SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
NÂNG CAO Ý THỨC TỰ GIÁC, TÍCH CỰC
CHO HỌC SINH THPT TRONG CÔNG TÁC
CHỦ NHIỆM LỚP
LĨNH VỰC: CHỦ NGHIỆM
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN
TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HÀ HUY TẬP
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
NÂNG CAO Ý THỨC TỰ GIÁC, TÍCH CỰC
CHO HỌC SINH THPT TRONG CÔNG TÁC
CHỦ NHIỆM LỚP
LĨNH VỰC: CHỦ NGHIỆM
Tác giả: ThS. Nguyễn Thị Hoài An - Tổ KHTN
ThS. Nguyễn Thị Lệ Thủy - Tổ KHTN
Phan Thị Thu Hương - Tổ Ngoại ngữ
Số điện thoại : 0972181909
Năm học 2022 - 2023
MỤC LỤC
PHẦN I. ĐẶT VẤN ĐỀ ................................................................................................ 1
1.1. Lý do chọn đề tài ...................................................................................................... 1
1.2. Mục đích nghiên cứu. ............................................................................................... 2
1.3. Đối tượng nghiên cứu. .............................................................................................. 2
1.4. Phương pháp nghiên cứu. ......................................................................................... 2
1.5. Đóng góp mới của đề tài .......................................................................................... 3
1.6. Cấu trúc của đề tài .................................................................................................... 3
PHẦN II. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU ........................................................................ 4
2.1. Cơ sở khoa học của đề tài ...................................................................................... 4
2.1.1. Cơ sở lí luận .......................................................................................................... 4
2.1.2. Cơ sở thực tiễn ...................................................................................................... 6
2.2. Giải pháp ............................................................................................................... 11
2.2.1. Biện pháp 1: Tìm hiểu học sinh lớp chủ nhiệm - đối tượng trung tâm của mọi
hoạt động giáo dục. ....................................................................................................... 12
2.2.2. Biện pháp 2: Giáo dục tính tự giác bằng việc xây dựng mô hình lớp học thân
thiện, học sinh tích cực. ................................................................................................. 14
2.2.3. Biện pháp 3: Giáo dục tính tự giác bằng việc đổi mới hình thức tuyên dương và
khen thưởng. .................................................................................................................. 19
2.2.4. Biện pháp 4: Giáo dục tính tự giác bằng cách nêu gương .................................. 24
2.2.5. Biện pháp thứ năm: Giáo dục tính tự giác bằng sự phối hợp hiệu quả giữa Giáo
viên chủ nhiệm với giáo viên bộ môn, ban nề nếp và cha mẹ học sinh. ....................... 26
2.3. Kết quả .............................................................................................................................. 27
2.3.1. Thực nghiệm ....................................................................................................... 27
2.3.2. Đánh giá ý thức tự giác, tích cực học tập của lớp đối chứng và lớp thực nghiệm
2.3.3. Kết quả thi đua các mặt của lớp thực nghiệm. .................................................... 28
2.4. Khảo sát sự cấp thiết và tính khả thi của các giải pháp đề xuất ............................. 29
2.4.1. Mục đích khảo sát ............................................................................................... 29
2.4.2. Nội dung và phương pháp khảo sát ..................................................................... 29
2.4.3. Kết quả khảo sát .................................................................................................. 30
PHẦN III. KẾT LUẬN ................................................................................................ 32
3.1. Kết luận .................................................................................................................. 32
3.1.1. Tính mới của đề tài .............................................................................................. 32
3.1.2. Tính khoa học ...................................................................................................... 32
3.1.3. Tính hiệu quả ....................................................................................................... 33
3.2. Kiến nghị ................................................................................................................ 33
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
1.1. Lý do chọn đề tài
1. Xu thế hội nhập toàn cầu và sự tác động của cuộc cách mạng khoa học -
công nghệ tạo ra nhiều cơ hội phát triển nhưng cũng chứa đựng nhiều thách thức
đối với mọi lĩnh vực đời sống, trong đó có giáo dục. Giáo dục Việt Nam nhiều năm
qua đã đạt được những thành tựu đáng tự hào trong quá trình nỗ lực “đổi mới cơ
bản và toàn diện”. Song, không thể phủ nhận toàn ngành đang có chung mối lo và
trăn trở: một bộ phận không nhỏ thanh thiếu niên Việt Nam trước cơn lốc hội nhập
đang có sự xuống cấp, lệch chuẩn đạo đức và thiếu hụt những kĩ năng sống căn
bản; sự khủng hoảng niềm tin bản thân và cộng đồng; lối sống “thiếu nhân tính, xa
rời quốc tính và nhạt nhòa cá tính”; thiếu ý thức bảo vệ môi sinh; tình trạng bạo
lực, phạm pháp, sa vào các tệ nạn xã hội… Bởi vậy, làm tốt công tác chủ nhiệm có
ý nghĩa rất lớn trong quá trình giáo dục học sinh, nhất là trong giai đoạn hiện nay,
khi học sinh có thể tiếp cận thông tin từ nhiều nguồn khác nhau và việc giáo dục kĩ
năng sống cho học sinh đang trở thành nhu cầu cấp thiết.
