SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
TỔ CHỨC SINH HOẠT NGOẠI
KHÓA TRONG HOAïT ĐỘNG
TỔ VĂN
Ị ĐẶT VẤN ĐỀ :
Trong hoạt động của tổ bộ môn Văn, ngoài chức năng tổ chức việc thực
hiện chương trình chính khóa, cần phải có những hoạt động ngoại khóa hỗ trợ
nhằm hướng tới việc nâng cao hiệu quả giảng dạy bộ môn. Đó là việc tạo những
môi trường sinh hoạt thực tế sinh động để học sinh có cơ hội kiểm tra, vận dụng
kiến thức, kỹ năng và năng lực của mình một cách hứng thú, vui tươi phù hợp
đặc trưng bộ môn – môn học gắn liền đời sống văn hóa, xã hộị
Là một sinh hoạt quan trọng cần thiết nhưng do không có tính chất pháp
chế như chương trình giảng dạy cho nên việc tổ chức ngoại khóa hoàn toàn phụ
thuộc vào sự tùy tiện của mỗi trường. Riêng tổ Văn trường THPT Châu Văn
Liêm đã cố gắng sinh hoạt ngoại khóa nhiều năm và thấy được kết quả rất tốt.
IỊ CƠ SỞ CỦA VẤN ĐỀ :
Tổ chức sinh hoạt ngoại khóa bộ môn Văn trong hoạt động Tổ cần phải
nhằm vào mục đích đáp ứng yêu cầu giáo dục của bộ môn và việc gắn liền với
đời sống xã hội, cụ thể là :
- Củng cố và nâng cao kiến thức văn học để hiểu tốt một chân dung văn
học, một giai đoạn, một xu hướng văn học … phục vụ cho yêu cầu thi cử, cảm
thụ, thưởng thức văn chương … Với hình thức tổ chức thực hiện như tổ chức ôn
tập, triển lãm chân dung văn học, thi tìm hiểụ
- Rèn luyện các năng lực tư duy và sử dụng ngôn ngữ để nói, viết với
hình thức tổ chức hội thảo, thi hùng biện, sáng tác thơ văn, bình thơ …
- Diễn xướng, thể hiện tác phẩm văn học (sinh hoạt câu lạc bộ văn học :
diễn kịch, hát, ngâm thơ, ca múa …)
* Tổ chức sinh hoạt ngoại khóa nhằm mục đích phát huy tính tích cực
học tập của học sinh; tinh thần tự học và phát huy năng lực, năng khiếu, nâng
cao khả năng hiểu biết cảm thụ văn chương.
* Sinh hoạt ngoại khóa của Tổ cũng xuất phát từ yêu cầu mở rộng tổ
chức ra phạm vi toàn trường, khối lớp hoặc nhóm đối tượng học sinh với những
nội dung chương trình đa dạng, phong phú, quy mô hơn mà một giáo viên
không thể thực hiện được, cần có sự kết hợp hoạt động của các bộ phận trong
nhà trường như Ban giám hiệu, Công đoàn, Đoàn thanh niên, thư viện, tài chính,
các tổ chuyên môn khác …
IIỊ CÁC HOẠT ĐỘNG CỤ THỂ VÀ BIỆN PHÁP TỔ CHỨC THỰC
HIỆN :
1/ Tổ chức ôn tập văn học dân gian :
- Mục đích : Củng cố kiến thức, nâng cao hiểu biết và cảm hứng văn
học. - Đối tượng : Học sinh khối lớp 10
- Thời gian thực hiện : Sau phần kết thúc chương VHDG lớp 10
(khoảng trung tuần tháng 11).
