PHẦN A: ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Sự cần thiết của vấn đề
Tại Việt Nam, bạo lực học đường hiện nay đang là vấn đề rất nghiêm
trọng. Theo một số liệu của Bộ Giáo dục và Đào tạo, chỉ trong một năm học,
toàn quốc xảy ra gần 1600 vụ học sinh đánh nhau trong và ngoài trường học. Số
liệu này cho thấy, tình trạng bạo lực học đường đang là vấn đề nhức nhối tại mọi
cấp học, lớp học với mức độ gia tăng ngày càng cao và hậu quả ngày càng lớn.
Mầm non là bậc học nhỏ nhất trong các bậc học, ở đây trẻ mầm non phụ
thuộc hoàn toàn vào người lớn, ít có trường hợp trẻ mầm non đánh nhau, có
chăng cũng không đến mức độ nghiêm trọng. Điều mà các bậc phụ huynh và xã
hội quan tâm trong trường mầm non là vấn đề bạo hành trẻ em, nghĩa là trẻ em
đến trường mầm non bị đánh, quát, áp lực về tinh thần,… ảnh hưởng lâu dài đến
sự phát triển của đứa trẻ sau này.
Ở nước ta, trong những năm gần đây, dư luận xã hội lên tiếng khá nhiều
về bạo lực học đường hay bạo hành trẻ em, với những lo ngại về sự đa dạng và
mức độ nguy hiểm của hành vi này. Thực chất, bạo lực học đường hay bạo hành
trẻ em không phải là một vấn đề mới, nhưng càng ngày, mức độ và tính chất của
hành vi càng nguy hiểm, phức tạp hơn. Trên các phương tiện thông tin đại chúng
liên tục đưa tin về các vụ giáo viên ngược đãi học sinh từ mẫu giáo cho đến đại
học như: vụ việc “bảo mẫu” hành hạ dã man một cháu nhỏ tại cơ sở mầm non
chủ yếu là diễn ra ở các trường tư thục trên cả nước.
Chính sự cấp bách trên, để quản lí tốt trường mầm non, phòng chống bạo
lực học đường, bạo hành trẻ em dưới mọi hình thức. Là cán bộ quản lí, tôi lựa
chọn “Kinh nghiệm đổi mới trong quản lý phòng chống bạo lực học đường
tại trường Mầm non B Hưng Phú, năm học 2019-2020” để nghiên cứu và áp
dụng trong thực tiễn công tác của mình.
2. Tổng quan về sáng kiến
* Cơ sở lý luận
Bạo lực học đường là những hành vi thô bạo, ngang ngược, bất chấp công
lý, đạo lý, xúc phạm trấn áp người khác gây nên những tổn thương về tinh thần
và thể xác diễn ra trong phạm vi trường học. Bạo lực học đường bao gồm các
hành vi bạo lực về thể chất, gồm đánh nhau giữa các học sinh hoặc các hình phạt
thể chất của nhà trường; bạo lực tinh thần, bao gồm cả việc tấn công bằng lời
nói. Ở trường mầm non thì bạo lực học đường thuộc dạng bạo hành trẻ mầm
non. Vậy bạo hành trẻ em là gì?
Theo định nghĩa của Tổ chức Sức khỏe Thế giới (WHO), bạo hành trẻ em
bao gồm tất cả những hành vi đối xử tệ bạc về thể chất hay tinh thần, xâm hại
tình dục, lợi dụng hay bỏ bê, dẫn đến nguy hại hay khả năng nguy hại đối với
sức khỏe, nhân phẩm, hay sự phát triển của đứa trẻ. Bạo hành có thể được thực
hiện bởi cha mẹ, người trông nom, hay một đứa trẻ lớn hơn,…v…v.
Bạo hành trẻ em là một vấn nạn mang tầm quốc tế, xảy ra từng ngày từng
giờ, ở mọi quy mô lớn nhỏ. Bất kỳ ai cũng có khả năng trở thành nạn nhân hay
người bạo hành, dù họ sống trong nền văn minh nào, địa vị ra sao. Dù không có
một câu chuyện nào là hoàn toàn giống hệt nhau, một điều chắc chắn là bạo
hành sẽ để lại hậu quả trầm trọng cho trẻ em, cộng đồng và xã hội.
