CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
Kính gửi: Hội đồng Sáng kiến ngành Giáo dục thị xã Bình Long
Tôi ghi tên dưới đây:
Số
TT
Họ và tên
Ngày
tháng
năm sinh
Nơi
công tác
(hoặc
nơi
thường
trú)
Chức
danh
Trình
độ
chuyên
môn
Tỷ lệ (%)
đóng góp
vào việc tạo
ra sáng kiến
(ghi rõ đối
với từng
đồng tác giả,
nếu có)
1
TẠ THỊ BẠCH
MAI
05/05/1986
Trường
Tiểu học
An Lộc
A
Giáo
viên
dạy lớp
1
Cao
đẳng sư
phạm
Tiểu học
100%
1. Là tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến:Cấp thị xã năm học 2020 - 2021
2. Chủ đầu tƣ tạo ra sáng kiến (trƣờng hợp tác giả không đồng thời là chủ
đầu tƣ tạo ra sáng kiến): Nâng cao hiệu quả sử dụng sơ đồ tách -gộp trong
dạy phép cộng, trừ trong phạm vi 10 cho học sinh lớp 1.
3. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Giáo dục ( môn Toán)
4. Ngày sáng kiến đƣợc áp dụng thử (ghi ngày nào sớm hơn): 20/11/2020
5. Mô tả bản chất của sáng kiến:
5.1. Tính mới của sáng kiến:
- Theo Chương trình GDPT 2018, môn Toán lớp 1 học sinh sẽ biết sử dụng các
bảng tách -gộp số để hình thành phép tính cộng, trừ trong phạm vi 10 đồng thời
cũng tự biết được cách tính (kĩ thuật tính), tìm ra kết quả phép cộng (gộp, qua
đếm số lượng, thêm, đếm tiếp ), trừ ( tách, bớt đi, còn lại). Từ đó (không phải
qua từng bảng cộng, trừ trong mỗi số như trước), học sinh có thể xây dựng hoàn
2
thiện bảng cộng, bảng trừ (không yêu cầu các em phải bắt buộc học thuộc bảng
cộng, bảng trừ).
- Học sinh hoạt động với đồ vật thật (khối vuông), mô hình, kí hiệu toán học, sơ
đồ.
- Học sinh được giao tiếp, hợp tác, lập luận, tranh luận. Ngoài ra, trong quá trình
hoạt động, học sinh lựa chọn các cách biểu diễn toán học; chuyển đổi việc biểu
diễn toán học từ hình thức này sang hình thức khác. Quá trình dạy học theo
hướng kiến tạo, trên cơ sở tạo dựng các tình huống có vấn đề, trong đó học sinh
dựa trên vốn hiểu biết, kinh nghiệm sẵn có, được tham gia tìm tòi, phát hiện, suy
luận giải quyết vấn đề, tự chiếm lĩnh kiến thức. Đó là cách tốt nhất giúp học sinh
có sự hiểu biết vững chắc, phát triển được vốn kiến thức, kĩ năng toán học nền
tảng, từ đó hình thành và phát triển các năng lực chung và năng lực toán học.
5.2. Nội dung sáng kiến:
5.2.1. Cơ sở lý luận
Nói đến Toán học là nói đến một môn học trọng điểm trong chương
trình giáo dục ở tiểu học nói riêng và ở tất cả các bậc học nói chung.
Chương trình GDPT tổng thể Ban hành theo Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT
ngày 26/12/2018 nêu rõ “Giáo dục toán học hình thành và phát triển cho học
sinh những phẩm chất chủ yếu, năng lực chung và năng lực toán học với các
thành tố cốt lõi: năng lực tư duy và lập luận toán học, năng lực mô hình học
toán học, năng lực giải quyết vấn đề toán học, năng lực giao tiếp toán học, năng
lực sử dụng các công cụ và phương tiện học toán; phát triển kiến thức, kĩ năng
then chốt và tạo cơ hội để học sinh được trải nghiệm, áp dụng toán học vào đời
sống thực tiễn, giáo dục toán học tạo dựng sự kết nối giữa các ý tưởng toán học,
giữa toán học với các môn học khác và giữa toán học với đời sống thực tiễn’’.
Với môn Toán lớp 1 trong chương trình GDPT 2018, nội dung về Số và phép
tính có mối liên hệ mật thiết với nhau. Học sinh nhận biết các số trong phạm vi
10 từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng để học sinh nắm rõ về bản chất
của các số trong phạm vi 10. Học sinh thực hiện đếm số bằng tay, sử dụng mô
3
hình tách - gộp đảm bảo kiến thức - kĩ năng: kết hợp phân tích, tổng hợp số từ
hình ảnh khối hộp, nhận ra tình huống tách số, tình huống gộp số. Học sinh nói
được cách tách, gộp số trên cùng một sơ đồ thông qua bài các số trong phạm vi
10 và từ đó giúp học sinh nhận biết được ý nghĩa của phép cộng (gộp) và phép
trừ (tách). Nhận biết và sử dụng được hai thuật ngữ chính thể hiện ý nghĩa phép
cộng (và, thêm ); phép trừ (bớt đi, còn lại). Đây cũng là cơ sở để học sinh học tốt
ở chương 3 ( Phép cộng , phép trừ trong phạm vi 10) trong việc hình thành và
phát triển phẩm chất- năng lực toán học.
