intTypePromotion=1
ADSENSE

Quyền khiếu kiện trong lĩnh vực thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư - thực trạng và hướng hoàn thiện

Chia sẻ: _ _ | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:9

6
lượt xem
0
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Luật tố tụng hành chính năm 2015 (Luật TTHC năm 2015) tạo cơ sở pháp lý vững chắc hơn cho hoạt động khiếu kiện nhằm bảo đảm quyền lợi của cá nhân, cơ quan, tổ chức. Nội dung bài viết tập trung phân tích những bất cập tồn tại trong Luật TTHC năm 2015 và đưa ra những kiến nghị, giải pháp nhằm hoàn thiện cơ chế giải quyết khiếu kiện tại Tòa án.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Quyền khiếu kiện trong lĩnh vực thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư - thực trạng và hướng hoàn thiện

  1. HOÏC VIEÄN TÖ PHAÙP QUYỀN KHIẾU KIỆN TRONG LĨNH VỰC THU HỒI ĐẤT, BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ - THỰC TRẠNG VÀ HƯỚNG HOÀN THIỆN Nguyễn Thành Phương1 Tóm tắt: Luật tố tụng hành chính năm 2015 (Luật TTHC năm 2015) tạo cơ sở pháp lý vững chắc hơn cho hoạt động khiếu kiện nhằm bảo đảm quyền lợi của cá nhân, cơ quan, tổ chức. Ngoài việc pháp điển hóa nội dung khiếu kiện từ văn bản dưới luật (pháp lệnh) thành văn bản luật, phạm vi điều chỉnh Luật TTHC năm 2015 còn mở rộng từ “thủ tục giải quyết các vụ án hành chính” thành các nội dung “tố tụng hành chính”. Có thể nhận định Luật TTHC năm 2015 không chỉ điều chỉnh trình tự, thủ tục để giải quyết một vụ án hành chính mà ghi nhận cả quyền khởi kiện hành chính với mục đích tạo ra giá trị pháp lý đủ sức nhằm bảo vệ cho cá nhân, cơ quan, tổ chức trước quyết định hành chính, hành vi hành chính bất hợp pháp. Tuy nhiên, thực tiễn áp dụng cũng gặp không ít khó khăn bất cập. Từ đó, nội dung bài viết tập trung phân tích những bất cập tồn tại trong Luật TTHC năm 2015 và đưa ra những kiến nghị, giải pháp nhằm hoàn thiện cơ chế giải quyết khiếu kiện tại Tòa án. Từ khóa: Luật tố tụng hành chính năm 2015, bồi thường, hỗ trợ. Nhận bài: 14/04/2020; Hoàn thiện biên tập: 24/04/2020; Duyệt đăng: 27/07/2020. Abstract: The 2015 Law on Administrative Procedure creates a firmer legal basis for lawsuits to ensure the rights of individuals, agencies and organizations. In addition to codifying the content of the complaint from bylaws (ordinances) into legal documents, the scope of adjustment of the 2015 Law on Administrative Procedure also extends from the “procedure for resolving administrative cases” to the following. “Administrative proceedings. It can be said that the 2015 Law on administrative procedure not only regulates the order and procedures to resolve an administrative case but also recognizes the right to initiate administrative lawsuits with the purpose of creating legal value strong enough to protect fish. individuals, agencies and organizations before administrative decisions and illegal administrative acts. However, practical practices also face many difficulties and shortcomings. Since then, the content of the article has focused on analyzing the shortcomings that exist in the 2015 Law on Administrative Procedure and offering recommendations and solutions to improve the mechanism for resolving complaints in court. Key word: Law on administrative proceedings 2015, compensation, support. Date of receipt: 10/06/2020; Date of revision: 05/07/2020; Date of Approval: 27/07/2020. 1. Khái quát về quyền khiếu kiện trong đều là do những bất đồng từ phía chủ thể chịu sự lĩnh vực thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái quản lý trước chủ thể quản lý. Chính vì vậy, một định cư số nhà khoa học sử dụng cụm từ “tranh chấp” 1.1. Khái niệm về khiếu kiện hành chính và (disputes) để chỉ những bất đồng của người dân quyền khiếu kiện hành chính trong mối quan hệ với Nhà nước, kể cả khi giải Dưới góc độ quản lý nhà nước, khiếu kiện là quyết theo thủ tục hành chính và thủ tục tố tụng việc thực hiện quyền phản kháng đối với quyết hành chính2. Cho đến nay nội hàm cụm từ “khiếu định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan kiện” không tồn tại trong từ điển tiếng Việt3. Trên nhà nước có thẩm quyền. Về mặt bản chất, đây phương diện pháp lý, thuật ngữ “khiếu kiện” xuất 1 Thạc sỹ, Khoa Luật, Trường Đại học Nam Cần Thơ. 2 Phan Trung Hiền, Quyền khiếu kiện khi Nhà nuớc thực hiện việc thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư Tạp chí Luật học số 07/2011, tr.15. 3 Từ điển tiếng Việt của Hoàng Phê (Nxb Đà Nẵng, 1995); Đại từ điển tiếng Việt (Nguyễn Như Ý chủ biên, Nxb Văn hóa - Thông tin, 1998)… Ngay cả những từ điển chuyên ngành như Từ điển Luật học của Viện khoa học pháp lý, Bộ Tư pháp (Nxb Tư pháp & Nxb Từ điển bách khoa, 2006); Từ điển giải thích thuật ngữ hành chính (GS. Mai Hữu Khuê & PGS.TS. Bùi Văn Nhơn chủ biên, Nxb Lao động, 2001) cũng không có mục từ “khiếu kiện”.
