intTypePromotion=1

Quyền lực tri thức, thông tin trong nền kinh tế tri thức

Chia sẻ: An Thach Luu | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:6

0
21
lượt xem
0
download

Quyền lực tri thức, thông tin trong nền kinh tế tri thức

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài viết với các nội dung: một số khái niệm cơ bản về quyền lực, tri thức thông tin; biểu hiện của quyền lực tri thức, thông tin trong nền kinh tế tri thức; những nhận định ban đầu về vấn đề. Để nắm chi tiết nội dung mời các bạn cùng tham khảo bài viết.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Quyền lực tri thức, thông tin trong nền kinh tế tri thức

QUYÏÌN LÛÅC TRI THÛÁC, THÖNG TIN<br /> TRONG NÏÌN KINH TÏË TRI THÛÁC<br /> . Öng Vùn Nùm*<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> uöëi thïë kyã XX, nhêët laâ nhûäng nùm àêìu<br /> <br /> C<br /> lûåc nghiïn cûáu - ûáng duång gùæn vúái phaát triïín<br /> thïë kyã XXI, dûúái taác àöång cuãa cuöåc caách nguöìn nhên lûåc chêët lûúång cao... xêy dûång vaâ<br /> maång khoa hoåc - kyä thuêåt, cöng nghïå triïín khai löå trònh phaát triïín kinh tïë tri thûác àïën<br /> hiïån àaåi, àùåc biïåt laâ cöng nghïå thöng tin, cöng nùm 2020" [9, 220-221]. Àïí goáp phêìn nhêån thûác<br /> nghïå sinh hoåc, cöng nghïå vêåt liïåu múái, cöng sêu sùæc hún thûåc traång vaâ triïín voång cuãa lõch sûã<br /> nghïå nùng lûúång múái, cöng nghïå tûå àöång hoáa nûúác ta trong thúâi àaåi múái, baâi viïët naây tòm hiïíu<br /> trïn cú súã cuãa kyä thuêåt vi àiïån tûã, cöng nghïå quyïìn lûåc tri thûác, thöng tin trong nïìn kinh tïë tri<br /> haâng khöng - vuä truå, cöng nghïå haãi dûúng thûác.<br /> hoåc,v.v... cú cêëu kinh tïë toaân cêìu àaä coá bûúác<br /> chuyïín cú baãn, tûâ nïìn kinh tïë cöng nghiïåp sang 1. Möåt söë khaái niïåm cú baãn vïì quyïìn lûåc,<br /> nïìn kinh tïë tri thûác, nïìn vùn minh loaâi ngûúâi tri thûác vaâ thöng tin<br /> chuyïín tûâ vùn minh cöng nghiïåp sang vùn minh Quyïìn lûåc: Cho àïën nay caác nhaâ khoa hoåc<br /> hêåu cöng nghiïåp. Nhên loaåi àang bûúác vaâo laân chñnh trõ vêîn chûa ài àïën thöëng nhêët vïì àõnh<br /> soáng thûá ba, thúâi kyâ maâ hïå thöëng saáng taåo cuãa nghôa quyïìn lûåc. Nhaâ chñnh trõ hoåc ngûúâi Myä,<br /> caãi múái àang àûúåc naãy sinh trïn cú súã cuãa thöng K.Àantra cho rùçng nùæm quyïìn lûåc laâ buöåc ngûúâi<br /> tin vaâ tri thûác khoa hoåc. Vúái vai troâ vaâ võ trñ khaác phaãi phuåc tuâng. Coá hoåc giaã laåi coi "quyïìn<br /> ngaây caâng quan troång cuãa noá, tri thûác vaâ thöng lûåc laâ khaã nùng àaåt túái kïët quaã nhúâ möåt haânh<br /> tin laâ cú súã quyïìn lûåc múái vïì kinh tïë vaâ chñnh trõ àöång phöëi húåp" [3, 7]. Trong tûâ àiïín baách khoa<br /> úã thïë kyã naây. Sûå maånh hay yïëu vïì thöng tin, tri triïët hoåc Xö Viïët quan niïåm: Quyïìn lûåc laâ khaã<br /> thûác seä trúã thaânh nhên töë then chöët quyïët àõnh nùng thûåc hiïån yá chñ cuãa mònh coá taác àöång àïën<br /> sûå maånh yïëu vaâ sûå hûng suy cuãa möîi quöëc gia. haânh vi, phêím haånh cuãa ngûúâi khaác nhúâ möåt<br /> Trong baáo caáo chñnh trõ cuãa Ban Chêëp haânh trung phûúng tiïån naâo àoá, nhû uy tñn, quyïìn haânh nhaâ<br /> ûúng Àaãng khoáa X taåi Àaåi höåi àaåi biïíu toaân quöëc nûúác, sûác maånh,... ÚÃ võ trñ trong trung têm àiïím,<br /> lêìn thûá XI cuãa Àaãng viïët: "Phaát triïín kinh tïë tri khi nghiïn cûáu vïì töí chûác quyïìn lûåc nhaâ nûúác<br /> thûác trïn cú súã phaát triïín giaáo duåc, àaâo taåo, cöng nhûäng ngûúâi Maácxñt quan niïåm, quyïìn lûåc chñnh<br /> nghïå; xêy dûång àöìng böå cú súã haå têìng khoa hoåc, trõ laâ quyïìn lûåc cuãa möåt giai cêëp hay cuãa liïn<br /> cöng nghïå, trûúác hïët laâ cöng nghïå thöng tin, minh giai cêëp, têåp àoaân xaä höåi, cuãa quêìn chuáng<br /> truyïìn thöng, cöng nghïå tûå àöång, nêng cao nùng