Đ tài: “Bi n pháp nâng cao ch t l ng gi h c Luy n t và câu cho h c sinh l p ề ệ ấ ượ ờ ọ ệ ừ ọ ớ
5.”
Ph n 1: Th c tr ng đ tàiầ ự ạ ề
Trong cu c s ng, Ti ng Vi t là v n ngôn ng phát tri n toàn di n nh t, cóộ ố ế ệ ố ữ ể ệ ấ
kh năng đáp ng m i nhu c u giao ti p trong xã h i. Ti ng Vi t là ti ng nói phả ứ ọ ầ ế ộ ế ệ ế ổ
thông c a c n c, có vai trò đc bi t quan tr ng trong c ng đng ng i Vi t Namủ ả ướ ặ ệ ọ ộ ồ ườ ệ
nói chung và trong tr ng ph thông nói riêng mà đc bi t là tr ng Ti u h c. Bênườ ổ ặ ệ ườ ể ọ
c nh đó, Luy n t và câu là m t trong nh ng phân môn quan tr ng góp ph n hìnhạ ệ ừ ộ ữ ọ ầ
thành tri th c và kĩ năng di n đt trong Ti ng Vi t cho h c sinh nhà tr ng Ti uứ ễ ạ ế ệ ọ ở ườ ể
h c. Nói đn d y Luy n t và câu Ti u h c ng i ta th ng nói t i 3 nhi m vọ ế ạ ệ ừ ở ể ọ ườ ườ ớ ệ ụ
ch y u là giúp h c sinh ủ ế ọ m r ng v n t , hi u nghĩa c a t m t cách chính xácở ộ ố ừ ể ủ ừ ộ
và luy n t p, s d ng t ng trong nói - vi tệ ậ ử ụ ừ ữ ế . Trong 3 nhi m v c b n nói trên,ệ ụ ơ ả
nhi m v m r ng v n t đc coi là tr ng tâm. ệ ụ ở ộ ố ừ ượ ọ
Thu n l i c a l p h c khi h c phân môn Luy n t và câu: l p h c 2 bu i /ậ ợ ủ ớ ọ ọ ệ ừ ớ ọ ổ
ngày, có c s v t ch t đy đ, khang trang; đc s quan tâm c a Ban Giám hi uơ ở ậ ấ ầ ủ ượ ự ủ ệ
và ph huynh h c sinh; có th vi n v i nhi u đu sách và l ch cho h c sinh m nụ ọ ư ệ ớ ề ầ ị ọ ượ
sách rõ ràng, có ch đ h c sinh có th đc sách vào gi gi i lao. ỗ ể ọ ể ọ ờ ả
Khó khăn c a l p h c khi h c phân môn Luy n t và câu: nhi u h c sinhủ ớ ọ ọ ệ ừ ề ọ
dùng t , đt câu, thái đ h c t p phân môn này ch a t t; các em còn th đng, ch aừ ặ ộ ọ ậ ư ố ụ ộ ư
hăng say phát bi u xây d ng bài; v n s ng s hi u bi t và kh năng di n đt c aể ự ố ố ự ể ế ả ễ ạ ủ
h c sinh còn h n ch ; m t s h c sinh ch a ham thích h c phân môn Luy n t vàọ ạ ế ộ ố ọ ư ọ ệ ừ
câu; đa s các em đu là con em gia đình lao đng nên vi c kèm c p các em h c t pố ề ộ ệ ậ ọ ậ
nhà c a gia đình còn h n ch .ở ủ ạ ế
Qua th c t gi ng d y l p 5/1 và trao đi ự ế ả ạ ớ ổ tr c ti p v i giáo viên ch nhi mự ế ớ ủ ệ
năm tr c đ n m k h n v kh năng m r ngướ ể ắ ỹ ơ ề ả ở ộ v n t c a h c sinhố ừ ủ ọ , hi u nghĩaể
c a t và cách s d ng t ng trong nói - vi t c a h c sinh. Tôi đã ti n hành kh oủ ừ ử ụ ừ ữ ế ủ ọ ế ả
sát ch t l ng c a h c sinh nh ng ti t Luy n t và câu đu năm h c 2018 - 2019ấ ượ ủ ọ ở ữ ế ệ ừ ầ ọ
nh sau: ư
T ng sổ ố
h c sinhọ
Hoàn thành t tốHoàn thành Ch a hoàn thànhư
Số
l ngượ
T lỷ ệ
(%)
Số
l ngượ
T lỷ ệ
(%)
Số
l ngượ
T lỷ ệ
(%)
33 15 45,5 % 13 39,4 % 5 15,1 %
Ng i th c hi n: Nguy n Th Thúy Quy n Trangườ ự ệ ễ ị ề
1
Đ tài: “Bi n pháp nâng cao ch t l ng gi h c Luy n t và câu cho h c sinh l p ề ệ ấ ượ ờ ọ ệ ừ ọ ớ
5.”
