intTypePromotion=3

Sự chọn lựa con đường phát triển của dân tộc Việt Nam đầu TK XX và quá trình phát triển của lịch sử dân tộc từ 1930 đến nay: Phần 2 - Nguyễn Thị Đàm

Chia sẻ: Bin Bin | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:49

0
76
lượt xem
18
download

Sự chọn lựa con đường phát triển của dân tộc Việt Nam đầu TK XX và quá trình phát triển của lịch sử dân tộc từ 1930 đến nay: Phần 2 - Nguyễn Thị Đàm

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Nội dung của chuyên đề Sự chọn lựa con đường phát triển của dân tộc Việt Nam đầu TK XX và quá trình phát triển của lịch sử dân tộc từ 1930 đến nay: Phần 2 gồm chương cuối, kết luận, phụ lục và chú thích. Trong đó chương 3 giới thiệu về quá trình phát triển lịch sử dân tộc từ 1930 đến nay (2000) theo con đường đã chọn.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Sự chọn lựa con đường phát triển của dân tộc Việt Nam đầu TK XX và quá trình phát triển của lịch sử dân tộc từ 1930 đến nay: Phần 2 - Nguyễn Thị Đàm

  1. Ch−¬ng III Qu¸ Tr×nh Ph¸t TriÓn Cña LÞch Sö D¢N Téc Tõ 1930 §Õn NAY (2000) THEO CON §−êng §· Chän Lý t−ëng, môc tiªu ®éc lËp d©n téc g¾n liÒn víi chñ nghÜa x· héi, sù lùa chän duy nhÊt ®óng ®¾n ®−îc NguyÔn ¸i Quèc nªu trong chÝnh c−¬ng v¾n t¾t vµ ®−îc §¶ng ®Ò ra trong luËn c−¬ng chÝnh trÞ 1930 ®−îc thö th¸ch vµ kiÓm nghiÖm b»ng thùc tiÔn ®Êu tranh c¸ch m¹ng cña nh©n d©n ta d−íi sù l·nh ®¹o cña §¶ng 70 n¨m qua. Trong qu¸ tr×nh ®ã lÞch sö d©n téc ®· qua nh÷ng giai ®o¹n cô thÓ: 1930-1945, 1945-1954, 1954- 1975, 1975-nay. I. GIAI §o¹n 1930- 1945 Më ®Çu giai ®o¹n nµy b»ng sù ra ®êi cña §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam (2-1930) vµ kÕt thóc b»ng sù th¾ng lîi cña tæng khëi nghÜa 8-1945 vµ sù ra ®êi cña n−íc ViÖt Nam d©n chñ céng hoµ (2-9-1945). NhiÖm vô c¸ch m¹ng ë giai ®o¹n nµy lµ lµm c¸ch m¹ng t− s¶n d©n quyÒn do giai cÊp v« s¶n l·nh ®¹o. Néi dung c¬ b¶n cña nhiÖm vô c¸ch m¹ng t− s¶n d©n quyÒn lÇn ®Çu tiªn ®−îc NguyÔn ¸i Quèc nªu lªn trong chÝnh c−¬ng v¾n t¾t, s¸ch l−îc v¾n t¾t. C¸c v¨n kiÖn