  2. Soá 07/2020 - Naêm thöù möôøi laêm hiện lần đầu tiên trong “Pháp lệnh thủ tục giải Trên phương diện khoa học, có quan điểm quyết vụ án hành chính” năm 1996 (sửa đổi, bổ cho rằng:“khiếu kiện hành chính là việc người sung vào năm 1998 và 2006). Vấn đề đặt ra tại dân đã gửi đơn yêu cầu Tòa án giải quyết một các văn bản này không giải thích thuật ngữ quyết định hành chính, hành vi hành chính đến “khiếu kiện” như nhà làm luật đã thực hiện với Tòa án khi cho rằng quyết định hành chính, hành các thuật ngữ khác. Bất cập này được kéo dài cho vi hành chính này xâm phạm đến quyền và lợi đến hiện nay, mà cụ thể là Luật TTHC năm 2015 ích hợp pháp của mình được gọi là khởi kiện vụ vẫn chưa được khắc phục. Vô hình trung, tạo ra án hành chính tại Tòa án”6. khoảng trống trong cách hiểu và sử dụng từ ngữ Từ những phân tích trên phương diện pháp chưa chuẩn xác trong nhiều trường hợp. Đơn cử, luật, tác giả cho rằng: “khiếu kiện hành chính là trên thực tế, trong một số trường hợp, thuật ngữ việc cơ quan, tổ chức, cá nhân yêu cầu Tòa án khiếu nại và khiếu kiện được sử dụng không xem xét tính hợp pháp những quyết định hành thống nhất, đôi khi có sự lẫn lộn giữa hai thuật chính, hành vi hành chính của cơ quan hành ngữ này. Trên các phương tiện thông tin đại chính nhà nước, cơ quan, tổ chức được giao thực chúng, một số trường hợp dùng cụm từ “khiếu hiện quản lý hành chính nhà nước ban hành hoặc kiện” để chỉ hoạt động giải quyết khiếu nại như: người có thẩm quyền trong cơ quan, tổ chức đó “Hiện nay, tình hình khiếu kiện tràn lan ở các hay việc công chức yêu cầu Tòa án xem xét tính địa phương…”; hoặc “chính quyền địa phương hợp pháp của quyết định kỷ luật buộc thôi việc, vẫn chưa có phương cách hiệu quả để giảm thiểu khi các chủ thể đó cho rằng quyết định hành khiếu kiện của nhân dân” v.v…4 chính, hành vi hành chính, quyết định kỷ luật Nhìn nhận vấn đề trên bình diện khách quan, buộc thôi việc đó là trái luật, làm phát sinh nghĩa có thể nhận thấy, nếu quyền khiếu nại là quyền vụ, thay đổi, hạn chế hoặc chấm dứt quyền và lợi hiến định5 được thể chế lần đầu trong Pháp lệnh ích hợp pháp của mình”. quy định việc xét và giải quyết các khiếu nại, tố Đứng dưới góc độ quản lý nhà nước, theo cáo của công dân ngày 27/11/1981 thì quyền tác giả:“Quyền khiếu kiện trong lĩnh vực thu hồi khiếu kiện được quy định muộn hơn, gắn liền với đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư là việc cơ sự ra đời của Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện quyền phản án hành chính năm 1996; được pháp điển hóa kháng đối với quyết định hành chính, hành vi một cách tường minh hơn trong Luật TTHC năm hành chính của cơ quan nhà nước có thẩm 2010 và được duy trì cho đến nay thông qua Luật quyền hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan TTHC năm 2015. Trong công tác lập pháp, nhà nước đó; được giải quyết thông qua bên thứ quyền khiếu kiện hành chính vẫn chưa được đề ba là Tòa án, khi họ cho rằng quyết định hành cập trong Hiến pháp năm 2013. Điều này cho chính, hành vi hành chính được ban hành, thực thấy vẫn tồn tại một khoảng trống nhất định, khi thi trong quá trình thu hồi đất, bồi thường, hỗ khiếu kiện chưa là quyền hiến định nhằm tối ưu trợ, tái định cư là trái pháp luật, làm phát sinh hóa quyền và lợi ích hợp pháp của người dân. nghĩa vụ, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi Thực tế quyền khiếu nại cùng quyền khiếu kiện ích hợp pháp của mình”. đã và đang song hành bảo vệ lợi ích của người Từ những luận cứ như đã nêu trên, nhà làm dân trong việc phản kháng lại một quyết định luật nên coi trọng vấn đề đưa ra một khái niệm hành chính, hành vi hành chính mà người dân chuẩn mực liên quan đến khiếu kiện và quyền cho rằng bất hợp pháp, xâm phạm đến quyền lợi khiếu kiện như một yêu cầu nghiêm túc được đặt của mình. ra trong quá trình xây dựng và hoàn thiện pháp 4 Lam Hạnh, https://baophapluat.vn/su-kien-ban-luan/vi-sao-tranh-chap-khieu-kien-dat-van-la-diem-nong- 222442.html, truy cập ngày 30/03/2020. 5 Điều 74 Hiến pháp năm 1994, duy trì cho đến Điều 30 Hiến pháp năm 2013. 6 Phan Trung Hiền (Chủ biên), Giáo trình pháp luật về quy hoạch và giải phóng mặt bằng, Nxb. Chính trị quốc gia sự thật, năm 2017, tr.78.