Nh m góp ph n nâng cao ch t l ng gi ng d y c a b môn Ti ng Vi t vàằ ầ ấ ượ ả ạ ủ ộ ế ệ
làm giàu v n t cho h c sinh, trong năm h c này tôi quy t đnh ch n đ tài: ố ừ ọ ọ ế ị ọ ề “Bi nệ
pháp nâng cao ch t l ng gi h c Luy n t và câu cho h c sinh l p 5”ấ ượ ờ ọ ệ ừ ọ ớ đ tàiề
nghiên c u nh m giúp h c sinh h c t p t t h n.ứ ằ ọ ọ ậ ố ơ
Ph n 2: N i dung c n gi i quy tầ ộ ầ ả ế
T th c t , tôi nh n th y đ th c hi n t t yêu c u đi m i ph ng pháp d yừ ự ế ậ ấ ể ự ệ ố ầ ổ ớ ươ ạ
h c theo h ng phát huy tính tích c c, ch đng, sáng t o c a h c sinh làm cho giọ ướ ự ủ ộ ạ ủ ọ ờ
h c Luy n t và câu trên l p “Nh nhàng h n, t nhiên h n, ch t l ng h n”. Tôiọ ệ ừ ớ ẹ ơ ự ơ ấ ượ ơ
đã th c hi n các n i dung sau: ự ệ ộ
- H ng d n h c sinh lĩnh h i ki n th c bài h c nh nhàng, t nhiên, phátướ ẫ ọ ộ ế ứ ọ ẹ ự
huy đc tính tích c c c a h c sinh.ượ ự ủ ọ
- H ng d n h c sinh phân lo i h th ng nhóm t , t lo i và phát tri n t . ướ ẫ ọ ạ ệ ố ừ ừ ạ ể ừ
- Coi tr ng vi c m r ng v n t cho h c sinh.ọ ệ ở ộ ố ừ ọ
- Giúp h c sinh h c t t t ng , n m nghĩa c a t và câu qua ng c nh.ọ ọ ố ừ ữ ắ ủ ừ ữ ả
- Luôn t ch c và t o c h i cho h c sinh th c hành kĩ năng giao ti p.ổ ứ ạ ơ ộ ọ ự ế
- T ch c các ho t đng trò ch i l ng ghép giúp h c sinh h th ng ki n th c.ổ ứ ạ ộ ơ ồ ọ ệ ố ế ứ
Ph n 3: Bi n pháp gi i quy tầ ệ ả ế
1. Nh ng v n đ chung:ữ ấ ề
+ Đi v i b n thân:ố ớ ả
- Tôi n m v ng m c tiêu và ch ng trình c a phân môn Luy n t và câu,ắ ữ ụ ươ ủ ệ ừ
th ng xuyên nghiên c u sách giáo khoa, sách giáo viên, t p chí giáo d c và các tàiườ ứ ạ ụ
li u khác có liên quan đ tìm và v n d ng linh ho t các ph ng pháp d y h c đtệ ể ậ ụ ạ ươ ạ ọ ạ
hi u qu .ệ ả
- Tham d đy đ các bu i thao gi ng chuyên đ do tr ng t ch c, d giự ầ ủ ổ ả ề ườ ổ ứ ự ờ
đng nghi p đ h c t p và chia s kinh nghi m gi ng d y phân môn này. ồ ệ ể ọ ậ ẻ ệ ả ạ
- N m b t đi t ng h c sinh ngay t đu năm h c, có k ho ch gi ng d yắ ắ ố ượ ọ ừ ầ ọ ế ạ ả ạ
phù h p v i t ng đi t ng h c sinh trong m i ti t h c. ợ ớ ừ ố ượ ọ ỗ ế ọ
- Tôi luôn chú tr ng vi c ọ ệ so n, gi ng theo ph ng pháp đi m iạ ả ươ ổ ớ , chu n b đẩ ị ồ
dùng d y h c th t h p d n nh m thu hút s chú ý, gây h ng thú h c t p cho h cạ ọ ậ ấ ẫ ằ ự ứ ọ ậ ọ
sinh.
