Đ I H C QU C GIA THÀNH PH H CHÍ MINHẠ Ọ Ố Ố Ồ
TR NG Đ I H C KINH T - LU TƯỜ Ạ Ọ Ế Ậ
MÔN LU T TH NG M I QU C TẬ ƯƠ Ạ Ố Ế
Đ tài:ề
QUY CH PHY TH TR NG VÀẾ Ị ƯỜ
ĐI U TRA CH NG BÁN PHÁ GIÁỀ Ố
L p ớ: Lu t Kinh doanh K09501ậ
Giáo viên h ng d n: PGS.TS D ng Anh S nướ ẫ ươ ơ
M C L CỤ Ụ
M C L CỤ Ụ ......................................................................................................................................... 2
L I NÓI Đ UỜ Ầ ................................................................................................................................... 2
L I NÓI Đ UỜ Ầ
Th ng m i qu c t không ph i là m t cu c ch i công b ng nh nh ng gìươ ạ ố ế ả ộ ộ ơ ằ ư ữ
chúng ta nhìn th y, đó, quy n l i c a nh ng qu c gia giàu có, quy n l c, luôn đ cấ ở ề ợ ủ ữ ố ề ự ượ
đ cao và b o v , và nh ng qu c gia thu c th gi i th ba, đang phát tri n chính làề ả ệ ữ ố ộ ế ớ ứ ể
nh ng đ i t ng ph i ch p nh n nh ng quy lu t có s n, dù không ph i bao gi hữ ố ượ ả ấ ậ ữ ậ ẵ ả ờ ọ
cũng đ c h ng l i ích t quy t c cu c ch i mang l i. Do đó, không có gì ng c nhiênượ ưở ợ ừ ắ ộ ơ ạ ạ
khi m t hàng cá tra, cá ba sa c a Vi t Nam b chính ph M áp thu ch ng bán phá giáặ ủ ệ ị ủ ỹ ế ố
g n 10 năm tr i, và hi n nay v n ch a có đ ng thái kh quan nào cho vi c g b , dùầ ờ ệ ẫ ư ộ ả ệ ỡ ỏ
cho Vi t Nam đã là thành viên T ch c th ng m i th gi i (WTO). Đi u này cho th yệ ổ ứ ươ ạ ế ớ ề ấ
r ng, chúng ta v n ch a chu n b đ y đ khi gia nh p th ng m i qu c t . Có thằ ẫ ư ẩ ị ầ ủ ậ ươ ạ ố ế ể
th y đ thoát kh i tình tr ng khó khăn cho Vi t Nam tr c n n kinh t h i nh p ch cóấ ể ỏ ạ ệ ướ ề ế ộ ậ ỉ
m t con đ ng là minh b ch hóa ho t đ ng kinh doanh và áp d ng n n kinh t thộ ườ ạ ạ ộ ụ ề ế ị
tr ng. Trong đó, m i liên h gi a c ch phi th tr ng và đi u tra ch ng bán phá giáườ ố ệ ữ ớ ế ị ườ ề ố
là v n đ c n đ c xem xét đ tránh nh ng h u qu nh v ki n cá da tr n, giày da,ấ ề ầ ượ ể ữ ậ ả ư ụ ệ ơ
g o, tôm…ạ
V y th nào là c ch th tr ng, th nào là là phi th tr ng, t i sao ph i ápậ ế ơ ế ị ườ ế ị ườ ạ ả
d ng c ch th tr ng và ti n t i xóa b c ch phi th tr ng, đi u tra bán phá giá cóụ ơ ế ị ườ ế ớ ỏ ơ ế ị ườ ề
liên quan gì đ n qu c gia không đ c công nh n có n n kinh t th tr ng…Th c ti nế ố ượ ậ ề ế ị ườ ự ễ
cho th y trong t t c các v ki n bán phá giá mà ta đ i m t, đi m y u l n nh t d nấ ấ ả ụ ệ ố ặ ể ế ớ ấ ẫ
2
đ n s thua thi t chính là c quan đi u tra không tin t ng nh ng s li u mà các doanhế ự ệ ơ ề ưở ữ ố ệ
nghi p ta cung c p, vì n c ta không đ c công nh n có n n kinh t th tr ng. Ta cóệ ấ ướ ượ ậ ề ế ị ườ