  3. HOÏC VIEÄN TÖ PHAÙP luật tố tụng hành chính. Đồng thời, tại Điều 30 hoạch không đồng nhất là văn bản mang tính cá Hiến pháp năm 2013 cần bổ sung khiếu kiện là biệt, người dân không được Nhà nước trao quyền một trong những quyền hiến định mà các chủ thể khiếu kiện. Điều này đồng nghĩa với việc không có thể thực hiện song hành cùng quyền khiếu nại, có cơ chế xem xét ý kiến của người dân một cách nhằm có cơ sở vững chắc để các chủ thể có thực khách quan, toàn diện. Kết quả khi dựa trên kế hiện quyền khiếu nại lẫn khiếu kiện một cách hoạch này để triển khai dự án trên thực tế, Tòa án trọn vẹn nhất. lại nhận rất nhiều đơn thư khởi kiện với nội dung 1.2. Đặc điểm cơ chế khiếu kiện trong thu giống nhau khi người dân cho rằng kế hoạch này hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đang tác động tới quyền và lợi ích của mình. Từ Dưới góc độ quản lý nhà nước, khiếu kiện đó, thiết nghĩ nếu thừa nhận quyền khiếu kiện đối mang bản chất là việc thực hiện quyền phản với quyết định hành chính mang tính chủ đạo và kháng đối với quyết định hành chính, hành vi quy phạm thì vấn đề trên có thể được giải quyết hành chính của cán bộ, cơ quan nhà nước có từ những giai đoạn rất sơ khởi8. thẩm quyền. Trong một thể chế dân chủ, quyền Nhìn nhận vấn đề trên bình diện lập pháp tại khiếu kiện giúp cho hoạt động quản lý nhà nước Canada, theo Luật quy hoạch chính quyền tỉnh, được giám sát bởi Nhân dân, được phản biện bởi trường hợp không nhận được sự tán đồng với kế các chủ thể chịu sự điều chỉnh của quyết định hoạch phát triển được đề xuất, người dân có thể hành chính, hành vi hành chính dựa trên nguyên khiếu nại đến một hội đồng đặc biệt hoặc nhờ tắc dân chủ, công bằng, công khai và khách quan. Tòa án giải quyết, và thường kế hoạch sẽ không Khi nghiên cứu về quyền khiếu kiện trong hoạt được phê duyệt nếu nhận được phản ứng từ cộng động thu hồi đất ta thấy quyền này có những đặc đồng. Từ kinh nghiệm trên, thiết nghĩ pháp luật điểm đặc thù như sau: cần đảm bảo quyền khiếu kiện đối với mọi hành Thứ nhất, đối tượng của hoạt động khiếu vi, quyết định của cơ quan hành chính đều có thể kiện ở Việt Nam là quyết định hành chính, hành bị khiếu nại lẫn khiếu kiện. Sẽ không có một đặc vi hành chính mang tính cá biệt, “khi có căn cứ định hay giới hạn nào về quyền khiếu kiện của cho rằng quyết định hành chính, hành vi hành người dân. Theo đó, người dân có thể có quyền chính làm phát sinh, thay đổi, hạn chế, chấm dứt khiếu nại, khiếu kiện bất kỳ quyết định hành quyền lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức cá chính nào nếu cho rằng quyết định đó xâm phạm nhân”7. Vì vậy, các loại quyết định quản lý nhà đến quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Nhằm nước mang tính chủ đạo, quyết định quản lý nhà đảm bảo tính khách quan, công bằng, bảo đảm nước quy phạm không nằm trong giới hạn điều quyền và lợi ích hợp pháp cho nhân dân. chỉnh của khiếu kiện hành chính ở nước ta. Việc Bên cạnh đó, khi xét về mặt pháp lý tại Luật giới hạn này không chỉ giản đơn hạn chế quyền TTHC năm 2015, không tồn tại một điều luật nào khiếu kiện của công dân, trong một giới hạn nhất quy định trực diện cụ thể đối tượng mà người dân định còn tác động trực diện gây khó khăn trong có quyền khiếu kiện là gì; thay vào đó, nội hàm hoạt động quản lý nhà nước. Đơn cử, khi đặt vấn của vấn đề được hiểu ngầm thông qua những quy đề người dân phát hiện kế hoạch sử dụng đất định gián tiếp tại điều khoản giải thích từ ngữ về hàng năm cấp huyện không đảm bảo chất lượng, quyết định hành chính, hành vi hành chính (Khoản thiếu tính khả thi, tác động tiêu cực về mặt văn 1, 2, 3, 4, 5, Điều 3 Luật TTHC năm 2015) hoặc hóa, xã hội, môi trường, trường hợp này người giả Tòa án có thẩm quyền giải quyết vấn đề gì suy dân chỉ được tham vấn lấy ý kiến. Tuy nhiên, luận người dân có quyền khiếu kiện vấn đề tương triển khai ra sao phụ thuộc chính yếu vào cơ quan ứng (Điều 30). Chính điều này gây không ít khó thi hành. Bởi quyết định phê duyệt đồ án quy khăn cho người tiến hành khởi kiện. Bởi lẽ, trước 7 Khoản 1, 2 Điều 3 Luật tố tụng hành chính năm 2015. 8 Phan Trung Hiền (2003), Quyền và nghĩa vụ công dân trong quy hoạch đô thị, Tạp chí khoa học pháp lý, Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh.
  4. Soá 07/2020 - Naêm thöù möôøi laêm khi tiến hành khiếu kiện đòi hỏi người dân cần hệ năng xét xử của Tòa án với quyết định hành thống vấn đề mình có quyền khởi kiện thông qua chính, hành vi hành chính nào ngoài cơ quan Điều 3, Điều 30 và cả Điều 115 Luật TTHC năm hành chính nhà nước ban hành. Từ đó, cần có 2015. Từ vấn đề trên, Luật TTHC cần có sự hiệu những văn bản hướng dẫn cụ thể cơ quan, tổ chỉnh, bổ sung đối tượng trong hoạt động khiếu chức nào được giao thực hiện quản lý hành kiện tựu trung thành một điều khoản độc lập, riêng chính, trong trường hợp nào, ban hành những biệt giúp người khiếu kiện dễ dàng tiếp cận thông loại quyết định gì thì người dân có quyền khiếu tin một cách đa chiều. kiện. Điều này cần được pháp luật làm rõ tường Thứ hai, chủ thể ban hành một quyết định minh vấn đề. hành chính bị kiện là cơ quan hành chính nhà Thứ ba, quyền khiếu nại lẫn khiếu kiện hành nước hoặc cơ quan, tổ chức khác được nhà nước chính ở nước ta thường đặt sau các quyền khác. giao nhiệm vụ cụ thể trong hoạt động quản lý Ví dụ: theo Khoản 6 Điều 17 Nghị định hành chính nhà nước. Qua đặc điểm này cho thấy 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 