Ng i th c hi n: Nguy n Th Thúy Quy n Trangườ ự ệ ễ ị ề
2
Đ tài: “Bi n pháp nâng cao ch t l ng gi h c Luy n t và câu cho h c sinh l p ề ệ ấ ượ ờ ọ ệ ừ ọ ớ
5.”
- Th ng xuyên áp d ng các ph ng pháp đi m i và s d ng các ph ngườ ụ ươ ổ ớ ử ụ ươ
pháp trong gi d y sao cho h p lí v i t ng bài, v i t ng đi t ng h c sinh đ cácờ ạ ợ ớ ừ ớ ừ ố ượ ọ ể
em không b nhàm chán.ị
- M i giáo viên ph i đn v i v i h c sinh b ng c tình th ng, không xúcỗ ả ế ớ ớ ọ ằ ả ươ
ph m nhân cách h c sinh, tuy t đi không đ x y ra tình tr ng b o l c h c đng.ạ ọ ệ ố ể ả ạ ạ ự ọ ườ
+ Đi v i h c sinh: ố ớ ọ
- Tôi xây d ng n n p h c t p ngay t bu i đu v i bu i h c đu tiên, yêuự ề ế ọ ậ ừ ổ ầ ớ ổ ọ ầ
c u các em ph i chu n b đy đ sách, v , đ dùng h c t p tr c khi đn l p.ầ ả ẩ ị ầ ủ ở ồ ọ ậ ướ ế ớ
- Khuy n khích, đng viên các em m nh d n, t tin, v t qua khó khăn, ph nế ộ ạ ạ ự ượ ấ
đu v n lên trong h c t p và giúp nhau cùng ti n b .ấ ươ ọ ậ ế ộ
2. Bi n pháp c th :ệ ụ ể
Nh m nâng cao ch t l ng gi h c Luy n t và câu cho h c sinh l p 5, tôiằ ấ ượ ờ ọ ệ ừ ọ ớ
đã th c hi n các bi n pháp sau:ự ệ ệ
Bi n pháp 1ệ: H ng d n h c sinh lĩnh h i ki n th c bài h c nhướ ẫ ọ ộ ế ứ ọ ẹ
nhàng, t nhiên, phát huy đc tính tích c c c a h c sinh.ự ượ ự ủ ọ
*Ví dụ: dạy bài Nghĩa c a Tủ ừ: Nghĩa c a t là khái ni m v s v t, hi nủ ừ ệ ề ự ậ ệ
t ng trong th c t khách quan đc ph n ánh vào trong ngôn ng , đc ngôn ngượ ự ế ượ ả ữ ượ ữ
hoá. Nói cách khác “Nghĩa c a t là các s v t, ho t đng, tính ch t, s l ngủ ừ ự ậ ạ ộ ấ ố ượ
mà t bi u thừ ể ị”.
*Ví dụ:
+ Đtấ: Ch t r n, trên đó ng i và các lo i đng v t đi l i, sinh s ng, câyấ ắ ở ườ ạ ộ ậ ạ ố
c m c.ỏ ọ
+ Công nhân: Ng i lao đng chân tay, làm vi c ăn l ng.ườ ộ ệ ươ
Nghĩa c a t đc miêu t , gi i thích r t rõ ràng trong các sách t đi n.ủ ừ ượ ả ả ấ ừ ể
Khi d y v nghĩa c a t , chúng ta c n:ạ ề ủ ừ ầ
- T o đi u ki n cho h c sinh ti p xúc v i s v t, ho t đng, tính ch t mà nóạ ề ệ ọ ế ớ ự ậ ạ ộ ấ
bi u th .ể ị
*Ví dụ: Gi i thích t “ả ừ Chôm chôm”, tôi cho h c sinh nhìn th y qu chômọ ấ ả
chôm (qu có gai m m v , khi chín v có màu đ, cùi tr ng, ng t nh qu v i).ả ề ở ỏ ỏ ỏ ắ ọ ư ả ả
Gi i nghĩa t “ả ừ bế”, “ôm” tôi cho các em làm đng tác đ quan sát.ộ ể
Ng i th c hi n: Nguy n Th Thúy Quy n Trangườ ự ệ ễ ị ề
3
Đ tài: “Bi n pháp nâng cao ch t l ng gi h c Luy n t và câu cho h c sinh l p ề ệ ấ ượ ờ ọ ệ ừ ọ ớ
5.”