th ng kê s b sau: tính đ n tháng 3/2006 chúng ta đã ph i đ i phó v i 21 v ki nố ơ ộ ế ả ố ớ ụ ệ
ch ng bán phá giá, trong đó có 13 v Vi t Nam ph i ch u thu ch ng bán phá giá. EU làố ụ ệ ả ị ế ố
n c kh i ki n Vi t Nam nhi u nh t (8 v ) v i m c thu cao nh t lên đ n 93% đ iướ ở ệ ệ ề ấ ụ ớ ứ ế ấ ế ố
v i m t hàng Oxyde k m. Trong ph m vi bài ti u lu n, chúng ta s đi phân tích k cácớ ặ ẽ ạ ể ậ ẽ ỹ
u đi m c a vi c v n d ng quy ch th tr ng vào xu t kh u, các bi n pháp ch ngư ể ủ ệ ậ ụ ế ị ườ ấ ẩ ệ ố
l i nh ng cáo bu c phi lí mà tòa án n c nh p kh u gán cho các DN xu t kh u, đ cạ ữ ộ ướ ậ ẩ ấ ẩ ặ
bi t là vi c suy ng m v các b n án v bán phá giá mà Vi t Nam là b đ n. Bài h c rútệ ệ ẫ ề ả ề ệ ị ơ ọ
ra đ c t nh ng kinh nghi m quí báu này chính là hành trang không th thi u cho vi cượ ừ ữ ệ ể ế ệ
ti p t c h i nh p trong t ng lai.ế ụ ộ ậ ươ
1. M t s nét khái quát v quy ch n n kinh t phi th tr ng và đi u traộ ố ề ế ề ế ị ườ ề
ch ng bán phá giáố
1.1. Quy ch n n kinh t phi th tr ngế ề ế ị ườ
1.1.1. Đ nh nghĩa n n kinh t phi th tr ngị ề ế ị ườ
B t ngu n t Hi p đ nh th ng m i song ph ng gi a Hoa Kỳ và Liên bang Xôắ ồ ừ ệ ị ươ ạ ươ ữ
Vi t năm 1935, khái ni m v N n kinh t phi th tr ng đã b t đ u xu t hi n. Sau thế ệ ề ề ế ị ườ ắ ầ ấ ệ ế
chi n th hai, xu t hi n thêm thu t ng “các qu c gia th ng m i nhà n c”, đây làế ứ ấ ệ ậ ữ ố ươ ạ ướ
tên g i chung chon các qu c gia mà đó Nhà n c đóng vai trò quan tr ng trong ho tọ ố ở ướ ọ ạ
đ ng ngo i th ng, ch y u là các n c Đông Âu. ộ ạ ươ ủ ế ở ướ Hi n t ng nhà n c đ c quy nệ ượ ướ ộ ề
tuy t đ i trong ho t đ ng giao d ch ngo i th ng đã làm cho các nhà kinh t h c cũngệ ố ạ ộ ị ạ ươ ế ọ
nh chính tr gia chuy n sang nghiên c u m t đ c tính m i c a h th ng kinh t phi thư ị ể ứ ộ ặ ớ ủ ệ ố ế ị
tr ng, có tên là h th ng k ho ch hóa t p trung. Theo đó, đã xu t hi n thu t ngườ ệ ố ế ạ ậ ấ ệ ậ ữ
“n n kinh t k ho ch t p trung”, thu t ng này đã thay th “n n kinh t nhà n cề ế ế ạ ậ ậ ữ ế ề ế ướ
kinh doanh”. Trong Lu t H i quan Hoa Kỳ năm 1973, thu t ng “qu c gia n n kinh tậ ả ậ ữ ố ề ế
t p trung” l n đ u tiên đã xu t hi n. Cùng th i kỳ đó, thu t ng “Nhà n c Xã h iậ ầ ầ ấ ệ ờ ậ ữ ướ ộ
ch nghĩa” đã đ c đ c p trên th gi i. V i s b t đ u c i cách th tr ng trong h uủ ượ ề ậ ế ớ ớ ự ắ ầ ả ị ườ ầ
h t các n n kinh t k ho ch t p trung vào nh ng năm 1980 và đ u 1990, hi n t ngế ề ế ế ạ ậ ữ ầ ệ ượ
này đã tr thành ph bi n và đ c g i là “quá trình chuy n đ i sang n n kinh t thở ổ ế ượ ọ ể ổ ề ế ị