nµy ®−îc th«ng qua trong Héi nghÞ thµnh lËp §¶ng vµ trë thµnh c−¬ng lÜnh chÝnh trÞ ®Çu tiªn cña §¶ng. Cô thÓ lµ ®¸nh ®æ ®Õ quèc Ph¸p, bän phong kiÕn vµ t− s¶n ph¶n ®éng, lµm cho n−íc ViÖt Nam ®éc lËp, lËp chÝnh phñ c«ng n«ng, tæ chøc qu©n ®éi c«ng n«ng, tÞch thu ruéng ®Êt cña ®Õ quèc vµ bän ph¶n c¸ch m¹ng chia cho d©n cµy nghÌo, tiÕn hµnh c¸ch m¹ng ruéng ®Êt, ®em l¹i ruéng ®Êt cho n«ng d©n. S¸ch l−îc v¾n t¾t cña §¶ng x¸c ®Þnh râ vÞ trÝ cña c¸c giai tÇng x· héi trong c¸ch m¹ng t− s¶n d©n quyÒn. Giai cÊp c«ng nh©n l·nh ®¹o c¸ch m¹ng th«ng qua §¶ng Céng s¶n ®éi qu©n tiªn phong cña giai cÊp. §¶ng ph¸i dùa vµo giai cÊp n«ng d©n, l·nh ®¹o n«ng d©n lµm thæ ®Þa c¸ch m¹ng, hÕt søc liªn l¹c víi trÝ thøc, tiÓu t− s¶n, trung n«ng ®Ó l«i kÐo vÒ v« s¶n. Nh÷ng thµnh phÇn kh¸c ch−a lé râ mÆt ph¶n ®éng th× ph¶i lîi dông, Ýt ra lµ trung lËp, cßn bän ph¶n ®éng th× ph¶i ®¸nh ®æ §oµn kÕt chÆt chÏ víi c¸c d©n téc bÞ ¸p bøc vµ v« s¶n Ph¸p. C¸c nhiÖm vô trªn bao hµm néi dung d©n téc, d©n chñ s©u s¾c vµ næi bËt lªn lµ chèng ®Õ quèc vµ tay sai ph¶n ®éng, giµnh ®éc lËp d©n téc. 116
  2. ChÝnh c−¬ng v¾n t¾t, s¸ch l−îc v¾n t¾t ®· ®Æt nÒn t¶ng cho viÖc x©y dùng ®−êng lèi chÝnh trÞ cña §¶ng. Th¸ng 10-1930, Héi nghÞ Trung −¬ng §¶ng lÇn thø nhÊt ®· th«ng qua c−¬ng lÜnh chÝnh trÞ do TrÇn Phó so¹n th¶o. LuËn c−¬ng chÝnh trÞ ®Ò cËp ®Õn toµn diÖn nh÷ng vÊn ®Ò chiÕn l−îc, s¸ch l−îc cña c¸ch m¹ng t− s¶n d©n quyÒn trong triÓn väng tiÕn lªn c¸ch m¹ng x· héi chñ nghÜa. LuËn c−¬ng chÝnh trÞ 10-1930 ®−îc x©y dùng trªn c¬ së lý luËn c¸ch m¹ng nªu trong nghÞ quyÕt 6 cña Quèc tÕ céng s¶n (1928). Bëi vËy cã vÊn ®Ò ch−a phï hîp víi ®iÒu kiÖn thùc tÕ ViÖt Nam. Nh÷ng h¹n chÕ nµy ®−îc kh¾c phôc dÇn qua c¸c héi nghÞ Trung −¬ng lÇn thø 6 (11-1939), lÇn thø 7 (11-1940), lÇn thø 8 (5-1941) ®Ó hoµn chØnh ®−êng lèi c¸ch m¹ng d©n téc d¸n chñ nh©n d©n ë ViÖt Nam. Mèi quan hÖ gi÷a hai nhiÖm vô chèng ®Õ quèc vµ chèng phong kiÕn ®−îc gi¶i quyÕt tho¶ ®¸ng. VÊn ®Ò d©n téc ®−îc ®Æt ®óng vÞ trÝ träng t©m vµ nhiÖm vô gi¶i phãng d©n téc lµ nhiÖm vô hµng ®Çu. C¸c