Một số biện pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ mẫu giáo nhỡ 4-5
tuổi trong trường mầm non
1/21
ĐẶT VẤN ĐỀ
Ô nhiễm môi trường là vấn đề cấp bách mang tính toàn cầu. Trước
thực trạng ô nhiểm môi trường ngày càng cao, nên để bảo vệ môi trường con
người phải thực hiện nhiều biện pháp khác nhau trong đó biện pháp giáo dục
bảo vệ môi trường được xem là có hiệu quả, nhất là giáo dục bảo vệ môi trường
ở lứa tuổi Mầm non. Vì lứa tuổi này dễ hình thành những nề nếp, thói quen tạo
cơ sở cho việc hình thành nhân cách tốt đẹp.
Việc giáo dục bảo vệ môi trường trong trường mầm non được xác định là một
trong các nhiệm vụ quan trọng, được tiến hành trong quá trình hình thành và
phát triển toàn diện nhân cách trẻ. Trẻ nhỏ, đặc biệt là lứa tuổi mầm non, thường
là những nạn nhân đầu tiên của tình trạng môi trường ô nhiễm. Cơ thể non nớt
của trẻ dễ bị tổn thương hơn người lớn trước những tác động do con người gây
ra đối với môi trường Trên thực tế, trẻ em có khoẻ mạnh hay không là do tác
động của môi trường. Môi trường có tốt, có trong lành thì sức khoẻ của trẻ mới
được đảm bảo.Vì vậy, ngay từ khi còn nhỏ, trẻ phải có ý thức bảo vệ môi trường
xã hội và môi trường cho bản thân. Muốn trẻ có được ý thức đó thì chúng ta
phải cung cấp cho trẻ những hiểu biết về môi trường. Trong quá trình giảng dạy
người giáo viên phải thường xuyên tìm ra phương pháp giáo dục phù hợp với
từng bài dạy, từng chủ đề có được một hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường
đạt kết quả cao và phát huy được tính tích cực của trẻ. Nhằm vận dụng những
kiến thức và kỹ năng vào giữ gìn, bảo tồn, sử dụng môi trường đảm bảo bền
vững cho cả hiện tại và tương lai.
Đối với giáo dục Mầm Non cung cấp cho trẻ hiểu biết ban đầu về môi trường
sống của bản thân nói riêng và con người nói chung. Để trẻ biết cách sống tích
cực với môi trường nhằm đảm bảo sự phát triển lành mạnh về cơ thể và trí tuệ.
Việc cho trẻ làm quen với môi trường xung quanh có ý nghĩa rất quan trọng, nó
cung cấp cho trẻ vốn tri thức đầu tiên về xã hội, con người, thiên nhiên và là
nguồn gốc để hình thành ở trẻ tâm hồn và tình cảm của con người. Nó dẫn dắt
trẻ vào một cuộc sống, một cộng đồng, một nền văn hóa cụ thể, một thế giới
nhân văn.
Một số biện pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ mẫu giáo nhỡ 4-5
tuổi trong trường mầm non
2/21
Vì vậy ngay từ khi ở lúa tuổi mầm non trẻ phải có ý thức bảo vệ môi
trường xã hội và môi trường cho bản thân.
Trẻ ở lứa tuổi mẫu giáo, với sức khỏe mong manh và trí tuệ còn non nớt nên rất
dễ bị ảnh hưởng của các tác nhân môi trường. Mặt khác các con chính là “ thế
giới ngày mai”. Ngay từ bây giờ phải biết cách bảo vệ, chăm sóc nuôi dưỡng
trẻ và cái thế giới đẹp đẽ của tuổi thơ. Ở lứa tuổi mẫu giáo cần xác định và hình
thành nhân cách cho trẻ. Lòng yêu thiên nhiên, bảo vệ và chăm sóc thiên nhiên
là một nét đẹp của nhân cách trẻ. Vì thế ngay từ lứa tuổi này, thông qua các môn
học, các hoạt động vui chơi trẻ gần gũi với thiên nhiên, từ đó hình thành ở trẻ
lòng yêu thiên nhiên, thói quen bảo vệ môi trường bằng đôi bàn tay bé nhỏ và
trí tuệ non nớt của mình. Giáo dục bảo vệ môi trường được đưa vào các hoạt
động hằng ngày nhằm củng cố và hệ thống hoá các kinh nghiệm mà trẻ đó tích
luỹ được trong cuộc sống hàng ngày, trong lúc trẻ quan sát, học tập, vui chơi và
lao động, chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ, tuy nhiên cũng hạn chế trong việc tìm
hiểu quan sát về môi trường thiên nhiên, hoạt động ngoài trời.
