1
MỤC LỤC
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ .......................................................................................... 3
1. Lý do chọn đề tài ................................................................................................ 3
2. Mục đích nghiên cứu:......................................................................................... 4
3. Nhiệm vụ nghiên cứu: ........................................................................................ 4
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: .................................................................. 5
PHẦN II: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU. ................................................................ 6
1.Cơ sở khoa học .................................................................................................... 6
1.1.Tổng quan nghiên cứu vấn đề: ..................................................................... 6
1.2. Các khái niệm cơ bản ................................................................................... 7
1.2.1. Trò chơi .................................................................................................. 7
1.2.2. Trò chơi dạy học .................................................................................... 7
1.2.3. Ý nghĩa của trò chơi trong dạy học. ..................................................... 8
2.Thực trạng thiết kế và sử dụng trò chơi trong dạy học ở trường THPT ............. 8
2.1. Tổ chức khảo sát thực trạng ......................................................................... 8
2.2. Kết quả khảo sát ........................................................................................... 9
2.2.1 Nhận thức của HS về việc thiết kế và sử dụng trò chơi trong dạy học ở
trường THPT. ................................................................................................... 9
2.2.1.1. Mẫu khảo sát .................................................................................... 9
2.2.1.2. Kết quả khảo sát: ........................................................................... 10
2.2.2.Thực trạng thiết kế và sử dụng trò chơi trong dạy học ở THPT của GV
........................................................................................................................ 11
2.2.2.1. Mẫu khảo sát. ................................................................................. 11
2.2.2.2. Kết quả khảo sát. ........................................................................... 12
3. Biện pháp giải quyết vấn đề: ............................................................................ 13
3.1.Xây dựng kế hoạch ..................................................................................... 13
3.2. Kế hoạch bài học và kế hoạch thiết kế trò chơi. ........................................ 14
3.2.1. Giáo viên thiết kế trò chơi. .................................................................. 14
3.2.1.1. Bài 4: Luyện tập este và chất béo .................................................. 14
3.2.1.2. Bài 14: Vật liệu polime. ................................................................. 23
3.2.2. Học sinh thiết kế trò chơi. .................................................................... 27
3.2.2.1. Bài 15: Luyện tập Polime và Vật liệu polime ............................... 27
2
3.2.2.2.Bài 28: Luyện tập: Tính chất của kim loại kiềm, kim loại kiềm thổ
và hợp chất của chúng ................................................................................ 31
3.3. Kết quả thực nghiệm. ................................................................................. 39
3.3.1. Một số hình ảnh thực nghiệm .............................................................. 39
3.3.2. Kết quả khảo sát HS qua Google forms .............................................. 43
PHẦN III. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. .......................................................... 45
1. Kết luận: ........................................................................................................... 45
2. Kiến nghị : ........................................................................................................ 46
TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................................................................... 47
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
GV
Giáo viên
HS
Học sinh
PPDH
Phương pháp dạy học
THPT
Trung học phổ thông
GDĐT
Giáo dục đào tạo
SKKN
Sáng kiến kinh nghiệm
3
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lý do chọn đề tài
Như chúng ta đã biết, những năm trước, phương pháp và hình thức dạy học
trong nhà trường phổ thông còn nặng về lý thuyết, ít thực hành thực nghiệm; việc
dạy học theo lối truyền thụ kiến thức một chiều “thầy giảng, trò chép” phần nào
mang tính áp đặt, ít khơi dậy cá tính, sự sáng tạo và khả năng tự học của học sinh...
Công tác kiểm tra đánh giá còn nặng về đánh giá định kỳ và đánh giá sự ghi nhớ
kiến thức của học sinh. Việc đánh giá quá trình và đánh giá học sinh vận dụng kiến
thức học được vào giải quyết vấn đề của thực tế cuộc sống chưa được quan tâm
đúng mức.