nhiÖm vô kh¸c nh»m phôc vô cho nhiÖm vô gi¶i phãng d©n téc. Thùc ra vÊn ®Ò nµy ®· x¸c ®Þnh râ trong chÝnh c−¬ng vµ s¸ch l−îc v¾n t¾t (1930), ®Õn Héi nghÞ Trung −¬ng lÇn thø 8 (5-1941) lµ sù kh¼ng ®Þnh l¹i. ViÖc x¸c ®Þnh ®óng ®¾n vÞ trÝ cña vÊn ®Ò gi¶i phãng d©n téc, ®oµn kÕt tÊt c¶ c¸c giai cÊp, c¸c lùc l−îng d©n téc yªu n−íc vµ tiÕn bé, chÜa mòi nhän vµo kÎ thï chñ yÕu lµ ®Õ quèc tay sai, giµnh ®éc lËp tù do cho d©n téc lµ sù s¸ng t¹o cña NguyÔn ¸i Quèc, cña §¶ng céng s¶n trong ®−êng lèi c¸ch m¹ng d©n téc d©n chñ nh©n d©n, ®−a c¸ch m¹ng gi¶i phãng d©n téc tíi th¾ng lîi. §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam ra ®êi lµ kÕt qu¶ cña qu¸ tr×nh vËn ®éng truyÒn b¸ chñ nghÜa M¸c-Lªnin, h−íng c«ng nh©n, phong trµo d©n téc theo khuynh h−íng v« s¶n, nh»m gi¶i quyÕt vÊn ®Ò khñng ho¶ng l·nh ®¹o, khñng ho¶ng ®−êng lèi kÐo dµi h¬n mét phÇn t− thÕ kû. Trong 15 n¨m (1930-1945) lÞch sö ViÖt Nam tr¶i qua 3 chÆng ®−êng tranh ®Êu: 1930- 1935, 1936-1939, 1939-1945. Trong nh÷ng n¨m 1930-1935 lµ chÆng ®−êng c¸ch m¹ng ®Çu tiªn cña quÇn chóng ®Êu tranh d−íi sù l·nh ®¹o cña §¶ng. §©y lµ cuéc vïng dËy quyÕt liÖt cña d©n téc, trong ®ã s«i næi nhÊt lµ phong trµo c«ng n«ng mµ ®Ønh cao lµ X« viÕt NghÖ TÜnh. Phong trµo c«ng n«ng n¨m 1930-1931 më ®Çu lµ phong trµo ®Êu tranh b¶o vÖ nh÷ng ng−êi yªu n−íc ®ang bÞ ®Þch khñng bè sau khëi nghÜa Yªn B¸i. Hµng lo¹t c¸c cuéc biÓu t×nh cña c«ng nh©n bïng næ. Tõ nhµ m¸y xi m¨ng H¶i Phßng, nhµ m¸y dÖt Nam §Þnh, ®ån ®iÒn DÇu TiÕng, ®Õn 5000 c«ng nh©n ®ån ®iÒn Phó RiÒng, 4000 c«ng nh©n sîi Nam §Þnh, c«ng nh©n Ba Son, c«ng nh©n nhµ m¸y diªm BÕn Thuû ®· b·i c«ng, ®Õn th¸ng 4- 1930 phong trµo c«ng nh©n lan réng toµn quèc. Ngµy 1-5- 1930 phong trµo kû niÖm ngµy Quèc tÕ lao ®éng s«i nèi trong c¶ n−íc. C¸c khÈu hiÖu “giai cÊp v« s¶n toµn thÕ giíi liªn 117