Giáo dục bảo vệ môi trường nhằm giúp cho giáo viên có kiến thức về môi
trường, ô nhiểm môi trường. Giáo viên phải là người làm gương cho trẻ, luôn
có ý thức hướng dẫn và nhắc nhở trẻ kiên trì thực hiện những việc làm hằng
ngày có ý nghĩa bảo vệ môi trường và giáo dục trẻ biết yêu quý gần gũi với
môi trường. Mỗi một giáo viên là một tuyên truyền viên về giáo dục bảo vệ
môi trường trong nhà trường, các bậc Phụ huynh và cộng đồng. Là giáo viên
phụ trách lớp mẫu giáo nhỡ 4- 5 tuổi năm học 2016- 2017 qua tình hình thực
tế tại lớp của trẻ, để giúp hình thành ý thức bảo vệ môi trường trong trẻ , nên
tôi đã chọn đề tài “Một số biện pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho
trẻ mẫu giáo nhỡ 4-5 tuổi trong trường mầm non”
Một số biện pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ mẫu giáo nhỡ 4-5
tuổi trong trường mầm non
3/21
GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. CƠ SƠ LÝ LUẬN
Giai đoạn trước tuổi học là giai đoạn rất quan trọng trong cuộc đời của
trẻ. Chính trong giai đoạn này trẻ phát triển rất nhanh cả về thể chất và trí tuệ,
hình thành và phát triển mạnh những năng lực khác nhau, đặt cơ sở nền móng
cho phát triển nhân cách của trẻ. Giai đoạn này ở trẻ đó hình thành những
phẩm chất rất quan trọng và sâu sắc của con người, mặc dù cũng ở dạng ngây
thơ và đơn giản như tính thật thà, công bằng, tính trách nhiệm, quí trọng lao
động, tự hào và yêu thiên nhiên xung quanh. Thái độ của trẻ với cái chưa
quen thuộc hoặc chưa biết được hình thành ngay từ tuổi ấu thơ, ở trẻ luôn đầy
ắp sự tìm tòivà hăm hở khám phá, chất vấn không ngừng. Xuất phát từ mục
tiêu của giáo dục môi trường, từ đặc điểm phát triển tâm-sinh lý của trẻ mẫu
giáo chúng ta cần phải bắt đầu hình thành các cơ sở cho văn hoá môi trường
của trẻ .Trong giai đoạn này ở trẻ tích luỹ các ấn tượng cảm xúc, các hình ảnh
và biểu tượng rực rỡ đầu tiên về thiên nhiên, đặt nền tảng cho quan hệ và thái
độ đúng đắn với môi trường xung quanh và định hướng trong môi trường đó.
Các nghiên cứu tâm lý đó chỉ ra rằng ở giai đoạn mẫu giáo sự phát triển các
hình thức tri giác và nhận thức thế giới xung quanh, phát triển tư duy hình
ảnh, tưởng tượng có vai trò đặc biệt quan trọng. Tưởng tượng của trẻ phong
phú. Trẻ nhiều khi không phân biệt được gianh giới giữa tưởng tượng và sự
thật. Tri giác thiên nhiên và sự đa dạng của nó gợi ở trẻ những cảm xúc như
sự vui sướng, thích thú, ngạc nhiên và từ đó hình thành và phát triển tình cảm
thẩm mỹ, tính nhân đạo, lòng vị tha, sự nhậy cảm và tinh thần trách nhiệm đối
với thiên nhiên xung quanh. Những nét tính cách đó làm cho tâm hồn trẻ trở
lên phong phú và hình thành ý thức đối với thiên nhiên và con người.