Có nhiều dạng bạo hành trẻ em như bạo hành thể chất, bạo hành tâm lí,
bạo hành tình dục, bỏ bê và lạm dụng trẻ em. Trong phạm vị sáng kiến kinh
nghiệm này, tôi tập trung nghiên cứu những giải pháp phòng chống bạo hành về
thể chất và tâm lí trẻ em.
Từ những tình huống thực tiễn trên, các ngành, các cấp mà chủ yếu là các
nhà quản lý giáo dục luôn quan tâm đến việc phòng, chống bạo lực học đường
trong trường học và bạo hành trẻ em trong các cơ sở giáo dục mầm non là một
trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm phát triển nền giáo dục nước nhà.
* Cơ sở pháp lý
Những năm gần đây, do vấn nạn bạo lực học đường ngày càng gia tăng.
Các cấp, các ngành tăng cường công tác quản lí nhà nước về phòng chống bạo
lực học đường, nên ban hành nhiều văn bản chỉ đạo cụ thể:
Bộ Giáo dục và Đào tạo có ra Chỉ thị số 993/CT-BGDĐT ngày 12 tháng 4
năm 2019 về việc tăng cường giải pháp phòng, chống bạo lực học đường trong
cơ sở giáo dục; Kế hoạch số 558/KH-BGDĐT ngày 10 tháng 7 năm 2019, kế
hoạch phòng chống bạo lực học đường trong các cơ sở giáo dục mầm non, giáo
dục phổ thông, giáo dục thường xuyên năm 2019 và một số văn bản hướng dẫn
về công tác này.
Thực hiện chỉ đạo các cấp về phòng chống bạo lực học đường, trường
Mầm non B Hưng Phú cũng ban hành kế hoạch phòng chống bạo lực học đường
và vi phạm pháp luật theo từng năm học và kế hoạch thực hiện chuyên đề “Đẩy
mạnh phòng, chống bạo hành trẻ em trong nhà trường”.
* Thực trạng của vấn đề
Bạo hành trẻ em không còn là vấn đề mới mẻ trong những năm gần đây.
Mooix mỗi một vấn đề, một vụ việc bạo hành được phát hiện là hồi chuông cảnh
báo cho môi trường giáo dục thiếu an toàn, thiếu lành mạnh. Mặc dù được nhắc
nhỡ, cảnh báo thường xuyên nhưng tình trạng bạo hành trẻ em trong các cơ sở
giáo dục mầm non vẫn còn xảy ra và có chiều hướng gia tăng. Điển hình một số
vụ bạo hành trẻ em xảy ra vào năm 2017 và 2018:
Tháng 3/ 2017, Gò Vấp, một điểm giữ trẻ đã bị Tổ công an đình chỉ do
bạo hành trẻ em. Trước đó, trên mạng xã hội đã xôn xao một clip ghi lại hình
ảnh 2 bảo mẫu bắt các bé nằm ngửa và đổ thức ăn vào miệng, đánh đập, quát
tháo trẻ rất thô bạo.
Ngày 21/5, mạng xã hội xuất hiện clip bảo mẫu bóp miệng, lấy khăn đắp
lên rồi đập vào mặt trẻ, và có những lời lẽ hăm doạ khi trẻ có biểu hiện ăn chậm.
Sự việc được xác định xảy ra ở nhóm trẻ tư thục Mẹ Mười trên đường Thái Thị
Bôi (quận Thanh Khê, Đà Nẵng)
Ngày 25/7, trên mạng xã hội, một tài khoản chia sẻ hình ảnh và thông tin
một bé gái bị thâm sưng một bên má được cho là do cô giáo đánh. Khuôn mặt
cháu bé sưng, bên má phải sưng, thâm tím. Quan sát qua camera của nhà trẻ cho
thấy, cháu bị cô giáo kẹp cổ và tát liên tiếp vào mặt. Một số nguồn tin cũng cho
hay, cô còn lấy dép đánh từ trên lưng xuống dưới chân cháu và và dọa, nếu cháu
nói ra sẽ bị cắt lưỡi.
