1
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
Kính gửi : Hội đồng sáng kiến Sở Giáo dục và Đào tạo Ninh Bình
Chúng tôi:
TT Họ và tên Ngày tháng
năm sinh
Nơi
công
tác
Chức
vụ
Trình độ
chuyên
môn
Tỷ lệ(%) đóng
góp vào việc tạo
ra sáng kiến
1 Đinh Đức Hùng 26/02/1982 Trường
THPT
Nho
Quan B
Giáo
viên
Cử nhân
sinh học
50%
2 Nguyễn Thị Sen 14/10/1982 Trường
THPT
Nho
Quan B
Giáo
viên
Cử nhân
sinh học
50%
1. Tên sáng kiến, lĩnh vực áp dụng
Là nhóm tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến:Tích hợp kiến thức các môn học
dạy bài: “ Cacbohiđrat và lipit”.
Lĩnh vực áp dụng: Giảng dạy
2. Nội dung
a. Giải pháp cũ thường làm:
Trong giảng dạy bài Cacbohiđrat và lipit giáo viên thường dạy bằng phương pháp
truyền thống là lấy hoạt động của người thầy là trung tâm, chuyển tải thông tin từ đầu
thầy sang đầu trò. Với phương pháp dạy học này, giáo viên là chủ thể, là tâm điểm, học
sinh là khách thể, là quỹ đạo. Giáo án dạy theo phương pháp này được thiết kế kiểu
đường thẳng theo hướng từ trên xuống.
Với bài Cacbohiđrat và lipit thông thường giáo viên tích hợp ít môn học chủ yếu là môn
hóa học đồng thời giáo viên chỉ dạy lí thuyết, học sinh không được làm thực hành do
đóhọc sinh chưa vận dụng nhiều các kiến thức của các môn học vào để giải thích các
hiện tượng và vấn đề thực tiễn.Trong quá trình dạy giáo viên thường theo tiến trình
trong sách giáo khoa:
I. CACBOHIĐRAT
1. Cấu trúc hóa học
2. Chức năng
II. LIPIT
1. Mỡ
2. Phôtpholipit
2
3. Stêrôit
4. Sắc tố và vitamin
* Ưu điểm: Dễ dàng áp dụng để truyền đạt kiến thức, trong một thời gian ngắn, có thể
cung cấp một khối lượng thông tin, kiến thức lớn cho một số lượng người nghe đông
(lớp học đông).
* Nhược điểm: Giáo viên thường dạy theo tiến trình trong sách giáo khoa. Chưa có sự
liên hệ chặt chẽ giữa các môn học nên học sinh hiểu vấn đề còn chưa sâu sắc. Chưa vận
dụng triệt để kiến thức hóa học, kiến thức vật lí và kiến thức các môn khác vào bài dạy
do đó học sinh hiểu vấn đề còn chưa cặn kẽ và thấu đáo. Học sinh thụ động tiếp thu kiến
thức, giờ dạy dễ đơn điệu, buồn tẻ, kiến thức thiên về lý luận, ít chú ý đến kỹ năng thực
hành của người học; do đó kỹ năng thực hành vận dụng vào đời sống thực tế bị hạn chế.
Mặt khác với lối dạy cũ giáo viên chưa vận dụng nhiều phương pháp dạy học tích cực
vào trong bài dạy, do đó giờ dạy không hấp dẫn và không sinh động.
* Tồn tại cần khắc phục:
- Liên hệ nhiều các môn học
- Vận dụng nhiều phương pháp dạy học tích cực.
- Người học gắn lí thuyết với thực hành.
- Chú trọng đến chủ thể người học ứng dụng tri thức đã học trong những tình huống
thực tiễn.
- Chú trọng kỹ năng thực hành,
- Học sinh chủ động tiếp thu kiến thức
- Vận dụng kiến thức để giải quyết các vấn đề thực tiễn
- Kỹ năng thực hành vận dụng vào đời sống thực tế .