3
tr ng” (Transaction to a market economy). Tuy nhiên, cùng v i s xác đ nh khái ni mườ ớ ự ị ệ
“các qu c gia đang trong th i kỳ chuy n đ i” (transaction countries) thì thu t ng n nố ờ ể ổ ậ ữ ề
kinh t phi th tr ng cũng đ c s d ng l i. ế ị ườ ượ ử ụ ạ
Nh v y, N n kinh t phi th tr ng đ c hình thành nh m t đi u t t y u trongư ậ ề ế ị ườ ượ ư ộ ề ấ ế
s v n đ ng và phát tri n c a kinh t xã h i t nh ng năm đ u th k XX, nh m xácự ậ ộ ể ủ ế ộ ừ ữ ầ ế ỷ ằ
đ nh ra các qu c gia có n n kinh t ch u s qu n lý và can thi p sâu c a Nhà n c. Cị ố ề ế ị ự ả ệ ủ ướ ơ
quan phát tri n th ng m i Liên Hi p Qu c (UNCTAD)ể ươ ạ ệ ố 1 đã đ a ra khái ni m đ xácư ệ ể
đ nh N n kinh t phi th tr ng và N n kinh t th tr ng nh sauị ề ế ị ườ ề ế ị ườ ư 2:
•M t qu c gia đ c coi là có n n kinh t th tr ng khi n n kinh t đóộ ố ượ ề ế ị ườ ề ế
ph i d a ch y u vào l c l ng th tr ng đ xác đ nh m c đ c a s n xu t, tiêuả ự ủ ế ự ượ ị ườ ể ị ứ ộ ủ ả ấ
dùng, đ u t và ti t ki m mà không có s can thi p c a Chính ph .ầ ư ế ệ ự ệ ủ ủ
•M t qu c gia có n n kinh t phi th tr ng khi đó là th tr ng mà Chínhộ ố ề ế ị ườ ị ườ
ph tìm m i cách đ qu n lý các ho t đ ng kinh t m t cách r ng l n thông qua củ ọ ể ả ạ ộ ế ộ ộ ớ ơ
ch qu n lý t p trung, ch ng h n nh các n c Xã h i Ch nghĩa tr c đây, tráiế ả ậ ẳ ạ ư ướ ộ ủ ướ
ng c v i n n kinh t th tr ng là ph thu c vào l c l ng th tr ng đ phân bượ ớ ề ế ị ườ ụ ộ ự ượ ị ườ ể ổ
ngu n l c s n xu t. Trong n n kinh t phi th tr ng, m c tiêu s n xu t, giá c , phânồ ự ả ấ ề ế ị ườ ụ ả ấ ả
b đ u t , nguyên li u thô, lao đ ng, th ng m i qu c t và h u h t các t h p kinhổ ầ ư ệ ộ ươ ạ ố ế ầ ế ổ ợ
t khác đ c đi u ch nh b i n n kinh t k ho ch đ c l p ra b i c quan kinh t kế ượ ề ỉ ở ề ế ế ạ ượ ậ ở ơ ế ế
ho ch t p trung; do v y, khu v c công đ a ra các quy t đ nh quan tr ngạ ậ ậ ự ư ế ị ọ nh h ngả ưở
đ n cung và c u trong n n kinh t qu c dân.ế ầ ề ế ố
C quan phát tri n th ng m i Liên Hi p Qu c cũng đã s d ng thu t ng “cácơ ể ươ ạ ệ ố ử ụ ậ ữ
qu c gia th ng m i nhà n c” và “nhóm D”ố ươ ạ ướ 3 đ phân bi t m t n n kinh t phi thể ệ ộ ề ế ị
tr ng v i n n kinh t th tr ng. Tuy nhiên, ngày nay ít có qu c gia nào có h th ngườ ớ ề ế ị ườ ố ệ ố
k ho ch t p trung hoàn toàn, mà có m t s đ c đi m đ nó đ c đ nh h ng là m tế ạ ậ ộ ố ặ ể ể ượ ị ướ ộ
n n kinh t chuy n đ i. ề ế ể ổ Ngoài C quan phát tri n th ng m i Liên Hi p Qu c, cũngơ ể ươ ạ ệ ố
có nhi u qu c gia đ a ra quy đ nh đ xác đ nh m t qu c gia có n n kinh t phi thề ố ư ị ể ị ộ ố ề ế ị
