A - PH N M ĐU
Th k XXI - th k c a n n văn minh trí tu , tri th c và kĩ năng c aế ế
con ng i đã và đang quy t đnh năng su t lao đng, t c đ phát tri n kinh tườ ế ế
- xã h i c a m t đt n c. Mu n ti p c n đc nh ng ti n b v t b c c a ướ ế ượ ế ượ
k nguyên m i thì các qu c gia ph i không ng ng đi m i. Hòa trong xu th ế
đó, Vi t Nam đã và đang đi m i m t cách toàn di n và m nh m nh m mau
chóng ti n k p v i các qu c gia khác, h i nh p đc v i qu c t , nh m n mế ượ ế
b t k p th i nh ng ti n b khoa h c công ngh trong s nghi p phát tri n c a ế
đt n c. Đ nh ng b c đi đó ngày m t v ng ch c thì giáo d c đóng vai trò ướ ướ
đc bi t quan tr ng vì: “ Giáo d c đào t o là chìa khóa đ m c a ti n vào ế
t ng lai”.ươ
Vai trò đc bi t quan tr ng c a GD&ĐT đc Đng ta xác đnh t i Đi ượ
h i Đng l n th IX Phát tri n GD&ĐT là m t trong nh ng đng l c
th c đy, ho t đng là đi u ki n đ phát tri n ngu n nhân l c, y u t ế
c b n đ phát tri n xã h i tăng tr ng nhanh và b n v ng”.ơ ưở
Cùng v i công cu c đi m i toàn di n c a đt n c, giáo d c n c ta ướ ư
cũng đã và đang tìm ki m nh ng gi i pháp tiên ti n, đ ti n t i xây d ng m tế ế ế
n n giáo d c hi n đi. M t trong nh ng đi m i c b n, quan tr ng c a giáo ơ
d c Vi t Nam đã làm đc đó là đi m i ch ng trình sách giáo khoa, mà ượ ươ
nhi m v và m c tiêu là đào t o con ng i hi n nay và mai sau, làm ch tri ườ
th c khoa h c và công ngh hi n đi, có t duy sáng t o, có kĩ năng th c hành ư
gi i.
Đi m i ch ng trình sách giáo khoa là đi m i c v n i dung, hình ươ
th c và ph ng pháp gi ng d y. Ch ng trình sách giáo khoa m i giúp h c ươ ươ
sinh chi m lĩnh tri th c m t cách ch đng, sáng t o thông qua các ph ngế ươ
ti n, thi t b , đ dùng d y h c. Vì thi t b - đ dùng d y h c v a là ph ng ế ế ươ
ti n đ chuy n t i thông tin, v a là n i dung c a quá trình truy n th ki n ế
th c, giáo d c t cách, rèn luy n kĩ năng th c hành cho h c sinh. Nó đi u ư
khi n ho t đng nh n th c c a h c sinh t tr c quan sinh đng đn t duy ế ư
tr u t ng. Nó có tác d ng to l n trong vi c phát huy trí tu sáng t o, kích ượ
thích h ng thú trong vi c d y và h c c a th y và trò. Đc bi t thi t b d y ế
h c bao gi cũng cho nh ng k t qu đúng, nó đm b o tính khoa h c, tính ế
sáng t o và tính th m mĩ cao.
Song th c t vi c s d ng thi t b - đ dùng d y h c theo ch ng trình ế ế ươ
sách giáo khoa m i, hi n nay m t s giáo viên đang g p không ít khó khăn,
m t ph n do thi t b - đ dùng d y h c đc trang b còn thi u, ch a đng ế ượ ế ư
b , t n s s d ng ch a cao, m t ph n do giáo viên ch a th t h t b ng ư ư ế
trong quá trình s d ng thi t b - đ dùng d y h c m t cách có hi u qu , t đó ế
1
d n đn tâm lý ng i s d ng. đc bi t là đi v i h c sinh ti u h c nói chung ế
và h c sinh l p 3 nói riêng. Các em b t đu đc ti p c n v i nh ng khái ượ ế
ni m m i t t c các b môn nh : Toán, Ti ng Vi t, Âm nh c, T nhi n & ư ế
xã h i, Mĩ thu t,...Vì v y s d ng thi t b - đ dùng d y h c t t s phát huy ế
đc tính tích c c c a h c sinh, góp ph n nâng cao ch t l ng h c t p.ượ ượ
Là m t cán b qu n lý trong nhà tr ng, đ giúp giáo viên, đc bi t là ườ
giáo viên kh i 3 nâng cao vi c s d ng thi t b - đ dùng d y h c. Do đó tôi ế
đã ch n đ tài: Nâng cao hi u qu s d ng thi t b - đ dùng d y h c nh m ế
tích c c hóa ho t đng h c t p c a h c sinh kh i l p 3” đ nghiên c u, vi t ế
sáng ki n kinh nghi m.ế
B - PH N N I DUNG
I/ C S LÍ LU N:Ơ
Thi t b - đ dùng d y h c là m t ph ng ti n góp ph n nâng cao hi uế ươ
qu gi lên l p, các c p h c nói chung và b c Ti u h c nói riêng.
