Đ tài
Đ tài:
: “M t s bi n pháp
“M t s bi n pháp
h c t t T p đc nh c”
h c t t T p đc nh c”
1. TÊN Đ TÀI: M T S BI N PHÁP H C T T T P ĐC
NH C
2. PH N M ĐU
Âm nh c là m t lo i hình ngh thu t nh m ph n ánh hi n th c khách
quan b ng nh ng hình t ng có s c bi u c m c a âm thanh. nhà tr ng ượ ườ
ti u h c m c tiêu c a môn h c là thông qua vi c gi ng d y m t s v n đ s ơ
gi ng v ngh thu t âm nh c, nh m hình thành và phát tri n năng l c c m
th âm nh c c a h c sinh, t o m t “trình đ văn hoá âm nh c” nh t đnh, t
đó góp ph n đào t o có ch t l ng nh ng l p ng i có ích cho xã h i. ượ ườ
T m c tiêu c a môn h c chúng ta hi u r ng: Môn âm nh c tr ng ườ
ti u h c không nh m đào t o nh ng ng i làm ngh âm nh c chuyên nghi p, ườ
nh ng di n viên, nh ng nh c sĩ mà m c đích chính là thông qua môn h c này
đ tác đng vào đi s ng tinh th n c a các em nh m th c hi n nhi m v
giáo d c đo đc, giáo d c th m mĩ cho h c sinh. Mu n làm đc đi u đó ượ
nh t thi t các em ph i đc ti p c n v i âm nh c đích th c, b n thân các em ế ượ ế
ph i là ng i tr c ti p tham gia ca hát. Tuy môn âm nh c trong tr ng ti u ườ ế ườ
h c là m t môn h c riêng l . Song m c đích c a nó nh m trang b cho các em
nh ng ki n th c kĩ năng giúp kh i d y s say mê sáng t o trong ho t đng ế ơ
âm nh c, làm cho đi s ng tinh th n c a các em thêm phong phú, t o đi u
ki n đ các em tham gia vào các ho t đng khác c a nhà tr ng. ườ
2.1. Lý do ch n đ tài
Trong nh ng năm g n đây, n m b t tình hình th c t nh ng đòi h i c a ế
s phát tri n xã h i, B Giáo d c và Đào t o đã đi u ch nh n i dung giáo d c
ngh thu t trong nhà tr ng và coi đây là môn h c b t bu c. Âm nh c là ườ
ph ng ti n hi u qu nh t trong giáo d c th m m trong nhà tr ng phươ ườ
thông, đc bi t là b c ti u h c, thông qua môn h c này đã hình thành cho
các em nh ng ki n th c ban đu v ca hát, v ki n th c Âm nh c, đc bi t là ế ế
trang b cho các em có m t th gi i tinh th n tho i mái h n, giúp các em phát ế ơ
tri n toàn di n h n, t đó giúp các em h c t t các môn h c khác. ơ
B n thân tôi là giáo viên đc phân công gi ng d y b môn, tôi nh n ượ
th y đi đa s các em r t thích ca hát nh ng l i ngán ng i t p đc nh c. Qua ư
th c t gi ng d y t nh ng năm tr c đây. Tôi nh n th y r ng tr c m t bài ế ướ ướ
t p đc nh c, ghi chép nh c, đ các em hi u, n m đc và th c hi n t t yêu ượ
c u c a bài ng i giáo viên c n có m t ph ng pháp truy n đt, h ng d n ườ ươ ướ
th t t t , đn gi n nh ng l i hi u qu nh t, đ giúp các em n m b t, ti p thu ơ ư ế
nhanh nh t ki n th c bài h c. ế
Nh ng năm tr c đây vi c gi ng d y b môn này giao cho giáo viên ướ
đng l p gi ng d y, không có giáo viên chuyên bi t. Bên c nh đó là đ dùng
d y h c còn thi u, đc bi t là nh c c , cùng v i nh ng ph ng pháp gi ng ế ươ
d y cũ, ch y u là d y hát và d y đc nh c theo ph ng pháp truy n mi ng. ế ươ
Do đó k t qu đt đc ch a cao, ít gây h ng thú cho các em trong vi c h cế ượ ư
t p và ti p thu ki n th c c a b môn. T th c t đó, tôi xin đa ra m t vài ế ế ế ư
Ng i th c hi n: Tr n M nh Hùngườ
1
Đ tài
Đ tài:
: “M t s bi n pháp
“M t s bi n pháp
h c t t T p đc nh c”
h c t t T p đc nh c”
bi n pháp d y t p đc nh c cho h c sinh Ti u h c. Đây là nh ng kinh
nghi m mà tôi đã đúc k t đc trong nh ng năm gi ng d y t i tr ng. ế ượ ư
2.2. M c đích nghiên c u
Giúp giáo viên d y t t phân môn T p đc nh c và h c sinh h c t t
phân môn này.