  3. hiÖp l¹i”, truyÒn ®¬n, biÓu ng÷ ®ßi t¨ng l−¬ng gi¶m giê lµm, chèng ®¸nh ®Ëp, ho·n thuÕ cho n«ng d©n ®−îc c¨ng lªn ë kh¾p c¸c tØnh: Hµ Néi, H¶i Phßng, Nam §Þnh, Th¸i B×nh, Qui Nh¬n, §µ N½ng cho ®Õn Bµ RÞa, Cao L·nh. C«ng nh©n Hång Gai, n«ng d©n TiÒn H¶i, Th¸i B×nh biÓu t×nh ®ßi ho·n thuÕ. T¹i Vinh, Thµnh uû ®· l·nh ®¹o mét sè c¬ së c«ng nh©n kÕt hîp víi n«ng d©n ®Êu tranh. Ngµy 1-5 c«ng nh©n nhµ m¸y diªm BÕn Thuû cïng víi hµng v¹n n«ng d©n c¸c lµng phô cËn Yªn Dòng, Yªn Tr−êng, Léc Du, §øc HËu... biÓu t×nh víi khÈu hiÖu: “bít giê lµm, gi¶m s−u thuÕ, chèng khñng bè’. Båi th−êng cho ng−êi bÞ h¹i trong khëi nghÜa Yªn B¸i. N«ng d©n ®ån ®iÒn cµ phª Ký ViÔn næi dËy ®ßi ruéng ®Êt, ®èt trang tr¹i. Häc sinh Thanh Ch−¬ng biÓu t×nh. Phong trµo quÇn chóng ®· l«i cuèn mét sè lý dÞch tham gia. Tõ th¸ng 5-1930 phong trµo ®Êu tranh s«i næi kh¾p B¾c-Trung - Nam: truyÒn ®¬n kªu gäi chèng khñng bè, ®ßi t¨ng l−¬ng, gi¶m thuÕ ®· ®−îc tung ra kh¾p n¬i. C¸c tr−êng häc còng xuÊt hiÖn c¸c truyÒn ®¬n víi ch÷ ký “ngän löa sinh viªn”. S¸ch b¸o bÝ mËt l−u hµnh trong d©n chóng. Th¸ng 6, 7 khi phong trµo bèc cao ë NghÖ TÜnh th× n«ng d©n xung quanh Sµi Gßn næi dËy ®ßi gi¶m thuÕ. Th¸ng 8-1930 c¶ n−íc s«i næi phong trµo chèng chiÕn tranh, ®Õ quèc, ñng hé Liªn bang X« ViÕt TruyÒn ®¬n xuÊt hiÖn ë hÇu hÕt c¸c thµnh phè. T¹i Qu¶ng Ng·i, n«ng d©n kÐo ®i ®èt huyÖn lÞ, chÆt c©y c¶n ®−êng giao th«ng, c¸c huyÖn phèi hîp ®i r·i truyÒn ®¬n. T¹i B¾c kú c¸c truyÒn ®¬n biÓu ng÷ ph¶n ®èi Héi ®ång ®Ò h×nh vµ c¸c b¶n ¸n xö nh÷ng ng−êi céng s¶n. Tæng C«ng héi H¶i Phßng, Hång Gai r¶i truyÒn ®¬n kªu gäi ®×nh c«ng. C«ng nh©n Nam §Þnh, Hµ Néi ®×nh c«ng. Ngµy 20- 10 häc sinh tiÓu häc b·i kho¸. Th¸ng 10-1930 c«ng nh©n së gç G« §a vµ thî dÖt Nam §Þnh ®×nh c«ng. C«ng nh©n nhµ m¸y n−íc Hµng §Ëu kû niÖm c¸ch m¹ng Th¸ng M−êi, treo cê, r¶i truyÒn ®¬n kh¾p thµnh phè. Sang n¨m 1931 kÎ thï b¾t bí, khñng bè khèc liÖt, phong trµo ®Êu tranh gi¶m dÇn ë mét sè n¬i. Nh−ng ë Qu¶ng Ng·i, B×nh §Þnh phong trµo l¹i cao, quyÕt liÖt nhÊt lµ nh©n d©n Bång S¬n. Ngµy 23-7 nh©n d©n Bång S¬n vò trang tuÇn hµnh däc ®−êng quèc lé ®èt xe ®Þch, c¾t d©y ®iÖn, trõ khö ViÖt gian ph¶n ®éng. Phong trµo c«ng n«ng 1930- 1931 ®· chøng tá ®−êng lèi c¸ch m¹ng d©n téc d©n chñ mµ vÊn ®Ò cèt lâi lµ vÊn ®Ò ruéng ®Êt