b. Giải pháp mới cải tiến
* Tính mới, tính sáng tạo của giải pháp
Trong bài dạy Cacbohiđrat và lipit giáo viên đã tích hợp nhiều môn học vào để giảng
dạy. Bên cạnh việc học tập những tri thức và kỹ năng riêng lẻ của môn sinh học, giáo
viên tích hợp nhiều môn học khác nhau vào bài dạy nhằm phát triển năng lực giải quyết
các vấn đề phức hợp, đồng thời giáo viên sử dụng nhiều phương pháp dạy học tích cực:
Phương pháp hoạt động nhóm, phương pháp khăn trải bàn, phương pháp công não,
phương pháp trò chơi ... Đó là cách thức dạy học theo lối phát huy tính tích cực, chủ
động của học sinh, giáo viên là người giữ vai trò hướng dẫn, gợi ý, tổ chức, giúp cho
người học tự tìm kiếm, khám phá những tri thức mới theo kiểu tranh luận, hội thảo theo
nhóm. Giáo viên có vai trò là trọng tài, cố vấn điều khiển tiến trình giờ dạy do đó chú ý
đến đối tượng học sinh, coi trọng việc nâng cao quyền năng cho người học. Giáo viên là
người nêu tình huống, kích thích hứng thú, suy nghĩ và phân xử các ý kiến đối lập của
học sinh; từ đó hệ thống hoá các vấn đề, tổng kết bài giảng, khắc sâu những tri thức cần
nắm vững. Giáo án dạy học được thiết kế kiểu chiều ngang theo hai hướng song hành
giữa hoạt động dạy của thầy và học của trò.Giáo viên thiết kế bằng giáo án điện tử. Đẩy
mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học. Đổi mới phương
pháp dạy học chuyển từ chương trình giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực
3
của người học, nghĩa là từ chỗ quan tâm đến việc học sinh học được cái gì đến chỗ quan
tâm học sinh vận dụng được cái gì qua việc học. Đổi mới quan hệ giáo viên - học sinh
theo hướng cộng tác có ý nghĩa quan trọng nhằm phát triển năng lực xã hội.
Trong dạy học tích hợp ở bài dạy làm cho qúa trình học tập có ý nghĩa; xác định rõ mục
tiêu, phân biệt cái cốt yếu và cái ít quan trọng hơn, dạy học sử dụng kiến thức trong tình
huống, lập mối liên hệ giữa các khái niệm đã học, tránh những kiến thức, kỹ năng trùng
lặp, các kiến thức gắn liền với kinh nghiệm sống của học sinh, có điều kiện phát triển kỹ
năng chuyên môn, chú trọng kỹ năng thực hành, vận dụng giải quyết các vấn đề thực
tiễn, coi trọng rèn luyện và tự học, giảm bớt thuyết trình, diễn giải; tăng cường dẫn dắt,
điều khiển, tổ chức, xử lý tình huống do đó giúp cho giờ học sẽ trở nên sinh động hơn,
vì không chỉ có giáo viên là người trình bày mà học sinh cũng tham gia vào quá trình
tiếp nhận kiến thức, từ đó phát huy tính tích cực của học sinh,góp phần phát triển tư duy
liên hệ, liên tưởng cho các em. Tạo cho học sinh một thói quen trong tư duy, lập luận từ
đó giúp học sinh nhận thức vấn đề một cách thấu đáo. Giúp học sinh hứng thú học
tập, khắc sâu được kiến thức đã học và làm cho quá trình học tập có ý nghĩa. Bằng cách
gắn học tập với cuộc sống hàng ngày, trong quan hệ với các tình huống cụ thể mà học
sinh sẽ gặp sau này, hòa nhập thế giới học đường với thế giới cuộc sống.
Trong bài học sinh được tăng cường vận dụng kiến thức tổng hợp vào giải quyết các
tình huống thực tiễn, ít phải ghi nhớ kiến thức một cách máy móc. Các chủ đề tích hợp,
liên môn giúp cho học sinh không phải học lại nhiều lần cùng một nội dung kiến thức ở
các môn học khác nhau, vừa gây quá tải, nhàm chán, vừa không có được sự hiểu biết
tổng quát cũng như khả năng ứng dụng của kiến thức tổng hợp vào thực tiễn.
Tiến trình bài dạy được bố trí các phần khác SGK học sinh được vận dụng nhiều
kiến thức các môn để giải thích các hiện tượng ngoài thực tế và trong cuộc sống, các em
vận dụng môn hóa để biết được cấu trúc hóa học của các loại cacbohiđrat và lipit, vận
dụng môn vật lí để thấy được tính chất vật lí của cacbohiđrat và lipit từ đó vận dụng
chúng vào trong thực tế, vận dụng môn công nghệ 10 để biết sản xuất thức ăn cho vật
nuôi, vận dụng môn địa lí để thấy được sự phân bố của các loại cây trồng lương thực và
cây công nghiệp, với môn giáo dục công dân giáo dục các em ý thức ăn uống hợp lí cân
đối giữa các chất trong khẩu phần ăn hàng ngày, môn văn giúp các em quý trọng nguồn
lương thực thực phẩm từ cây trồng mà gia đình và nông dân làm ra…Đặc biệt các em
được trải nghiệm sáng tạo, tự tay mình làm ra các sản phẩm có ý nghĩa như mứt dừa,
dầu dừa, tinh bột nghệ, tinh bột sắn dây trên cơ sở vận dụng kiến thức các môn học.