nhên dên, noá phaãn aánh khaã nùng cuãa möåt giai<br /> <br /> * NCS., Khoa Lyá luêån Chñnh trõ, Trûúâng Àaåi hoåc Ngên haâng TP.HCM<br /> <br /> <br /> <br /> K H O A H OÏ C X AÕÕ H OÄ I V AØØ N H AÂ N V AÊ N ♦67<br /> cêëp thûåc hiïån lúåi ñch khaách quan cuãa mònh. Nïëu Trong tûâ àiïín triïët hoåc cuãa nhaâ xuêët baãn tiïën<br /> quyïìn lûåc trong xaä höåi biïíu hiïån theo quan hïå böå Maátxcúva, caác taác giaã laåi cho rùçng "Tri thûác<br /> chó huy - phuåc tuâng thò tñnh àa daång cuãa quan hïå laâ saãn phêím cuãa hoaåt àöång xaä höåi vaâ tû duy con<br /> àoá (ai chó huy, ai phuåc tuâng) bùæt nguöìn tûâ sûå àa ngûúâi, laâm taái hiïån trong tû tûúãng, dûúái hònh<br /> daång cuãa töìn taåi xaä höåi dûúái hònh thûác caác cöång thûác ngön ngûä, nhûäng möëi liïn hïå khaách quan<br /> àöìng. Tûâ àoá, Ph.Ùngghen viïët: Quyïìn lûåc chñnh àang àûúåc caãi biïën trïn thûåc tïë" [5, 596-597].<br /> trõ laâ baåo lûåc coá töí chûác cuãa möåt giai cêëp naây àïí Tûâ àiïín triïët hoåc giaãn yïëu viïët: "Tri thûác laâ kïët<br /> àaân aáp giai cêëp khaác. Anvin Töphlú (Alvin quaã cuãa quaá trònh nhêån thûác cuãa con ngûúâi vïì<br /> Toffler) trong Thùng trêìm quyïìn lûåc laåi nhêån thïë giúái hiïån thûåc, laâm taái hiïån trong tû tûúãng<br /> àõnh: "Quyïìn lûåc, caái maâ chuáng ta duâng àïí àõnh nhûäng thuöåc tñnh, nhûäng quy luêåt cuãa thïë giúái<br /> nghôa nhûäng pheáp tùæc liïn hïå giûäa caá nhên vaâ êëy, vaâ diïîn àaåt chuáng dûúái hònh thûác ngön ngûä<br /> quöëc gia, ngaây nay cuäng tûå àöång thay àöíi àõnh hoùåc caác hònh thûác kyá hiïåu khaác" [4, 471]. Theo<br /> nghôa röìi" [7, t1, 27]. Öng àõnh nghôa: "Quyïìn Anvin Töphlú tri thûác laâ: "Thöng tin, söë liïåu,<br /> lûåc laâ sûå khöëng chïë giûäa con ngûúâi àöëi vúái con baãn veä, tûúãng tûúång, thaái àöå, quan niïåm giaá trõ<br /> ngûúâi... Hònh thûác quyïìn lûåc maâ löåt trêìn ra têët vaâ nhûäng saãn phêím mang tñnh tûúång trûng xaä<br /> nhiïn laâ bao göìm baåo lûåc, cuãa caãi vaâ tri thûác, höåi khaác" [8, 17]. Öng cho rùçng tri thûác khoa<br /> buöåc keã khaác phaãi haânh àöång theo yá cuãa ta" [7, hoåc bao göìm: "nhûäng àiïìu kiïån nhû giaã thiïët,<br /> t1, 39]. Mùåc duâ khaái niïåm naây chûa phaãi laâ khaái giaá trõ, hònh aãnh, sûå khñch àöång cuâng vúái khaã<br /> niïåm hoaân chónh nhûng coá thïí hiïíu quyïìn lûåc laâ nùng kyä thuêåt chñnh xaác" [7, 316]. Coân theo<br /> nhûäng pheáp tùæc liïn hïå giûäa caá nhên vúái quöëc Lyotard - àaåi diïån tiïu biïíu nhêët cuãa chuã nghôa<br /> gia, laâ sûå khöëng chïë giûäa con ngûúâi vúái con ngûúâi Hêåu Hiïån àaåi, laåi àûa ra quan niïåm khaá múái vïì<br /> buöåc keã khaác phaãi haânh àöång theo yá cuãa ta. Tûâ tri thûác. Theo triïët gia naây tri thûác laâ nùng lûåc<br /> nhûäng quan niïåm trïn, coá thïí hiïíu möåt caách ngùæn àûúåc thïí hiïån qua nhiïìu loaåi troâ chúi ngön ngûä.<br /> goån: quyïìn lûåc laâ caái maâ ai súã hûäu noá thò coá thïí Troâ chúi ngön ngûä (tri thûác) coá hai loaåi cú baãn<br /> àiïìu khiïín haânh vi cuãa ngûúâi khaác vò lúåi ñch cuãa laâ troâ chúi ngön ngûä tûå sûå (tri thûác tûå sûå) vaâ troâ<br /> mònh. chúi ngön ngûä khoa hoåc (tri thûác khoa hoåc).<br /> Tri thûác: Vïì khaái niïåm tri thûác cuäng coá nhiïìu Quan niïåm vïì tri thûác nhû trïn xuêët phaát tûâ sûå<br /> quan àiïím khaác nhau. Coá ngûúâi quan niïåm, tri nhêåp vai vaâ àöìng tham dûå vaâo quaá trònh phaát<br /> thûác laâ nhûäng àiïìu hiïíu biïët coá hïå thöëng vïì sûå triïín cuãa cöng nghïå thöng tin vaâ truyïìn thöng<br /> vêåt, hiïån tûúång tûå nhiïn hoùåc xaä höåi thu àûúåc do khi chuáng trúã thaânh phûúng tiïån àïí giaäi baây caác<br /> hoaåt àöång coá hïå thöëng, liïn tuåc trong möåt thúâi tûå sûå. Mùåc duâ àêy laâ quan niïåm hïët sûác múái meã<br /> gian daâi cuãa trñ tuïå. Ngûúâi thò cho rùçng, tri thûác