Sáu phẩm chất cần
thiết trong nghệ thuật
quản lý
Warren Bennis, một chuyên gia nổi tiếng về nghệ thuật lãnh đạo công ty
đã từng nói rằng: “Quản lý là một cuộc thử nghiệm gắt gao trong cuộc
đời mỗi cá nhân, và điều đó sẽ mài giũa họ trở thành các nhà lãnh đạo”.
Vậy để thành công trong cuộc thử nghiệm này, nhà quản lý cần chuẩn bị
cho mình những gì?
Công việc quản lý thật nhiều thú vị, đồng thời cũng là một quá trình khó
khăn gian khổ. Mọi người thường hay nhắc đến thuật ngữ “nhà quản lý
bẩm sinh” khi nói về thành công của một số nhà quản lý. Sự thật không
hẳn như vậy. Nhà quản lý giỏi có thể là bất cứ ai, ở bất cứ đâu khi anh ta
hội đủ các phẩm chất cần thiết. Chỉ nhìn vào những nhà quản lý thành
đạt tại các công ty, chúng ta có thể thấy được những phẩm chất của họ
khác biệt thật là xa so với những trưởng phòng hay giám sát viên đơn
thuần. Một cuộc nghiên cứu của tạp chí Nihon Keizai, Nhật Bản, đã đúc
kết được 6 phẩm chất có quan trọng nhất ở tất cả các nhà quản lý thành
công:
1. Phẩm chất của một vị tướng giỏi
Khi xông pha trận mạc, một người cầm quân “trăm trận trăm thắng” phải
là người biết điều binh khiển tướng, thông tuệ binh sách, mưu lược...
Nhà quản lý cũng cần phẩm chất như vậy với sự hiểu biết cặn kẽ về một
loại hình hoạt động đặc biệt nào đó, nhất là loại hình hoạt động có liên
quan đến các phương pháp, các chu trình, các thủ tục hay các kỹ thuật
trong công ty. Trong số các phẩm chất của một nhà quản lý, phẩm chất
kỹ thuật là yếu tố được nhắc đến nhiều nhất, và trong thời đại chuyên
môn hoá ngày nay, phẩm chất này càng được chú trọng. Hầu hết các
chương trình đào tạo quản lý chủ yếu hướng đến việc phát triển kỹ thuật
chuyên môn quản lý.
Một vị tướng giỏi còn là một người biết đưa ra những quyết định chuẩn
xác nhất trong thời gian ngắn nhất. Trong quản lý kinh doanh hiện đại,
người ta không xây dựng chiến lược như trước đây, bởi các chiến lược
tốt nhất cũng sẽ trở nên không còn phù hợp nếu việc xác định mất quá
nhiều thời gian. Nhưng làm sao để có được cách lựa chọn nhanh nhạy và
thực sự tranh thủ được thời gian? Điều này tuỳ thuộc vào khả năng của
các nhà quản lý có thể ra quyết định chớp nhoáng như một vị tướng
quân sự tài ba hay không.
Các vị tướng thường dựa vào những cố vấn quân sự của mình, còn các
nhà quản lý cũng phải dựa vào những chuyên viên tư vấn để ra quyết
định. Đa số các nhà quản lý ra quyết định nhanh nhạy thường lấy ý kiến
ở hai cấp độ- một là, của tất cả các cộng sự, hai là, của các nhà tư vấn có
kinh nghiệm nhất. Trong khi đó, những nhà quản lý quyết định chậm
thường không giao cho ai giữ vai trò tư vấn. Họ ít có các quan hệ gần
gũi và nghe ý kiến của người khác. Hoặc giả họ có tranh thủ ý kiến thì
chỉ là tình cờ. Ở đây, chính các nhà tư vấn mới là người đẩy nhanh quá
trình ra quyết định. Họ không chỉ đóng góp năng lực từng trải của mình,
mà còn phát huy các quan hệ cộng tác gần gũi, tăng thêm sự tự tin của
người ra quyết định. Trước những tình hình chưa rõ ràng và chắc chắn,
sự bàn bạc với những chuyên viên tư vấn nhiều kinh nghiệm sẽ giúp cho
các nhà quản lý có thêm lòng can đảm và tự tin trong việc đưa ra những
quyết định chuẩn xác.