Khoảng tháng 8/2018, một clip giáo viên mầm non nhồi nhét trẻ thô bạo
trong giờ ăn ở Hà Nội cũng gây bức xúc dữ dội trong dư luận. Nguyên nhân trận
đòn chỉ là do cháu khóc khi ăn. Hình ảnh camera ghi lại cảnh nữ giáo viên mặc
bộ quần áo màu tím, liên tục nhồi nhét thức ăn vào miệng bé trai khi bé nôn và
khóc. Khi cháu bé nhè ra và khóc do bị nhồi liên tiếp quá nhiều, cô giáo đã lôi
cháu bé ra góc khuất camera đánh liên tiếp.
Nói chung, bạo hành trẻ em vẫn còn diễn ra mà chưa bao giờ xác định
được điểm dừng. Điều này không chỉ ảnh hướng đến uy tín, chất lượng các cơ
sở giáo dục mầm non mà, làm mất lòng tin của xã về công tác giáo dục và đặc
biệt là ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển nhân cách của đứa trẻ sau này.
3. Tính mới của vấn đề
Nội dung của vấn đề trong sáng kiến đưa ra mặc dù không mới những làm
rõ được một cách sâu sắc về những giải pháp nhằm làm hạn chế tình trạng bạo
hành trẻ em tại các trường mầm non.
PHẦN B: NỘI DUNG
1. Thực trạng
Trường mầm non B Hưng phú được thành lập năm 2014, trong những
năm học vừa qua luôn thực hiện tốt chức năng chăm sóc, giáo dục trẻ. Đội ngũ
cán bộ, giáo viên trẻ, nhiệt tình, năng nổ trong công việc, một số ít giáo viên có
tâm huyết với nghề, nhận thức rõ vấn nạn bạo hành trẻ em là vấn để cần khắc
phục trong công tác chăm sóc, giáo dục trẻ mầm non.
Năm học 2019-2020, trường có 7 lớp mẫu giáo với 242 trẻ thuộc các độ
tuổi 3, 4, 5 tuổi. Trẻ hồn nhiên, năng động, yêu thích đi học.
Điều kiện cơ sở vật chất, đồ dùng đồ chơi đảm bảo theo Thông tư số
01/VBHN-BGDĐT. Các lớp đều có máy vi tính và ti vi để phục vụ công tác
giảng dạy trẻ. 100% trẻ ăn bán trú.
Từ khi thành lập thì nhà trường chưa có xảy ra trường hợp giáo viên bạo
hành trẻ.
Tổng số điểm trưởng là 4 điểm. Trong đó có 3 điểm lẻ và 1 điểm trung
tâm. Việc quản lí các điểm lẻ đôi lúc còn gặp khó khăn, chưa bao quát liên tục
về công tác chăm sóc, giáo dục trẻ cũng như công tác phòng, chống bạo hành trẻ
em.
2. Biện pháp đổi mới trong quản lý phòng chống bạo lực học đường
tại trường Mầm non B Hưng Phú, năm học 2019-2020
2.1. Tuyên truyền về phòng chống hành vi bạo lực tại gia đình.
Nhà trường luôn chủ động trong việc trao đổi thông tin với gia đình trẻ
cũng như chính quyền địa phương để có thể nắm bắt tình hình về điều kiện gia
đình, mối quan hệ xã hội của gia đình trẻ, đặc điểm tâm sinh lí của trẻ để kịp
thời uốn nắn những hành vi có nguy cơ trẻ gây ra bạo lực với bạn, với người
thân hoặc cô giáo.
Ngày nay do điều kiện kinh tế của các gia định tương đối ổn định, đa số
gia đình ít con nên không tránh khỏi sự nuông chiều quá mức về vật chất cũng
như về sở thích của trẻ nên có nhiều trẻ nên tạo cho trẻ một cái vỏ bọc quá cứng
nhắc gây nên tâm lý, ỷ lại, dựa dẫm, chỉ biết hưởng thụ, thiếu sự tôn trọng với
người khác chính vì điều này cũng là nguy cơ dẫn đến đứa trẻ có hành vi bạo
lực.
Cho nên, đội ngũ giáo viên cần tuyên truyền đến các bậc phụ huynh ngoài
cho con cái có cuộc sống vật chất đầy đủ thì cha mẹ hãy là những người bạn
đồng hành trong cả chặng đường làm người của con cái, cần giáo dục trẻ có sự
sẻ chia, thông cảm, tôn trọng người khác. Cần có thái độ phê phán lên án những
hành vi thô bạo và phải có những biện pháp xử lí có tính chất răn đe, để cho đứa
trẻ hiểu và nhận biết sai trái của bản thân.