vïì tri thûác vaâ ñt nhiïìu chi phöëi àïën nhêån thûác<br /> laâ caác thöng tin, caác taâi liïåu, caác cú súã lyá luêån, cuãa cöång àöìng maång, nhûng vêîn chûa phaãi laâ<br /> caác kyä nùng khaác nhau, àaåt àûúåc búãi möåt töí chûác quan niïåm phöí biïën. Tûâ nhûäng àõnh nghôa vaâ<br /> hay möåt caá nhên thöng qua caác traãi nghiïåm thûåc quan niïåm vïì tri thûác nhû trïn coá thïí hiïíu tri<br /> tïë hay thöng qua sûå giaáo duåc - àaâo taåo. Coá hoåc thûác khoa hoåc laâ kïët quaã cuãa quaá trònh nhêån thûác<br /> giaã laåi quan niïåm tri thûác laâ caác hiïíu biïët vïì lyá hiïån thûåc, àaä àûúåc kiïím nghiïåm búãi hoaåt àöång<br /> thuyïët hay thûåc tïë vïì möåt àöëi tûúång, möåt vêën thûåc tiïîn coá tñnh lõch sûã xaä höåi, phuâ húåp vúái lögñc,<br /> àïì, coá thïí lyá giaãi àûúåc vïì noá; laâ nhûäng gò àaä phaãn aánh hiïån thûåc möåt caách tûúng ûáng trong<br /> biïët, àaä àûúåc hiïíu biïët trong möåt lônh vûåc cuå thïí àêìu oác con ngûúâi dûúái daång caác quan niïåm, khaái<br /> hay toaân böå, trong töíng thïí; caác cú súã, caác thöng niïåm, phaán àoaán, suy luêån.<br /> tin, taâi liïåu, caác hiïíu biïët hoùåc nhûäng thûá tûúng Thöng tin: Theo caách hiïíu kinh àiïín thò<br /> tûå coá àûúåc bùçng kinh nghiïåm thûåc tïë hoùåc do thöng tin chñnh laâ caái múái khaác vúái nhûäng àiïìu<br /> nhûäng tònh huöëng, hoaân caãnh cuå thïí. Caác quan àaä biïët. Vïì mùåt baãn thïí luêån nhûäng ngûúâi Maácxñt<br /> niïåm trïn tuy khaác nhau vïì tûâ ngûä vaâ hònh thûác cho rùçng thöng tin laâ möåt hiïån tûúång vöën coá cuãa<br /> thïí hiïån nhûng nöåi dung cú baãn thò giöëng nhau, vêåt chêët, laâ thuöåc tñnh khaách quan vöën coá cuãa<br /> tûác laâ àïìu coi tri thûác laâ nhûäng hiïíu biïët coá hïå thïë giúái vêåt chêët; thöng tin luön luön gùæn vúái<br /> thöëng, laâ kïët quaã cuãa quaá trònh hoaåt àöång tûå giaác, quaá trònh phaãn aánh. Phaãn aánh laâ nùng lûåc cuãa hïå<br /> nghiïm tuác cuãa con ngûúâi trong nhêån thûác. thöëng vêåt chêët naây laâm taái hiïån úã trong noá nhûäng<br /> <br /> <br /> 68♦K H O A H OÏ C X AÕÕ H OÄ I V AØØ N H AÂ N V AÊ N<br /> àùåc àiïím, thuöåc tñnh cuãa möåt hïå thöëng vêåt chêët Thöng tin laâ nïìn taãng cuãa tri thûác. Thöng tin<br /> khaác khi noá chõu sûå taác àöång cuãa hïå thöëng vêåt vaâ tri thûác laâ cú súã khoa hoåc cho viïåc àïì ra caác<br /> chêët êëy. Nhûäng dêëu êën àïí laåi chñnh laâ nhûäng thöng quyïët àõnh àöëi vúái moåi hoaåt àöång cuãa con ngûúâi.<br /> tin cuãa hïå thöëng vêåt chêët naây àöëi vúái hïå thöëng Thöng tin laâ taâi nguyïn quan troång nhêët trong laân<br /> vêåt chêët khaác. soáng thûá ba, laâ nhu cêìu khöng thïí thiïëu àûúåc àöëi<br /> Kïë thûâa tû tûúãng trïn khaái niïåm thöng tin ài vúái moåi hoaåt àöång vaâ nhêån thûác cuãa con ngûúâi.<br /> vaâo khoa hoåc hiïån àaåi, trûúác hïët laâ lyá thuyïët thöng Chêët lûúång cuãa caác quyïët àõnh, hiïåu quaã cuãa caác<br /> tin cuãa C.Sïnön. Vaâ thöng tin àaä trúã thaânh àöëi hoaåt àöång phuå thuöåc vaâo söë lûúång vaâ chêët lûúång<br /> tûúång nghiïn cûáu chuã yïëu, trûåc tiïëp cuãa Àiïìu cuãa thöng tin. Khi biïët sûã duång nhiïìu thöng tin vaâ<br /> khiïín hoåc, cuãa Lyá thuyïët thöng tin vaâ Tin hoåc. tri thûác trong quaá trònh thûåc hiïån cöng viïåc seä àaåt<br /> Tûâ àoá coá rêët nhiïìu àõnh nghôa vïì thöng tin. Möåt àûúåc chêët lûúång vaâ hiïåu quaã töët hún.