I. Ph n m đu:ầ ở ầ
1. Lý do ch n đ tài.ọ ề
Trong th i đi khoa h c công ngh phát tri n nh vũ bão, th gi i ngàyờ ạ ọ ệ ể ư ế ớ
càng ph ng h n; tri th c xã h i v n đng phát tri n không ng ng, liên t c c pẳ ơ ứ ộ ậ ộ ể ừ ụ ậ
nh t n i dung m i và liên t c t t h u. Vì v y l ng ki n th c đc gi i thi uậ ộ ớ ụ ụ ậ ậ ượ ế ứ ượ ớ ệ
trong sách giáo khoa, trong tài li u h ng d n h c s không n đnh lâu dài.ệ ướ ẫ ọ ẽ ổ ị
Đi u đó yêu c u ng i lao đng, mà tr c đó là ng i h c ph i có năng l c tề ầ ườ ộ ướ ườ ọ ả ự ự
h c, năng l c ti p nh n và x lí thông tin,… ọ ự ế ậ ử
Xác đnh tình hình, th i c và thách th c trong th i đi m i, Đng và Nhàị ờ ơ ứ ờ ạ ớ ả
n c ta đã kip th i đ ra nh ng đng l i đi m i, chi n l c phát tri n giáoướ ờ ề ữ ườ ố ổ ớ ế ượ ể
d c. Quan đi m ch đo c a Đng và Nhà n c ch rõ m t trong nh ng yêu c uụ ể ỉ ạ ủ ả ướ ỉ ộ ữ ầ
đi m i, phát tri n giáo d c là d y h c theo h ng phát tri n năng l c h cổ ớ ể ụ ạ ọ ướ ể ự ọ
sinh, d y cho h c sinh kh năng t h c,… ạ ọ ả ự ọ
Đ đa đng l i, chính sách c a Đng và Nhà n c đi vào th c ti n,ể ư ườ ố ủ ả ướ ự ễ
ngành giáo d c cũng đã có nh ng đng thái tích c c, nh ng b c ti n m nh mụ ữ ộ ự ữ ướ ế ạ ẽ
trong l trình c i cách giáo d c t đi m i nh ng y u t căn b n ti n t i điộ ả ụ ừ ổ ớ ữ ế ố ả ế ớ ổ
m i toàn di n nh : Đi m i cách ki m tra đánh giá k t qu h c t p, đi m iớ ệ ư ổ ớ ể ế ả ọ ậ ổ ớ
m c tiêu d y h c, đi m i ph ng pháp d y h c. M i giáo viên ph i tích c cụ ạ ọ ổ ớ ươ ạ ọ ỗ ả ự
th c hi n phong trào B i d ng th ng xuyên, t h c và sáng t o,…ự ệ ồ ưỡ ườ ự ọ ạ
Tuy nhiên, trong th c ti n, n i dung ch ng trình hi n t i và ph ngự ễ ộ ươ ệ ạ ươ
pháp d y h c truy n th ng không th th c hi n đc yêu c u này, vì v y chúngạ ọ ề ố ể ự ệ ượ ầ ậ
ta ph i đi m i m nh m ph ng pháp d y h c. V i b n thân, đ đáp ng yêuả ổ ớ ạ ẽ ươ ạ ọ ớ ả ể ứ
c u d y h c tôi đã tích c c tìm tòi, nghiên c u và v n d ng cách d y m i, đó làầ ạ ọ ự ứ ậ ụ ạ ớ
cách d y mà giúp h c sinh t tìm ra ki n th c m i d a trên n n ki n th c đã cóạ ọ ự ế ứ ớ ự ề ế ứ
ho c nh ng kinh nghi m b n thân đã tích lũy đc. Lúc b y gi , tôi t m đt tênặ ữ ệ ả ượ ấ ờ ạ ặ
là “ Cách d y trao cho h c sinh cái c n câu”. Đn khi tham kh o ý ki n chuyênạ ọ ầ ế ả ế