thì quyền này việc thực hiện nhiệm vụ cụ thể trong quản lý bị đặt sau quyền được bồi thường, hỗ trợ, tái định hành chính không chỉ do cơ quan hành chính nhà cư, sau vấn đề thu hồi đất, lẫn cưỡng chế thu hồi nước mà ngay cả cơ quan, tổ chức khác được đất. Đơn cử: “Trong khi chưa có quyết định giải Nhà nước trao quyền cũng có quyền ban hành quyết khiếu nại thì vẫn phải tiếp tục thực hiện quyết định hành chính. Đặc điểm này làm thay quyết định thu hồi đất, quyết định cưỡng chế thu đổi về một số nhận thức cho rằng chỉ có cơ quan hồi đất. Trường hợp cơ quan nhà nước có thẩm hành chính nhà nước mới có quyền ban hành quyền giải quyết khiếu nại có kết luận thì phải quyết định hành chính9. Trên cơ sở Khoản 2 Điều dừng cưỡng chế nếu việc cưỡng chế chưa hoàn 69 Luật đất đai năm 2013 quy định tổ chức làm thành; hủy bỏ quyết định thu hồi đất đã ban hành nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng có và bồi thường thiệt hại do quyết định thu hồi đất trách nhiệm lập phương án bồi thường, hỗ trợ, gây ra nếu có”. tái định cư… dưới sự giám sát và phản biện từ Đối với trường hợp thu hồi đất có liên quan đại diện Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp đến quyền và lợi ích cá nhân trong sử dụng đất, xã. Bên cạnh đó, với tư cách là thành viên của theo quy định của pháp luật thì Nhà nước ưu tiên Hội đồng bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, Mặt trận tiến hành thu hồi đất theo quy định mà không Tổ quốc tham gia góp ý và quyết định về kế phải chờ cho đến khi giải quyết xong khiếu nại, hoạch, thời gian thực hiện việc khảo sát, đo đạc khiếu kiện giữa người có đất thu hồi và tổ chức, đất và kiểm kê tài sản gắn liền với đất. Truy xuất cá nhân có liên quan. Như vậy, trong trường hợp vấn đề đặt ra câu hỏi liệu rằng Mặt trận Tổ quốc này, quyết định thu hồi đất được ưu tiên thực hiện Việt Nam có phải là “cơ quan, tổ chức khác được trước khi có kết quả giải quyết khiếu nại, khiếu Nhà nước giao nhiệm vụ thực hiện quản lý hành kiện của cơ quan hành chính nhà nước. Điều này chính” có quyền ban hành quyết định hành chính, cũng đồng nghĩa rằng quyết định thu hồi đất, có khả năng bị khởi kiện theo Khoản 1, Khoản 3 cưỡng chế thu hồi đất được ưu tiên thực hiện Điều 3 Luật TTHC năm 2015 hay không. Điều trước khi có bản án quyết định, bản án của Tòa này cho đến nay vẫn chưa được làm rõ khi không án trong quá trình giải quyết liên quan đến thu một văn bản nào giải thích cơ quan, tổ chức được hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư10. Vấn đề nhà nước giao nhiệm vụ quản lý nhà nước bao này chưa được khách quan, công bằng, bởi xet hàm những cơ quan, chủ thể nào. Điều này gây vê ban chât, ngươi bi cương chê thi hanh an dân trở ngại không nhỏ đến chủ thể tiến hành khiếu sư va cương chê xư phat vi pham hanh chinh dựa kiện. Ngược lại, khi đối sánh cùng Điều 30, 31, trên một quyết định, bản án đã có hiệu lực của 32 Luật TTHC năm 2015 không tồn tại chức một hành vi vi pháp pháp luật, hoàn toàn khác 9 Khoản 1, Khoản 3 Điều 3 Luật TTHC năm 2015. 10 Phan Trung Hiền (chủ biên), Giáo trình pháp luật về quy hoạch và giải phóng mặt bằng, Nxb Chính trị Quốc gia năm 2017, tr.364.
  5. HOÏC VIEÄN TÖ PHAÙP với người bị cưỡng chê bởi quyêt định thu hồi luật. Tuy nhiên, trong quá trình hướng dẫn thi đất. Việc cưỡng chế thu hồi đất có thể diễn ra hành tại Tòa án, các chủ thể có thẩm quyền trong trong thời điểm mà các chủ thể có đất bị thu hồi các cơ quan tư pháp có những hướng dẫn theo vẫn chờ giải quyết khiếu nại, khiếu kiện. Điều hướng “thu hẹp” lại thẩm quyền của những chủ này có nghĩa rằng vẫn chưa có một phán quyết thể giải quyết khiếu kiện dưới hình thức không cuối cùng bảo đảm hoàn toàn tính hợp pháp của bảo đảm tính công khai, minh bạch. Ví dụ: mặc quyết định thu hồi đất, cưỡng chế thu hồi đất. Do dù quyết định phê duyệt phương án bồi thường, đó, nếu việc thi hành quyết định cưỡng chế thu hỗ trợ, tái định cư là quyết định hành chính cá hồi đất được Tòa án phán quyết trái với quy định biệt. Tuy nhiên, thực tế cho thấy không có Tòa án pháp luật, thì việc tiến hành bồi thường tài sản nào thực hiện biện pháp định giá tài sản, thẩm sau cưỡng chế bao nhiêu đi chăng nữa cũng định giá tài sản đối với khiếu kiện quyết định thu không bù đắp được những thiệt hại, bao hàm hồi đất, quyết định phê duyệt phương án bồi thiệt hại về vật chất, lẫn tinh thần, thiệt hại vô thường, hỗ trợ, tái định cư. Bởi lẽ, trên cơ sở hình lẫn hữu hình. hướng dẫn của Chánh án Tòa án nhân dân cấp 2. Về phạm vi giải quyết vụ án của Tòa án cao thì:“Trường hợp khiếu kiện quyết định hành hành chính trong khiếu kiện thu hồi đất, bồi chính trong lĩnh vực quản lý đất đai về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi Trên cơ sở tại Điều 6 Luật TTHC năm 2015 đất mà có yêu cầu Tòa án xem xét về giá bồi quy định: “trong quá trình giải quyết vụ án hành thường thì Tòa án căn cứ vào quy hoạch, kế chính Tòa án có quyền xem xét tính hợp pháp của hoạch sử dụng đất, mục đích thu hồi đất, giá đất văn bản hành chính, hành vi hành chính….”