M c tiêu d y h c b c Ti u h c đã đc kh ng đnh rõ: ượ Ti u h c
đt c s ban đu cho vi c hình thành, phát tri n toàn b nhân cách c a ơ
con ng i, đt n n t ng v ng ch c cho giáo d c ph thông và toàn bườ
h th ng giáo d c qu c dân”.
Đ đt đc m c tiêu này, các tr ng Ti u h c c n ph i đc đi m i ượ ườ ượ
v n i dung, ph ng pháp d y h c, trong nh ng v n đ đi m i v giáo d c ươ
đào t o hi n nay thì đi m i v ph ng pháp d y h c có v trí đc bi t quan ươ
tr ng. Vì ho t đng d y và ho t đng h c là hai ho t đng ch y u c a nhà ế
tr ng. Cu c cách m ng v ph ng pháp giáo d c, ph ng pháp l a ch nườ ươ ươ
n i dung, ph ng pháp d y h c, ph ng pháp s d ng thi t b - đ dùng d y ươ ươ ế
h c (thi t b đc c p và đ dùng t làm có hi u qu ) s đem l i nh ng ế ượ
chuy n bi n tích c c trong giáo d c, đi v i b c Ti u h c là b c h c n n ế
t ng nên vai trò c a vi c đi m i ph ng pháp l i càng có v trí đc bi t quan ươ
tr ng.
Quá trình d y h c Ti u h c th ng b t đu t vi c cung c p nh ng ườ
hình nh c th c a s v t, hi n t ng, trên c s đó d n d n hình thành các ượ ơ
khái ni m, quy t c, ban đu thì th y khó nh ng bi t s d ng thi t b - đ ư ế ế
dùng d y h c m t cách h p lí, khoa h c thì tr nên d hi u, h c sinh kh c
sâu, nh lâu ki n th c. ế
Nhìn chung ph ng pháp tr c quan là ph ng pháp phù h p v i t duyươ ươ ư
v i h c sinh Ti u h c đc s d ng nhi u b c h c này, đó là tr c quan ượ
nghe (nghe ngôn ng , băng ghi âm), tr c quan nhìn (tranh nh, mô hình, v t
m u) và tr c quan nghe nhìn (phim đèn chi u, phim xinê, băng hình) nó phù ế
2
h p v i đc đi m tâm sinh lí l a tu i Ti u h c, t duy c th chi m vai trò ư ế
ch đnh, t duy tr u t ng còn h n ch , ghi nh máy móc. Chính vì v y, khi ư ượ ế
d y cho h c sinh c n ph i đi t tr c quan sinh đng đn t duy tr u t ng... ế ư ượ
S d ng thi t b d y h c trong quá trình d y và h c là con đng k t ế ườ ế
h p ch t ch gi a cái c th và cái tr u t ng, b ng hành đng v t ch t, ượ
b ng ngôn ng bên ngoài đ chuy n thành ngôn ng bên trong, phù h p v i
đc đi m nh n th c c a h c sinh Ti u h c. S d ng thi t b d y h c chính là ế
t o đi u ki n thu n l i đ giáo viên đa d ng hóa các hình th c t ch c d y
h c và ho t đng theo h ng đi m i, tích c c hóa ho t đng c a h c sinh, ướ
cá th hóa ng i h c trong ho t đng h c t p, rèn luy n, phát huy h t tài ườ ế
năng c a m i giáo viên và ti m năng c a h c sinh.