gia và ti p thu n i dung t p hu n v D y h c theo đnh h ng phát tri n năngế ộ ậ ấ ề ạ ọ ị ướ ể
l c h c sinh tr ng ti u h c do ti n sĩ Hoàng Nam H i làm báo cáo viên c pự ọ ở ườ ể ọ ế ả ấ
b tri n khai tôi đã nh n ra n i dung, b n ch t và quy trình d y “ộ ể ậ ộ ả ấ ạ Cách d y traoạ
cho h c sinh cái c n câuọ ầ ” mà tôi đang áp d ng trùng h p v i Ph ng pháp d yụ ợ ớ ươ ạ
h c theo l i ki n t o mà tài li u t p hu n gi i thi u. Vì v y tôi ti p t c nghiênọ ố ế ạ ệ ậ ấ ớ ệ ậ ế ụ
c u, v n d ng, kh o nghi m và m nh d n vi t thành đ tài “ứ ậ ụ ả ệ ạ ạ ế ề Bi n pháp ápệ
1
d ng ph ng pháp d y h c ki n t o vào m t s n i dung c a m ch ki nụ ươ ạ ọ ế ạ ộ ố ộ ủ ạ ế
th c s h c trong ch ng trình môn toán l p 3”ứ ố ọ ươ ớ
2. M c tiêu, nhi m v c a đ tài.ụ ệ ụ ủ ề
2.1. M c tiêu:ụ
Đ tài đa ra bề ư i n pháp ệáp d ng ụph ng pháp d y ki n t o vào m t sươ ạ ế ạ ộ ố
n i dung c a m ch ki n th c s h c trong ch ng trìnhộ ủ ạ ế ứ ố ọ ươ môn toán l p 3 ớnh mằ
đi m i ph ng pháp d y h c tổ ớ ươ ạ ọ heo h ng ti p c n năng l c ướ ế ậ ự đ đtể ạ đc m cượ ụ
tiêu giáo d c trong th i đi m i.ụ ờ ạ ớ
2.2. Nhi m v :ệ ụ
V n d ng ph ng pháp d y h c ki n t o vào m t s đn v ki n th cậ ụ ươ ạ ọ ế ạ ộ ố ơ ị ế ứ
c a ch ng trình môn toán l p 3; t ch c th c hi n d y theo ph ng pháp ki nủ ươ ớ ổ ứ ự ệ ạ ươ ế
t o; kh o nghi m đánh giá hi u qu theo các ch báo mà m c tiêu đ tài đã xácạ ả ệ ệ ả ỉ ụ ề
đnh. ị
3. Đi t ng nghiên c u.ố ượ ứ
Nghiên c u lí thuy t v ph ng pháp d y h c ki n t o.ứ ế ề ươ ạ ọ ế ạ
Nghiên c u n i dung ch ng trình môn toán ti u h c nói chung vàứ ộ ươ ở ể ọ
ch ng trình môn toán l p 3 nói riêng (c u trúc ch ng trình, ý t ng thi t kươ ớ ấ ươ ưở ế ế
c a nhà biên so n sách)ủ ạ
Nghiên c u chu n ki n th c, kĩ năng đ xác đnh ki n th c n n (ki nứ ẩ ế ứ ể ị ế ứ ề ế
th c đã có), ki n th c, kĩ năng hi n t i ph i ti p c n và đnh h ng ki n th cứ ế ứ ệ ạ ả ế ậ ị ướ ế ứ
s h c l p h c sau. ẽ ọ ở ớ ọ
4. Gi i h n c a đ tài.ớ ạ ủ ề
Môi tr ng nghiên c u c a đ tài: Là ho t đng d y h c môn toán ườ ứ ủ ề ạ ộ ạ ọ ở
tr ng ti u h c.ườ ể ọ
Ph m vi nghiên c u: Nghiên c u ph ng pháp d y h c toán, áp d ng choạ ứ ứ ươ ạ ọ ụ
h c sinh l p 3 tr ng Ti u h c Lê H ng Phong t năm h c 2016-2017 và hoànọ ớ ườ ể ọ ồ ừ ọ