. Với cụ thể của loại đất thu hồi do cơ quan nhà nước quan điểm của mình, tác giả cho rằng Tòa án là có thẩm quyền quyết định tại thời điểm quyết cơ quan bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của định thu hồi đất để giải quyết vụ án mà không người dân, mặc nhiên trong quá trình giải quyết được tiến hành định giá giá trị quyền sử dụng một quyết định hành chính bị khởi kiện, vấn đề đất”11. xem xét tính đúng đắn của một quyết định hành Hiện nay đa phần các vụ kiện ra Tòa án về chính, ngoài là quyền còn là nghĩa vụ của Tòa bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất đều án. Bởi “quyền” được hiểu trong giới hạn có thể tập trung chủ yếu vào giá bồi thường, hỗ trợ. xem xét hoặc không xem xét, nhưng mục đích Trong khi đó thẩm quyền của Tòa án có những cuối cùng của trong tiến trình xét xử một vụ án giới hạn nhất định nên chưa giải quyết triệt để hành chính là xem xét quyết định hành chính bị vấn đề. Ví dụ: Tòa án nước ta vẫn chưa được trao kiện hợp pháp hay bất hợp pháp. Từ vấn đề trên thẩm quyền phán xét về giá đất hay đưa ra một tại Điều 6 Luật TTHC năm 2015 cần có sự hiệu mức giá mà Tòa cho rằng là có căn cứ và hợp lý, chỉnh như sau: “Trong quá trình giải quyết vụ án bởi theo Chánh án Tòa án nhân dân tối cao thì hành chính Tòa án có quyền và nghĩa vụ xem xét không được tiến hành định giá giá trị quyền sử tính hợp pháp của văn bản hành chính, hành vi dụng đất trong lĩnh vực quản lý đất đai về bồi hành chính…” sẽ phù hợp với vai trò, đặc tính thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi xét xử của Tòa án trong giai đoạn hiện nay. đất12. Từ vấn đề trên cần có văn bản hướng dẫn Bên cạnh đó, có thể nhận thấy, các văn bản cụ thể hơn về đối tượng của khiếu kiện và thẩm quy phạm pháp luật hiện hành đã góp phần giúp quyền giải quyết khiếu kiện, không bị giới hạn Tòa án phát huy vai trò của mình trong việc xử lý vấn đề trong định giá đất. Điều này trực tiếp nâng đối với các quyết định hành chính, hành vi hành cao hiệu quả của việc giải quyết khiếu kiện trong chính có dấu hiệu trái với các quy định của pháp lĩnh vực bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. 11 Mục 13 Giải đáp số 02/GĐ-TANDTC ngày 19/09/2016 của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao về việc giải đáp một số vấn đề về tố tụng hành chính, tố tụng dân sự. 12 Phan Trung Hiền, Những điều cần biết về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất, Nxb. Chính trị Quốc gia, năm 2014, tr.255.
  6. Soá 07/2020 - Naêm thöù möôøi laêm 3. Thực trạng về việc lựa chọn giữa quyền quyết vụ án hành chính liên quan đến thu hồi đất khiếu nại và khiếu kiện trong giải quyết tranh như sau: chấp liên quan đến thu hồi đất, bồi thường, hỗ Thứ nhất, nếu so sánh quá trình giải quyết trợ, tái định cư khiếu kiện hành chính với giải quyết khiếu nại Thông thường cá nhân, cơ quan, tổ chức khởi hành chính có thể nhận thấy, khiếu nại có một số kiện UBND ra Tòa án chủ yếu tập trung ở các ưu điểm giúp người dân vững tâm hơn. Cụ thể: nội dung như UBND quyết định giá bồi thường trong khiếu nại từ giai đoạn thụ lý đơn thư đến quá thấp, không sát giá thị trường, tiền bồi khi cho ra kết luận giải quyết vụ việc không quá thường tính toán sai, bồi thường chậm, thu hồi 40 ngày (bao gồm 10 ngày thụ lý đơn thư và thời đất nhưng không hỗ trợ các chi phí có liên quan, hạn giải quyết không quá 30 ngày), còn quy trình hành vi cưỡng chế trong việc thu hồi đất chưa giải quyết khiến kiện hành chính thường kéo dài. đúng trên cơ sở chế định pháp luật. Điều này có thể ngăn trở đến quyền và lợi ích của Trên thực tế, theo báo cáo về tình hình khiếu người dân. Cụ thể tại Khoản 1 Điều 130 Luật nại tại nước ta, cả nước phát sinh 63.492 đơn TTHC năm 2015 quy định thời hạn chuẩn bị xét khiếu nại trong năm 2016; 56.762 đơn thư trong xử là 4 tháng đối với một quyết định hành chính năm 2017 và 58.717 đơn thư khiếu nại trong năm kể từ ngày thụ lý vụ án. Thời điểm Tòa án thụ lý 2019 (khiếu nại liên quan đến đất đai chiếm tỷ lệ cách ngày người khởi kiện nộp đơn ước lượng 67,7%)13. Trong đó, Tòa án các cấp chỉ thụ lý có thể trên một tháng. Trong đó, một số trường 25.465 vụ án trong 5 năm (2014-2018), riêng hợp nhất định như vụ án phức tạp, trở ngại khách năm 2019 Tòa án các cấp đã thụ lý 4688 vụ án quan thời gian chuẩn bị xét xử có thể gia hạn hành chính14; bình quân tỷ lệ khiếu kiện vụ án thêm. Khi hết thời hạn chuẩn bị xét xử đến ngày hành chính ước tính trên 5000 vụ án/năm. Điều mở phiên tòa xét xử sơ thẩm cách nhau 20 ngày, này cũng đồng nghĩa rằng tỷ lệ giải quyết khiếu có thể kéo dài nhưng không quá 30 ngày. Chung nại gấp 10 lần tỷ lệ Tòa án giải quyết khiếu quy lại, thời gian giải quyết khiếu kiện có thể trải kiện15. dài 1 năm, trường hợp bản án bị kháng cáo, Về phương diện lý luận, khiếu kiện mang kháng nghị thì vụ việc tiếp tục trải qua giai đoạn một số ưu điểm nhất định như: cơ quan giải xét xử phúc thẩm. Lý do chính yếu khiến khiếu quyết khiếu kiện là chủ thể thứ ba nên có vai trò kiện kéo dài thường do Tòa án phải chờ ý kiến độc lập, xem xét vụ việc một cách khách quan, phản hồi từ những chủ thể có quyền ban hành công bằng nhất; quy trình tố tụng hành chính nếu quyết định hành chính, từ những ý kiến từ cơ đối sánh cùng quy trình giải quyết khiếu nại được quan có thẩm quyền là căn cứ để Tòa án xét xử. quy định một cách chặt chẽ bảo đảm tính minh Do đó, hướng đến quy trình giải quyết tinh gọn, bạch, công khai hơn. Tuy vậy, thực tiễn giải góp phần giảm tải thời gian giải quyết vụ án hành quyết khiếu kiện liên quan đến thu hồi đất, bồi chính, pháp luật cần đẩy mạnh xây dựng án lệ áp thường, hỗ trợ, tái định cư tại Tòa án lại không dụng trong tố tụng hành chính. Bên cạnh đó nhận được nhiều sự đồng thuận như đã phân tích nhằm hạn chế tình trạng ưu tiên cơ chế thu hồi trên. Chung quy lại nguyên nhân nào dẫn đến đất, cưỡng chế thu hồi đất trước khi giải quyết tình trạng này? Khi điểm qua một số vấn đề có khiếu nại, khiếu kiện ảnh hưởng lớn đến quyền liên quan, có thể nhận ra một số lý do chính yếu lợi của người dân căn cứ theo Khoản 6 Điều 17 ngăn trở người dân khi nhờ cơ quan tài phán giải Nghị định số 43/2014/NĐ-CP, thiết nghĩ cần có 13 Hà Vũ, Khiếu nại, tố cáo diễn biến phức tạp có nguyên nhân từ chênh lệch địa tô, http://vneconomy.vn/khieu- nai-to-cao-dien-bien-phuc-tap-co-nguyen-nhan-tu-chenh-lech-dia-to-20190911142220273.htm, truy cập ngày 06/05/2020. 