2.2. Xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện
phòng, chống bạo lực học đường, bạo hành trẻ em
Mầm non là thế hệ tương lai của đất nước, thiết nghĩ muốn trẻ được phát
triển toàn diện, phải tạo được môi trường sống thoải mái, tràn đầy tình yêu
thương, đó là gốc rễ, điều kiện để các em phát triển toàn diện bản thân. Môi
trường giáo dục bao gồm môi trường vật chất và môi trường xã hội.
Trong nhà trường cần xây dựng môi trường vật chất với đầy đủ đồ dùng,
đồ chơi, các đồ dùng, đồ chơi phải có tính mở kích thích được sự hoạt động tích
cực của đứa trẻ. Các đồ dùng, đồ chơi, các vật dụng khác ở trong trường, trong
lớp phải đảm bảo an toàn, không sắt, nhọn, không độc hại,…
Xây dựng môi trường xã hội tích cực, hài hòa. Trong giao tiếp giữa người
lớn với trẻ, người lớn với nhau phải nhẹ nhàng, cởi mở, ôn hòa trong mọi tình
huống. Điều này vừa tạo điều kiện cho đứa trẻ học tập, noi theo mà giúp cho bầu
không khí tâm lí thoải mái, phát huy được hết khả năng của mỗi cá nhân trong
công việc của mình.
2.3. Bồi dưỡng, nâng cao năng lực cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên,
người lao động trong công tác phòng chống bạo lực học đường trong cơ sở
giáo dục.
Bà Nguyễn Ngọc Quỳnh Dao- Trưởng khoa GDMN, ĐH Sài Gòn cho
hay, đạo đức của giáo viên mầm non phải được hình thành từ khi còn là sinh
viên, gần như là “thử lửa” từ chính tháng ngày ngồi trên ghế nhà trường. Lòng
yêu nghề và sự kiên nhẫn cần thiết cũng cần được rèn giũa và bồi đắp ngay từ
khi đang học. Chính lý do này nên theo bà Quỳnh Dao, bất kể một cơ sở mầm
non nào dù tư thục hay công lập khi tuyển chọn giáo viên đều phải chú trọng kỹ
khâu tuyển dụng nhân sự. Đó phải là một người có trình độ chuyên môn nhất
định và phẩm chất đạo đức tốt để có thể “trụ” được với nghề. Nếu không yêu trẻ,
yêu công việc, hệ lụy đáng tiếc chắc chắn sẽ đến từ chính những người giáo viên
như thế.
Áp dựng quan điểm đó vào thực tiễn, trường mầm non B Hưng Phú ngoài
thực hiện các giải pháp về bồi dưỡng, nâng cao năng lực của cán bộ, giáo viên.
Luôn đặc biệt quan tâm giáo dục đạo đức nhà giáo theo tình thần Quyết định số
16/2008/QĐ-BGDĐT ngày 16/4/2008 Quyết định ban hành Quy định về đạo
đức nhà giáo. Đồng thời, quan tâm tạo điều kiện hơn nữa tới sức khỏe tinh thần
của giáo viên bằng cách giảm áp lực cho họ.
Cập nhật và triển khai kịp thời những văn bản qui định về phòng chống
bạo lực học đường đến đội ngũ cán bộ, giáo viên để chủ động áp dụng vào thực
tiễn công tác kịp thời, hiệu quả.
2.4. Tích hợp, lồng ghép nội dung phòng, chống bạo lực học đường vào
nội dung một số hoạt động giáo dục
Nhà trường luôn quan tâm chỉ đạo giáo viên lồng ghép các môn học có
nội dung, kiến thức liên quan đến bạo lực, bạo hành trẻ mầm non vào dạy như
chủ đề nghề nghiệp tổ chức hoạt động về “Nghề giáo viên mầm non”, chủ đề
Bản thân tổ chức hoạt động “Những người bạn thân yêu của bé”, “Những hành
vi đúng-sai, tốt-xấu”... để trẻ nhận thức được những kiểu bạo hành khác nhau,
hậu quả của bạo hành đối với trẻ, đối với bạn, đối với xã hội... Từ đó, hình thành
ở trẻ thái độ lên án nạn bạo hành và góp phần kiểm soát hành vi của trẻ trong
cuộc sống.