2. Giáo viên chủ nhiệm là một trong những giáo viên đang giảng dạy ở lớp
có đủ các tiêu chuẩn và điều kiện đứng ra làm chủ nhiệm lớp trong một năm học
hoặc trong tất cả các năm tiếp theo của cấp học. Giáo viên chủ nhiệm lớp thực hiện
nhiệm vụ quản lí lớp học và là nhân vật chủ chốt, là linh hồn của lớp, người tập
hợp, dìu dắt giáo dục học sinh phấn đấu trở thành con ngoan, trò giỏi, bạn tốt, công
dân tốt và xây dựng một tập thể học sinh vững mạnh.
Ngoài việc dạy học giúp học sinh lĩnh hội kiến thức khoa học từ các môn
học, giáo viên còn là người giáo dục học sinh ở tất cả các mặt nhằm giúp học sinh
phát triển tốt nhất cả về nhận thức lẫn đạo đức. Sản phẩm cuối cùng của nghề giáo
viên là cho ra những thế hệ học sinh có đủ đức và tài giúp sức vào việc phát triển
xã hội trong tương lai. Với tầm quan trọng đó mà nghề giáo được xem là nghề cao
quí nhất và cũng mang trọng trách nặng nề nhất.
Một trong 5 nhiệm vụ quan trọng của giáo viên chủ nhiệm lớp là tổ chức các
hoạt động đa dạng cho học sinh. Để làm tốt nhiệm vụ này cần có sự phối hợp tốt
giữa giáo viên và học sinh, trong đó tính tự giác của học sinh là rất quan trọng.
Trong thực tế qua nhiều năm làm công tác chủ nhiệm lớp tôi nhận thấy tinh thần tự
giác của học sinh chưa cao dẫn đến việc điều hành, quản lí và tổ chức các hoạt
động của lớp gặp nhiều khó khăn. Giáo viên chủ nhiệm rất vất vả vì luôn phải theo
sát đôn đốc học sinh, nếu không thì kế hoạch sẽ khó hoàn thành, nhiệm vụ chủ
nhiệm lớp càng ngày càng nặng nề hơn khi học sinh không có tính tự giác. Việc
tạo cho học sinh tinh thần tự giác, tích cực trong các hoạt động của lớp không
những giúp cho giáo viên chủ nhiệm nhẹ nhàng hơn trong công tác chủ nhiệm của
mình mà còn giúp các em tự giác hơn trong học tập và tu dưỡng nhân cách trở
thành công dân có ích cho xã hội.
2
3. Trước yêu cầu và thực tiễn dạy học đó, chúng tôi trăn trở, tìm tòi, nghiên
cứu biện pháp giáo dục kĩ năng sống cho HS một cách tối ưu và mới mẻ trong
phạm vi hoạt động quản lí và giáo dục HS của người GVCN. Đề tài nghiên cứu
nhằm đáp ứng mục tiêu giáo dục kĩ năng sống và mục tiêu giáo dục phổ thông, góp
phần đổi mới dạy học phù hợp với điều kiện lịch sử, văn hóa, xã hội của đất nước
và xu thế giáo dục hiện đại. Trên tinh thần đó, chúng tôi đã tiến hành lựa chọn và
áp dụng sáng kiến: “Nâng cao ý thức tự giác, tích cực cho học sinh THPT trong
công tác chủ nhiệm lớp”.
1.2. Mục đích nghiên cứu
Công tác chủ nhiệm trong các trường THPT nói chung và trường THPT Hà
Huy Tập Tp Vinh Nghệ An nói riêng hiện nay luôn là một vấn đề trăn trở bởi lẽ,
các em học sinh phát triển quá sớm về thể chất nhưng nhận thức chưa trưởng
thành, đứng trước rất nhiều những cám dỗ của cuộc sống hiện đại khiến các em trở
nên quá non nớt và cần lắm sự yêu thương dìu dắt của các thầy cô.
Việc hình thành nhân cách chuẩn mực đạo đức cho các em không phải một
sớm một chiều có thể làm được mà đòi hỏi chúng ta phải kiên trì, tìm tòi những
cách thức mới sao cho thuyết phục được các em tự giác noi theo.
Nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục và hình thành cho học sinh THPT ý thức
tự giác chấp hành nghiêm túc nề nếp trường lớp và tích cực trong học tập, rèn
luyện cũng như chung tay với nhà trường giảm nhẹ tình trạng học sinh vi phạm nội
quy, vi phạm pháp luật, đó chính là mục đích của đề tài.
1.3. Đối tượng nghiên cứu
Đề tài tập trung nghiên cứu, tìm hiểu, phân tích, đánh giá thực trạng và đề
xuất giải pháp giáo dục ý thức tự giác, tích cực cho HS của GVCN ở trường THPT
trên địa bàn.
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là học sinh lớp T2K47 THPT Hà Huy Tập
trong 2 năm học 2021 - 2022 và 2022 - 2023, nhằm đánh giá kết quả thực hiện và
duy trì nề nếp học tập của các em qua các năm học có chuyển biến tích cực như thế
nào kể từ khi tôi ứng dụng biện pháp nâng cao ý thức tự giác, tích cực trong công
tác chủ nhiệm lớp.
1.4. Phương pháp nghiên cứu
Để thực hiện được mục đích và nhiệm vụ của đề tài, chúng tôi đã kết hợp
một số phương pháp nghiên cứu sau:
1. Phương pháp nghiên cứu lí luận
2. Phương pháp khảo sát thực tiễn
3. Phương pháp thống kê, xử lí số liệu
4. Phương pháp so sánh đối chiếu
5. Phương pháp phân tích tổng hợp tài liệu
6. Phương pháp phỏng vấn