<br /> söë nhaâ khoa hoåc cho rùçng, viïåc thu thêåp, lûu trûä,<br /> xûã lyá dûä liïåu nhùçm giuáp con ngûúâi nhêån thûác, töí 2. Biïíu hiïån cuãa quyïìn lûåc tri thûác, thöng<br /> chûác khai thaác vaâ sûã duång coá hiïåu quaã nhêët caác tin trong nïìn kinh tïë tri thûác<br /> nguöìn lûåc trïn moåi lônh vûåc hoaåt àöång cuãa con Hêìu hïët caác nhaâ nghiïn cûáu vïì kinh tïë, chñnh<br /> ngûúâi nhùçm caãi taåo xaä höåi, caãi taåo tûå nhiïn phuåc trõ, xaä höåi, tûúng lai hoåc ,v.v... àïìu thûâa nhêån vai<br /> vuå cho àúâi söëng con ngûúâi thò àûúåc goåi laâ thöng troâ quan troång cuãa tri thûác vaâ thöng tin trong<br /> tin. Hoùåc coá thïí hiïíu, thöng tin laâ caác dûä liïåu nïìn kinh tïë tri thûác. Vúái vai troâ then chöët cuãa noá<br /> àûúåc sùæp xïëp vaâ xûã lyá theo möåt nguyïn tùæc naâo trong thïë kyã XXI, tri thûác vaâ thöng tin àaä trúã<br /> àoá phuåc vuå cho nghiïn cûáu vaâ hoaåt àöång coá muåc thaânh quyïìn lûåc söë möåt trong söë caác quyïìn lûåc<br /> àñch cuãa con ngûúâi. Nhòn chung nhûäng àõnh àaä coá trong lõch sûã xaä höåi loaâi ngûúâi. Thûåc ra tû<br /> nghôa àoá àïìu cöë gùæng tiïëp cêån vúái baãn chêët cuãa tûúãng naây khöng hïì múái trong doâng chaãy nhêån<br /> thöng tin, nhûng chó tûâ nhûäng goác àöå vaâ phûúng thûác cuãa nhên loaåi. Noá àaä àûúåc bùæt nguöìn trong<br /> diïån nhêët àõnh naâo àoá. Coá thïí xem xeát thöng tin hïå thöëng Triïët hoåc cuãa caác nhaâ Triïët hoåc tûâ thúâi<br /> tûâ goác àöå phên biïåt caác loaåi thöng tin nhû thöng cöí àaåi àïën cêån hiïån - àaåi; tûâ Platön, Arixtöt àïën<br /> tin kinh tïë, thöng tin vùn hoáa - xaä höåi, thöng tin Phranxis Bïcún vúái tuyïn ngön tri thûác laâ sûác<br /> khoa hoåc - kyä thuêåt,... Chùèng haån "Thöng tin maånh,... Nhûng vêën àïì laâ úã chöî chó trong xaä höåi<br /> kinh tïë laâ caác tñn hiïåu àûúåc thu nhêån, àûúåc thuå tri thûác, trong nïìn kinh tïë tri thûác, trong xaä höåi<br /> caãm vaâ àûúåc àaánh giaá laâ coá ñch cho viïåc ra quyïët thöng tin, caái sûác maånh thûåc sûå cuãa tri thûác, thöng<br /> àõnh quaãn lyá". Cuäng coá thïí xem xeát thöng tin tûâ tin múái biïíu hiïån hoaân toaân. Tri thûác, thöng tin<br /> viïåc àaánh giaá vai troâ cuãa thöng tin nhû nhaâ khoa thûåc sûå laâ nhên töë quyïët àõnh quaá trònh laâm ra<br /> hoåc ngûúâi Àûác - E.Pietch àaä chó ra "Thöng tin cuãa caãi. Trïn cú súã kïë thûâa tû tûúãng cuãa Anvin<br /> laâ möåt saãn phêím maâ yá nghôa, cöng duång cuãa noá Töphlú, Têìn Ngön Trûúác trong taác phêím Thúâi<br /> coá thïí xem ngang haâng vúái trûä lûúång nguyïn àaåi kinh tïë tri thûác viïët: "Thúâi àaåi ngaây nay, quy<br /> liïåu cuãa nûúác àoá". Ngoaâi nhûäng caách tiïëp cêån àõnh quyïìn lûåc vaâ quy tùæc troâ chúi mang tñnh<br /> theo tûâng goác àöå trïn, möåt söë caách tiïëp cêån àaä chêët cuãa caãi trïn thïë giúái àaä thay àöíi. Quyïìn<br /> coá têìm khaái quaát hún, chùèng haån "Thöng tin laâ lûåc khöng coân lêëy tiïu chñ truyïìn thöëng nhû<br /> dûä liïåu maâ coá thïí nhêån thêëy, hiïíu àûúåc vaâ sùæp quyïìn uy cuãa möåt vùn phoâng naâo àoá hoùåc cuãa<br /> xïëp laåi vúái nhau hònh thaânh kiïën thûác", hay möåt töí chûác naâo àoá laâm cú súã, haâm nghôa cuãa<br /> "thöng tin laâ sûå truyïìn àûa àöå àa daång" (R.Esbi) cuãa caãi àang chuyïín dõch khoãi caác loaåi hònh hûäu<br /> hoùåc "Thöng tin laâ nöåi dung thïë giúái bïn ngoaâi hònh nhû vaâng, tiïìn vaâ àêët àai. Möåt cú súã cuãa<br /> àûúåc thïí hiïån trong sûå nhêån thûác cuãa con ngûúâi" cuãa caãi vaâ quyïìn lúåi vö hònh linh hoaåt hún vaâng,<br /> (N.Viner). Cho àïën nay, tuy coá nhûäng vêën àïì tiïìn vaâ àêët àai àang hònh thaânh, cú súã múái naây lêëy<br /> coân tiïëp tuåc phaãi nghiïn cûáu nhûng àïí tiïëp cêån tû tûúãng, kyä thuêåt vaâ thöng tin chiïëm ûu thïë laâm<br /> vúái baãn chêët chung nhêët cuãa thöng tin - hiïån tiïu chñ, tûác laâ lêëy thöng tin laâm tiïu chñ" [8, 94].