2.3. Đi t ng nghiên c u ượ
H c sinh kh i 4 và 5.
2.4. Ph ng pháp nghiên c uươ
Đ th c hi n t t đ tài SKKN này tôi đã ti n hành m t s ph ng pháp ế ươ
nghiên c u nh : ph ng pháp nghiên c u tài li u, ph ng pháp th c ư ươ ươ
nghi m…
2.4.1. Ph ng pháp nghiên c u tài li uươ
Là m t giáo viên Âm nh c m i ra tr ng nên vi c có nhi u kinh ườ
nghi m đ truy n đt h t ki n th c cho h c sinh đi v i tôi còn nhi u khó ế ế
khăn. Cho nên trong quá trình d y h c tôi v a nghiên c u nhi u tài li u, sách,
báo, bài vi t liên quan đn ngành v a tích lũy đ làm v n kinh nghi m riêngế ế
cho mình. Qua đó làm cho bài d y c a mình v a sinh đng v a làm cho h c
sinh d ti p thu bài h c h n. ế ơ
2.4.2. Ph ng pháp th c nghi mươ
M i h c sinh có m t cách ti p c n bài h c khác nhau vì v y trong quá ế
trình gi ng d y tôi đng th i quan sát, đánh giá t ng em đ r i tìm ra gi i
pháp giúp các em h c t t môn T p đc nh c.
2.5. Ph m vi nghiên c u
Sáng ki n kinh nghi m c a tôi đc ti n hành nghiên c u trong ph mế ượ ế
vi môn T p đc nh c tr ng ti u h c. ườ
3. N I DUNG
3.1. C s lý lu nơ
Xu t phát t th c tr ng gi ng d y Âm nh c cho h c sinh l a tu i
Ti u h c. V n đ h c và k t qu h c t p c a các em là h t s c quan tr ng, ế ế
đi u đó không ch ph thu c vào ch ng trình gi ng d y phù h p mà còn ph ươ
thu c vào ph ng pháp truy n th c a ng i th y. H n n a còn ph thu c ươ ườ ơ
vào ý th c h c t p c a các em cùng v i s quan tâm chăm sóc, t o đi u ki n
c a gia đình và toàn th xã h i.
Nh chúng ta đã bi t, Âm nh c là m t môn h c mang tính ngh thu tư ế
cao, nó khác r t nhi u so v i môn h c khác, tuy nó không đòi h i s chính
xác m t cách tuy t đi nh nh ng con s nh ng l i đòi h i ng i h c ph i ư ư ườ
có s yêu thích, s đam mê th m chí là m t chút cái g i là “năng khi u”, đi u ế
này không ph i h c sinh nào cũng có đc. H c Âm nh c mang đn cho h c ượ ế
sinh nh ng phút giây th giãn, tho i mái, h c mà ch i, ch i mà h c. Thông ư ơ ơ
qua nh ng câu nh c, nh ng l i ca, Âm nh c giúp các em nh n th c nh ng
Ng i th c hi n: Tr n M nh Hùngườ
2
Đ tài
Đ tài:
: “M t s bi n pháp
“M t s bi n pháp
h c t t T p đc nh c”
h c t t T p đc nh c”
hình t ng âm thanh, giai đi u, kích thích c m xúc c a các em, giúp các emượ
c m th nh ng giai đi u qua t ng bài nh c, t ng câu nh c.