Ngoài ra, có th dùng tranh nh, mô hình... cho quan sát, t đó nêu nghĩa c aể ả ừ ủ
t (b ng cách này h c sinh có th hi u nghĩa c a t ch các s v t, hi n t ngừ ằ ọ ể ể ủ ừ ỉ ự ậ ệ ượ
không tr c ti p nhìn th y ho c di n ra xung quanh).ự ế ấ ặ ễ ở
M t khác, tôi còn tìm cách gi i thích nghĩa c a t sát h p v i tâm sinh lý l aặ ả ủ ừ ợ ớ ứ
tu i h c sinh Ti u h c. C th l i miêu t , tr c quan khi gi i nghĩa t . Bên c nhổ ọ ể ọ ụ ể ố ả ự ả ừ ạ
đó, tôi còn ch p nh n và khuy n khích cách gi i nghĩa t theo l i “khôi ph c cácấ ậ ế ả ừ ố ụ
bi u t ng”, ho c gi i nghĩa t m t cách “m c m c, g n gũi”... c a h c sinh.ể ượ ặ ả ừ ộ ộ ạ ầ ủ ọ
* Ví dụ:
+ T qu cổ ố : Đt n c mình.ấ ướ
+ B o bi nả ể : Bão vùng bi n.ở ể
+ Bà ngo iạ: Ng i sinh ra m .ườ ẹ
Bi n pháp 2ệ: H ng d n h c sinh phân lo i h th ng nhóm t , tướ ẫ ọ ạ ệ ố ừ ừ
lo i và phát tri n t : ạ ể ừ
Song song v i d y h c phù h p đi t ng h c sinh thì vi c chia nhóm vàớ ạ ọ ợ ố ượ ọ ệ
phân lo i h th ng t , phát tri n t cũng r t quan tr ng. Giúp các em phát tri n tạ ệ ố ừ ể ừ ấ ọ ể ừ
theo ch đ, ch đi m d n đn h c sinh không l n l n và nh m l n v t , vủ ề ủ ể ẫ ế ọ ẫ ộ ầ ẫ ề ừ ề
nghĩa c a nó v a h p đi t ng h c sinh. T đó, tôi giúp h c sinh l a ch n n iủ ừ ợ ố ượ ọ ừ ọ ự ọ ộ
dung phù h p v n d ng khi th c hành luy n t p.ợ ậ ụ ự ệ ậ
*Ví dụ: M r ng v n t : Truy n th ng. (Bài t p 3 SGK TV5 t p 2ở ộ ố ừ ề ố ậ ậ
trang 82). Tìm trong đo n văn sau nh ng t ng ch ng i và s v t g i nh l ch sạ ữ ừ ữ ỉ ườ ự ậ ợ ớ ị ử
và truy n th ng :ề ố
Tôi đã có d p đi nhi u mi n đt n c, nhìn th y t n m t bao nhiêu d u tíchị ề ề ấ ướ ấ ậ ắ ấ
c a t tiên đ l i, t n m tro b p c a thu các vua Hùng d ng n c, mũi tên đngủ ổ ể ạ ừ ắ ế ủ ở ự ướ ồ
c Loa, con dao c t r n b ng đá c a c u bé làng Gióng n i V n Cà bên sôngổ ắ ố ằ ủ ậ ơ ườ
H ng, đn thanh g m gi thành Hà N i c a Hoàng Di u, c đn chi c h t điồ ế ươ ữ ộ ủ ệ ả ế ế ố ạ
th n c a Phan Thanh Gi n... Ý th c c i ngu n, chân lí l ch s và lòng bi t n tầ ủ ả ứ ộ ồ ị ử ế ơ ổ
tiên truy n đt qua nh ng di tích, di v t nhìn th y đc là m t ni m h nh phúc vôề ạ ữ ậ ấ ượ ộ ề ạ
h n nuôi d ng nh ng ph m ch t cao quý n i m i con ng i. T t c nh ng diạ ưỡ ữ ẩ ấ ơ ỗ ườ ấ ả ữ
tích này c a truy n th ng đu xu t ph t t nh ng s ki n có ý nghĩa di n ra trongủ ề ố ề ấ ấ ừ ữ ự ệ ễ
quá kh , v n ti p t c nuôi d ng đo s ng c a nh ng th h mai sau.ứ ẫ ế ụ ưỡ ạ ố ủ ữ ế ệ
Theo HOÀNG PH NG C T NGỦ Ọ ƯỜ
Ng i th c hi n: Nguy n Th Thúy Quy n Trangườ ự ệ ễ ị ề
4
Đ tài: “Bi n pháp nâng cao ch t l ng gi h c Luy n t và câu cho h c sinh l p ề ệ ấ ượ ờ ọ ệ ừ ọ ớ
5.”
