SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN
TRƯỜNG THPT CỬA LÒ
----------⁕⁕⁕----------
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
KHƠI DẬY SỰ TỰ TIN VÀ PHÁT HUY
NĂNG LỰC BẢN THÂN CHO HỌC SINH NHÓM
YẾU THẾ Ở TRƯỜNG THPT CỬA LÒ
LĨNH VỰC: CHỦ NHIỆM
Nhóm tác giả:
1. Lê Thị Huyền - Tổ: Khoa học xã hội
2. Dương Thị Nguyệt - Tổ: Toán tin
3. Võ Thị Cẩm - Tổ: Khoa học xã hội
Số điện thoại: 0904322855
Năm học 2023 – 2024
MỤC LỤC
PHẦN I. ĐẶT VẤN ĐỀ............................................................................................ 1
1. Lý do chọn đề tài ................................................................................................... 1
2. Mục đích nghiên cứu ............................................................................................. 2
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu ...................................................................... 2
3.1. Khách thể nghiên cứu ......................................................................................... 2
3.2. Đối tượng nghiên cứu ......................................................................................... 2
4. Giả thuyết khoa học............................................................................................... 2
5. Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu ......................................................................... 2
5.1. Nhiệm vụ nghiên cứu ......................................................................................... 2
5.2. Phạm vi nghiên cứu ............................................................................................ 3
6. Phương pháp nghiên cứu ....................................................................................... 3
6.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận ........................................................................ 3
6.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn ..................................................................... 3
6.3. Phương pháp thống kê toán học ......................................................................... 3
7. Những luận điểm cần bảo vệ của đề tài ................................................................ 3
8. Đóng góp mới của đề tài ....................................................................................... 3
PHẦN II. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU..................................................................... 5
Chương 1. Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn .............................................................. 5
1.1. Cơ sở lý luận ...................................................................................................... 5
1.1.1. Quan niệm về nhóm học sinh yếu thế ............................................................. 5
1.1.2. Khái quát về sự tự tin và năng lực của bản thân ............................................. 6
1.1.2.1. Khái niệm về sự tự tin và năng lực bản thân................................................ 6
1.1.2.2. Biểu hiện của sự tự tin và phát huy năng lực bản thân ở người học ........... 6
1.1.2.3. Ý nghĩa của việc khơi dậy sự tự tin và phát huy năng lực bản thân ............ 7
1.1.3. Một số đặc điểm tâm, sinh lý lứa tuổi của HS nhóm yếu thế có ảnh hưởng
đến sự tự tin của học sinh THPT ............................................................................... 7
1.2. Cơ sở thực tiễn ................................................................................................... 8
1.2.1. Nghiên cứu thực trạng về học sinh nhóm yếu thế tại trường THPT Cửa Lò .. 8
1.2.2. Thực trạng sự tự tin và phát huy năng lực bản thân trong hoạt động giáo dục
của học sinh nhóm yếu thế tại trường THPT Cửa Lò ............................................. 11
1.2.3. Nguyên nhân ................................................................................................. 15
Chương 2. Một số giải pháp khơi dậy sự tự tin và phát huy năng lực bản thân cho
học sinh nhóm yếu thế ở trường THPT Cửa Lò ...................................................... 17
2.1. Giải pháp 1: Xây dựng lớp học hạnh phúc, gắn kết yêu thương ..................... 17
2.2. Giải pháp 2: Gần gũi, chia sẻ, lắng nghe, thấu hiểu và đồng cảm với học sinh
nhóm yếu thế. .......................................................................................................... 18
2.3. Giải pháp 3: Quan tâm, tìm ra điểm mạnh của HS nhóm yếu thế để khơi dậy
sự tự tin .................................................................................................................... 20
2.4. Giải pháp 4: Chủ động giao việc để HS nhóm yếu thế được đóng góp công sức
vào các hoạt động tập thể. ....................................................................................... 21
2.5. Giải pháp 5: Khen ngợi, khen thưởng kịp thời đối với HS nhóm yếu thế ....... 21
2.6. Giải pháp 6: Thành lập cặp nhóm đồng hành hỗ trợ HS nhóm yếu thế ........... 22
2.7. Giải pháp 7: Đề cao “giáo dục cổ vũ, giáo dục tôn trọng” và không so sánh HS
yếu thế với các học sinh khác. ................................................................................. 23
2.8. Giải pháp 8: Tăng cường hoạt động tư vấn tâm lý cho HS nhóm yếu thế ....... 24
2.9. Giải pháp 9: Khơi dậy sự tự tin và phát huy năng lực bản thân cho HS nhóm
yếu thế thông qua hoạt động văn nghệ, thể dục thể thao. ....................................... 26
2.10. Mối quan hệ giữa các giải pháp đề xuất ......................................................... 27