Trên cơ sở đó hình thành cho trẻ kỹ năng thói quen tốt biết sắp xếp đồ
dùng đồ chơi trong lớp và ngoài trời gọn gàng ngăn nắp, biết bỏ rác đúng nơi
quy định, biết chăm sóc cây xanh và chăm sóc các con vật nuôi … Hình thành
cho trẻ thái độ thiện cảm bảo vệ môi trường, đồng thời có phản ứng đối với
các hành vi xấu như: Vứt rác bừa bãi nơi công cộng, dẫm đạp cây xanh, thảm
cỏ, hoa nơi công cộng …
Bên cạnh giúp cho các bậc cha mẹ và cộng đồng có kiến thức cơ bản về giáo
dục bảo vệ môi trường và tích cực tham gia các hoạt động làm “xanh-sạch-đẹp”
môi trường và làm gương cho trẻ, giáo dục trẻ có ý thức bảo vệ môi trường.
Một số biện pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ mẫu giáo nhỡ 4-5
tuổi trong trường mầm non
4/21
II. CƠ SỞ THỰC TIỄN
1. Đặc điểm chung
- Trường đạt chuẩn quốc gia mức độ 1, 5 năm liên tục đạt danh hiệu tập thể lao
động xuất sắc cấp thành phố. Đạt cờ thi đua xuất sắc dẫn đầu Thành Phố và
được nhận Bằng khen của Thủ tướng Chính Phủ năm học 2013 – 1014.
- Trường có đầy đủ đồ dùng, đồ chơi và cơ sở vật chất phục vụ chăm sóc giáo
dục trẻ, các trang thiết bị thực hiện công tác giáo dục cho trẻ của trường cũng
được đầu tư tương đối đầy đủ.
- Lớp có 47 học sinh trong đó có 23 trẻ gái và 24 trẻ trai, có 3 giáo viên phụ
trách đạt trình độ chuẩn sư phạm mầm non
2. Thuận lợi:
- Trường có khuôn viên với nhiều cây xanh tạo quang cảnh sư phạm luôn xanh-
sạch – đẹp.
- Khung cảnh sư phạm trong và ngoài lớp luôn đảm bảo sạch sẽ , trường có cô
lao công làm nhiệm vụ vệ sinh quang cảnh trường học.
- Ban giám hiệu nhà trường, cũng như tổ chuyên môn luôn động viên, khích lệ,
gợi ý lồng ghép tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường vào các hoạt động hàng
ngày. Nhà trường luôn quan tâm tổ chức, bồi dưỡng cho các chị em giáo viên đi
học bồi dưỡng về bảo vệ môi trường . Trang bị đầy đủ các trang thiết bị dạy học
cho giáo viên.
- Đồng nghiệp được phân công cùng lớp tôi là những giáo viên có trình độ
chuyên môn đạt trên chuẩn Sư phạm mầm non, trẻ, nhiệt tình, năng động và
sáng tạo trong công việc.
- Phụ huynh nhiệt tình ủng hộ giáo viên trong việc dạy dỗ trẻ và thường xuyên
ủng hộ những nguyên vật liệu để làm đồ dùng dạy học và đồ chơi cho trẻ.
- Bản thân tôi cũng luôn cố gắng tìm tòi, học hỏi các bạn bè đồng nghiệp, hay
trên sách giáo khoa để có những tiết học lồng ghép giáo dục bảo vệ môi trường
vào các tiết học cho phù hợp và hấp dẫn, gây hứng thú với trẻ .