thành quá trình kh o nghi m vào cu i h c kì I năm h c 2017-2018.ả ệ ố ọ ọ
V n đ đ tài đã và đang nghiên c u là: Bi n pháp áp d ng ph ng phápấ ề ề ứ ệ ụ ươ
d y h c ki n t o vào m t s n i dung ki n th c m i c a m ch ki n th c sạ ọ ế ạ ộ ố ộ ế ứ ớ ủ ạ ế ứ ố
h c.ọ
Đ tài s ti p t c nghiên c u vi c áp d ng ph ng pháp d y h c ki nề ẽ ế ụ ứ ệ ụ ươ ạ ọ ế
2
t o vào n i dung hình h c, gi i toán và đi l ng. Các n i dung v luy n t p,ạ ộ ọ ả ạ ượ ộ ề ệ ậ
ôn t p s v n d ng ph ng pháp d y h c tích c c khác.ậ ẽ ậ ụ ươ ạ ọ ự
5. Ph ng pháp nghiên c u.ươ ứ
a) Nhóm ph ng pháp nghiên c u lý lu nươ ứ ậ
- Ph ng pháp phân tích - t ng h p tài li u;ươ ổ ợ ệ
- Phưng pháp khái quát hóa các nh n đnh đc l p.ơ ậ ị ộ ậ
b) Nhom phng pháp nghiên c u th c ti n:ươ ứ ự ễ
- Ph ng pháp t ng k t kinh nghi m ươ ổ ế ệ giáo d cụ;
- Phưng pháp nghiên c u các s n ph m ho t đng;ơ ứ ả ẩ ạ ộ
- Phưng pháp l y ý ki n chuyên gia;ơ ấ ế
- Ph ng pháp kh o nghi m, th nghi mươ ả ệ ử ệ .
c) Ph ng pháp th ng kê toán h cươ ố ọ
II. Ph n n i dungầ ộ
1. C s lý lu n ơ ở ậ
Quan đi m ch đo c a Đng, Nhà n c, các c p qu n lí giáo d c:ể ỉ ạ ủ ả ướ ấ ả ụ
Kho n 2 Đi u 28 Lu t Giáo d c 2005 và Lu t Giáo d c s a đi 2009ả ề ậ ụ ậ ụ ử ổ
Qu c h i khóa XI quy đnh: “Ph ng pháp giáo d c ph thông ph i phat huyố ộ ị ươ ụ ổ ả
tính tích c c c a h c sinh; phù h p v i đc di m c a t ng l p h c, môn h c;ự ủ ọ ợ ớ ặ ể ủ ừ ớ ọ ọ
b i d ng ph ng pháp t h c, kh năng làm vi c theo nhóm; rèn luy n kĩ năngồ ưỡ ươ ự ọ ả ệ ệ
v n d ng ki n th c vào th c ti n; tác đng đn tình c m, đem l i ni m vui,ậ ụ ế ứ ự ễ ộ ế ả ạ ề
h ng thú h c t p cho h c sinh”. ứ ọ ậ ọ
Ngh quy t s 29-NQ/T ngày 04 tháng 11 năm 2013 quy t ngh “Ti pị ế ố Ư ế ị ế
t c đi m i ph ng pháp d y h c theo h ng hi n đi; phát huy tính tich c c,ụ ổ ớ ươ ạ ọ ướ ệ ạ ự
ch đng, sáng t o và v n d ng ki n th c, kĩ năng c a ng i h c; kh c ph củ ộ ạ ậ ụ ế ứ ủ ườ ọ ắ ụ
l i truy n th áp đt m t chi u, ghi nh máy móc. T p trung d y cách h c, cáchố ề ụ ặ ộ ề ớ ậ ạ ọ
nghĩ, khuy n khích t h c; t o c s đ ng i h c t c p nh t và đi m i triế ự ọ ạ ơ ở ể ườ ọ ự ậ ậ ổ ớ
th c, kĩ năng, phát tri n năng l c...”ứ ể ự
Chi n l c phát tri n giáo d c giai đo n 2011-2020 Ban hành kèm theoế ượ ể ụ ạ