Xác định được vấn đề này, từ năm 2013, Bộ GDĐT đã ban hành nhiều văn
bản chỉ đạo, hướng dẫn triển khai thực hiện các phương pháp dạy học/hoạt động
giáo dục và kiểm tra đánh giá tích cực. Nổi bật trong số đó có công văn số 3535
(năm 2013) Hướng dẫn triển khai thực hiện phương pháp “Bàn tay nặn bột” và các
phương pháp dạy học tích cực khác; công văn 791 (năm 2013) Hướng dẫn thí
điểm phát triển chương trình giáo dục nhà trường phổ thông; công văn 5555 (năm
2015) Hướng dẫn sinh hoạt chuyên môn về đổi mới phương pháp dạy học và kiểm
tra, đánh giá; tổ chức và quản lí các hoạt động chuyên môn của trường trung
học…Nhiều mô hình giáo dục tích cực như Trường học mới, Dạy học Mỹ thuật
theo phương pháp của Đan Mạch, Dạy học gắn với sản xuất - kinh doanh - dịch vụ
và bảo vệ môi trường tại địa phương… cũng được Bộ GDĐT cho thí điểm triển
khai. Song song với đó, Bộ tăng cường chỉ đạo hướng dẫn dạy học vận dụng kiến
thức liên môn vào giải quyết các vấn đề thực tiễn thông qua “Dạy học dựa trên dự
án”, tổ chức các “Hoạt động trải nghiệm sáng tạo”. Công văn 4612 (năm 2017)
hướng dẫn thực hiện chương trình giáo dục phổ thông hiện hành theo định hướng
phát triển năng lực và phẩm chất học sinh từ năm học 2017-2018 là bước tổng kết
các đổi mới trước đây để triển khai đồng bộ ở các địa phương, vừa là sự chuẩn bị
để giáo viên, các nhà trường từng bước làm quen, tiệm cận với yêu cầu của chương
trình GDPT mới
Đặc biệt gần đây, thông tư số 32/2018/TT-BGĐT ngày 26/12/2018 của Bộ
Giáo dục và Đào tạo nêu định hướng về phương pháp giáo dục trong Chương trình
giáo dục phổ thông 2018 có nội dung :” Các môn học và hoạt động giáo dục trong
nhà trường áp dụng các phương pháp tích cực hóa hoạt động học sinh, trong đó giáo
viên đóng vai trò tổ chức, hướng dẫn hoạt động cho học sinh, tạo môi trường học tập
thân thiện và những tình huống có vấn đề để khuyến khích học sinh tích cực tham
gia vào các hoạt động học tập, tự phát huy tiềm năng và những kiến thức, kỹ năng
đã tích lũy được để phát triển.” Công văn hướng dẫn số 1602/SGD&ĐT-GDTrH
ngày 30/8/2019 của sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An về việc hướng dẫn thực hiện
nhiệm vụ giáo dục trung học năm học 2019-2020 “ Thực hiện thường xuyên, hiệu
quả các phương pháp, hình thức và kỹ thuật dạy học tích cực; Đổi mới phương thức
đánh giá học sinh” nhằm phát triển phẩm chất năng lực học sinh. Công văn hướng
4
dẫn số 319/CĐN ngày 12/10/2017 của Công đoàn Giáo dục Nghệ An về việc tham
gia thực hiện phong trào thi đua “Đổi mới, sáng tạo trong dạy và học” giai đoạn
2016 - 2020.