2. Khó khăn
- Các cháu ở độ tuổi mầm non chưa nhận thức đầy đủ về bảo vệ môi trường
Một số biện pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ mẫu giáo nhỡ 4-5
tuổi trong trường mầm non
5/21
III. CÁC BIỆN PHÁP THỰC HIỆN
1. Tạo môi trường học tập, rèn luyện cho trẻ:
Cùng với toàn ngành thực hiện chủ đề năm học xây dựng trường học thân
thiện học sinh tích cực. Thì việc tạo môi trường sư phạm trong phòng học, môi
trường xung quanh cũng là một chuyên đề mà tôi chú trọng trong năm học này.
Tôi luôn chú ý vệ sinh trong phòng học, đồ dùng đồ chơi được sắp xếp gọn
gàng, ngăn nắp, từng góc riêng biệt mỗi kệ góc tôi đều làm mới, để hấp dẫn trẻ,
tạo cảm giác hứng thú cho trẻ. Đặc biệt là góc thiên nhiên được trang trí và trồng
nhiều cây cảnh để tạo cho trẻ một không gian xanh, để mỗi ngày trẻ có thể tự
mình chăm sóc cây xanh, qua đó giáo dục trẻ biết yêu và bảo vệ cây xanh. Qua
hoạt động này kích thích trẻ yêu lao động, tạo tình cảm của trẻ với thế giới tự
nhiên, gần gũi và thân mật, đó trở thành thói quen ở trẻ.
Tôi luôn tận dụng diện tích phòng học, chú ý bố trí sắp xếp đồ dùng đồ chơi để
tạo môi trường học và thoải mái cho trẻ. Môi trường cho trẻ hoạt động phù hợp,
đa dạng, phong phú , sẽ gây hứng thú cho trẻ và cô giáo. Góp phần hình thành
và nâng cao mối quan hệ thân thiện giữa cô giáo với trẻ, giữa trẻ với trẻ. Môi
trường cho trẻ hoạt động luôn đảm bảo an toàn và vệ sinh.
Cũng đối với kệ góc đồ chơi đầu tuần tôi thường tổ chức cho trẻ thi đua lau dọn,
sắp xếp đồ chơi gọn gàng. Nhờ vậy, qua mỗi lần tổ chức hoạt động vui chơi trẻ
chơi xong thường dọn đồ chơi gọn gàng và sắp xếp ngăn nắp.
Trong lớp có thùng rác, để vào nơi quy định của lớp, sau mỗi giờ nêu tiêu chuẩn
bé ngoan xong, tôi thường nhắc nhở, động viên trẻ sau khi ăn quà vặt nên vứt
rác vào thùng rác để giữ vệ sinh chung và trẻ thực hiện tốt, nhất là sau hoạt động
tạo hình xé dán, trong lớp không còn mảnh giấy vụn nào rơi xuống
Tôi luôn đảm bảo vệ sinh lớp tốt. Nhằm rèn luyện cho trẻ thói quen và kỹ năng
sống vệ sinh, văn minh và có ý thức giữ gìn vệ sinh chung trong cuộc sống hàng
ngày.
VD: Khi thực hiện chủ đề “Thực vật “ tôi đã tạo trong lớp có các góc hoạt động
với nhiều đồ dùng, đồ chơi, tranh ảnh về thực vật. Trẻ được chơi, được xem
sách, được vẽ, xé dán, được so sánh, phân loại…. Các loài cây khác nhau. Xung
quanh sân trường có nhiều cây, hoa ,…trẻ được quan sát sự thay đổi theo ngày,
theo mùa của các lá trên cùng một cây hoặc tìm ra sự giống nhau và khác nhau
giữa cây này với cây kia, cây hoa với cây ăn quả, cây bóng mát. Trẻ sẽ được
hình thành và rèn luyện các kỹ năng chăm bón cây, tưới nước, xới đất cho cây,
khi nào thì cần tưới nước cho cây…Như vậy, sẽ tạo điều kiện hoạt động của trẻ
