1
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN
TRƯỜNG THPT YÊN THÀNH 3
----------------------------------
SÁNG KIẾN
Đề tài:
MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ
CÔNG TÁC BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI MÔN TIN HỌC
BẰNG NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH C++
NHÓM TÁC GIẢ:
Tô Thị Tường - Tổ Toán Tin - ĐT: 0975905669
Nguyễn Minh Hải - Phó hiệu trưởng - ĐT: 0983681123
THỜI GIAN THỰC HIỆN: Năm học 2021 - 2022
----------------------------------
2
MỤC LỤC
NỘI DUNG
Trang
Phần 1 - ĐẶT VẤN ĐỀ:
3
I - Lý do chọn đề tài.
3
II – Mục đích của đề tài.
3
III - Đối tượng, thời gian nghiên cứu.
3
IV - Phương pháp và nhiệm vụ nghiên cứu
4
V – Điểm mới của đề tài.
4
Phần 2 - NỘI DUNG.
5
I – CƠ SỞ LÝ LUẬN
5
1. Tầm quan trọng của việc bồi dưỡng học sinh giỏi
5
2. Lợi thế của việc lựa chọn NNLT C++ trong công tác BD HSG.
5
3. Một số năng lực đặc thù cần chú trọng trong công tác bồi dưỡng
HSG Tin học.
6
II – THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ
7
1. Thực trạng về công tác bồi dưỡng học sinh giỏi môn Tin học ở
trường THPT.
7
2. Những thuận lợi và khó khăn trong công tác bồi dưỡng học sinh
giỏi môn Tin học ở trường THPT hiện nay
8
III – GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
9
1. Công tác chỉ đạo - Thắp lửa đam mê, hứng thú học tập cho HS.
9
1.1/ Vai trò của ban giám hiệu trong công tác BDHSG.
9
1.2/ Vai trò của giáo viên trực tiếp bồi dưỡng đội tuyển
10
2. Phát hiện học sinh có khả năng tham gia bồi dưỡng và tuyển
chọn học sinh dự thi học sinh giỏi.
11
2.1/ Phát hiện học sinh có năng khiếu và hình thành đội tuyển.
11
2.2/ Tuyển chọn học sinh tham gia dự thi.
12
3. Xây dựng nội dung chương trình, lập kế hoạch bồi dưỡng.
12
3.1/ Một số lưu ý khi xây dựng nội dung chương trình bồi dưỡng
12
3.2/ Xây dựng các chuyên đề bồi dưỡng.
12
3.3/ Lập kế hoạch bồi dưỡng
14
4. Triển khai bồi dưỡng học sinh giỏi.
14
4.1. Rèn luyện năng lực tự học, tự kiểm tra đánh giá của HS.
14
4.1.1 Phát triển năng lực tự học
14
4.1.2 Tự kiểm tra đánh giá, rút kinh nghiệm của học sinh.
15
3
4.2 Dạy học theo chuyên đề
16
4.2.1 Chuyên đề kiến thức cơ bản trong C++.
16
4.2.2 Chuyên đề số học
26
4.2.3 Chuyên đề xử lý dãy số
35
4.2.4 Chuyên đề xử lý xâu ký tự
39
4.2.5 Chuyên đề đệ quy, quay lui
40
4.2.6 Chuyên đề quy hoạch động.
43
5. Tổ chức thi thử, đánh giá, kinh nghiệm làm bài thi
44
5.1 Tổ chức thi thử, đánh giá học sinh
44
5.2 Kinh nghiệm làm bài thi.
46
IV- HIỆU QUẢ CỦA SÁNG KIẾN
48
Phần 3. PHẦN KẾT LUẬN
50
I - Kết luận chung
50
II - Khả năng ứng dụng đề tài vào thực tiễn
50
III - Khả năng mở rộng của đề tài
50
IV - Đề xuất
50
PHỤ LỤC:
Một số bài tập luyện tập, mở rộng và nâng cao
Hướng dẫn giải và chương trình tham khảo
52
1. Chuyên đề số học
52
2. Chuyên đề xử lý dãy số
67
3. Chuyên đề xử lý xâu ký tự
74
4. Chuyên đề đệ quy, quay lui
88
5. Chuyên đề quy hoạch động.
91
Tài liệu tham khảo
94
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG SÁNG KIẾN
Nội dung
Viết tắt
Giáo dục phổ thông
GDPT
Giáo viên
GV
Học sinh
HS
Bồi dưỡng học sinh giỏi
BD HSG
Ngôn ngữ lập trình
NNLT
Ngôn ngữ lập trình C++
C++
Chương trình con
CTC
4
Phần 1. ĐẶT VẤN ĐỀ
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI.
