Anh TuÊn, Nxb.<br /> thiÕu hµi hßa gi÷a c¸c m«n häc; ph©n biÖt Tri thøc, Hµ Néi.<br /> “m«n chÝnh - m«n phô”; “häc ®Ó thi, ®Ó lÊy 3. John Dewey (2012), Kinh nghiÖm vµ<br /> ®iÓm cao, b»ng cÊp” ®ang t¹o ra nh÷ng Gi¸o dôc, B¶n dÞch cña Ph¹m Anh TuÊn,<br /> nh©n c¸ch phiÕn diÖn; thiÕu n¨ng lùc suy Nxb. TrÎ, TP Hå ChÝ Minh.<br /> nghÜ ®éc lËp, tinh thÇn tù häc, dÊn th©n<br /> kh¸m ph¸ c¸i ®óng, c¸i míi vµ c¸i cã Ých; (8)<br /> John Dewey, Kinh nghiÖm vµ gi¸o dôc, S®d, tr. 150.<br /> n¨ng lùc thÝch nghi h¹n chÕ; thiÕu c¸c kü (9)<br /> John Dewey, Kinh nghiÖm vµ Gi¸o dôc, S®d, tr. 155.<br /> <br /> <br /> 18 Nh©n lùc khoa häc x· héi Sè 1-2013<br />
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2