14 Tòa án Nhân dân tối cao, http://congbobanan.toaan.gov.vn/6tatcvn/Thong-ke , truy cập ngày 06/05/2020 15 Thu Phương, Trang tin quốc hội: Ủy ban pháp luật thẩm tra sơ bộ báo cáo của chính phủ về công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo năm 2018, http://quochoi.vn/uybanphapluat/giamsat/Pages/giam-sat.aspx?ItemID=229, truy cập ngày 01/04/2020.
  7. HOÏC VIEÄN TÖ PHAÙP văn bản hướng dẫn với các trường hợp khiếu định giá đất. Khi đó, hầu hết các nước như kiện liên quan đến thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, Australia17, Đài Loan (Trung Quốc)18, một số tái định cư. Điều này đảm bảo rằng cần có một nước xã hội chủ nghĩa cũ ở Đông Âu và Thái Lan phán quyết cuối cùng từ Tòa án bảo đảm hoàn trong việc xây dựng hệ thống định giá đất phục vụ toàn tính hợp pháp của quyết định thu hồi đất, tính toán giá trị bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, cưỡng chế thu hồi đất là đúng, trước khi tiến cũng như giải quyết bất đồng trong khiếu kiện hành thu hồi đất, cưỡng chế thu hồi đất, tránh quyết định hành chính, pháp luật đều quy định tình trạng khiếu nại, khiếu kiện liên tục kéo dài. giao cho Hiệp hội định giá (ở Việt Nam là Hội Thứ hai, trong tố tụng hành chính, Tòa án chỉ thẩm định giá). Hiệp hội định giá có vai trò rất có quyền xem xét và có quyền quyết định bác yêu quan trọng trong việc trợ giúp các cơ quan có cầu khởi kiện; chấp nhận một phần hoặc toàn bộ thẩm quyền quyết định giá đất và giải quyết về yêu cầu khởi kiện, tuyên hủy một phần hoặc toàn tranh chấp giá đất để tính bồi thường, hỗ trợ, tái bộ quyết định hành chính, buộc cơ quan nhà định cư. Từ vấn đề trên thiết nghĩ để giá bồi nước, người có thẩm quyền thực hiện hoặc chấm thường, hỗ trợ, tái định cư được xem xét bởi một dứt hành vi hành chính trái pháp luật. Vấn đề đặt cơ quan trung lập hơn UBND, cần thiết sửa đổi, ra là Tòa án không thể trực tiếp thay đổi nội dung bổ sung Luật TTHC theo hướng việc thành lập quyết định hành chính. Đơn cử, nếu chủ thể tiến Hội đồng định giá trong tố tụng, liên quan đến giá hành khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết liên bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, Tòa án nên giao quan đến việc bồi thường về đất thấp hơn rất cho Hội thẩm định giá hoặc tham vấn từ Hội đồng nhiều so với giá thị trường. Qua quá trình định này, đây là một trong những cơ sở quan trọng giá theo thủ tục tố tụng hành chính, nếu nhận thấy giúp Tòa án có căn cứ xem xét, đối chiếu giá bồi rằng Quyết định phê duyệt phương án bồi thường, thường khi giải quyết những bất đồng liên quan hỗ trợ, tái định cư do UBND phê duyệt thấp hơn đến khiếu kiện về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư rất nhiều khi so sánh cùng giá thị trường, tại thời khi Nhà nước thu hồi đất. điểm định giá. Theo lý lẽ công bằng Tòa án phải Thứ ba, cơ chế thi hành bản án hành chính tuyên người dân thắng kiện. Tuy nhiên, xét trên của Tòa án chưa được đảm bảo. Vì lẽ, trong cơ sở Luật tố tụng hành chính, Tòa án không khiếu kiện về thu hồi đất nhiều phán quyết của mang chức năng, thẩm quyền thay đổi Quyết định Tòa án cũng chỉ dừng lại ở giới hạn phán xét tính phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định hợp lý của quyết định thu hồi đất, mà không chỉ cư do UBND cấp tỉnh ban hành. Nhìn vấn đề ở định một phương thức xử sự hợp lý cho UBND. một góc độ khác, Hội đồng định giá trong tố tụng Suy cho cùng, sự can thiệp của Tòa án trong tố do Tòa án quyết định thành lập, tựu trung lại vẫn tụng hành chính chỉ dừng lại ở giới hạn hủy hoặc là những cơ quan như tài chính, tài nguyên môi giữ nguyên trạng quyết định thu hồi đất ban đầu. trường, nông nghiệp, xây dựng… đều là cơ quan Nếu trong tố tụng hình sự cơ quan thi hành bản chuyên môn trực thuộc UBND là cơ quan tiến án là sự phối hợp giữa Tòa án, công an cùng Viện hành lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định kiểm sát, thì ngược lại Tố tụng hành chính không cư, mà không phải là cơ quan định giá độc lập tồn tại cục thi hành án hành chính, giả định nếu khách quan, không chịu sự điều chỉnh từ cơ quan bản án cuối cùng của Tòa án là tuyên hủy một công quyền như ở một số quốc gia phát triển vẫn quyết định thu hồi đất của Tòa án có thể thực thi tiến hành triển khai16. Đây là một cơ chế không trên thực tế, thì vẫn phải quay lại con đường hành tạo được tính hợp lý, trung lập và công bằng trong chính. Tức là buộc UBND ban hành một quyết 16 Phan Trung Hiền- Lê Hoàng Xuân Hương, Vì sao người dân ít chọn khiếu kiện tại Tòa án khi có sự không đồng thuận về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, số tháng 05/2013, tr.53. 17 R.O. Rost and H.G. Collins, 1993, Land valuation and compensation in Australia, Australian Institute of Valuers and Land Economists. 18 Hiến pháp Cộng hòa Trung Hoa (Đài Loan); Luật chiếm giữ đất đai và Luật về bình quân địa quyền (Đài Loan).