5.2.2. Thực trạng
Qua thực tế giảng dạy ở lớp 1, tôi thấy các em còn gặp khá nhiều hạn chế
trong quá trình học toán cộng, trừ trong phạm vi 10 như sau:
+ Chưa biết viết phép cộng ứng với tình huống thực tế có vấn đề giải quyết
bằng phép cộng hoặc phép trừ.
+ Chưa thuộc bảng cộng , bảng trừ trong phạm vi 10.
+ Cộng, trừ nhẩm rất chậm, vẫn còn hiện tượng xòe tay đếm từng số.
+ Chưa biết cách ghi nhớ bảng cộng và trừ trong phạm vi 10 thông qua tính
chất giáo hoán của phép cộng và quan hệ giữa phép cộng và phép trừ qua các ví
dụ bằng số.
Tìm hiểu nguyên nhân tôi nhận thấy chủ yếu là do các em chưa thực hiện
được thao tác :
+ Cộng có nghĩa là: „‟gộp‟‟ hai nhóm đồ vật lại rồi đếm toàn bộ số đồ vật có
trong 2 nhóm.
+ Trừ có nghĩa là „‟tách „‟ một nhóm đồ vật từ một tập hợp đồ vật đã cho, rồi
đếm số đồ vật còn lại.
Từ những lí do trên, cũng là năm học đầu tiên thực hiện chương trình GDPT
2018 dạy học theo hướng phát triển phẩm chất - năng lực cho học sinh. Là năm
học tạo nền móng cho sự hình thành và phát triển học sinh về phẩm chất - năng
lực toán học, đặt mục tiêu đề ra cho lớp học, cấp học và làm cơ sở vững chắc
cho các cấp học tiếp theo. Chính vì thế, muốn làm cho các em học tốt môn toán
trước hết phải tạo cho các em những say mê và hứng thú với môn học. Trên
4
quan điểm đó người giáo viên cần lựa chọn những biện pháp, những hình thức tổ
chức và các phương tiện dạy học cho phù hợp để phát huy tính hiệu quả cao nhất
trong từng bài học đảm bảo theo yêu cầu kiến thức và kỹ năng toán học nhằm
đáp ứng những yêu cầu đổi mới của chương trình sách giáo khoa mới hiện nay.
Vì thế, tôi chọn nội dung sáng kiến : „„Nâng cao hiệu quả sử dụng sơ đồ tách -
gộp trong dạy phép cộng, trừ trong phạm vi 10 cho học sinh lớp 1.‟‟ để nghiên
cứu, thực nghiệm, nhằm giúp học sinh lớp 1 thực hiện tốt các phép cộng, trừ
trong phạm vi 10 bằng cách sử dụng sơ -đồ tách -gộp. Nhằm giúp HS phát triển
đầy đủ 5 năng lực đặc thù cũng như các kiến thức , kĩ năng cốt lõi cần chuyển
tải.
5.2.3. Giải pháp thực hiện
5.2.3.1. Giúp học sinh nắm vững khái niệm ban đầu về sơ đồ tách- gộp qua
việc hình thành bảng tach-gộp số đếm trong phạm vi 10.
- Trong quá trình hình thành các số trong phạm vi 10, học sinh thường
xuyên giao tiếp bằng ngôn ngữ toán học chính xác như: gồm, gộp, và, được, tách
– gộp, … và viết , trình bày cấu tạo số vào sơ đồ tách-gộp.
Ví dụ: Bài Số 6
– GV yêu cầu HS nói các cách tách -gộp 6 bằng cách sử dụng khối lập phương
(không dùng SGK) tách thành hai phần bất kì.
5
Khi học số 6, học sinh hiểu và nói được: 6 gồm 5 và 1 (hoặc 1 và 5), 6 gồm
2 và 4 (hoặc 4 và 2) , 6 gồm 3 và 3 ; gộp 5 và 1 (hoặc 1 và 5) được 6 , gộp 2 và
4 (hoặc 4 và 2) được 6 , gộp 3 và 3 được 6 . Từ đó học sinh viết được sơ đồ tách
– gộp 6.
- Khi sử dụng khối vuông để hướng dẫn HS thao tác tách -gộp, GV chú ý hình
ảnh bàn tay thường xuất hiện gợi ý hoạt động thực hành của HS ( hình ảnh bàn
tay theo mũi tên thể hiện gộp (cộng) hoặc tách(trừ) ).
Gộp Tách
6
3
6
6
2
6
3