- Nội dung yêu cầu : Nắm vững kiến thức văn học dân gian lớp 10, và tái
hiện các hình thức diễn xướng văn học dân gian ngày xưạ
- Hình thức tổ chức : Sinh hoạt ngoài sân hoặc trong hội trường. Mỗi
lớp cử 1 đội 4 học sinh thi kiến thức văn học và 1 đội thi phần diễn xướng tự
chọn (đăng ký trước) như trình bày làn điệu dân ca (hò đối đáp, hát giao duyên,
điệu lý, đồng dao ru em,…) diễn đoạn kịch trong truyện cổ tích, ca múa hoạt
cảnh (trống cơm, cò lả, lý ngựa ô …)
(Phần thi kiến thức diễn ra dưới hình thức hái hoa dân chủ và thực hiện
theo yêu cầu câu hỏi, có thể là 1 câu hỏi giáo khoa, 1 câu đố, đoán 1 câu tục ngữ
ca dao qua ngôn ngữ hoặc điệu bộ, nghe vài nốt nhạc cho biết tên 1 bài dân ca
…) - Có câu hỏi dành cho các cổ động viên.
* Kết quả : Không khí sinh hoạt thật vui tươi hào hứng. Phát hiện được
nhiều học sinh có khả năng diễn kịch, múa, hát và viết kịch bản : nhiều tiết mục
hay như hoạt cảnh lý đất giồng, vợ chồng làm biếng, hò đối đáp, múa trống
cơm, hát dân ca, làm theo vợ dặn …
2/ Tổng ôn tập thi tốt nghiệp phổ thông :
- Mục đích : Rà soát lại kiến thức chuẩn bị thi TNPT.
- Đối tượng : HS khối 12
- Thời gian tổ chức : Cuối tháng tư (đầu tháng 5)
- Kết hợp với sinh hoạt kỷ niệm những ngày lễ lớn : 50 năm chiến thắng
Điện Biên, 30 năm ngày Giải phóng miền Nam.
- Tổ chức : Phối hợp với các tổ có môn thi như Toán, Hóa (tối đa 3 môn)
Hình thức thi kiến thức và kỹ năng giải bài tập nhỏ.
Nội dung chương trình ôn thi TNPTTH với chủ đề “Hành quân về Điện
Biên” (năm 2004). Cuộc thi chia 3 chặng :
* Chặng 1 : Tập kết, xuất kích : 90đ (10đ x 3 học sinh x 3 môn)
1 lớp tham gia 3 học sinh cho 3 môn Văn, Toán, Hóa (được bóc số theo
thứ tự danh sách lớp)
- Mỗi học sinh sẽ trả lời nhanh 3 câu hỏi cho 1 môn trong 1 phút.
- Lần lượt từng môn cho các môn lớp 12. Hết môn Văn tới môn Toán,
môn Hóa …
* Chặng 2 : Tiến quân : 60 điểm (3 môn x 20 đ)
Mỗi lớp 2 học sinh (gọi theo danh sách lớp) thực hiện câu hỏi bài tập trên
bảng theo yêu cầu, thời gian 5 phút (1 vòng cho 1 môn)
* Chặng 3 : Xung phong, chiếm lĩnh trận địa : 120đ (20đx3câux2vòng)
- Hình thức : thi chạy tiếp sức. Mỗi lớp cử 1 học sinh nhận đề và cờ lên
bảng – giải bài tập xong quay về trao cờ cho học sinh thứ hai lên nhận đề môn
khác và lên bảng giải bài tập …
- Thực hiện 2 vòng các môn trong vòng 15 phút
- Tổng số điểm tối đa về đích là : 210 điểm
- Lớp dẫn đầu sẽ được trao cờ Quyết thắng vẫy trên nắp hầm tướng De
Castriẹ
- Kết quả : Học sinh có điều kiện rà soát lại kiến thức để xem lại việc
học, không khí thi đua sôi nổị Chương trình văn nghệ với các bài hát kháng
chiến thời chống Pháp đan xen góp phần tạo thêm sự hào hứng, phấn khích.
3/ Triển lãm chân dung văn học : NGUYỄN DU & TRUYỆN KIỀU
- Mục đích yêu cầu : Nguyễn Du là một tác giả lớn trong văn học nhưng
với số tiết dạy 8 tiết của phân phối chương trình chưa giúp học sinh đi sâu vào
tác giả tác phẩm, hoạt động ngoại khóa sẽ cung cấp cho các em điều kiện hiểu
thêm. - Đối tượng học sinh khối 10
- Thời gian tổ chức : Sau phần trích giảng các tác phẩm của Nguyễn Du
(cuối tháng 2).