<br /> tûúång vöën coá cuãa thïë giúái vêåt chêët - möåt àõnh Trûúác àêy, xaä höåi loaâi ngûúâi chuã yïëu sûã duång<br /> nghôa cuãa triïët hoåc vïì thöng tin àaä àûúåc nïu ra nhûäng thöng tin àûúåc xûã lyá trong naäo böå con<br /> coá tñnh khaái quaát cao àoá laâ: "Thöng tin laâ caái àa ngûúâi. Nhûng úã vaâi thêåp niïn cuöëi thïë kyã XX,<br /> daång àûúåc phaãn aánh". nhûäng thöng tin àûúåc xûã lyá trong böå naäo con<br /> <br /> <br /> K H O A H OÏ C X AÕÕ H OÄ I V AØØ N H AÂ N V AÊ N ♦69<br /> ngûúâi àaä ngaây caâng àûúåc böí sung bùçng nhûäng haânh hiïån thûåc hoáa xa löå cao töëc thöng tin trïn<br /> thöng tin àûúåc xûã lyá trong hïå thöëng kyä thuêåt. toaân thïë giúái. Tûâ àoá àïën nay, maång liïn thöng<br /> Nhêët laâ vaâo nhûäng nùm àêìu thêåp kyã XXI naây, quöëc tïë Internet cuãa Myä vúái töëc àöå möîi nùm<br /> nhûäng xaä höåi tiïn tiïën trïn thïë giúái àïìu àaä triïåt tùng lïn haâng triïåu khaách haâng àang phuã khùæp<br /> àïí "thöng tin hoáa". Chuáng khöng coân chó àún toaân cêìu. Do giaá trõ saãn xuêët ngaây caâng tùng cao,<br /> thuêìn laâ hïå thöëng xaä höåi, hïå thöëng chñnh trõ - xaä phaát triïín theo cêëp söë nhên, ngaânh thöng tin àaä<br /> höåi, hïå thöëng kinh tïë - xaä höåi, hïå thöëng vùn hoáa trúã thaânh ngaânh lúán söë möåt thïë giúái. Chñnh vò vêåy,<br /> - xaä höåi, maâ coân laâ hïå thöëng xûã lyá thöng tin. "Hïå caác nûúác trïn thïë giúái khöng hïì tiïëc tiïìn àïí àêìu tû<br /> thöëng xûã lyá thöng tin àoá xuêët hiïån trïn àûúâng vaâo lônh vûåc naây, àua nhau phaát triïín hïå thöëng<br /> taác nghiïåp ngaây caâng lúán, nhû möåt hïå thöëng thêìn maáy tñnh, haå têìng Internet, haå têìng thöng tin,...<br /> kinh múái àang àûúåc xêy dûång trong xaä höåi àûúng Baãn thên sûå trûúãng thaânh cuãa ngaânh thöng<br /> àaåi, vêån haânh bïn ngoaâi cú thïí con ngûúâi, khöng tin chñnh laâ sûå thïí hiïån cuãa sûå tiïën böå khoa hoåc<br /> chõu sûå haån chïë cuãa voã naäo, nhûng laåi coá tiïìm - kyä thuêåt, trònh àöå phaát triïín cuãa möîi quöëc gia.<br /> lûåc phaát triïín àïën vö haån" [8, 100]. Trong bêët Tiïën böå cuãa kyä thuêåt maáy tñnh, thöng tin vïå tinh<br /> kyâ xaä höåi naâo cuäng vêåy, muöën traãi qua giai àoaån vaâ thöng tin súåi caáp quang, nhêët laâ sûå kïët húåp<br /> phaát triïín cöng nghiïåp, cuäng àoâi hoãi phaãi truyïìn mêåt thiïët cuãa kyä thuêåt maáy tñnh àiïån tûã vúái kyä<br /> dêîn, thu thêåp vaâ xûã lyá thöng tin, àùåc biïåt yïu thuêåt thöng tin, laâm cho kyä thuêåt thöng tin phaát<br /> cêìu naây ngaây caâng cêëp thiïët àöëi vúái nhûäng nûúác triïín theo chiïìu hûúáng múã röång hoáa, trñ nùng<br /> àang tiïën haânh cöng nghiïåp hoáa theo hûúáng hiïån hoáa vaâ caá nhên hoáa trïn cú súã söë hoáa vaâ töíng<br /> àaåi. Xaä höåi nöng nghiïåp àaä phaát minh ra chûä húåp hoáa. Àiïìu naây khiïën cho khaã nùng thu nhêån,<br /> viïët vaâ giêëy, coá thïí coi laâ cuöåc caách maång thöng truyïìn dêîn, lûu trûä vaâ xûã lyá cuãa nhên loaåi àöëi<br /> tin lêìn thûá nhêët. Xaä höåi cöng nghiïåp àaä xêy dûång vúái thöng tin lïn cao vúái mûác con ngûúâi khoá coá<br /> maång lûúái giao thöng vaâ hïå thöëng thöng tin liïn thïí tin àûúåc. Söë hoáa kyä thuêåt thöng tin laâm cho<br /> laåc, coá thïí coi laâ cuöåc caách maång thöng tin lêìn ngaânh dõch vuå: saách baáo àiïån tûã, tiïìn tïå àiïån tûã,<br /> thûá hai. Thïë nhûng chó coá trong xaä höåi thöng tin, àiïån thoaåi truyïìn hònh, höåi nghõ àiïån thoaåi, hoâm<br /> viïåc saãn xuêët thöng tin múái trúã thaânh hoaåt àöång thû àiïån tûã, kinh doanh qua maång v.v..., lêìn lûúåt<br /> saãn xuêët coá hïå thöëng vaâ coá quy mö lúán. Giaá trõ ra àúâi vaâ phöí cêåp, khöng chó àïën gia àònh maâ<br /> cuãa saãn phêím vêåt chêët seä àûúåc quyïët àõnh caâng coân tiïën túái àïën tûâng caá nhên. Kyä thuêåt thöng tin<br /> nhiïìu búãi lûúång tri thûác vaâ lûúång thöng tin nhiïìu phaát triïín àaä cung cêëp nhûäng biïån phaáp nhanh<br /> hay ñt cêëu thaânh chuáng. Sûå thaânh baåi cuãa caånh nhaåy cho viïåc khai thaác vaâ sûã duång àêìy àuã nguöìn<br /> tranh vaâ àoå sûác giûäa caác töí chûác, quöëc gia, dên taâi nguyïn thöng tin möåt caách coá hiïåu quaã.