SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO NGHỆ AN
TRƯỜNG THPT NGHI LỘC 5
- - - - -  - - - - -
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Một số giải pháp đổi mới hoạt động kiểm tra đánh
giá học sinh theo hướng phát triển năng lực trong
dạy học môn Toán lớp 11
LĨNH VỰC: TOÁN HỌC
Giáo viên: Nguyễn Thị Liên
Số điện thoại: 0962.628.206
Giáo viên: Hoàng Văn Sinh
Số điện thoại: 0915.359.919
Tổ chuyên môn: Toán – Tin
1
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lý do chọn đề tài
Thực hiện Nghị quyết hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản,
toàn diện giáo dục và đào tạo, Giáo dục phổ thông nước ta đang thực hiện bước
chuyển từ chương trình giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực người
học. Quá trình đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông, cần phải
được tiến hành song song với đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra (KT),
đánh giá (ĐG) kết quả học tập của học sinh (HS) theo định hướng phát triển năng lực.
Nghị quyết số 29-NQ/TW đã xác định: “Đổi mới hình thức, phương pháp
thi, KT và ĐG kết quả giáo dục theo hướng ĐG năng lực người học; kết hợp ĐG
cả quá trình với ĐG cuối học kì, cuối năm học theo mô hình các nước có nền giáo
dục phát triển”....Việc KT ĐG cần đảm bảo nguyên tắc chính xác, khách quan và
phân hóa, thường xuyên liên tục và định kì. KT ĐG kết quả học tập của HS cần
kết hợp ĐG quá trình học với ĐG định kì; ĐG của người dạy với tự ĐG của người
học; ĐG của nhà trường với ĐG của gia đình và của xã hội. Các thông tin về KT
ĐG cần được cung cấp kịp thời và chia sẻ giữa các bên liên quan: Giáo viên (GV),
HS, phụ huynh, các nhà quản lí.
Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành thông tư số 26/2020/TT-BGDĐT sửa
đổi, bổ sung một số điều của Quy chế ĐG, xếp loại HS trung học cơ sở, trung học
phổ thông ban hành kèm theo Thông tư số 58/2011/TT-BGDĐT. Đây là bước
đệm giúp GV không bỡ ngỡ khi triển khai hoạt động KT ĐG trong Chương trình
giáo dục phổ thông 2018.
Tuy nhiên hoạt động KT ĐG kết quả học tập của HS ở trường phổ thông lâu
nay vẫn thường quan tâm đến điểm số là chính, tiêu chí ĐG được xây dựng chủ
yếu dựa trên sự ghi nhớ và tái hiện nội dung kiến thức đã học qua các kì KT học
kì và cuối năm; ít chú ý đến kĩ năng, thái độ và năng lực vận dụng kiến thức vào
giải quyết vấn đề thực tiễn; thiếu sự kết hợp ĐG quá trình học tập của HS. Vì vậy,
cần đổi mới hoạt động KT ĐG kết quả học tập của HS, một hoạt động có ý nghĩa
về lí luận và thực tiễn đối với công tác giảng dạy của GV và nhiệm vụ học tập của
HS, nhằm góp phần đổi mới và nâng cao chất lượng dạy học môn Toán trường
phổ thông theo định hướng phát triển năng lực.
Từ những lí do trên chúng tôi chọn đề tài: “Một số giải pháp đổi mới hoạt
động kiểm tra đánh giá học sinh theo hướng phát triển năng lực trong dạy học
môn Toán lớp 11”
2
2. Mục tiêu, ý nghĩa
2.1. Mục tiêu
Phân tích thực trạng từ đó xây dựng các giải pháp giúp đổi mới KT, ĐG HS
theo hướng phát triển năng lực trong dạy học môn Toán 11.
2.2. Ý nghĩa
Đề tài đã nghiên cứu, đề xuất các giải pháp đổi mới hoạt động KT ĐG HS
theo hướng phát triển năng lực trong dạy học môn Toán lớp 11. Từ đó tiến hành
thực nghiệm sư phạm để khẳng định tính khả thi của đề tài.
3. Tính mới
Đây là đề tài tương đối mới, đảm bảo tính khoa học và ứng dụng cao.
Đề tài giúp bồi dưỡng năng lực KT, ĐG kết quả học tập của HS cho GV;
thúc đẩy đổi mới phương pháp dạy học, giúp HS phát triển các năng lực trong yêu
cầu cần đạt của môn học.
4. Phương pháp nghiên cứu
4.1. Phương pháp tổng hợp lý luận
Phân tích, tổng hợp và hệ thống hóa các vấn đề lý luận liên quan đến đề tài.
4.2. Phương pháp so sánh và phân tích thống kê
Các dữ liệu thu thập được từ khảo sát và hồi cứu tư liệu sẽ được phân loại,
sắp xếp, xử lý phục vụ cho phân tích, ĐG.
4.3. Phương pháp thực nghiệm sư phạm
Để chứng minh tính cần thiết, khả thi của các giải pháp đề xuất, đề tài tiến
hành thử nghiệm kế hoạch dạy học trong điều kiện thực tiễn.
5. Phạm vi nghiên cứu
Đề tài tập trung nghiên cứu một số biện pháp đổi mới hoạt động KT ĐG theo
hướng phát triển năng lực cho HS trong dạy học môn Toán lớp 11.
