10 sai lầm của cha mẹ khi giáo dục trẻ
Dùng roi vọt răn dạy, so sánh con
với các bạn đồng trang lứa, cấm đoán mà không nói rõ cho
con hiểu hành động sai, kiệm lời khen khi trẻ làm điều tốt..,
cách giáo dục này được các chuyên gia lâm lý khuyến cáo
là phản tác dụng.
Bà Nguyễn Thị Mỹ Linh, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu
- Ứng dụng Tâm lý và Truyền thông cộng đồng, TP HCM
nhìn nhận, vấn đề giáo dục trẻ trong xã hội hiện đại khó
hơn ngày xưa rất nhiều. Nếu như trước đây ông bà ta vẫn
áp dụng kiểu răn dạy "thương cho roi cho vọt" hoặc "cha
mẹ đặt đâu con ngồi đó" thì ngày này quan điểm này không
còn phù hợp.
"Bởi trẻ con ngày xưa chỉ quanh quẩn trong nhà, không có
nhiều cơ hội giao lưu với thế giới bên ngoài. Còn thế hệ trẻ
bây giờ thì khác, ngoài gia đình ra, chúng có nhiều mối
quan hệ bạn bè cũng như nhiều cơ hội tiếp cận với thông
tin từ khắp nơi trên thế giới. Vì thế càng ngày các em càng
có xu hướng muốn tự khẳng định cái tôi độc lập của mình.
Vì thế dạy con nên người, cha mẹ cần phải học hỏi tích lũy
kiến thức về tâm lý từng lứa tuổi, nhất là giai đoạn dậy thì,
cha mẹ cần xem trẻ như một người bạn. Mọi phương pháp
giáo dục cần dựa trên thái độ tôn trọng và tình yêu thương",
bà Linh khẳng định.
Quá cưng chiều hoặc quá khắt nghe trong việc giáo dục trẻ,
cả hai khuynh hướng này đều không mang lại hiệu quả mà
theo bà Linh, cha mẹ cần biết dung hòa chúng mới mong
giáo dục con cái nên người. Chia sẻ với VnExpress.net, bà
Linh chỉ ra 10 lỗi sau đây mà phụ huynh thường mắc phải
trong cách răn dạy con:
1. Cho rằng "Thương cho roi cho vọt":
Thật vậy, đòn roi làm cho trẻ bị tổn thương về thể xác cũng
như tinh thần, làm phá vỡ tình cảm gia đình và mối tương
quan giữa cha mẹ, con cái. Hệ quả của nó làm cho trẻ trở
nên lỳ lợm, vô cảm, thậm chí có khuynh hướng bạo lực về
sau. Một số các em còn lại thì tỏ ra chai lì với hình phạt,
sống bất cần nên dễ bị bạn xấu rủ rê, lôi kéo. Mặc dù nhiều
phụ huynh tâm sự, họ không muốn dùng hình phạt này
song vẫn làm khi bị kích động giận dữ hoặc cảm thấy bất
lực.
Theo bà Linh, trẻ bị đánh mắng nhiều về lâu dài sẽ dần bị
mất đi sự tự tin, độc lập trong suy nghĩ cũng như khả năng
sáng tạo. "Sử dụng biện pháp trừng phạt dường như chỉ làm
cho trẻ sợ, có thể lúc đó chúng thực hiện công việc cha mẹ
giao nhưng trong tâm trí vẫn ngấm ngầm một thái độ chống
đối", bà Linh nhìn nhận.
Vì thế, thay vì la mắng đánh đập, cha mẹ nên bình tĩnh lắng
nghe nỗi niềm, quan điểm nhìn nhận của trẻ. Nếu chúng
làm sai thì cần chỉ bảo, giải thích cụ thể cho trẻ hiểu điều gì
đang xảy ra, để từ đó trẻ ý thức được việc mình làm là sai
trái và cố gắng sửa chữa. Hoặc cũng có thể áp dụng một
biện pháp trừng phạt nhẹ nhàng không gây tổn thương mà
khiến trẻ nhớ lâu thì hiệu quả hơn một trận "mưa" roi.
2. Cưng chiều con thái quá:
Lan đã 16 tuổi nhưng vẫn chưa biết tự gấp chăn mền mỗi
khi ngủ dậy, thậm chí việc thay hoặc giặt quần áo cũng một
tay mẹ làm. Ngày nào cũng vậy, bà Thủy (mẹ của Lan) cặm
cụi lau nhà, rửa chén trong khi cô con gái thì vô tư ngồi
nghe nhạc, xem phim mặc cho mẹ nài nỉ phụ giúp. Những
lúc ấy bà Thủy mới thấy hối hận về cách dạy con của mình.
Thạc sĩ Giáo dục Phạm Phúc Thịnh, Chuyên viên tư vấn
trung tâm Nhịp cầu hạnh phúc cho rằng, để con cái trưởng
thành và tập sống có trách nhiệm, biết quan tâm đến người
khác hơn, cha mẹ hãy dạy con tính tự lập ngay từ khi bắt
đầu lên 3 tuổi. Người lớn có thể hướng dẫn, làm mẫu hoặc
cùng với con làm việc chứ không nên làm hộ những việc
mà con có thể làm được.
3. So sánh với một người khác hoặc bêu riếu trẻ trước
mặt mọi người:
Những lời chì chiết như: "dốt như bò, lười biếng, đồ ăn hại,
đồ vô dụng, mày không bằng thằng con bà Năm" sẽ khiến
trẻ cảm thấy bị xúc phạm nặng nề. Phụ huynh cần hiểu
rằng, trẻ cũng có lòng tự trọng như người lớn và không
thích bị người khác bêu xấu, nhất là cha mẹ mình là người
thân thiết nhất. Những lời nói chì chiết, so sánh sẽ làm tổn
thương lòng tự trọng của trẻ và khiến chúng không còn
kính trọng bố mẹ. Đôi khi người lớn chỉ vì đùa giỡn nói
những lời này nhưng lại lặp đi lặp lại khiến trẻ hiểu rằng
chúng đúng là vô dụng, hư hỏng như thế và trở nên trầm
cảm, không muốn vươn lên học hành, làm việc phụ giúp
cha mẹ.
4. Cha mẹ luôn nói "cấm" mà không chỉ ra lỗi của con:
Khi phát hiện con xem phim "mát", cha mẹ thường mắng
chửi rồi cấm không cho con dùng máy vi tính. Song người
lớn không hề biết rằng, trẻ hoàn toàn có thể đến tiệm
Internet để xem. Thái độ giáo dục này thường gặp ở người
Việt Nam, khi mà các bậc bề trên chỉ biết la chửi, đánh đập
con, chứ không dùng lời lẽ, phân tích phải trái cho đám trẻ
thấu hiểu bởi vẫn xem chúng là "trẻ ranh không biết gì".
Bà Linh cho rằng, trẻ con bây giờ rất thông minh vì thế cha
mẹ nên hướng dẫn, chỉ ra cho chúng hiểu điều tốt, xấu hoặc
nên hay không nên làm bằng những trải nghiệm của mình.
Ngược lại không nên chỉ ngăn cản, cấm đoán bởi như thế
chỉ tạo điều kiện cho con nói dối, luồn lách.
5. Thiếu quan tâm đến đời sống, tình cảm của trẻ:
Vì cơm áo gạo tiền, các bậc làm cha mẹ trong xã hội ngày