  8. Soá 07/2020 - Naêm thöù möôøi laêm định mới. Trường hợp quyết định mới được ban nhất. Đơn cử, có quan điểm cho rằng Tòa hành hành có dấu hiệu tiếp tục trái luật thì người dân chính và thủ tục tố tụng hành chính cho phép lại khiếu kiện cứ thế được lặp đi, lặp lại19. người dân kiện chính quyền, được áp dụng từ Về mặt nguyên tắc, kết quả giải quyết khiếu năm 1997, nhưng cho đến nay, phạm vi khởi kiện kiện là bản án có hiệu lực phải được đảm bảo thi theo Luật này khá hạn chế, người dân chỉ kiện hành (Điều 23 Luật TTHC). Tuy nhiên, sau khi được quyết định hành chính thu hồi đất22. Quan Tòa án tuyên hủy quyết định thu hồi đất của điểm khác cho rằng hiện nay quyết định phê UBND thì pháp luật vẫn còn thiếu chế tài hữu duyệt quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất hàng năm hiệu buộc UBND phải thi hành bản án hành của cấp huyện chưa tồn tại một văn bản nào hay chính. Điều 314 Luật TTHC năm 2015 có quy tài liệu nào khẳng định văn bản này mang tính định về việc xử lý khi không thi hành án vẫn còn quy phạm hay cá biệt. Do đó, việc nhận định văn chung chung “tùy từng trường hợp mà bị xử phạt bản này có phải là đối tượng khởi kiện hành vi phạm hành chính, xử lý kỷ luật hoặc truy cứu chính hay không, còn tùy thuộc vào quan điểm trách nhiệm hình sự”. Chính cơ chế này khi thực của từng Tòa án23. tiễn diễn ra không rõ cơ quan nào sẽ phải đứng ra Từ những vấn đề đã phân tích, để hoàn thiện xử lý vấn đề20. cơ chế pháp lý về quyền khiếu kiện trong lĩnh Thứ tư, tại Việt Nam, quyết định hành chính vực bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, cần hoàn về quản lý đất đai bao gồm các quyết định phê thiện một số vấn đề sau đây: (i) Pháp luật cần duyệt quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; quyết xem xét từng bước mở rộng đối tượng trong định về thu hồi đất, cưỡng chế thu hồi đất, giao lĩnh vực bồi thường, hỗ trợ, tái định cư nói riêng đất, cho thuê, chuyển mục đích sử dụng đất, và khiếu kiện nói chung, không chỉ giới hạn trưng dụng đất; quyết định gia hạn thời hạn sử trong các quyết định hành chính cá biệt. Đối với dụng đất, quyết định phê duyệt giá đất cụ thể tính Tòa án, việc xét xử nên mở rộng phạm vi đến tất bồi thường và các quyết định phê duyệt phương cả các quyết định hành chính. Điều này phù hợp án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư21. Trong phạm với khung cảnh chung của luật trong điều kiện vi giới hạn khiếu kiện hành chính, người dân chỉ Điều 14 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định: được quyền khiếu kiện những quyết định mang “Tòa án không được từ chối giải quyết vụ việc tính cá biệt (Khoản 1 Điều 3 Luật TTHC 2015). dân sự vì lý do chưa có điều luật để áp dụng”. Tuy nhiên, xét trên phương diện hệ thống pháp Tất nhiên, thẩm quyền của Tòa dân sự và Tòa luật nói chung và pháp luật về khiếu kiện nói hành chính được quy định ở Việt Nam là hoàn riêng chưa tồn tại những quy định giải thích cụ toàn khác nhau, song điều này cũng thể hiện thể về quyết định hành chính mang tính cá biệt, một ý chí tương đồng, đó là, người dân phải vấn đề chỉ được tiếp cận dưới góc độ lý luận tại được bảo vệ trước quyết định hành chính và các giáo trình, công trình nghiên cứu pháp lý. Do hành vi hành chính trái pháp luật, bất kể đó là đó, khi xác định các văn bản vừa kể trên, văn bản quyết định hành chính cá biệt, chủ đạo hay quy nào mang tính cá biệt mà người dân có quyền phạm; (ii) pháp luật cần có những văn bản khiếu kiện còn tồn tại những điểm chưa đồng hướng dẫn cụ thể về quyết định hành chính 19 Phan Trung Hiền, Quyền khiếu kiện khi Nhà nuớc thực hiện việc thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, Tạp chí Luật học số 07/2011, tr.15. 20 Phan Trung Hiền (chủ biên), Giáo trình pháp luật về quy hoạch và giải phóng mặt bằng, Nxb. Chính trị Quốc gia năm 2017, tr.364. 21 World Bank, Compulsory Land Acquisition and Voluntary Land Conversion in Vietnam: The Conceptual Approach, Land Valuation and Grievance Redress Mechanisms, Hanoi, 2011. 22 Phạm Duy Nghĩa, Giải quyết tranh chấp trong thu hồi đất, Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp số 14 (270), tháng 07/2014. 23 Nguyễn Thành Phương - Cao Thanh Sơn, Những bất cập trong Luật khiếu nại năm 2011- Một số trao đổi nhằm hoàn thiện, Tạp chí Giáo dục và Xã hội, số 108 (169) tháng 03/2020, tr.70.
