CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
Kính gửi : Phòng giáo dục thành phố Tam Điệp
Tôi (hoặc Chúng tôi) ghi tên dưới đây:
TT Họ và
tên
Ngày tháng
năm sinh
Nơi
công tác
Chức
vụ
Trình độ
chuyên môn
Tỷ lệ (%) đóng góp vào
việc tạo ra sáng kiến
1 Hoàng
Thị Kim
Ánh
29/05/1981 Trường
THCS
Yên
Sơn
Giáo
viên
Đại học toán 100 %
I. TÊN SÁNG KIẾN, LĨNH VỰC ÁP DỤNG
1. Tên sáng kiến: Một số biện pháp giúp học sinh phát triển tư duy
khi giải các bài toán về phân số
2. Lĩnh vực áp dụng: Áp dụng cho dạy học môn toán ở trường THCS
liên quan đến các bài toán về phân số. Góp phần đổi mới và nâng cao hiệu quả
trong giờ học môn toán của học sinh, góp phần nâng cao chất lượng dạy học
môn toán nói chung và chất lượng dạy học ở THCS nói riêng.
II. NỘI DUNG SÁNG KIẾN
1. Đặt vấn đề
Việc đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục, đào tạo nước ta đang đặt
ra yêu cầu cấp thiết. Văn kiện Đại hội XI của Đảng xác định: “Phát triển giáo
dục là quốc sách hàng đầu. Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam
theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc
tế, trong đó, đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán
1
bộ quản lý là khâu then chốt. Tập trung nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo,
coi trọng giáo dục đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành, khả
năng lập nghiệp...”
Chính vì thế, yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học có ý nghĩa hết sức
quan trọng đối với nước ta trong thời kỳ mới. Việc đổi mới phương pháp dạy
học không chỉ ở những bộ môn được coi là quan trọng, chính yếu mà đòi hỏi đổi
mới phải đồng bộ ở tất cả các môn, trong đó có môn toán học.
Toán học cũng như các môn học khác, có vai trò tác động đến con người
không chỉ về trí tuệ mà còn cả về tư tưởng, tình cảm. Bên cạnh đó, còn góp phần
xây dựng con người phát triển hoàn thiện về: “ĐỨC-TRÍ-THỂ-MĨ”.
Tuy nhiên thực trạng của việc dạy và học trong nhà trường phổ thông hiện
còn những tồn tại là nội dung của nhiều bài giảng đặc biệt là toán học rất khô
khan nên chưa tạo được hứng thú học đối với học sinh, vẫn còn nội dung
chương trình và phương pháp dạy học chưa phù hợp, chưa đáp ứng được yêu
cầu môn học đề ra. Giáo viên dạy toán chưa phát huy hết thế mạnh của bộ môn,
chưa tạo được nhiều hứng thú học tập trong giờ học nên vẫn còn để học sinh rơi
vào tình trạng thụ động, chưa phát huy được tính tích cực của học sinh làm cho
không khí học tập mệt mỏi, làm cho giờ học trở nên khô khan, nặng nề.
Từ thực tế giảng dạy toán ở trường THCS, từ thực trạng học tập của học
sinh tôi đã đi sâu tìm hiểu và nắm bắt được nguyện vọng của các em, tôi nhận
thấy tích hợp liên môn toán với các môn học khác vừa đảm bảo tính chặt chẽ
trong lô gic toán học vừa giúp học sinh hiểu biết nhiều kiến thức khoa học, biết
liên hệ thực tế… kích thích tính sáng tạo, hứng thú học tập cho học sinh. Chính
vì vậy tôi đã nghiên cứu và mạnh dạn đưa ra đề tài “Một số biện pháp giúp học
sinh phát triển tư duy khi giải các bài toán về phân số”. Tôi hi vọng đề tài
nghiên cứu của tôi cũng là tài liệu để các đồng nghiệp tham khảo nhằm góp
phần đổi mới phương pháp dạy học toán ở trường trung học cơ sở, nâng cao chất
lượng dạy - học của bộ môn.
2
2. Giải pháp
2.1.Giải pháp cũ thường làm
- Yên Sơn là một xã miền núi của thành phố Tam Điệp tỉnh Ninh Bình,
điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn nhưng Đảng bộ và chính quyền địa ph-
ương luôn quan tâm chăm lo đến sự nghiệp giáo dục.
- Cơ sở vật chất của nhà trường cơ bản đã đáp ứng đủ nhu cầu cho việc
giảng dạy. Trang thiết bị phục vụ cho việc dạy và học được Phòng giáo dục, Sở
giáo dục và địa phương trang bị tương đối đầy đủ nhưng chất lượng thiết bị chưa
cao, đội ngũ giáo viên đủ về số lượng nhưng năng lực chuyên môn của một số
giáo viên còn hạn chế.
Trong quá trình dạy học tại trường THCS Yên Hòa tôi nhận thấy đa số
học sinh chưa phát huy hết năng lực giải toán của mình, nhất là học sinh đầu cấp
THCS đối với môn số học 6 là bước khởi đầu quan trọng nhất để hình thành khả
năng phân tích giải toán cho học sinh.
Qua khảo sát cho học sinh làm bài kiểm tra ở lớp 6B của trường THCS
Yên Sơn (chưa áp dụng đề tài )
Tổng số Giỏi Khá Trung bình Dưới trung bình
32 2 5 11 14
% 6,25 15,6 34,4 43,75
Tôi rút ra được một số kết luận như sau:
++Về phía GV
* Ưu điểm:
- Đã có rất nhiều giáo viên nghiên cứu về phương pháp giải các dạng toán
liên quan đến phân số ở việc vận dụng các bước giải một cách thành thạo
* Nhược điểm:
- Đã có rất nhiều giáo viên nghiên cứu về phương pháp giải các dạng toán
liên quan đến phân số xong mới chỉ dừng lại ở việc vận dụng các bước giải một
3
cách thành thạo chứ chưa chú ý đến việc phân loại dạng toán – bồi dưỡng năng
lực giải từng loại và những điều cần chú ý khi giải những loại đó.