2. Phẩm chất của một người chủ gia đình mẫu mực
Gần đây, người ta hay nói nhiều đến văn hoá công ty và muốn biết ai là
người tạo dựng nên nó. Câu trả lời là tất cả các thành viên trong công ty.
Nhưng ai là người khơi dậy, nuôi dưỡng và định hướng, phát huy văn
hóa đó để tạo thành một bản sắc riêng của công ty? Câu trả lời là nhà
quản lý trên cương vị một người “chủ gia đình” mẫu mực.
Trong gia đình, vai trò của người cha là hết sức quan trọng, một người
cha mẫu mực không chỉ là khuôn hình mẫu, là người thầy, là trọng tài
mà còn cao hơn còn phải biết là người bạn gần gũi, cởi mở cảm thông và
biết chia sẻ với mọi thành viên trong gia đình, theo đúng nghĩa một
người bạn. Làm được như vậy, gia đình- công ty sẽ là một thể hữu cơ,
gắn kết chặt chẽ với nhau, mọi thành viên đều có cơ hội bày tỏ chính
mình, cơ hội để phát huy sự sáng tạo cá nhân của mình đóng góp cho cái
chung. Rustomiji, một doanh nhân lớn của Nhật Bản đã nói “Đây là
hãng của tôi. Đây là nhà máy của tôi. Đây là nơi nuôi sống tôi. Bạn sẽ
giống người trúng xổ số độc đắc nếu những người lao động của bạn có ý
thức giống như câu nói trên”.
Về mặt tâm lý, nhân viên trong công ty chỉ tuân phục nếu được người
quản lý tôn trọng danh dự và bảo đảm quyền lợi cho họ, vì thế, nhà quản
lý phải tránh bớt các mệnh lệnh độc tài, nên mềm mỏng mà kiên quyết.
Đó chính là phẩm chất của người chủ gia đình mẫu mực.
Nếu phẩm chất “vị tướng giỏi” trước hết đề cập đến chuyện làm việc với
các khái niệm, các chu trình hay đối tượng vật chất, thì phẩm chất
“người chủ gia đình” đề cập đến khía cạnh con người. Nhà quản lý có
phẩm chất “người chủ gia đình” là người có đủ nhạy cảm đối với những
nhu cầu và động cơ của các nhân viên trong công ty đến mức có thể dự
đoán và đánh giá được những phản ứng từ phía các nhân viên cùng
những hậu quả từ cách hành động mà nhà quản lý đã, đang hay sẽ thực
thi. Như vậy, nhà quản lý luôn tính đến nhận thức và thái độ của những
người khác.
3. Phẩm chất của một thuyền trưởng bản lĩnh
Đại dương mênh mông luôn ẩn chứa trong đó bao mối nguy hiểm. Kinh
doanh trên thương trường cũng vậy và công ty luôn phải đối phó với sự
cạnh tranh khắc nghiệt từ mọi phía. Nhà quản lý ngoài kiến thức chuyên
môn, kỹ năng quản trị còn rất đến bản lĩnh của một thuyền trưởng kinh
nghiệm biết chèo lái con thuyền công ty đi đúng luồng lạch, vượt qua
khó khăn để cập bến an toàn. Khi đó, nhà quản lý không chỉ là người chỉ
huy, lãnh đạo mà còn là chỗ dựa, là nơi gửi gắm niềm tin của thuỷ thủ
đoàn trên con thuyền công ty.
Phẩm chất “thuyền trưởng bản lĩnh” bao gồm khả năng bao quát tình
hình công ty như một thể thống nhất, bao gồm việc đánh giá tầm quan