Quy t đnh s 711/QĐ-TTg ngày 13 tháng 6 năm 2012 c a Th t ng Chínhế ị ố ủ ủ ướ
ph ch rõ: “Ti p t c đi m i ph ng pháp d y h c và đánh giá k t qu h củ ỉ ế ụ ổ ớ ươ ạ ọ ế ả ọ
t p, rèn luy n theo h ng phát huy tính tích c c, t giác, ch đng, sáng t o vàậ ệ ướ ự ự ủ ộ ạ
3
năng l c t h c c a ng i h c...”.ự ự ọ ủ ườ ọ
Các quan ni m c a cá nhân, t ch c giáo d c khác:ệ ủ ổ ứ ụ
T ch c Văn hóa Giáo d c Liên h p qu c UNESCO đa ra 4 tr c t giáoổ ứ ụ ợ ố ư ụ ộ
d c: H c đ bi t > H c đ làm > H c đ cùng chung s ng > H c đ t kh ngụ ọ ể ế ọ ể ọ ể ố ọ ể ự ẳ
đnh.ị
Nhà giáo d c h c Destewerg t ng nói: Ng i th y giáo t i truy n đtụ ọ ừ ườ ầ ồ ề ạ
chân lí, ng i th y giáo gi i d y cách tìm ra chân lí. ườ ầ ỏ ạ
Quán tri t quan đi m ch đo c a Đng, Nhà n c hay ti p thu các tệ ể ỉ ạ ủ ả ướ ế ư
t ng giáo d c tiên ti n trên th gi i thì ta th y: Vi c d y h c tích c c khôngưở ụ ế ế ớ ấ ệ ạ ọ ự
ch là bi n pháp nâng cao hi u qu d y h c mà còn là m c tiêu c a vi c d yỉ ệ ệ ả ạ ọ ụ ủ ệ ạ
h c. Đi u đó đt ra yêu c u nhi m v cho ng i giáo viên là ph i nhanh chóngọ ề ặ ầ ệ ụ ườ ả
ti p c n các ph ng pháp d y h c tích c c và m t trong các ph ng pháp d yế ậ ươ ạ ọ ự ộ ươ ạ
h c tích c c đó chính là Ph ng pháp d y h c ki n t o.ọ ự ươ ạ ọ ế ạ
V y d y h c theo l i ki n t o là gì?ậ ạ ọ ố ế ạ
Lí thuy t v d y h c theo ph ng pháp ki n t o:ế ề ạ ọ ươ ế ạ
D y h c theo l i ki n t o là d y h c trong đó h c sinh là ch th tích c cạ ọ ố ế ạ ạ ọ ọ ủ ể ự
xây d ng nên nh ng ki n th c cho b n thân mình d a trên nh ng ki n th c đãự ữ ế ứ ả ự ữ ế ứ
có ho c nh ng kinh nghi m b n thân đã tích lũy đc.ặ ữ ệ ả ượ
Đc tr ng c a d y h c theo l i ki n t oặ ư ủ ạ ọ ố ế ạ
Vai trò c a h c sinh: Là ch th tích c c ki n t o nên nh ng ki n th củ ọ ủ ể ự ế ạ ữ ế ứ
m i.ớ
Quá trình ki n t o tri th c mang tính cá th . Vì v y, ph i t ch c quáế ạ ứ ể ậ ả ổ ứ
trình d y h c đ m i h c sinh phát huy h t kh năng c a b n thân.ạ ọ ể ỗ ọ ế ả ủ ả
Ph i xây d ng môi tr ng h c t p khuy n khích h c sinh trao đi, th oả ự ườ ọ ậ ế ọ ổ ả
lu n, tìm tòi, phát hi n và gi i quy t v n đ.ậ ệ ả ế ấ ề
Vai trò c a giáo viên: T ch c môi tr ng h c t p mang tính ki n t o đủ ổ ứ ườ ọ ậ ế ạ ể
h c sinh t tìm tòi, khám phá xây d ng tri th c.ọ ự ự ứ