<br /> töåc cuäng àûúåc quyïët àõnh búãi nhên töë naây. Con Khöng nhûäng thïë, viïåc chuáng ta ûáng duång röång<br /> ngûúâi chó coá chiïëm hûäu tri thûác vaâ thöng tin múái raäi kyä thuêåt thöng tin àaä laâm giaãm nhiïìu hao phñ<br /> coá thïí tiïën haânh àûúåc têët caã moåi hoaåt àöång kinh vêåt tû vaâ nùng lûúång trong saãn xuêët, búát ài chi<br /> tïë, chó coá kïët húåp nguöìn taâi nguyïn tri thûác vúái phñ quaãn lyá, traánh àûúåc ö nhiïîm möi trûúâng.<br /> nguöìn taâi nguyïn vêåt chêët laåi vúái nhau múái coá Trong taác phêím Thùng trêìm quyïìn lûåc Anvin<br /> thïí saãn xuêët àûúåc. Do àoá, ai coá tri thûác thò ngûúâi Töphlú coân cho rùçng "chó cêìn nùæm vûäng chñnh<br /> êëy coá thïí chiïën thùæng àöëi thuã, giaânh thùæng lúåi, xaác thöng tin laâ coá thïí traánh àûúåc nhûäng laäng<br /> nïëu biïët sûã duång vúái quy mö lúán thöng tin vaâ tri phñ cuãa caãi vaâ sûác lûåc"[7, 42].<br /> thûác. Trïn thûåc tïë sûå phaát triïín nhanh hay chêåm<br /> Cuöåc caách maång kyä thuêåt thöng tin coá 3 truå cuãa möåt quöëc gia coá thïí àaánh giaá thöng qua<br /> cöåt, àoá laâ kyä thuêåt söë, súåi caáp quang, vaâ maáy nguöìn taâi nguyïn thöng tin, kyä thuêåt thöng tin<br /> tñnh. Chñnh sûå phöí cêåp maáy tñnh àaä laâm cho thaânh vaâ kinh tïë thöng tin. Töíng húåp nhûäng àiïìu naây<br /> quaã cuãa caách maång thöng tin trong thúâi gian goåi laâ sûác maånh thöng tin. Thöng tin súã dô coá<br /> tûúng àöëi ngùæn trúã thaânh phûúng tiïån maâ moåi sûác maånh vö song nhû vêåy laâ vò khöng thïí taách<br /> ngûúâi coá thïí tiïëp cêån vaâ ûáng duång àûúåc. Nùm rúâi vúái vai troâ ngaây caâng quan troång cuãa thöng<br /> 1993, phoá töíng thöëng Myä An Go (Al Gore) lêìn tin trong phaát triïín kinh tïë. Trong thúâi àaåi ngaây<br /> àêìu tiïn kiïën nghõ "Xa löå cao töëc thöng tin", nay, tri thûác khoa hoåc - kyä thuêåt àaä trúã thaânh<br /> nùm 1994 nûúác Myä chñnh thûác àïì xûúáng vaâ tiïën nhên töë coá tñnh quyïët àõnh töë chêët ngûúâi lao àöång,<br /> <br /> <br /> 70♦K H O A H OÏ C X AÕÕ H OÄ I V AØØ N H AÂ N V AÊ N<br /> töí húåp ûu hoáa caác yïëu töë saãn xuêët, trònh àöå khai àoá laâ caånh tranh vïì töíng lûúång tri thûác vaâ thûåc<br /> thaác vaâ sûã duång vêåt chêët cuâng vúái nguöìn nùng lûåc khoa hoåc - kyä thuêåt.<br /> lûúång. Loaâi ngûúâi coá thïí sûã duång tri thûác khoa<br /> hoåc - kyä thuêåt (nguöìn taâi nguyïn thöng tin) àïí<br /> . Bûúác vaâo quaá trònh toaân cêìu hoáa, khi maâ<br /> cuöåc caách maång khoa hoåc - cöng nghïå àang diïîn<br /> khai thaác vaâ sûã duång coá hiïåu quaã nhêët nguöìn taâi ra maånh meä, thuác àêíy hònh thaânh xaä höåi thöng<br /> nguyïn nhên lûåc, nguöìn taâi nguyïn vêåt chêët vaâ tin vaâ kinh tïë tri thûác thò caác cuöåc caånh tranh vïì<br /> nguöìn taâi nguyïn nùng lûúång, thuác àêíy maånh kinh tïë - thûúng maåi, giaânh giêåt caác nguöìn taâi<br /> meä lûåc lûúång saãn xuêët xaä höåi phaát triïín nhanh nguyïn, nùng lûúång, thõ trûúâng, cöng nghïå,<br /> choáng, caãi thiïån nhanh choáng mûác söëng vêåt chêët nguöìn vöën, nguöìn nhên lûåc chêët lûúång cao, …<br /> vaâ vùn hoáa cuãa moåi ngûúâi. Têìn Ngön Trûúác trong giûäa caác nûúác ngaây caâng gay gùæt. Trong muön<br /> taác phêím Thúâi àaåi kinh tïë tri thûác cho rùçng: "Khi vaân nhûäng thaách thûác khoá khùn, thò thaách thûác<br /> sûác maånh thöng tin cuâng vúái nhûäng saãn nghiïåp lúán nhêët laâ sûå caånh tranh vïì sûác maånh töíng húåp<br /> cuãa noá àûúåc ûáng duång röång raäi úã caác lônh vûåc quöëc gia, maâ thûåc chêët laâ nhûäng cuöåc caånh tranh<br /> xaä höåi, chñnh trõ, kinh tïë, quên sûå, vùn hoáa v.v.., vïì khoa hoåc cöng nghïå, vïì vùn hoáa, vïì nguöìn<br /> noá seä quyïët àõnh thûåc lûåc toaân böå quöëc gia, tiïën nhên lûåc chêët lûúång cao, àùåc biïåt laâ cuöåc caånh<br /> túái quyïët àõnh àõa võ thûåc tïë cuãa àêët nûúác trong tranh vïì tri thûác. Têët caã caác quöëc gia àûúng àaåi<br /> nïìn chñnh trõ vaâ kinh tïë thïë giúái" [8, 132-133]. àïìu hiïíu rùçng trong xaä höåi thöng tin - thúâi àaåi<br /> Àiïìu naây khöng coân nghi ngúâ gò nûäa rêët phuâ kinh tïë tri thûác, nûúác naâo laâm chuã àûúåc tri thûác,<br /> húåp vúái tònh hònh thûåc tïë. Sûác maånh thöng tin thöng tin vaâ nhûäng yá tûúãng saáng taåo, nhûäng cöng<br /> àaä trúã thaânh yïëu töë söë möåt cuãa sûác maånh töíng nghïå cao vaâ khoa hoåc hiïån àaåi thò nûúác àoá seä<br /> húåp quöëc gia, an toaân thöng tin cuäng trúã thaânh giaânh àûúåc vai troâ chi phöëi àöëi vúái nhûäng phêìn<br /> nhûäng vêën àïì àûúåc ûu tiïn nhêët cuãa an ninh quöëc coân laåi cuãa thïë giúái. Khöng thêëy àûúåc xu thïë<br /> gia, quyïìn chuã àaåo thöng tin seä trúã thaânh quyïìn lúán naây seä khöng khai thaác hïët àûúåc sûác maånh<br /> lûåc trong caånh tranh cuãa caác nûúác lúán. cuãa dên töåc. Nhûäng quyïët saách ài ngûúåc laåi vúái<br /> xu thïë lúán naây àïìu laâ sai lêìm. Vò vêåy, duâ chuáng<br /> 3. Nhûäng nhêån àõnh ban àêìu vïì vêën àïì ta chêëp nhêån hay khöng, cuäng seä bõ löi cuöën vaâo<br /> naây kinh tïë tri thûác.<br /> . Àûáng trûúác sûå phaát triïín thêìn kyâ cuãa "caách<br /> maång thöng tin", "caách maång tri thûác" chuáng ta<br /> . Thïë giúái àang thay àöíi rêët nhanh, àùåc biïåt laâ<br /> tiïën böå khoa hoåc - kyä thuêåt tûâng ngaây tûâng giúâ àaä<br /> bùæt gùåp nhûäng khaái niïåm múái nhû: "xaä höåi thöng caãi biïën sêu sùæc vaâ tiïëp tuåc caãi biïën àúâi söëng kinh<br /> tin", "xaä höåi tri thûác", "thïë giúái phùèng",... chñnh tïë - xaä höåi vaâ diïån maåo thïë giúái àûúng àaåi, cêìn<br /> laâ xaä höåi maâ úã àoá thöng tin vaâ tri thûác seä àoáng phaãi àaánh giaá àêìy àuã aãnh hûúãng to lúán cuãa khoa<br /> vai troâ chñnh. Cuöåc "caách maång tri thûác", "caách hoåc - kyä thuêåt trong tûúng lai, nhêët laâ sûå phaát<br /> maång thöng tin" nhû vïët dêìu loang àaä vaâ àang triïín cuãa khoa hoåc - kyä thuêåt cao àöëi vúái sûác maånh<br /> bùæt àêìu lan toãa khùæp caác ngoä ngaách cuãa thïë giúái quöëc gia, kïët cêëu kinh tïë - xaä höåi vaâ àúâi söëng<br /> laâm têët caã caác quöëc gia bûâng tónh, tûâ boã dêìn nhên dên, àûa viïåc àêíy nhanh tiïën böå khoa hoåc -<br /> phûúng thûác saãn xuêët truyïìn thöëng vaâ tiïëp cêån kyä thuêåt vaâo võ trñ then chöët cuãa sûå nghiïåp phaát<br /> phûúng thûác saãn xuêët múái. Dêîn laåi yá cuãa Anvin triïín kinh tïë - xaä höåi, laâm cho cöng cuöåc xêy dûång<br /> Töphlú trong Thùng trêìm quyïìn lûåc, Têìn Ngön kinh tïë thûåc sûå àûúåc chuyïín lïn quyä àaåo dûåa vaâo<br /> Trûúác viïët: "Sûå phaát triïín cuãa kinh tïë tri thûác laâ tiïën böå khoa hoåc - kyä thuêåt vaâ nêng cao töë chêët<br /> möåt sûác maånh múái coá tñnh chêët buâng nöí, noá thöi cuãa ngûúâi lao àöång. Ph.Ùngghen noái rùçng: "Möîi<br /> thuác nhûäng nûúác coá nïìn kinh tïë tiïn tiïën tiïën lêìn coá möåt phaát minh mang yá nghôa vaåch thúâi àaåi<br /> haânh caånh tranh gay gùæt coá tñnh chêët toaân cêìu, ngay caã trong lônh vûåc lõch sûã - khoa hoåc tûå nhiïn<br /> buöåc nhiïìu nûúác àang phaát triïín vûát boã chiïën thò chuã nghôa duy vêåt laåi khöng traánh khoãi thay<br /> lûúåc truyïìn thöëng cuãa hoå. Hiïån noá àang àêíy túái àöíi hònh thûác cuãa noá...". Búãi vêåy, tû duy vïì vai troâ<br /> sûå thay àöíi sêu sùæc quan hïå quyïìn lûåc úã lônh vûåc cuãa tri thûác khoa hoåc - kyä thuêåt, thöng tin àïí tòm<br /> caá nhên vaâ cöng cöång" [8, 16]. Cuöåc caånh tranh ra àûúâng löëi phuâ húåp nhêët trong quaá trònh phaát<br /> cuãa thïë giúái hiïån nay, suy cho cuâng laâ cuöåc caånh triïín lûåc lûúång saãn xuêët laâ nhiïåm vuå têët yïëu cuãa<br /> tranh vïì töíng húåp sûác maånh quöëc gia, thûåc chêët möîi quöëc gia, dên töåc.