Việc chỉ đạo và hướng dẫn triển khai đổi mới phương pháp, hình thức dạy
học, kiểm tra đánh giá của Bộ GDĐT và Sở GDĐT suốt giai đoạn vừa qua được
đánh giá là “có tác động tích cực”, không ít địa phương, nhà trường đã thực hiện
tốt và nâng cao được chất lượng giáo dục. Bản thân tôi và đồng nghiệp cũng đã
thực hiện đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học, kiểm tra đánh giá học
sinh theo định hướng tiếp cận năng lực. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều phương pháp và
kĩ thuật dạy học phát huy tính tích cực học tập cho học sinh vẫn chưa được triển
khai, một trong những phương pháp dạy học chưa được đông đảo giáo viên THPT
quan tâm sử dụng đó là phương pháp dụng trò chơi trong dạy học. Việc sử dụng trò
chơi trong dạy học là một biện pháp dạy học phù hợp với xu hướng đổi mới dạy
học hiện đại. Trong chương trình dạy học môn Hóa học ở trường THPT, nhiều nội
dung nếu được thiết kế để tổ chức theo trò chơi dạy học sẽ phát huy được tính tích
cực học tập của học sinh và mang lại hiệu quả cao trong quá trình dạy học theo
định hướng phát triển phẩm chất năng lực cho học sinh. Xuất phát từ những lý do
trên, tôi chọn đề tài “SỬ DỤNG TRÒ CHƠI TRONG DẠY HỌC MÔN HÓA
HỌC Ở TRƯỜNG THPT NHẰM KÍCH THÍCH SỰ HỨNG THÚ HỌC TẬP
CỦA HỌC SINH” để nghiên cứu và thực hiện.
2. Mục đích nghiên cứu:
Nhằm đổi mới dạy học theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh.
Giúp cho giáo viên có kĩ năng tốt nhất trong việc thiết kế các trò chơi, hướng dẫn
học sinh thiết kế trò chơi và cách thức tổ chức các hoạt động trò chơi học tập để
dạy học sinh trong môn Hóa học ở trường THPT cho phù hợp với nội dung.
Thông qua hoạt động học tập là trò chơi và hoạt động thiết kế trò chơi để
giúp HS thêm hứng thú học tập và tiếp thu bài tốt hơn, thêm yêu thích môn Hóa
học, đồng thời cũng hình thành cho các em các phẩm chất: trách nhiệm, trung thực,
chăm chỉ …và các năng lực : Tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn
đề và sáng tạo, Công nghệ thông tin… Vì thế cùng với các phương pháp dạy học
khác, sử dụng trò chơi trong dạy học Hóa học ở trường THPT là phương pháp
nhằm tích cực hoá hoạt động học sinh, phát huy tính tích cực, tính chủ động, tính
sáng tạo của học sinh trong học tập.
Tổ chức báo cáo chuyên đề: “ thiết kế Games-based-learnig nhằm phát triển
phẩm chất, năng lực cho HS” với đồng nghiệp để chia sẻ kinh nghiệm trong việc
thiết kế trò chơi, hướng dẫn học sinh thiết kế trò chơi, và cách thức tổ chức các
hoạt động trò chơi trong quá trình dạy học ở trường THPT.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu:
Trên cơ sở mục đích nghiên cứu ở trên, tôi đề ra các nhiệm vụ và kế hoạch
nghiên cứu cụ thể như sau:
5
- Nghiên cứu cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn của việc xây dựng và sử dụng trò
chơi trong dạy học ở trường THPT nơi công tác.
- Khảo sát thực trạng việc thiết kế và sử dụng trò chơi trong dạy học ở trường
THPT nơi công tác.
- Xây dựng hệ thống các trò chơi; hướng dẫn học sinh thiết kế và tổ chức trò chơi
trong dạy học môn Hóa học 12 ở trường THPT và các biện pháp sử dụng hệ thống
trò chơi do GV và HS đã thiết kế.
- Đánh giá hiệu quả của phương pháp về khả năng định hướng phát triển phẩm
chất, năng lực cho HS.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
Đối tượng nghiên cứu là hệ thống trò chơi dạy học trong dạy học môn Hóa
học 12 ở trường THPT, các phương pháp và kĩ thuật tổ chức dạy học tích cực:
phương pháp trò chơi, phương pháp hợp tác nhóm, kĩ thuật mảnh ghép, kĩ thuật sơ
đồ tư duy, kĩ thuật Think-pair-share,....
Đề tài được bắt đầu tìm hiểu và tiến hành từ tháng 8 năm 2019, được áp
dụng vào giảng dạy ở một số lớp tại trường THPT nơi tôi đang giảng dạy.
Báo cáo và rút kinh nghiệm tại trường tháng 3 năm 2020.