Bài Cacbohiđrat và lipit được dạy trong 3 tiết ( Dạy bằng giáo án điện tử - Powerpoint)
trong đó 2 tiết dạy lí thuyết, 1 tiết học sinh báo cáo các sản phẩm trải nghiệm sáng tạo
được ứng dụng từ việc vận dụng kiến thức liên môn để làm một số sản phẩm. Trong các
tiết dạy cùng với việc tích hợp nhiều môn học vào để dạy, giáo viên sử dụng nhiều
phương pháp dạy học tích cực, học sinh học lí thuyết kết hợp với thực hành, được trải
nghiệm sáng tạo tự bản thân làm ra các sản phẩm có giá trị: Do đó giờ học sôi động,
phát triển tư duy và năng lực ở các em học sinh.
4
3. Hiệu quả kinh tế, xã hội dự kiến đạt được
a. Hiệu quả kinh tế:
Thực tế cho thấy giảng dạy tích hợp liên môn bài “Cacbohiđrat và lipit” nói riêng và
dạy tích hợp liên môn nói chung đem lại lợi ích là kích thích giáo viên tư duy và không
ngừng trau dồi kiến thức ở nhiều lĩnh vực, bộ môn khác nhau để có kiến thức sâu, rộng
đủ để đáp ứng với những đòi hỏi ngày càng cao của dạy học hiện nay. Bên cạnh đó học
sinh hứng thú với những tiết học hơn, dễ hiểu và hiểu sâu nội dung bài học. Đặc biệt các
em sẽ có những chuyển biến rõ rệt trong khả năng vận dụng kiến thức, kỹ năng vào thực
tiễn. Từ đó khuyến khích học sinh vận dụng kiến thức của các môn học khác nhau để
giải quyết các tình huống thực tiễn, tăng cường khả năng vận dụng tổng hợp, khả năng
tự học, tự nghiên cứu. Cụ thể, với bài dạy Cacbohiđrat và lipit các em được vận dụng
nhiều môn học khác nhau vào trong bài học và vận dụng kiến thức các môn để gải thích
các hiện tượng ngoài thực tế liên quan đến bài học. Đặc biệt các em biết tự tay làm ra
các sản phẩm rất có ý nghĩa trong cuộc sống như mứt dừa, tinh dầu gấc, tinh dầu dừa và
tinh bột nghệ từ đó làm cho các em thêm yêu lao động và yêu cuộc sống hơn. Với
những em muốn tăng thu nhập cho gia đình các em biết cách làm các sản phẩm trên để
bán ra thị trường và hướng dẫn cho gia đình, người thân, bạn bè cùng làm để tạo ra các
sản phẩm sạch và tốt cho sức khỏe con người.
Kết quả cụ thể như sau
- Với bài kiểm tra: Sau khi chấm bài kiểm tra chúng tôi thấy 100% học sinh đã biết trình
bày ý tưởng của mình trong việc giải thích vấn đề, trả lời được câu hỏi nêu ra. Đặc biết
các em biết tích hợp kiến thức của các môn học để làm bài.
- Đối với sản phẩm nghiên cứu khoa học:Trên cơ sở vận dụng kiến thức liên môn trong
dạy bài “ cacbohiđrat và lipit” giáo viên hướng dẫn 2 học sinh:Em Đặng Diệu Linh, lớp
10 A, em Trần Anh Tuấn, lớp 10B làm ra sản phẩm dầu dừa, sáp dừa trên cơ sở vận
dụng kiến thức vật lí và hóa học của dầu dừa từ đó tìm ra giải pháp chế biến dầu dừa rút
ngắn được thời gian và đảm bảo chất lượng của dầu dừa và sáp dừa trong việc trị nẻ,
dưỡng da, trị muỗi đốt, côn trùng cắn, son dưỡng môi, kem chống nắng và nhiều công
dụng khác trong việc chăm sóc sức khỏe và làm đẹp cho con người.Với sản phẩm trên 2
học sinh đã đạt giải khuyến khích trong cuộc thi nghiên cứu khoa học vào tháng 12 năm
2016 do sở giáo dục và đào tạo Ninh Bình tổ chức. Sản phẩm được người tiêu dùng rất
ưa chuộng, hài lòng và phản ánh rất tích cực.
Sản phẩm dầu dừa
5
Sản phẩm sáp dừa
Kết quả nghiên cứu khoa học của học sinh Đặng Diệu Linh
- Đối với học sinh lớp 10E các em đã làm ra các sản phẩm mứt dừa, dầu gấc, tinh bột
nghệ, tinh bột sắn dây cho bản thân và gia đình.
Một số sản phẩm của học sinh lớp 10E
Sản phẩm dầu gấc