Đề tài được triển khai thực hiện tại trường trung học phổ thông Nghi Lộc 5.
3
PHẦN II: NỘI DUNG
1. Cơ sở lý luận
1.1. Dạy học theo định hướng phát triển năng lực
Các nguyên tắc dạy học phát triển phẩm chất, năng lực
- Nội dung dạy học, giáo dục phải đảm bảo tính cơ bản, thit thc, hiện đại
Năng lực được coi là sự huy động kiến thức, kĩ năng, niềm tin … để HS
thực hiện thành công một loại hoạt động nhất định, đạt kết quả mong muốn trong
những điều kiện cụ thể. Theo đó, dạy học phát triển phẩm chất, năng lực đặt ra
yêu cầu cốt lõi là tập trung vào những gì HS cần có (kiến thức, kĩ năng, niềm tin
…) để từ đó họ có thể “làm” được những việc cụ thể, hữu ích hơn là tập trung vào
những gì mà HS biết hoặc không biết.
- Đảm bảo tính tích cc của người học khi tham gia vào hoạt động học tập
- Tăng cường những hoạt động thc hành, trải nghiệm cho HS
- Tăng cường dạy học, giáo dục tích hợp
- Tăng cường dạy học, giáo dục phân hóa
- KT, ĐG theo năng lc là điều kiện tiên quyt trong dạy học phát triển
phẩm chất, năng lc
1.2. Đổi mới KT ĐG kết quả học tập của HS theo hướng phát triển năng lực
1.2.1. Các xu hướng hiện đại về KT, ĐG kết quả học tập, giáo dục
nhằm phát triển phẩm chất, năng lực HS.
1.2.1.1. Quan điểm hiện đại về KT ĐG kết quả học tập, giáo dục theo
hướng phát triển phẩm chất, năng lực HS
a. ĐG phẩm chất, năng lực: ĐG kết quả học tập theo hướng tiếp cận năng
lực cần chú trọng vào khả năng vận dụng sáng tạo tri thức trong những tình huống
ứng dụng khác nhau.
b. Định hướng KT, ĐG theo hướng tiếp cận năng lực HS
KT ĐG kết quả học tập của HS theo hướng tiếp cận năng lực tập trung vào
các định hướng sau:
- Chú trọng ĐG quá trình nhằm mục đích phản hồi điều chỉnh quá trình dạy
học.
- Chuyển từ chủ yếu ĐG kiến thức, kĩ năng sang ĐG năng lực của người
học.
- Chuyển ĐG từ một hoạt động gần như độc lập với quá trình dạy học
sang việc tích hợp ĐG vào quá trình dạy học.
4
- Tăng cường sử dụng công nghệ thông tin trong KT, ĐG.
c. Nội dung ĐG
- Phẩm chất chủ yếu: yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm.
- Năng lực chung: tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và
sáng tạo;
- Năng lực đặc thù: ngôn ngữ, tính toán, khoa học, công nghệ, tin học, thẩm mĩ,
thể chất.
d. Một số nguyên tắc của KT ĐG theo hướng phát triển phẩm chất,
năng lực HS: Đảm bảo tính toàn diện và linh hoạt, tính phát triển HS; ĐG trong
bối cảnh thực tiễn; phù hợp với đặc thù môn học.
1.2.1.2. Quy trình KT, ĐG theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực HS
Tuỳ thuộc vào đối tượng ĐG, cấp độ và phạm vi ĐG mà mỗi loại hình ĐG
sẽ được tiến hành theo những bước khác nhau. Có 9 bước trong Quy trình KT,
ĐG theo định hướng phát triển năng lực HS.
1.2.1.3. Định hướng ĐG kết quả giáo dục theo hướng phát triển phẩm
chất, năng lực HS
Vận dụng kết hợp nhiều hình thức đánh giá (ĐG quá trình, ĐG định kỳ),
nhiều phương pháp đánh giá (quan sát, ghi lại quá trình thực hiện, vấn đáp, trắc
nghiệm khách quan, tự luận, KT viết, bài tập thực hành, các dự án/sản phẩm học
tập, thực hiện nhiệm vụ thực tiễn,...) và vào những thời điểm thích hợp.
1.2.2. Sử dụng hình thức, phương pháp KT ĐG kết quả học tập trong
dạy học, giáo dục HS THPT
1.2.2.1 ĐG thường xuyên (ĐGTX)
a. Nội dung ĐGTX: ĐGTX tập trung vào các nội dung sau
- Sự tích cực, chủ động của HS trong quá trình tham gia các hoạt động
học tập, rèn luyện được giao.
- Sự hứng thú, tự tin, cam kết, trách nhiệm của HS khi thực hiện các hoạt
động học tập cá nhân.
- Thực hiện các nhiệm vụ hợp tác nhóm.
b. Thời điểm ĐGTX: Thực hiện linh hoạt trong quá trình dạy học và giáo
dục, không bị giới hạn bởi số lần ĐG.
c. Người thực hiện ĐGTX: Đối tượng tham gia ĐGTX rất đa dạng, bao gồm:
GV ĐG, HS tự ĐG, HS ĐG chéo, phụ huynh ĐG và đoàn thể, cộng đồng ĐG.
d. Phương pháp, công cụ ĐGTX