lµ ®óng. Víi khÈu hiÖu ®éc lËp d©n téc, ng−êi cµy cã ruéng, §¶ng ®· ph¸t ®éng ®−îc phong trµo quÇn chóng m¹nh mÏ, l«i kÐo ®«ng ®¶o quÇn chóng theo §¶ng, tr−íc ®ã ch−a cã tæ chøc chÝnh trÞ nµo lµm ®−îc. Trong cao trµo c¸ch m¹ng 1930-1931 th× n¬i cã phong trµo m¹nh nhÊt lµ NghÖ An, Hµ TÜnh. T¹i ®©y phong trµo quÇn chóng ®· tÊn c«ng lµm tan r· chÝnh quyÒn ®Þch ë nhiÒu n¬i, lËp chÝnh quyÒn c¸ch m¹ng. 118
  4. NghÖ TÜnh lµ n¬i tËp trung c«ng nh©n ®«ng ®¶o, m¹nh nhÊt ë Trung kú. §ã lµ ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho viÖc liªn minh c«ng n«ng ë ®©y khiÕn cho ®Êu tranh cña c«ng nh©n vµ n«ng d©n h−ëng øng nhau, hoµ lÉn vµo nhau. Më ®Çu lµ ngµy 1-5, c«ng nh©n BÕn Thuû, Tr−êng Thi, nhµ m¸y diªm n«ng d©n c¸c huyÖn H−ng Nguyªn, Nghi Léc, Anh S¬n, Nam §µn mÝt tinh biÓu d−¬ng lùc l−îng cao ®iÓm quyÕt liÖt h¬n khi 300 n«ng d©n Quúnh L−u b¾t T©y ®oan ký vµo b¶n yªu s¸ch ®ßi t¨ng gi¸ thu mua muèi vµ cÊm ®¸nh ®Ëp ng−êi lµm muèi. Trong th¸ng 6, th¸ng 7 phong trµo ph¸t triÓn m¹nh h¬n cã ®Õn 12.000 ng−êi tham gia biÓu t×nh c¸c tæ chøc quÇn chóng ra ®êi: c«ng héi, n«ng héi, héi phô n÷ gi¶i phãng, héi cøu tÕ ®á, c¸c ®éi tù vÖ. Phong trµo ph¸t triÓn tíi ®Ønh cao vµo th¸ng 8, th¸ng 9. Nh÷ng hµnh ®éng mang tÝnh b¹o lùc: ®Ëp ph¸ c«ng ®−êng, c«ng së cña chÝnh quyÒn ®Þa ph−¬ng. Ngµy 12-8 nh©n d©n Thanh Ch−¬ng kÐo ®Õn huyÖn lÞ ph¸ nhµ giam, ®èt sæ s¸ch, th¶ tï chÝnh trÞ. §Çu th¸ng 9 c¸c huyÖn Nghi Léc (29-8), Vâ LiÖt (l-9), Can Léc (7-9), Anh S¬n (8-9) n«ng d©n ®Òu biÓu t×nh ph¶n ®èi chÝnh quyÒn. N«ng d©n Thanh Ch−¬ng ®· chiÕn ®Êu quyÕt liÖt h¬n 20.000 ng−êi biÓu t×nh kÐo vÒ huyÖn lÞ ®ßi bá thuÕ, gi¶m thuÕ, th¶ tï chÝnh trÞ. §Õn huyÖn lÞ hä bÞ ®µn ¸p. Song hä vÉn tiÕn vµo c«ng ®−êng ph¸ nhµ giam, ®èt sæ s¸ch, quan tri huyÖn bá ch¹y. Nh©n d©n l¹i ®èt nhµ c¸c x· tr−¬ng thu ®ång triÖn. ChÝnh quyÒn ®Þch t¹i mét sè ®Þa ph−¬ng tan r·. T¹i x· Vâ LiÖt nh©n d©n tù tæ chøc ®iÒu hµnh c«ng viÖc trong x·. Tõ ngµy 8 ®Õn 11-9 phong trµo lan réng kh¾p n¬i ñng hé n«ng d©n Thanh Ch−¬ng, hµng chôc v¹n n«ng d©n ®øng lªn ®Êu