V y làm th nào đ các em đc đúng đc bài t p đc nh c? Tr c ế ượ ướ
tiên các em ph i n m v ng ki n th c v Âm nh c, v trí các n t nh c trên ế
khuông nh c t ng ng v i đ cao âm thanh, các hình n t nh c t ng ng đ ươ ươ
dài, giúp các em hi u và phân bi t đc nh ng âm thanh cao, th p, dài, ng n ượ
v i l c đ khác nhau, t c đ th hi n khác nhau. Đ các em có h ng thú trong
h c t p, ng i giáo viên c n t o cho các em có m t tâm tr ng tho i mái, m t ườ
h ng thú tràn đy khi h c âm nh c. Đ làm đc vi c đó, m t trong nhi u ượ
y u t quan tr ng là ng i giáo viên ph i truy n t i chính xác các ki n th cế ườ ế
v Âm nh c.
Là giáo viên đc b i d ng chuyên ngành Âm nh c Ti u h c, quaượ ưỡ
th i gian tr c ti p gi ng d y b môn, b n thân ít nhi u đã đúc k t đc ế ế ượ
nh ng kinh nghi m trong công tác, tôi nh n th y th c t vi c h c t p và ti p ế ế
thu các ki n th c c a môn h c, đc bi t là ki n th c đc và ghi chép nh cế ế
c a các em là ch a cao, nhi u em còn r t lúng túng. Đng tr c nh ng h n ư ướ
ch th c t i, tôi xin đa ra m t s kinh nghi m h ng d n các em h c t pế ư ư
đc nh c khá hi u qu mà tôi đã ti n hành d y m y năm qua. ế
3.2. Th c tr ng c a v n đ
Tr ng Ti u h c Tân L p là m t tr ng có phong trào văn hoá vănườ ườ
ngh khá t t. Các ho t đng văn hoá văn ngh di n ra r t sôi n i trong su t
nh ng năm h c qua. Các ho t đng đó đc tác đng nhi u b i b môn Âm ượ
nh c, trong đó góp ph n thành công không nh là phân môn t p đc nh c.
T p đc nh c là n n t ng đ cho các em h c sinh hát đúng, chu n, th hi n
chính xác bài hát, đi l i t p đc nh c đòi h i thái đ h c t p nghiêm túc
đúng đn mang tính chính xác cao, vì v y đ các em h c t t và có h ng thú
h c t p, đòi h i ng i th y ph i có m t ph ng pháp truy n đt, ph ng ườ ươ ươ
pháp thu hút, t o s h ng thú cho các em, đây là m t quá trình c n ph i rèn
luy n lâu dài, b n v ng, mang tính căn b n và h th ng. Đa s các em do ít
đc ti p xúc v i lo i hình này nên còn th hi n nhi u nh c đi m khi h cượ ế ượ
t p. Vì v y ng i giáo viên ph i t ng b c giúp các em có đc s t tin, ườ ướ ượ
n m đc các ki n th c, các k năng c b n t đó giúp các em phát tri n tai ư ế ơ
nghe và kh năng th hi n t t các bài t p đc nh c.
Nh ng năm tr c đây, vi c đu t trang thi t b cho môn h c còn h n ướ ư ế
ch . Do đó vi c truy n đt và giúp các em ti p thu ki n th c Âm nh c là h tế ế ế ế
s c khó khăn, th m chí nh ng ki n th c đó đn v i các em h t s c tr u ế ế ế
t ng. Vi c truy n th các ki n th c âm nh c ch qua ph ng pháp truy nượ ế ươ
kh u thu n tuý, ít phát tri n kh năng t duy c a các em. Do đó không t o ư
đc s thu hút, ít gây h ng thú h c t p cho các em.ượ
D a vào c s lý lu n đã có cùng v i th i gian gi ng d y t i tr ng ơ ườ
Ti u h c Tân L p, tôi đã tìm hi u kh năng h c nh c c a h c sinh hai l p 5.