- Nội dung và hình thức : Kết hợp với thư viện để thu thập tài liệu,
sách, ảnh cần thiết :
+ Aûnh quê hương Nguyễn Du (sông Lam, Mộ phần, nhà lưu niệm bìa
Truyện Kiều cũ …)
+ Tranh vẽ chân dung các nhân vật trong Truyện Kiềư
Tranh vẽ minh họa Truyện Kiều (TK bằng tranh – NXBVHDT 2004)
+ Tài liệu sách văn học Việt Nam (Nguyễn Lộc), Thi pháp Truyện Kiều
(Trần Đình Sử), Văn học tuổi trẻ, Truyện Kiều và các sách phê bình …
+ Một số tài liệu cần phôtô đóng thành những xấp nhỏ để học sinh tiện
việc xem, đọc tham khảọ
Tất cả được trình bày trong một không gian thuận tiện như thư viện (có
người quản lí)
* Tổ chức cuộc thi đố vui tìm hiểu về Nguyễn Du và Truyện Kiều có
giải thưởng. Các câu hỏi xoay quanh tác giả và tác phẩm, và có thể tìm được các
câu trả lời trong các tranh ảnh, tài liệu sách vở tham khảọ
Kết quả : Tạo được một không gian trưng bày đẹp, thu hút được nhiều
học sinh đến xem và tham gia trả lời các câu hỏi đố vuị Nhờ đó hoạt động thư
viện thu hút, sôi động hẳn lên và hiệu quả giáo dục được nâng cao hơn.
4/ Hoạt động sáng tác thơ văn :
* Mục đích yêu cầu : Phát triển phong trào sáng tác văn học, thực hành
kỹ năng viết văn, phát huy năng khiếu và nhằm vào các ngày chủ điểm giáo dục
truyền thống.
* Thời gian tổ chức phát động cuộc thi sáng tác : đầu năm học hướng tới
ngày lễ 20-11 và mừng Xuân mới chuẩn bị báo 20-11 và báo Xuân.
* Chủ đề sáng tác : Tuổi trẻ, mái trường và mùa Xuân quê hương đất
nước. * Yêu cầu : Nội dung các bài viết phản ánh sinh hoạt học tập và đời sống
học sinh, những kỷ niệm sâu sắc trong đời đối với thầy cô, bạn bè, những suy
nghĩ về quê hương đất nước, về mùa Xuân, những tấm gương người tốt việc tốt
… khơi sâu những chất liệu lấy từ đời sống thực trên sinh hoạt riêng của cá
nhân, tập thể lớp. Mỗi tờ bào là một góc sinh hoạt, một sân chơi và học tập thể
hiện chân dung của lớp với những hình ảnh thầy cô kính yêu và bạn bè thân
thương.
* Thể loại đề tài : Truyện, thơ, tùy bút, phóng sự, tản văn, các bài phỏng
vấn, tin tức thời sự, các mục vui chơi giải trí (kịch, nhạc, tranh vẽ, ô chữ, đố vui
…) * Hình thức trình bày : Mỗi lớp thực hiện một tờ đặc san 20-11 trên khổ
giấy A4 : viết tay hoặc in đóng thành tập (không làm hình thức báo tường vì không
lưu giữ bảo quản được). Để thực hiện tốt tờ báo, mỗi lớp thành lập một Ban biên
tập, các nhóm bút, phân công viết bài, trang trí, chép bài, phỏng vấn … hoàn
thành đúng thời hạn 15-11 tham dự giảị Ban giám khảo công bố và phát các giải
thưởng tập thể và cá nhân trong ngày lễ 20-11.
* Báo Xuân : Tập hợp những bài viết tốt trong đặc san 20-11 của các lớp
và một số bài khác cần thiết thành tuyển tập Xuân, phát hành vào đúng dịp tết.