bài t p này, đ c ng c l i ki n th c phân lo i t , t lo i và phát tri n tỞ ậ ể ủ ố ạ ế ứ ạ ừ ừ ạ ể ừ
đã h c . Tôi g i h c sinh nh c l i “Phân lo i t : t ng ch s v t và t ng chọ ọ ọ ắ ạ ạ ừ ừ ữ ỉ ự ậ ừ ữ ỉ
ng i”. ườ
+ T ng ch s v t là t ch tên c a cây c i, con ng i (ng i, chaừ ữ ỉ ự ậ ừ ỉ ủ ố ườ ườ
m , cô dâu, chú r , h c sinh…), hi n t ng, đ v t, con v t, c nh v t.ẹ ể ọ ệ ượ ồ ậ ậ ả ậ
+ T ng ch ng i là t ch tên c a ng i đc nh c đn liên quanừ ữ ỉ ườ ừ ỉ ủ ườ ượ ắ ế
đn s vi c.ế ự ệ
T đó, các em s phân bi t đc 2 lo i t ng trên và làm t t bài t p.ừ ẽ ệ ượ ạ ừ ữ ố ậ
- Nh ng t ng ch ng i g i nh đn l ch s và truy n th ng dân t c:ữ ừ ữ ỉ ườ ợ ớ ế ị ử ề ố ộ
Các vua Hùng, c u bé làng Gióng, Hoàng Di u, Phan Thanh Gi n…ậ ệ ả
- Nh ng t ng ch s v t g i nh đn l ch s và truy n th ng dânữ ừ ữ ỉ ự ậ ợ ớ ế ị ử ề ố
t c: N m tro b p th các vua Hùng d ng n c, mũi tên đng c Loa, con dao c tộ ắ ế ưở ự ướ ồ ổ ắ
r n b ng đá cùa c u bé làng Gióng, V n Cà bên sông H ng, thanh g m giố ằ ậ ườ ồ ươ ữ
thành Hà N i c a Hoàng Di u, chi c h t đi th n c a Phan Thanh Gi n.ộ ủ ệ ế ố ạ ầ ủ ả
Bi n pháp 3ệ: Coi tr ng vi c m r ng v n t cho h c sinh.ọ ệ ở ộ ố ừ ọ
Đây là nhi m v c b n c a phân môn Luy n t và câu. Khi có v n t phongệ ụ ơ ả ủ ệ ừ ố ừ
phú, h c sinh r t thu n l i trong giao ti p và t duy.ọ ấ ậ ợ ế ư
l p 5, lo i bài t p m r ng v n t , phát tri n v n t đc s d ng kháỞ ớ ạ ậ ở ộ ố ừ ể ố ừ ượ ử ụ
nhi u d i các d ng khác nhau: Tìm t ng cùng ch đ, tìm t có ti ng cho tr c,ề ướ ạ ừ ữ ủ ề ừ ế ướ
tìm t cùng nghĩa, g n nghĩa, tìm t có cùng y u t c u t o.ừ ầ ừ ế ố ấ ạ
Có th m r ng v n t b ng nhi u cách:ể ở ộ ố ừ ằ ề
+ Cách ghép từ: Xu t phát t ấ ừ t g cừ ố , b ng ph ng pháp ghép t s cho raằ ươ ừ ẽ
các t m i.ừ ớ
*Ví dụ: Bài t p 3 - Ti t 3 (Sgk 5) yêu c u h c sinh tìm m t s t có ti ngậ ế ầ ọ ộ ố ừ ế
“đngồ” (theo nghĩa là cùng).
Đ h c sinh có đc v n t khá phong phú, tôi đã cho h c sinh thi đua tìm tể ọ ượ ố ừ ọ ừ
đi n vào bài th sau:ề ơ
...................ti n b c tr c sau nh p nhàng (ế ướ ướ ị đng hànhồ)
...................tay n m ch t tay (đng chí)ắ ặ ồ
...................sum h p b n ph ng m t nhà (ọ ố ươ ộ đng bàoồ)
..................qu n áo qu là đp thay (ầ ả ẹ đng ph cồ ụ )
...................h i t m t n i (ộ ụ ộ ơ đng quiồ)
Ng i th c hi n: Nguy n Th Thúy Quy n Trangườ ự ệ ễ ị ề
5