<br /> <br /> <br /> K H O A H OÏ C X AÕÕ H OÄ I V AØØ N H AÂ N V AÊ N ♦71<br /> YÁ thûác àûúåc nhûäng taác àöång to lúán coá thïí coá sûã duång nguöìn tri thûác cuãa con ngûúâi Viïåt Nam<br /> cuãa loaåi hònh kinh tïë múái naây àöëi vúái sûå phaát vúái tri thûác cuãa nhên loaåi".<br /> triïín cuãa nhên loaåi, trong Cûúng lônh xêy dûång Ngûúåc laåi, nïëu chuáng ta khöng tûå mònh súám<br /> àêët nûúác trong thúâi kyâ quaá àöå lïn Chuã nghôa xaä vêåt chêët hoáa nïìn kinh tïë àoá, thò chuáng ta seä súám<br /> höåi (böí sung, phaát triïín nùm 2011) cuãa Àaåi höåi trúã thaânh naån nhên cuãa noá, khoaãng caách tuåt hêåu<br /> lêìn thûá XI, Àaãng ta tiïëp tuåc xaác àõnh: "Phaát triïín seä ngaây caâng daän ra vaâ coá thïí trúã thaânh möåt loaåi<br /> giaáo duåc, àaâo taåo, khoa hoåc, cöng nghïå; xêy dûång nö lïå kiïíu múái - nö lïå viïåc laâm cho caác cûúâng<br /> àöìng böå cú súã haå têìng khoa hoåc, cöng nghïå, quöëc khaác. Roä raâng, vúái têìm cao cuãa trñ tuïå Viïåt<br /> trûúác hïët laâ cöng nghïå thöng tin, truyïìn thöng, Nam - möåt dên töåc kiïn cûúâng, nhên dên ta seä<br /> cöng nghïå tûå àöång, nêng cao nùng lûåc nghiïn khöng chêëp nhêån àïí xaãy ra tònh traång, möåt dên<br /> cûáu - ûáng duång gùæn vúái phaát triïín nguöìn nhên töåc vûâa thoaát khoãi aách thöëng trõ haâng trùm nùm<br /> lûåc chêët lûúång cao àïí phaát triïín kinh tïë tri thûác. cuãa quyïìn lûåc thûåc dên, àïë quöëc vaâ àaä traãi qua<br /> Phaát triïín maånh caác ngaânh vaâ saãn phêím cöng nhûäng cuöåc chiïën tranh giaãi phoáng dên töåc khöëc<br /> nghiïåp, nöng nghiïåp, dõch vuå cöng nghïå cao, coá liïåt àïí giaânh vaâ giûä àöåc lêåp, tûå do laåi phaãi rúi<br /> giaá trõ tùng cao, dûåa nhiïìu vaâo tri thûác. Kïët húåp vaâo thïë nö dõch múái cuãa thúâi àaåi.<br /> <br /> TAÂI LIÏÅU THAM KHAÃO<br /> 1. C.Maác vaâ Ph.Ùngghen (1995), Toaân têåp, têåp 21, Nxb. Chñnh trõ Quöëc gia, Haâ Nöåi.<br /> 2. Thomas L.Friedman (2006), Thïë giúái phùèng, Nguyïîn Quang A (dõch), Nxb. Treã.<br /> 3. Àinh Vùn Mêåu (2003), Quyïìn lûåc Nhaâ nûúác vaâ quyïìn cöng dên, Nxb. Tû Phaáp.<br /> 4. Hûäu Ngoåc (chuã biïn) (1987), Tûâ àiïín Triïët hoåc giaãn yïëu, Nxb. Àaåi hoåc vaâ Trung hoåc Chuyïn nghiïåp, Haâ Nöåi.<br /> 5. M.M. Rödentan (chuã biïn) (1986), Tûâ àiïín Triïët hoåc, Nxb. Tiïën böå, Maátxcúva.<br /> 6. Alvin Toffler (2002), Laân soáng thûá ba, Nguyïîn Vùn Trung (dõch), Nxb. Thanh Niïn.<br /> 7. Alvin Toffler (2006), Thùng trêìm quyïìn lûåc (2 têåp), Khöíng Àûác (dõch), Nxb. Thanh Niïn.<br /> 8. Têìn Ngön Trûúác (2001), Thúâi àaåi kinh tïë tri thûác (Trêìn Àûác Cung, Nguyïîn Hûäu Àûác dõch), Nxb. Chñnh trõ Quöëc gia,<br /> Haâ Nöåi.<br /> 9. Àaãng Cöång saãn Viïåt Nam, (2011), Vùn kiïån Àaåi höåi àaåi biïíu toaân quöëc lêìn thûá XI, Nxb. Chñnh Trõ Quöëc Gia -<br /> Sûå Thêåt, Haâ Nöåi.<br /> <br /> <br /> SUMMARY<br /> <br /> THE POWER OF KNOWLEDGE<br /> AND INFORMATION IN<br /> THE KNOWLEDGE-BASED ECONOMY<br /> . Ong Van Nam, M.A.<br /> <br /> Human beings have entered the world of knowledge-based economny whose system<br /> of producing new properties is based on information and scientific knowledge.<br /> Knowledge and information have become the new source of power of economy and<br /> politics in this century. This paper aims to support the argument of "knowledge and<br /> information are the most powerful tool that ever exists" by adding more information on<br /> such issue. The paper will analyse the concepts of power of knowledge and information<br /> and provide examples of how these conccepts are embodied in the information- based<br /> society. Therefore, it is hoped that the paper would share more thoughts of mapping<br /> out the new way to Vietnam's development.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> 72♦K H O A H OÏ C X AÕÕ H OÄ I V AØØ N H AÂ N V AÊ N<br />
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2