SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN
=====*=====
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC SƯ PHẠM ỨNG DỤNG
Tên đề tài:
NÂNG CAO NĂNG LỰC MÔ HÌNH HÓA TOÁN HỌC CHO
HỌC SINH THPT QUA CÁC BÀI TOÁN ỨNG DỤNG GTLN, GTNN
CỦA HÀM SỐ TRONG THỰC TẾ.
Lĩnh vực: Toán học.
Tháng 4/2022
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN
TRƯỜNG THPT LÊ VIẾT THUẬT
=====*=====
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC SƯ PHẠM ỨNG DỤNG
Tên đề tài:
NÂNG CAO NĂNG LỰC MÔ HÌNH HÓA TOÁN HỌC CHO
HỌC SINH THPT QUA CÁC BÀI TOÁN ỨNG DỤNG GTLN, GTNN
CỦA HÀM SỐ TRONG THỰC TẾ.
Lĩnh vực: Toán học.
Đồng tác giả:
1. Trần Thị Kim Nhung. Số điện thoại: 0942976673
2. Nguyễn Thị Thanh Mai. Số điện thoại: 0912612667
Tháng 4/2022
MỤC LỤC
Trang
I. MỞ ĐẦU ........................................................................................................ 1
1. Lý do chọn đề tài ................................................................................................. 1
2. Mục đích nghiên cứu ........................................................................................... 6
3. Nhiệm vụ nghiên cứu ........................................................................................... 6
4. Phương pháp tiến hành ........................................................................................ 7
5. Đóng góp đề tài ................................................................................................... 7
II.NỘI DUNG .......................................................................................................... 8
1. Quan niệm về mô hình hóa toán học (MHH TH) ................................................ 8
1.1. Quy trình mô hình hóa .................................................................................. 8
1.2. Quy trình mô hình hóa toán học .................................................................... 8
1.3. Thể hiện năng lực mô hình hóa ở trường THPT ........................................ 13
2. Một số biện pháp sư phạm giúp phát triển năng lực mô hình hóa toán học của
học sinh thông qua việc bài toán ứng dụng GTLN, GTNN của hàm số ở toán
THPT ...................................................................................................................... 14
Biện pháp 1: Rèn luyện kỹ năng chuyển đổi các vấn đề trong tình huống thực
tiễn dưới dạng ngôn ngữ toán học. ......................................................................... 14
Biện pháp 2: Rèn luyện kỹ năng giải các bài toán thực tế bằng quy trình các
bước rõ ràng. ........................................................................................................ 21
Biện pháp 3: Chú trọng các bài toán “gần gũi” và có tính thiết thực trong quá
trình dạy học. ......................................................................................................... 25
a. Bài toán ứng dụng về kinh doanh, sản suất trong cuộc sống ............................. 25
b. Bài toán ứng dụng về chuyển động .................................................................... 28
Biện pháp 4: Rèn luyện kỹ năng xác định được các biến số, tham số liên quan và
mối liên hệ giữa các biến số trong bài toán thực tế. .............................................. 31
a. Xác định mối liên hệ các biến, tham số trong bài toán thực tiễn chứa yếu tố
hình học ( độ dài, diện tích, thể tích) ..................................................................... 32
b. Xác định mối liên hệ các biến, tham số trong bài toán kinh tế. ......................... 35
Biện pháp 5: Chọn cấp độ phù hợp năng lực học sinh. ......................................... 36
Biện pháp 6: Xây dựng thang đánh giá năng lực mô hình hóa thông qua hệ thống
bài tập. .................................................................................................................. 42
Bài tập luyện kỹ năng ........................................................................................ PL-1
Biện pháp 7: Tăng cường trải nghiệm cho học sinh thông qua các hoạt động
STEM ..................................................................................................................... 46
3. Thực nghiệm sư phạm ........................................................................................ 48
3.1. Mục đích thực nghiệm .................................................................................... 48
3.2. Phương pháp thực nghiệm ............................................................................. 48
3.2.1. Chọn trường thực nghiệm .................................................................. 48
3.2.2. Bố trí thực nghiệm ............................................................................. 48
3.3. Kết quả thực nghiệm ...................................................................................... 48
3.4. Nhận xét đánh giá ........................................................................................... 49
3.4.1. Kết quả về mặt định lượng ............................................................... 49
3.4.2. Kết quả về mặt định tính .......................................................................... 49
III.KẾT LUẬN ....................................................................................................... 50
1. Ý nghĩa của đề tài ....................................................................................... 50
2. Đề xuất và kiến nghị ................................................................................... 50
TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................................... PL-22
Một số sản phẩm tiết 10-Hình học 12: Chủ đề STEM: Chủ đề KHỐI ĐA DIỆN
ở trường THPT Lê Viết Thuật .......................................................................... PL-18
1
I. MỞ ĐẦU
1.Lý do chọn đề tài
Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể môn Toán (Ban hành kèm
theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26 tháng 12 năm 2018 của Bộ
trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo) đã nêu rõ về đặc điểm môn toán:
“Toán học ngày càng có nhiều ứng dụng trong cuộc sống, những kiến
thức và kĩ năng toán học cơ bản đã giúp con người giải quyết các vấn đề
trong thực tế cuộc sống một cách có hệ thống và chính xác, góp phần thúc
đẩy xã hội phát triển.
Môn Toán ở trường phổ thông góp phần hình thành và phát triển các phẩm
chất chủ yếu, năng lực chung và năng lực toán học cho học sinh; phát triển kiến
thức, kĩ năng then chốt và tạo cơ hội để học sinh được trải nghiệm, vận dụng
toán học vào thực tiễn; tạo lập sự kết nối giữa các ý tưởng toán học, giữa Toán
học với thực tiễn, giữa Toán học với các môn học và hoạt động giáo dục khác,
đặc biệt với các môn Khoa học, Khoa học tự nhiên, Vật lí, Hoá học, Sinh học,
Công nghệ, Tin học để thực hiện giáo dục STEM.
Nội dung môn Toán thường mang tính logic, trừu tượng, khái quát. Do đó, để
hiểu và học được Toán, chương trình Toán ở trường phổ thông cần bảo đảm sự
cân đối giữa “học” kiến thức và “vận dụng” kiến thức vào giải quyết vấn đề cụ
thể”.
Và đã xác định mục tiêu dạy học toán chủ yếu:
Hình thành và phát triển năng lực toán học bao gồm các thành tố cốt lõi sau:
năng lực tư duy và lập luận toán học; năng lực mô hình hoá toán học; năng lực
giải quyết vấn đề toán học; năng lực giao tiếp toán học; năng lực sử dụng công
cụ, phương tiện học toán.
Góp phần hình thành và phát triển ở học sinh các phẩm chất chủ yếu và năng
lực chung theo các mức độ phù hợp với môn học, cấp học được quy định tại
Chương trình tổng thể.
Có kiến thức, kĩ năng toán học phổ thông, cơ bản, thiết yếu; phát triển khả
năng giải quyết vấn đề có tính tích hợp liên môn giữa môn Toán và các môn học
khác tạo cơ hội để học sinh được trải nghiệm, áp dụng toán học vào thực tiễn.