Trong quá trình dạy và học trong trường THCS hiện nay cũn một vài giáo
viên không coi trọng việc tự học ở nhà của học sinh mà thường giáo viên chỉ
hướng dẫn một cách sơ sài, giáo viên chưa phát huy hết tác dụng của đồ dùng
dạy học, đặt câu hỏi chưa rõ ràng hoặc chưa sát với yêu cầu bài toán, chưa đưa
ra được các bài toán tổng hợp ở cuối chương làm cho học sinh không có thời
gian học bài và làm bài tập ở nhà và tạo áp lực cho học sinh gặp nhiều khó
khăn…
Bên cạnh đó một số giáo viên chưa chú trọng nhiều đến năng lực giải toán
cho học sinh tìm nhiều cách giải, sáng tạo ra bài toán mới.
++ Về phía HS
* Ưu điểm:
- Häc sinh ®· biÕt c¸ch gi¶i mét sè d¹ng bµi to¸n vÒ ph©n sè ë tiÓu
häc nh c¸c bµi to¸n vÒ thùc hiÖn phÐp tÝnh víi ph©n sè, t×m x liªn quan
tíi ph©n sè, ...
* Nhược điểm:
Khả năng tính toán của các em chưa linh hoạt, chưa vận dụng hợp lí các
phương pháp giải, hợp logic, khả năng phân tích, dự đoán kết quả của một số em
còn hạn chế và khả năng khai thác bài toán.
Học sinh không nắm vững được những kiến thức đã học, một số học
sinh không có khả năng phân tích một bài toán từ những gì đề bài yêu cầu sau
đó tổng hợp lại, không chuyển đổi được từ ngôn ngữ bình thường sang ngôn ngữ
số học hoặc không tìm ra phương pháp chung để giải dạng toán về phân số, từ
đó cần có khả năng so sánh các cách giải để trình bày lời giải cho hợp lí. Nhiều
học sinh một bài giải không xác định được đáp án đúng và sai. Vận dụng các
cách giải đó để có thể tạo ra một bài toán mới tổng quát hơn.
Học sinh trường THCS Yên Sơn nói riêng và các trường THCS nói
chung để làm tốt các bài toán về phân số là rất yếu. Trong quá trình giảng dạy
nhiều giáo viên trăn trở là làm thế nào để học sinh học và làm tốt hơn các bài
toán về phân số, cách giải từng dạng đó, cần rút kinh nghiệm những gì để học
sinh làm bài được điểm tối đa.
4
Qua thực tế nhiều năm giảng dạy môn Toán nói chung và môn Toán 6 nói
riêng bản thân tôi khi dạy phần: Phân số cũng gặp rất nhiều khó khăn. Đây là
điều làm tôi băn khoăn, trăn trở làm sao truyền thụ được cho học sinh phương
pháp, kĩ năng giải toán theo đúng tinh thần của đổi mới phương pháp giáo dục
để từ đó các em vận dụng vào giải các bài tập đạt hiệu quả cao nhất. Mặt khác
các bài toán về phân số rất đa dạng, phong phú về nội dung gắn liền với thực tế,
đời sống và có tác dụng rất lớn trong việc hình thành và phát triển tư duy Toán
cho học sinh. Vì vậy nhiệm vụ của người thầy giáo không phải là giải bài tập
cho học sinh mà vấn đề đặt ra là người thầy là người định hướng, hướng dẫn cho
học sinh cách tiến hành giải bài toán cã hiÖu qu¶, với những lí do đó tôi mạnh
dạng chọn đề tài: “Một số biện pháp giúp học sinh phát triển tư duy khi giải
các bài toán về phân số”
2.2.Giải pháp mới cải tiến:
Đổi mới phương pháp giảng dạy không phải là tạo ra một phương pháp
khác với cái cũ, để loại trừ cái cũ. Sự phát triển hay một cuộc cách mạng trong
khoa học giáo dục thực chất là tạo được một tiền đề để cho những nhân tố tích
cực của cái cũ vẫn có cơ hội phát triển mạnh mẽ hơn. Đồng thời tạo ra cái mới
tiến bộ hơn, tốt hơn cái đã có.
Để giúp học sinh có cái nhìn tổng quát hơn về các bài toán liên quan đến
phân số, để mỗi học sinh sau khi học xong chương trình toán lớp 6 - THCS đều
phải nắm chắc các loại toán này và biết cách giải chúng.
Rèn luyện cho học sinh khả năng phân tích, xem xét bài toán dưới dạng
đặc thù riêng lẻ. Mặt khác cần khuyến khích học sinh tìm hiểu các cách giải để
học sinh phát huy được khả năng tư duy linh hoạt, nhạy bén khi tìm lời giải bài
toán, tạo được lòng say mê, sáng tạo, ngày càng tự tin, không còn tâm lý ngại
ngùng đối với việc giải các bài toán về phân số.
Học sinh thấy được môn toán rất gần gũi với các môn học khác và thực
tiễn cuộc sống.
Giúp giáo viên tìm ra phương pháp dạy phù hợp với mọi đối tượng học
sinh, làm cho học sinh có thêm hứng thú khi học môn toán.
* MỘT SỐ GIẢI PHÁP.
Giải pháp 1: Bồi dưỡng kiến thức cơ bản về phân số cho HS
5