B ng vi c quan sát th c t các gi h c tôi nh n th y vi c ti p thu các ki n ế ế ế
th c Âm nh c và s yêu thích h c t p b môn ch r i vào m t s em g i là có ơ
Ng i th c hi n: Tr n M nh Hùngườ
3
Đ tài
Đ tài:
: “M t s bi n pháp
“M t s bi n pháp
h c t t T p đc nh c”
h c t t T p đc nh c”
năng khi u. Còn l i các em khác ch h c theo b n năng ph i h c nên ít có sế
sáng t o trong v n d ng ki n th c. ế
Qua ki m tra đc m t bài t p đc nh c thì s l ng các em đc t t còn ượ
r t khiêm t n. Th c t khi nghe các em th c hi n bài t p, bên c nh nh ng em ế
trình bày t nhiên và tho i mái v n còn m t s em ch a th c s m nh d n, t ư
tin, ch đc v i tính ch t thu c lòng, đc nh c thì ch đúng tên n t mà ch a ư
đúng tr ng đ, ng t, ngh tu ti n không đúng ti t t u c a bài nh c.ườ ế
3.3. Các bi n pháp đã ti n hành đ gi i quy t v n đ ế ế
Đ có m t ti t h c nh c hi u qu , gây h ng thú cho h c sinh tr c ế ướ
tiên ng i giáo viên ph i xây d ng n n p h c t p ngay t bài h c đu tiên.ườ ế
C th nh xác đnh thái đ, ý th c h c t p đi v i môn Âm nh c. ư l p
d i, các em đã đc làm quen v i các kí hi u Âm nh c: các hình n t, khuôngướ ượ
nh c, khóa Son, đc 8 bài t p đc nh c l p b n, ... Sang l p 5, các k thu t
đó đc duy trì và nâng cao h n m t b c. Vì v y, giáo viên ph i n m v ngượ ơ ướ
các ph ng pháp và các b c trong gi ng d y đ truy n th l i cho các emươ ướ
các ki n th c c a bài h c cũng nh phát tri n các k năng đã có c a các emế ư
m t cách t t nh t.
3.3.1. Xây d ng ph ng pháp t p đc nh c ươ
l p 3, h c sinh m i làm quen v i các kí hi u ghi nh c: khóa Son,
khuông nh c, m t s hình n t nh c, v trí các n t nh c trên khuông nh c,
đc bi t v trí các n t nh c trên khuông nh c r t quan tr ng, nó quy t đnh ế
cho vi c đc nh c c a h c sinh các l p trên, vì v y đ cho d nh tôi đã
cho h c sinh ghi nh b ng các câu văn nh sau: ư
N t Đô: dòng k ph d i ướ
N t Rê: sát d i dòng k th nh t ướ
N t Mi: dòng k th nh t
N t Pha: khe th nh t
N t Son: dòng k th hai
N t La: khe th hai
N t Si: dòng k th ba.
Ta th ng xuyên ôn t p c ng c cho h c sinh ghi nh v trí các n tườ
nh c trên khuông nh c b ng các câu văn này k t h p s d ng khuông nh c ế
bàn tay trái đ kh c sâu ki n th c cho h c sinh. ế
l p 4, do m i đc ti p xúc nên yêu c u c a phân môn t p đc nh c ượ ế
đt ra cho các em là h t s c nh nhàng, đn gi n. giai đo n đu ti p c n ế ơ ế
v i phân môn này, các em ph i th c hành các bài t p v cao đ, v ti t t u, ế
ng i giáo viên ph i giúp các em nh n ra đc âm thanh cao, th p t ng ngườ ượ ươ
v i v trí các n t nh c trên khuông trong ph m vi 1 quãng 8. Sau đó, các em
đc ti p c n v i thang 5 âm: Đô - Rê - Mi – Son – La và ti n t i thang 7 âm:ượ ế ế
Đô - Rê - Mi – Pha – Son La – Si.