Trong thời đại ngày nay, ngành công nghệ thông tin (CNTT) nói chung và
Tin học nói riêng đang phát triển một cách mạnh mẽ. Mọi ngành nghề, lĩnh vực
hay hoạt động nào trong xã hội hiện đại cũng cần tới sự góp mặt của CNTT, ở đâu
ứng dụng của CNTT cũng vô cùng quan trọng. Vì vậy, nhu cầu về nguồn nhân lực
CNTT là rất lớn và vẫn còn tiếp tục tăng trong những năm tiếp theo, việc nâng
cao chất lượng nguồn nhân lực CNTT để đáp ứng yêu cầu phát triển và hội nhập
kinh tế quốc tế của đất nước là một nhiệm vụ hết sức cấp thiết hiện nay.
Là một giáo viên bộ môn Tin học, tôi nhận thấy bên cạnh việc dạy học các
kiến thức phổ thông về tin học ứng dụng thì việc dạy học lập trình cũng hết sức
quan trọng; trách nhiệm của người giáo viên Tin học là giúp học sinh hiểu hơn về
sự hoạt động của máy tính, am hiểu về khoa học kỹ thuật, góp phần định hướng
những học sinh có năng lực và đam mê Tin học vào đội ngũ nhân lực CNTT chất
lượng cao của đất nước.
Qua thời gian giảng dạy tại đơn vị mình, tôi đã được BGH tin tưởng, phân
công bồi dưỡng học sinh giỏi (HSG). Với niềm đam mê, ham học hỏi tôi luôn tìm
tòi nghiên cứu để có những giải pháp tốt nhất nhằm đem lại hiệu quả cao trong
công tác bồi dưỡng. Và đã đạt được những kết quả rất đáng tự hào, trong những
năm gần đây học sinh của tôi đều đạt giải cao tại kỳ học sinh giỏi cấp tỉnh.
Trong quá trình giảng dạy tôi luôn tích cực trao đổi kinh nghiệm, thảo luận
về các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác BDHSG từ việc tổ chức, chọn đội
tuyến đến nội dung, phương pháp, kỹ thuật dạy học với đồng nghiệp và nhận thấy
nhiều giáo viên gặp khó khăn trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi, đặc biệt với
ngôn ngữ lập trình C++ các giáo viên lại có nhiều hạn chế và khó khăn hơn nên
tôi đã nghiên cứu một cách nghiêm túc và đề xuất một số biện pháp hữu hiệu, khả
thi để đạt kết quả cao hơn. Rất mong các đồng nghiệp tiếp tục góp ý để đề tài của
tôi ngày càng hoàn thiện và ứng dụng rộng rãi trong thực tiễn.
II – MỤC ĐÍCH CỦA SÁNG KIẾN
Nghiên cứu và chia sẻ các biện pháp góp phần nâng cao hiệu quả trong
công tác BDHSG cấp tỉnh bộ môn Tin học ở các trường THPT trên địa bàn tỉnh
Nghệ An.
III – ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:
- Đối tượng học sinh khá giỏi khối 11, 12.
- Nội dung chương trình theo yêu cầu của công tác BDHSG.
- Phương pháp, kỹ thuật dạy học HSG...
5
IV – PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
Kết hợp nhiều phương pháp : Nghiên cứu lý thuyết, nghiên cứu từ thực tiễn
dạy học, phân tích, tổng hợp, điều tra, thực nghiệm...
V - ĐIỂM MỚI CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
- Về lý luận: Góp phần làm rõ cơ sở lí luận về vấn đề bồi dưỡng học sinh
giỏi, làm rõ khái niệm, vai trò đặc điểm của các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng
công tác bồi dưỡng học sinh giỏi.
- Về thực tiễn:
+ Điều tra, đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả công tác bồi dưỡng
học sinh giỏi.
+ Xác định được các tiêu chí lựa chọn học sinh có năng khiếu lập trình.
+ Đánh giá được năng lực của HS thông qua các tiêu chí và chọn lựa học
sinh tham gia dự thi.
+ Xây dựng được nội dung chương trình bồi dưỡng học sinh giỏi môn Tin
học.
+ Đưa ra được quy trình tổ chức dạy học dạy học bồi dưỡng hsg môn Tin
học.
+ Sáng kiến đã đưa ra một hệ thống các bài tập thích hợp, sắp xếp một cách
logic, hợp lí từ dễ đến khó nhằm giúp học sinh củng cố kiến thức, rèn luyện kỹ
năng phát triển tư duy và biết áp dụng Tin học vào thực tiễn.
+ Thông qua việc hướng dẫn giải các bài toán giáo viên đã rèn luyện kỹ
năng lập trình cho học sinh bằng cách định hướng, uốn nắn qua lời giải từng bài
tập, qua đó góp phần tạo niềm tin và hứng thú học tập.