Chương 3. Thực nghiệm sư phạm ........................................................................... 29
3.1. Mục đích thực nghiệm...................................................................................... 29
3.2. Thời gian, đối tượng và địa bàn thực nghiệm .................................................. 29
3.3. Nội dung và phương pháp thực nghiệm ........................................................... 29
3.3.1. Nội dung thực nghiệm: .................................................................................. 29
3.3.2. Phương pháp thực nghiệm ............................................................................ 29
3.4. Kết quả thực nghiệm ........................................................................................ 29
3.4.1. Kết quả định lượng ........................................................................................ 29
3.4.2. Kết quả định tính ........................................................................................... 31
3.5. Khảo sát sự cấp thiết và tính khả thi của các giải pháp đề xuất ....................... 34
3.5.1. Mục đích khảo sát ......................................................................................... 34
3.5.2. Nội dung và phương pháp khảo sát ............................................................... 34
3.5.2.1. Nội dung khảo sát ....................................................................................... 34
3.5.2.2. Phương pháp khảo sát và thang đánh giá ................................................... 34
3.5.3. Đối tượng khảo sát ........................................................................................ 35
3.5.4. Kết quả khảo sát ............................................................................................ 35
3.5.4.1. Sự cấp thiết của các giải pháp đề xuất ....................................................... 35
3.5.4.2. Tính khả thi của các giải pháp đề xuất ....................................................... 36
PHẦN III. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ............................................................... 38
1. Kết luận ............................................................................................................... 38
2. Kiến nghị ............................................................................................................. 38
TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................................................... 39
PHỤ LỤC ................................................................................................................ 39
BẢNG CÁC TỪ VIẾT TẮT
GV: Giáo viên
HS: Học sinh
GVCN: Giáo viên chủ nhiệm
THPT: Trung học phổ thông
BGH: Ban giám hiệu
-1-
PHẦN I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lý do chọn đề tài
UNESCO - Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hợp Quốc đề
xướng mục đích học tập: “Học để biết, học để làm, học để chung sống, học để tự
khẳng định mình”. Trong đó ngoài mục đích học để lĩnh hội tri thức và vận dụng
vốn kiến thức học được để tham gia vào lao động sản xuất thì việc “Học để cùng
chung sống” và “Học để tự khẳng định mình” là nhấn mạnh đến khả năng hoà nhập
với cộng đồng tạo dựng được các mối quan hệ tốt đẹp từ trong gia đình, bạn bè, đồng
nghiệp và trong xã hội; học tập để khả năng của bản thân được nhìn nhận một cách
rõ nhất, được xã hội khẳng định giá trị của mình trong một lĩnh vực nhất định.
Trong điều 13, luật Giáo dục Việt Nam năm 2019 quy định về quyền và nghĩa
vụ học tập của công dân như sau:
- Học tập là quyền và nghĩa vụ của công dân. Mọi công dân không phân biệt
dân tộc, tôn giáo, tín ngưỡng, giới tính, đặc điểm cá nhân, nguồn gốc gia đình, địa
vị xã hội, hoàn cảnh kinh tế đều bình đẳng về cơ hội học tập.
- Nhà nước thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục, tạo môi trường giáo
dục an toàn, bảo đảm giáo dục hòa nhập, tạo điều kiện để người học phát huy tiềm
năng, năng khiếu của mình.
- Nhà nước ưu tiên, tạo điều kiện cho người học là trẻ em có hoàn cảnh đặc
biệt theo quy định của Luật Trẻ em, người học là người khuyết tật theo quy định của
Luật Người khuyết tật, người học thuộc hộ nghèo và hộ cận nghèo thực hiện quyền
và nghĩa vụ học tập.
Quy định về quyền và nghĩa vụ học tập của Nhà nước đã khẳng định mỗi công
dân có quyền lợi và nghĩa vụ học tập là ngang bằng nhau. Các đối tượng học sinh
yếu thế được Nhà nước ưu tiên, tạo điều kiện để thực hiện quyền và nghĩa vụ học
tập.
Lứa tuổi học sinh trung học phổ thông là giai đoạn cuối cùng của quá trình
dậy thì, giai đoạn các em học sinh đạt tới độ hoàn thiện về thể chất, đặc biệt là sự
dẻo dai, bền bỉ của cơ thể và khả năng tiếp thu nhanh nhạy, tư duy linh hoạt của não
bộ. Các em cũng bắt đầu hình thành năng lực tự ý thức, tự đánh giá bản thân theo
những giá trị và chuẩn mực của xã hội, phát triển lòng tự trọng, có sự đa dạng về đời
sống tình cảm, mở rộng về phạm vi cũng như chất lượng trong các mối quan hệ. Đây
cũng là thời kì các em có khát vọng và hoài bão về sự nghiệp, về cuộc sống mơ ước
trong tương lai. Để hiện thực hóa những mơ ước đó, yếu tố tự tin và xác định năng
lực của bản thân là điều kiện tiên quyết, đặc biệt đối với đối tượng HS yếu thế trong
nhà trường THPT, việc hình thành sự tự tin và phát huy năng lực bản thân lại rất cần
thiết và cũng sẽ gặp không ít khó khăn, trở ngại.
Qua thực tế làm công tác chủ nhiệm, chúng tôi nhận thấy tỷ lệ học sinh yếu
thế ngày càng tăng. Những học sinh này thường rất tự ti về hoàn cảnh của mình từ