Sang l p 5, phân môn t p đc nh c cũng d a trên c s các ki n th c ơ ế
đã h c l p 4 nh ng nâng cao h n. C năm, các em đc h c 8 bài t p đc ư ơ ượ
Ng i th c hi n: Tr n M nh Hùngườ
4
Đ tài
Đ tài:
: “M t s bi n pháp
“M t s bi n pháp
h c t t T p đc nh c”
h c t t T p đc nh c”
nh c đu vi t nh p ế ; d a trên cao đ c a thang 5 âm: Đô, Rê, Mi, Son,
La
ho c thang 7 âm: Đô, Rê, Mi, Pha, Son, La, Si.
V ti t t u, các em ti p t c đc c ng c l i tr ng đ v i các hình ế ế ượ ườ
móc đn, n t đen, n t tr ng, l ng đen và ch m dôi. Cách d y th c hành cácơ
hình n t có th th c hi n gõ theo ti t t u, cũng có th cho h c sinh t p đc ế
b ng tên g i các hình n t: đn, đen, tr ng, ta có th thay b ng ti ng tr ng: ơ ế
Tùng, rinh...
Vi c giúp h c sinh t p đc 1 bài t p đc nh c mu n thu đc k t qu ượ ế
cũng ph i đc th c hi n theo đúng các b c theo trình t nh t đnh. Sau khi ượ ướ
gi i thi u bài t p đc nh c, n u nh t p hát, b c đu tiên là luy n thanh ế ư ướ
thì t p đc nh c s ph i là luy n t p cao đ. Cho các em đc l i cao đ
c a các n t nh c không ch giúp các em kh i đng gi ng mà còn giúp các em
nh v trí các n t trên khuông nh c và c m nh n cao đ các n t so v i nhau.
Mu n các em th c hi n t t bài t p, giáo viên ph i đa ra yêu c u đ các ư
em tìm hi u, nh n xét bài nh c, bài t p đc nh c có m y n t? g m n t
gì? Rút ra thang âm cho h c sinh đc, có th hoán đi v trí các n t nh c
đ h c sinh tìm tòi m c đ cao h n nh m ki m tra tai nghe c a các em. ơ
V tr ng đ g m nh ng hình n t gì? Rút ra hình ti t t u chung c a bài ườ ế
t p cho h c sinh đc ti t t u. Trong bài có s d ng các ký hi u Âm nh c ế
nào? m c tiêu c a giai đo n này là làm th nào đ các em n m và th ế
hi n đc hình ti t t u ch đo c a bài. Vi c th hi n ti t t u ph i ượ ế ế
đc k t h p theo nhi u hình th c, có th là v a đc v a v tay, v a đcượ ế
v a gõ đm nh c c . Hình th c th hi n cũng có th là c l p, theo t
nhóm, cá nhân xen k . Khi các em đã th c hi n t t ti t t u c a bài, giáo ế
viên đàn đ các em nghe và c m nh n giai đi u theo ti t t u, Đây là lúc ế
b t đu t p đc bài nh c, t p đc t ng câu theo đàn, giáo viên s a l i
truy n mi ng. Luy n t p c ng c theo nhóm, t ho c cá nhân. Khi các em
đc đúng cao đ, tr ng đ c a bài, m i chuy n sang ghép l i ca. Đ các ườ
em có c m nh n t t h n trong vi c ghép l i ca v i nh c, giáo viên nên ơ
cho các em t ghép l i, sau đó, giáo viên đàn giai đi u và hát m u l i ca
đ các em nghe, so sánh. Giáo viên b t nh p, h c sinh đc l i nh c và ghép
l i ca. Giáo viên đàn l i t ng câu, s a l i cho các em. Giai đo n này đòi
h i s k t h p luy n t p nh p nhàng gi a đc nh c, hát l i và gõ đm ế
nh c c . Cu i cùng là vi c đánh giá, đây là giai đo n đng viên khích l
các em h c t p. Ph i th ng xuyên đng viên h c sinh, vi c đng viên ườ
giúp cho các em ch a th hi n bài t p đc nh c t t s c g ng h c t pư
h n.ơ
3.3.2. Xây d ng ph ng pháp ghi chép nh c ươ
Ng i th c hi n: Tr n M nh Hùngườ
5