  9. HOÏC VIEÄN TÖ PHAÙP mang tính cá biệt là đối tượng bị khiếu kiện. khiếu kiện ghi nhận sự bình đẳng của người khởi Bên cạnh đó, cần hướng dẫn những quyết định kiện là người dân với người bị kiện là cơ quan hành chính như: Quyết định phê duyệt giá đất nhà nước; nhìn chung, với lĩnh vực thu hồi đất, cụ thể tính bồi thường, quyết định phê duyệt kế bồi thường, hỗ trợ, tái định cư là một trong những hoạch sử dụng đất hàng năm cấp huyện là quyết hoạt động có ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống, định mang tính quy phạm hay cá biệt. Bởi thực sinh kế, nơi ăn, chốn ở của đối tượng bị Nhà tế vấn đề này vẫn còn nhiều tranh luận, khi chưa nước tiến hành thu hồi đất. Do đó, cơ chế giải có văn bản giải thích cụ thể,24 thì thực tiễn áp quyết khiếu kiện trong lĩnh vực này phải bảo đảm dụng tại Tòa án vẫn cho phép người dân tiến tiến hành nhanh chóng, bảo đảm được phán hành khởi kiện cả hai loại quyết định hành quyết công bằng, bảo đảm tính tối thượng của chính trên25. Từ đó, việc giải thích rõ đối tượng pháp luật, đồng thời có cơ chế dễ dàng tiếp cận quyết định hành chính cá biệt trong khiếu kiện cho người dân hiểu được mình có quyền khởi liên quan đến bồi thường, hỗ trợ, tái định cư bao kiện ai, đối tượng khởi kiện là gì… là yêu cầu gồm những quyết định nào là vấn đề cấp thiết cấp thiết hiện nay. hiện nay. Khi người dân tin tưởng chọn khiếu kiện tại 4. Kết luận Tòa án nhằm giải quyết những bất đồng liên quan Quyền khiếu kiện là một trong những bước đến vấn đề thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái tiến quan trọng khi công nhận quyền của Nhân định cư đồng nghĩa rằng, Tòa án sẽ trở về đúng dân được phép phản kháng lại một quyết định vị trí, vai trò của mình là bảo vệ công lý, xét xử đơn phương từ phía Nhà nước. Trong đó, quyền độc lập và chỉ tuân thủ pháp luật./. 24 Phan Trung Hiền (chủ biên), Giáo trình pháp luật về quy hoạch và giải phóng mặt bằng, Nxb. Chính trị Quốc gia sự thật, năm 2017, tr.89. 25 Bản án 522/2018/HC-PT ngày 04/10/2018 về khiếu kiện quyết định hành chính quản lý đất đai. NHẬN DIỆN BẤT CẬP TRONG QUY ĐỊNH XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH VỀ TRẬT TỰ CÔNG CỘNG (Tiếp theo trang 55) Như vậy, có thể hiểu, tùy từng trường hợp cụ hành chính trong lĩnh vực dầu khí, kinh doanh xăng thể, căn cứ vào “mức độ vi phạm”, chủ thể có thẩm dầu và khí thì người nước ngoài có hành vi “tiến quyền sẽ quyết định có áp dụng hình thức xử phạt hành hoạt động tìm kiếm, thăm dò dầu khí tại khu trục xuất hay không... vực Nhà nước tuyên bố cấm hoặc tạm thời cấm mà Thông qua quá trình khảo sát những nghị định chưa phát sinh các nguồn lợi hoặc số tiền thu lợi về xử phạt vi phạm hành chính trong các lĩnh vực, bất chính dưới 100.000.000 đồng” sẽ bị phạt tiền từ tác giả nhận thấy có 08 nghị định quy định về hình 800.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng và bị áp thức xử phạt trục xuất. Trong 08 nghị định đã nêu dụng hình thức xử phạt bổ sung là trục xuất. Quy thì phần lớn các nghị định quy định cụ thể về hành định cụ thể, rõ ràng như trên tạo điều kiện thuận lợi vi vi phạm bị áp dụng hình thức xử phạt trục xuất. cho việc áp dụng pháp luật thống nhất. Đơn cử, theo Khoản 5, 6 Điều 27 Nghị định số Do đó, tác giả kiến nghị, khi sửa đổi Nghị định 159/2013/NĐ-CP xử phạt vi phạm hành chính trong số 167/2013/NĐ-CP, Chính phủ cần quy định cụ hoạt động báo chí xuất bản thì hành vi “tàng trữ, thể vi phạm hành chính nào về trật tự công cộng bị phát hành xuất bản phẩm có nội dung bị cấm trong áp dụng hình thức xử phạt trục xuất. Trên cơ sở đó, hoạt động xuất bản” sẽ bị phạt tiền từ 20.000.000 người có thẩm quyền chỉ cần căn cứ vào hành vi vi đồng đến 30.000.000 đồng (hình thức xử phạt phạm về trật tự công cộng mà quyết định áp dụng chính), đồng thời bị áp dụng hình thức xử phạt bổ hình thức xử phạt trục xuất. Có như vậy thì việc áp sung là trục xuất. Tương tự, theo Khoản 8 Điều 6 dụng pháp luật mới trở nên thống nhất, khách quan, Nghị định số 67/2017/NĐ-CP xử phạt vi phạm công bằng, đúng pháp luật./.
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2