II/ C S TH C TI N:Ơ
Vi c s d ng thi t b d y h c là m t trong nh ng n i dung c a vi c ế
th c hi n ch ng trình sách giáo khoa. Đ th c hi n t t n i dung ch ng ươ ươ
trình sách giáo khoa, ngành Giáo d c nói chung, các tr ng Ti u h c nói riêng ườ
đã đc nhà n c đu t , trang thi t b d y h c r t nhi u nh : “ mô hình, v tượ ướ ư ế ư
m u, v t th c, n ph m, tài li u nghe nhìn, d ng c thí nghi m, tranh
nh,....” Nh ng vi c s d ng thi t b d y h c đó nh th nào? Vào lúc nào? ư ế ư ế
Đi t ng s d ng?.... ượ Đ gi d y đt hi u qu , nh m góp ph n vào đi m i
ph ng pháp d y h c hi n nay ươ L y h c sinh làm nhân v t trung tâm”,
H c đi đôi v i hành”, Lí lu n đi đôi v i th c ti n” là đòi h i c p thi t ế
c a ngành Giáo d c, c a các nhà tr ng, c a giáo viên. ườ
M c dù h ng năm Phòng GD&ĐT TP Thanh Hóa có m l p b i d ng ưỡ
h ng d n s d ng thi t b d y h c cho t t c giáo viên tr c ti p đng d yướ ế ế
các kh i l p. Nh ng vi c s d ng thi t b - đ dùng d y h c đang còn nhi u ư ế
h n ch , ch a quen v i cách nghĩ, cách d y c a giáo viên nên ch t l ng s ế ư ượ
d ng ch a cao, ch a khai thác tri t đ các tính năng s d ng c a nó, vì v y ư ư
hi u qu s d ng thi t b - đ dùng d y h c còn là v n đ nan gi i hi n nay ế
trong các nhà tr ng.ườ
Năm h c 2010 - 2011, Ban giám hi u tr ng Ti u h c Nguy n Văn ườ
Tr i - TP Thanh Hóa, luôn trăn tr , suy nghĩ, tìm ra bi n pháp kh c ph c
nh ng khó khăn, v ng m c trong vi c s d ng thi t b - đ dùng d y h c ướ ế
c a giáo viên. S d ng nh th nào cho th t hi u qu đ nâng cao ch t l ng ư ế ượ
h c t p cho h c sinh, góp ph n xây d ng ngu n l c con ng i trong giai đo n ườ
CNH, HĐH đt n c. ướ
III/ TH C TR NG V VI C S D NG THI T B - Đ DÙNG D Y H C HI N
NAY TR NG TI U H C NGUY N VĂN TR I – TP THANH HÓA. ƯỜ
3
Trong nh ng năm g n đây, Phòng GD&ĐT TP Thanh Hóa cùng v i các
nhà tr ng đã đc bi t coi tr ng vi c s d ng thi t b trong quá trình d y h c,ườ ế
đng th i tăng c ng công tác ch đo, ki m tra vi c s d ng đ dùng d y ườ
h c, nh ng qua th c t : ư ế
Vi c s d ng đ dùng d y h c c a m t s giáo viên hi n nay v n ch a ư
đt hi u qu cao v i nh ng lí do:
* V phía nhà tr ng ườ :
- C s v t ch t còn thi u th n ch a th c s đáp ng nhu c u giáo d cơ ế ư
trong th i kì đi m i, đc bi t là nh ng trang thi t b hi n đi nh máy tính, ế ư
máy chi u , các thi t b tr gi ng...ế ế
- Cán b qu n lí đôi lúc còn l ng l o trong vi c ki m tra, đánh giá cách s
d ng TB-ĐDDH c a giáo viên.
* V phía giáo viên:
- Nh n th c c a m t s giáo viên đang còn ch a xác đnh đúng t m quan ư
tr ng c a vi c s d ng thi t b trong quá trình d y h c theo đúng nghĩa c a nó ế
nên có nh ng đng chí có tâm lí ng i s d ng ho c lúng túng khi s d ng.
- Đi ngũ giáo viên, trình đ không đng đu, đc bi t ph ng pháp d y ươ
h c cũ đã ăn sâu vào ti m th c c a t ng giáo viên, do đó đã nh h ng không ưở
nh đn vi c s d ng thi t b d y h c. (M t s giáo viên cao tu i vi c c p ế ế
nh t, s d ng các thi t b hi n đi ít nhi u còn h n ch .) ế ế
- Giáo viên h u h t d y 10 bu i/tu n không có th i gian nghiên c u tài ế
li u, th i gian chu n b đ dùng, vì v y đã h n ch đn ch t l ng s d ng ế ế ượ
đ dùng d y h c.
- Vi c s d ng TB - ĐDDH m t s ti t ch a đc chu n b k l ng. ế ư ượ ưỡ
* V phía h c sinh:
- Khi s d ng đ dùng d y h c các em r t lúng túng trong thao tác kĩ thu t,
h u h t các em m i quan tâm đn hình th c bên ngoài ch a nhìn th y cái giá ế ế ư
tr bên trong c a b đ dùng.