1 United Nations Conference on Trade and Development – UNCTAD.
2 D a trên thu t ng h i quan c a UNCTAD v N n kinh t th tr ng (ự ậ ữ ả ủ ề ề ế ị ườ market economy -
ME), N n kinh t phi th tr ng ( non – market economy - NME).ề ế ị ườ
3 G m các n c xã h i ch nghĩa Đông Âu tham gia UNCTAD.ồ ướ ộ ủ
4
tr ng nh m m c đích có bi n pháp thích h p đ đi u ch nh trong quan h ngo iườ ằ ụ ệ ợ ể ề ỉ ệ ạ
th ng v i các qu c gia đ i tác. Đ n c nh Hoa Kỳ, v i s phát tri n và s c m nhươ ớ ố ố ơ ử ư ớ ự ể ứ ạ
c a mình trong n n kinh t hi n đ i ngày nay, Hoa Kỳ là m t qu c gia có th l c vàủ ề ế ệ ạ ộ ố ế ự
t m nh h ng l n đ n ho t đ ng ngo i th ng c a nhi u n c trên th gi i. Trongầ ả ưở ớ ế ạ ộ ạ ươ ủ ề ướ ế ớ
Lu t Th ng m i 1974 c a Hoa Kỳ có đi u kho n đi u ch nh v thu ch ng bán pháậ ươ ạ ủ ề ả ề ỉ ề ế ố
giá v i các qu c gia có n n kinh t phi th tr ng, và s d ng qu c gia thay th (qu cớ ố ề ế ị ườ ử ụ ố ế ố
gia có n n kinh t th tr ng và đi u ki n phát tri n th ng m i t ng đ ng v iề ế ị ườ ề ệ ể ươ ạ ươ ươ ớ
qu c gia có n n kinh t phi th tr ng đang b xem xét) đ quy t đ nh v vi c n đ nhố ề ế ị ườ ị ể ế ị ề ệ ấ ị
thu ch ng bán phá giá đ i v i lo i hàng hóa nh t đ nh trong ho t đ ng giao th ngế ố ố ớ ạ ấ ị ạ ộ ươ
c a qu c gia có n n kinh t phi th tr ng và Hoa Kỳ. C th , Lu t Th ng m i Hoaủ ố ề ế ị ườ ụ ể ậ ươ ạ
Kỳ 1974 đ nh nghĩa v qu c gia có n n kinh t phi th tr ng là qu c gia ị ề ố ề ế ị ườ ố không ho tạ
đ ng theo nguyên t c th tr ng c a c c u giá và chi phí, vì th doanh s bán hàngộ ắ ị ườ ủ ơ ấ ế ố
c a hàng hóa trong qu c gia đó không ph n ánh đ c giá tr thông th ng c a hàngủ ố ả ượ ị ườ ủ
hóa.
Vi t Nam trong nh ng năm cu i th k XX, v i s ki n quan tr ng là Đ i h i VIệ ữ ố ế ỷ ớ ự ệ ọ ạ ộ
c a Đ ng đã đánh d u m c l ch s trong công cu c đ i m i kinh t đ t n c; theo đó,ủ ả ấ ố ị ử ộ ổ ớ ế ấ ướ
đ ng l i phát tri n kinh t đ c ho ch đ nh phát tri n theo mô hình kinh t th tr ngườ ố ể ế ượ ạ ị ể ế ị ườ
đ nh h ng Xã h i Ch nghĩa. Theo đó, quan đi m c a Vi t Nam v n n kinh t thị ướ ộ ủ ể ủ ệ ề ề ế ị
tr ng đ c khái quát nh sauườ ượ ư 4:
•Kinh t th tr ng là n n kinh t d a trên s n xu t - trao đ i hàng hóa ế ị ườ ề ế ự ả ấ ổ ở
trình đ cao. C n l u ý r ng s n xu t hàng hóa và kinh t th tr ng không ph i làộ ầ ư ằ ả ấ ế ị ườ ả
m t. C th , có n n kinh t hàng hóa ch a ph i là n n kinh t th tr ng (ví d s nộ ụ ể ề ế ư ả ề ế ị ườ ụ ả
xu t hàng hóa gi n đ n); và cũng không ph i c có quan h hàng hóa - ti n t là cóấ ả ơ ả ứ ệ ề ệ
kinh t th tr ng (ch ng h n nh Liên Xô và các n c Đông Âu tr c đây, Vi t Namế ị ườ ẳ ạ ư ướ ướ ệ
tr c th i kỳ đ i m i, Trung Qu c tr c c i cách m c a tuy có quan h ti n - hàng,ướ ờ ổ ớ ố ướ ả ở ử ệ ề
nh ng đó không ph i là n n kinh t th tr ng. Tuy nhiên, đã là n n kinh t th tr ngư ả ề ế ị ườ ề ế ị ườ
thì có quan h hàng hóa - ti n t và quan h hang hóa – ti n t y bao hàm hai m t tíchệ ề ệ ệ ề ệ ấ ặ
c c l n tiêu c c. C th , c ch n n kinh t th tr ng giúp tăng năng su t lao đ ng,ự ẫ ự ụ ể ơ ế ề ế ị ườ ấ ộ
qua đó thúc đ y l c l ng s n xu t phát tri n m nh; v m t tiêu c c, n n kinh t thẩ ự ượ ả ấ ể ạ ề ặ ự ề ế ị
4 M i quan h gi a kinh t th tr ng và đ nh h ng xã h i ch nghĩa trong th i kỳ quá đ đi lên ch nghĩa xã h iố ệ ữ ế ị ườ ị ướ ộ ủ ờ ộ ủ ộ
n c taở ướ
PGS.TS Nguy n Gia Th - Vi n Tri t h c, Vi n KHXH Vi t Namễ ơ ệ ế ọ ệ ệ
5