M c đích d y h c không giúp h c sinh chi m lĩnh ki n th c mà còn làmụ ạ ọ ọ ế ế ứ
thay đi, phát tri n v quan ni m, ph ng pháp h c t p cho h c sinh, phát tri nổ ể ề ệ ươ ọ ậ ọ ể
trí tu và nhân cách c a mình. ệ ủ
Quy trình d y h c theo lí thuy t ki n t oạ ọ ế ế ạ
4
- Ôn t p, c ng c , tái hi nậ ủ ố ệ
- T o tình hu ng có v n đ v nh n th cạ ố ấ ề ề ậ ứ
- Gi i quy t v n đả ế ấ ề
- Th o lu n, đ xu t gi thuy tả ậ ề ấ ả ế
- Ki m nghi m k t quể ệ ế ả
- K t lu n, rút ra ki n th c, kĩ năng m i ế ậ ế ứ ớ
Mô hình d y h c theo l i ki n t oạ ọ ố ế ạ
V n tri th c > D đoán > Ki m nghi m > Đi u ch nh > Tri th c m iố ứ ự ể ệ ề ỉ ứ ớ
2. Th c tr ng v n đ nghiên c u ự ạ ấ ề ứ
2.1. u đi mƯ ể
V n d ng các ph ng pháp d y h c truy n th ng và m t s ph ng phápậ ụ ươ ạ ọ ề ố ộ ố ươ
d y h c khác có nh ng u đi m sau:ạ ọ ữ ư ể
-V m c tiêu bài d y: H c sinh v n đt các chu n ki n th c, kĩ năng theoề ụ ạ ọ ẫ ạ ẩ ế ứ
quy đnh, hoàn thành m c tiêu bài h cị ụ ọ
VD: K t qu sau khi hoàn thành ti t d y bài B ng nhân 9 (Toán 3, Sgkế ả ế ạ ả
trang 63, PPCT ti t 63) cho h c sinh l p 3A năm h c 2016-2017 là: ế ọ ớ ọ
100% h c sinh l p đc b ng nhân 9ọ ậ ượ ả
100% h c sinh thu c b ng nhân 9ọ ộ ả
-V hình th c t ch c d y h c: Đn gi n, g n nh , mang tính c đnh,ề ứ ổ ứ ạ ọ ơ ả ọ ẹ ố ị
gi i h n trong 4 b c t ng l p h c, giáo viên đi di n v i c l p, ki m soát,ớ ạ ứ ườ ớ ọ ố ệ ớ ả ớ ể
ch đnh h c sinh đi t ng b c theo ý mình - nh v y giáo viên không m t nhi uỉ ị ọ ừ ướ ư ậ ấ ề
tâm, trí, l c và tinh th n vào vi c t ch c ti t d y.ự ầ ệ ổ ứ ế ạ
-V n i dung: N i dung ti t d y ch l y t sách giáo khoa và sách giáoề ộ ộ ế ạ ỉ ấ ừ
viên c a riêng m t ti t đó- nh v y giáo viên không c n b công s c đ nghiênủ ộ ế ư ậ ầ ỏ ứ ể
c u c u trúc ch ng trình, nghiên c u bài h c.ứ ấ ươ ứ ọ
-V vi c đánh giá k t qu h c t p: Giáo viên ch c n đánh giá mang tínhề ệ ế ả ọ ậ ỉ ầ
đi di n, vi c t v n g n nh không ph i làm vì m c đ và ti n đ h c t pạ ệ ệ ư ấ ầ ư ả ứ ộ ế ộ ọ ậ
c a h c sinh trong l p không quá chênh l ch.ủ ọ ớ ệ
Tuy nhiên nh ng u đi m trên là thu c v th c tr ng v n đ, nó tr nênữ ư ể ộ ề ự ạ ấ ề ở
không thu n l i khi th c hi n m c tiêu giáo d c trong th i đi m i, c th th cậ ợ ự ệ ụ ụ ờ ạ ớ ụ ể ự
5