- Còn có h c sinh ch a mang đy đ các b đ dùng h c t p cá nhân. ư
* V phía Ban giám hi u nhà tr ng: ườ
Qua các đt t p hu n Ban giám hi u đã nh n th c đc t m quan tr ng ượ
và hi u qu c a vi c s d ng thi t b - đ dùng d y h c c a giáo viên trong ế
các ti t d y. Luôn quan tâm đn các ti t d y c a giáo viên s d ng giáo ánế ế ế
đi n t v i vi c ng d ng CNTT và vi c s d ng trang thi t b hi n đi, đ ế
góp ý v thi t k cũng nh nh ng cách s d ng thi t b nh m kh i d y trong ế ế ư ế ơ
giáo viên tinh th n h c h i, khám phá, tìm tòi cách s d ng đ dùng hi u qu
nh t, đng th i luôn giúp giáo viên sáng t o c i ti n thi t b đc c p sao cho ế ế ượ
s d ng th t hi u qu . Ngoài ra, nhà tr ng còn h ng d n giáo viên h ng ườ ướ ưở
4
ng tích c c trong phong trào “T làm đ dùng d y h c” và các kh i l p đã
thi t k đc m t s b đ dùng d y h c t làm có hi u qu cao trong d yế ế ượ
h c. Qua các cu c thi đ dùng d y h c h ng năm, nhà tr ng đc Phòng ườ ượ
GD&ĐT TP x p lo i t t. Đi u đó đã góp ph n không nh trong vi c đi m iế
ph ng pháp d y h c phù h p v i giai đo n hi n nay. Qua th c t ch đo ươ ế
nhà tr ng, tôi cùng các đ/c trong Ban giám hi u đã tìm ra đc m t s gi iườ ượ
pháp đ kh c ph c th c tr ng trên.
IV. NH NG GI I PHÁP KH C PH C TH C TR NG S D NG TB-ĐD D Y H C
NH M TÍCH C C HÓA HO T ĐNG H C T P C A H C SINH KH I L P 3
Nh n th c đc t m quan tr ng c a vi c s d ng TB-ĐDDH trong quá ượ
trình d y h c nên ngay t đu năm h c Ban giám hi u nhà tr ng đã dành ườ
nhi u th i gian b t tay vào nghiên c u và tìm tòi nh ng gi i pháp đ s d ng
thi t b d y h c đc c p và t làm sao cho có hi u qu trong các ti t d yế ượ ế
c a giáo viên. Sau đây là m t s gi i pháp mà tôi đã v n d ng vào th c t ế
trong quá trình ch đo nhà tr ng: ườ
GI I PHÁP 1: Th ng kê, phân lo i, l p danh m c thi t b đc c p ế ượ
kh i 3, xây d ng k ho ch s d ng. ế
Thi t b - đ dùng đc c p ít khi đc giáo viên xem xét tr c và tìmế ượ ượ ướ
hi u cách s d ng c a nó nh th nào đ xây d ng k ho ch th c hi n nên ư ế ế
thi u s ch đng trong quá trình di n gi i hay h ng d n h c sinh chi mế ướ ế
lĩnh ki n th c.ế
Xu t phát t nh ng đnh h ng đi m i hi n nay là coi tr ng và ướ
khuy n khích d y h c trên c s phát huy tính tích c c, ch đng sáng t o,ế ơ
đc l p c a h c sinh. Vi c s d ng thi t b d y h c s là c u n i thi t th c ế ế
nh t gi a ng i d y và ng i h c, giúp cho ng i h c phát tri n t duy, ườ ườ ườ ư
nh n th c theo h ng lôgic, đó là t tr c quan sinh đng đn t duy tr u ướ ế ư
t ng đn th c ti n.ượ ế
Vì v y, đ s d ng đ dùng có hi u qu tôi đã ti n hành th c hi n qua ế
2 n i dung sau:
1. Th ng kê, phân lo i, l p danh m c thi t b đc c p kh i 3: ế ượ
Ti n hành:ế
* B c 1: Th ng kê, phân lo i, l p danh m c các thi t b d y h c đc c p ướ ế ượ
kh i 3 có nh ng lo i thi t b nào. ế
* B c 2: Xác đnh m c đ s d ng theo 3 m c đ S d ng d , s d ngướ
đc, khó s d ng”.ượ
* B c 3: Xác đnh t n s s d ng theo hai m c đ “cao, th p”.ướ
Ví d : Đi v i môn Toán tôi th ng kê, phân lo i nh sau: ư
B ng 1A
5