Sáng kiến kinh nghiệm y học đại học – bệnh đi – a – bét
Y HỌC CỔ TRUYỂN & BỆNH ÐI-A-BÉT
Mai Thế Trạch *
TÓM TẮT:
Bệnh đi-a-bét (Diabetes mellitus), hay đái tháo đường, đã được nói đến từ ngàn
năm trước công nguyên. Còn insulin(1921) và các thuốc giảm đường huyết (từ sau
1945) rất có hiệu quả trong việc điều trị đi-a-bét lại chỉ có một lịch sử không quá
70 năm. Ðể chữa bệnh nói chung, và bệnh đi-a-bét nói riêng, người ta bắt buộc
phải tìm ra một cách nào đó. Ðấy là nguyên nhân ra đời của y học cổ truyền.
Ở thời đại khoa học hiện ngày nay, vì lý do kinh tế – xã hội hay tôn giáo (isulin
điều chế từ tụy heo, bò bị tẩy chay ở một số nước), y học cổ truyền vẫn còn phổ
biến ở một số nơi tại Âu châu và nhất là tại các nước nghèo của Châu Phi và
Châu Á.
Tác dụng hạ đường huyết trong các cây thuốc được nói đến là amelin, rehmanin,
chất giống insulin (insulin – like), indol alkaloid và charantin (?).
Các cây thuốc được dùng rất nhiều để điều trị đi-a-bét ở châu Á phải kể đến
Momordica charantia (Cucurbitaceae) và Trigonella foenum graecu,
(Papilionaceae). Tại Việt Nam mới chỉ có hai công trình nhỏ về tác dụng của
Momorrdica charantia (Cucurbitaceae) và rau dừa nước [Jussiaea repens L.
(Onagegraccae)].
Có 21 họ thảo mộc với 20 loại cây thuốc để điều trị đi-a-bét đã được thống kê.
Ðôi khi một số bộ phận hoặc sản phẩm động vật cũng được sử dụng. Y học cổ
truyền Trung Quốc cũng còn dùng châm cứu, nhĩ châm (auriculopuncture) điều trị
đi-a-bét.
Nhiều cây thuốc có tác dụng hạ đường huyết còn chưa được nghiên cứu kỹ. Tác
dụng hạ đường huyết của chún chắc chắn không thể so sánh với các loại thuốc
kinh điển. Nhưng chúng có ưu điểm là rẽ tiền, ít độc hay không độc, nguyên liệu
lại dồi dào, phù hợp với tình hình kinh tế các nước đang phát triển.
TRADITIONAL MEDICINE IN THE TREATMEANT OF DIABLETES
MELLITUS
Mai Thế Trạch* Y học Ho Chi Minh, 1996, N0. Special : 13 – 19.
SUMMARY
Diabetes mellitus has been evoked about since thousands of year B.C., but the two
drugs proved to be very effective in treating it dated from no moer than 70 year :
insulin )discovered in 1921), and oral hypoglycemic agents (on the market only
after 1945). Without specific drugs, one way or another must be found out to treat
diseases mellitus included. That in the reason why traditional medicine exists.
During this modern scientific period, traditional medicine remains popular in
some regions of Europe and especially in under – developed African and Asian
countries, due to socio – economic orreligous background (insulin extracted from
the pancreas of cows and pigs is prohibited in some countries).
The presumed hypoglycemic principles of some plants have been mentioned, for
example: ameline rehmain, an insulin – like substance, a kind of indol alkaloid
and charantin (?).
The plants the most widely used in Asia to treat diabetes mellitus is the bitter
melon (Momordico charantia. Cucurbitaeae) and Trigonella foenum graecum
(Papilionaceae). In Vietnam there are only two small studies about the effect of
Momordica charantia and a kind of plant lived in water named Jussiaea repens L.
(Onagraceae).
There are 21 herbal families with more than 20 plants to treat diabetes already
classified. Sometimes animal organs or extracts have been used. Chinese
traditional medicine have been trying to treat diabetes by acupuncture or
auriculopuncture. So far many hypoglycemic compounds from plants remain
improperly studied ; their hypoglycemc effects may not be as those of conventional
hypoglycemic agents but they have the advantages or being less expensive, less
toxic or non toxic, easy to produce in great amounts anf thus fit well for the low
economic standard of developing countries.
MỞ ÐẦU.
Những thứ thuốc có hiệu quả để điều trị bệnh đái tháo đường (Diabetes mellitus),
mà chúng tôi đề nghị gọi là bệnh đi -a – bet, có một lịch sử không lâu đời lắm.
Thực vậy, mãi đến những năm 20 của thế kỷ này (1921) insulin mới được phát
minh bởi Banting &Best ở Canada. Còn các thuốc uống như sulfonyl – ure hạ
đường huyết và biaguanid hạ đường huyết thì chỉ mới được sử dụng không quá 50
năm. Tuy nhiên bệnh đi-a-bét thì đã được nói đến từ ngàn xưa (trong papyrus
Ebers 1500 trước công nguyên). Vì thế trong cuộc đấu tranh để sinh tồn con người
đã biết sử dụng một số phương pháp nào đó để chống lại bệnh này, dù rằng bản
chất của nó người ta hoàn toàn chưa biết. Ðó là hoàn cảnh ra đời của Y học cổ
truyền nói chung, đặc biệt là các cây thuốc và bệnh đi-a-bét nói riêng.
Trong thời đại khoa học tiến bộ ngày nay, ở nhiều nơi trên thế giới, vì lý do kinh
tế, tôn giáo (insulin điều chế từ tụy tạng heo, bò không được dùng ở một số nước)
hay một lý do nào khác người ta vẫn tiếp tục dùng Y học cổ truyền.
TÍNH PHỔ BIẾN CỦA Y HỌC CỔ TRUYỀN
Ðể điều trị bệnh đi-a-bét, một bộ phận nhỏ trong nhân dân châu Âu, Trung Cận
Ðông, châu Phi, Bắc và Nam Mỹ vẫn còn đang dùng các cây thuốc như : (Bảng 1).
Bảng 1
TÊN NƯỚC
TÊN CÂY THUỐC TƯ LIỆU
Châu Âu :
Ba Lan
Rumani
Diabetosan
1. Morus alba, cây dâu
tằm.
IDF
Directory
1991/94
2. Myrtillis.
3. Phasoleus, Sine
Sinebus (một cây họ dâu
IDE
Directory
1991/94
Trung Cận
Ðông :
Israel
1. Hilbe
2. Atriplex
IDE
Directory
1991/94
Châu Phi :
Arập Xêut
Nam Phi
Nigiêria
Lobia
Chương trình cây thuốc
để điều trị đi-a-bét đang
được nghiên cứu
Chương trình cây thuốc
đề điều trị đi-a-bét đang
được nghiên cứu
IDE
Directory
1991/94
IDE
Directory
1991/94
IDE
Directory
1991/94
Bắc Mỹ & Pata de Vaca IDE