tranh víi khÈu hiÖu “b·i bá thuÕ th©n”, “chia l¹i ruéng ®Êt”, “th¶ tï chÝnh trÞ”, “ñng hé ®Êu tranh cña c«ng nh©n Vinh - BÕn Thuû”. Phong trµo ph¸t triÓn ®Õn ®Ønh cao vµo ngµy 12-9-1930. Hai m−¬i ngµn n«ng d©n Nam §µn biÓu t×nh ñng hé c«ng nh©n, ®oµn ng−êi kÐo dµi 5km, sau ®ã lªn ®Õn 30.000 ng−êi. §Þch khñng bè khèc liÖt 5 m¸y bay déi bom ®èt ch¸y c¸c lµng xãm, déi xuèng ®oµn biÓu tØnh lµm 174 ng−êi chÕt. H«m sau thªm 48 ng−êi chÕt, 277 nhµ ch¸y. Nh−ng phong trµo vÉn ph¸t triÓn thµnh vò trang lµm tan r· chÝnh quyÒn phong kiÕn ®Þa ph−¬ng, lËp ra chÝnh quyÒn c¸ch m¹ng míi víi h×nh thøc c¸c th«n bé n«ng, x· bé n«ng. TÝnh riªng n¨m 1930 cã ®Õn 89 cuéc b·i c«ng, 400 cuéc biÓu t×nh. ë Hµ TÜnh sang n¨m 1931 c¬ së n«ng héi ph¸t triÓn m¹nh ë Th¹ch Hµ, §øc Thä, Nghi Xu©n. Phong trµo NghÖ TÜnh ®· s¶n sinh ra h×nh thøc chÝnh quyÒn míi: c¸c X« viÕt NghÖ TÜnh ®· thùc hiÖn chøc n¨ng cña chÝnh quyÒn c¸ch m¹ng do d©n bÇu ra, ®· ban bè quyÒn tù do d©n chñ, b·i bá mäi ¸p chÕ phong kiÕn thùc d©n, trõng trÞ bän ph¶n ®éng, ch¨m lo ®êi sèng cho nh©n d©n, chia thãc chèng ®ãi, chia l¹i c«ng ®iÒn, c«ng thæ, chèng c¸c tÖ n¹n x· héi. 119
  5. KÎ thï ®µn ¸p khèc liÖt X« viÕt NghÖ TÜnh, nhiÒu lµng bÞ khñng bè tr¾ng, 16.000 ng−êi bÞ b¾t tï ®µy. NhiÒu c¬ së §¶ng bÞ vì thiÕu c¸n bé l·nh ®¹o nªn ®Õn gi÷a n¨m 1931 phong trµo thÊt b¹i. ThÊt b¹i kh«ng cã nghÜa lµ chÕt, nh©n d©n l¹i tiÕp, tôc ®Êu tranh víi h×nh thøc kh¸c ®Ó kh«i phôc vµ ph¸t triÓn phong trµo trong nh÷ng n¨m 1932 - 1935. §ã lµ nh÷ng n¨m th¸ng khèc liÖt ®Çy thö th¸ch ®èi víi §¶ng vµ nh©n d©n. §Þch khñng bè d· man, hµng v¹n ng−êi bÞ chÕt, bÞ tï, hµng tr¨m ng«i nhµ bÞ ®èt trôi, nhiÒu lµng xãm bÞ triÖt h¹. Nh−ng d©n vÉn tin §¶ng, §¶ng vÉn b¸m s¸t d©n, mãc nèi c¬ së, l·nh ®¹o nh©n d©n ®Êu tranh chèng khñng bè, kh«i phôc phong trµo. Cã thÓ nãi cao trµo c¸ch m¹ng 1930-1931 ®Ønh cao lµ X« viÕt NghÖ TÜnh, lÇn ®Çu tiªn trong lÞch sö ViÖt Nam, c«ng n«ng ®· næi dËy víi khÝ thÕ cung thiªn ®¸nh ®Õ quèc, phong kiÕn ®Ó tù gi¶i phãng m×nh, vµ nã còng chøng tá c«ng n«ng d−íi sù l·nh ®¹o cña §¶ng cã ®ñ kh¶ n¨ng tù gi¶i phãng m×nh. Tõ thùc tiÔn phong trµo 1930-1935 khèi c«ng n«ng liªn minh ®· h×nh thµnh, vai trß l·nh ®¹o cña §¶ng ®−îc kh¼ng ®Þnh. §−êng lèi c¸ch m¹ng cña §¶ng phï hîp víi yªu cÇu kh¸ch quan cña quÇn chóng. §©y lµ cuéc tËp d−ît ®Êu tranh giµnh chÝnh quyÒn ®Çu tiªn cña quÇn chóng, b−íc ®Çu chuÈn bÞ vò trang khëi nghÜa sau nµy. LÇn ®Çu tiªn phong trµo c«ng n«ng lµm lung lay nÒn thèng trÞ cña ®Õ quèc, phong kiÕn. ChÆng ®−êng thø hai lµ thêi kú ®Êu tranh c«ng khai ®ßi tù do d©n chñ trong nh÷ng n¨m 1936-1939. Trong nh÷ng n¨m nµy, t×nh h×nh thÕ giíi cã nh÷ng biÕn ®éng chÝnh trÞ t¹o ®iÒu kiÖn cho mét phong trµo ®Êu tranh c«ng khai, d©n chñ cã thÓ thùc hiÖn ®−îc. Chñ nghÜa ph¸t xÝt xuÊt hiÖn ®e do¹ nÒn hoµ b×nh thÕ giíi, ®Æt thÕ giíi tr−íc mét cuéc chiÕn tranh míi do ®ã phong trµo chèng ph¸t xÝt bïng lªn m¹nh mÏ ë nhiÒu n−íc d−íi l¸ cê cña Quèc tÕ céng s¶n. §¹i héi VII cña Quèc tÕ céng s¶n chØ râ nhiÖm vô tr−íc m¾t cña giai cÊp v« s¶n thÕ giíi lµ chèng chñ nghÜa ph¸t xÝt giµnh d©n chñ, b¶o vÖ hoµ b×nh. Trªn c¬ së khèi liªn minh c«ng n«ng lËp mÆt trËn nh©n d©n réng r·i chèng ®Õ quèc b¶o vÖ tù do, d©n chñ, hoµ b×nh. T¹i Ph¸p th¸ng 1-1936 MÆt trËn nh©n d©n Ph¸p thµnh lËp gåm §¶ng Céng s¶n, §¶ng CÊp tiÕn, Tæng liªn ®oµn lao ®éng Thèng nhÊt vµ c¸c tæ chøc quÇn chóng kh¸c. Th¸ng 4-1936 MÆt trËn nh©n d©n ®Êu tranh giµnh ®−îc th¾ng lîi trong tuyÓn cö vµ lËp chÝnh phñ míi. ChÝnh phñ MÆt trËn ®· thi hµnh mét sè chÝnh s¸ch cho nh©n d©n thuéc ®Þa: lËp uû ban ®iÒu tra thuéc ®Þa, th¶ nhiÒu tï chÝnh trÞ ph¹m, thi hµnh mét sè c¶i c¸ch x· héi cho lao ®éng, ban bè luËt lao ®éng. T×nh h×nh nµy t¹o ®iÒu kiÖn kh¸ch quan thuËn lîi cho mét phong trµo ®Êu tranh c«ng khai ®ßi d©n sinh d©n chñ. 120
  6. MÆt kh¸c ë trong n−íc, nh÷ng chÝnh s¸ch kinh tÕ cña bän thùc d©n Ph¸p ë ViÖt Nam ®· ®Èy h¬n 70% n«ng d©n ViÖt Nam l©m vµo t×nh tr¹ng kh«ng cã ruéng ®Êt hoÆc rÊt Ýt ruéng. L¹i bÞ thiªn tai hoµnh hµnh nªn n¹n ®ãi lu«n ®e do¹. C«ng nh©n møc l−¬ng ngµy cµng thÊp h¬n thêi kú ®Çu khñng ho¶ng, trong khi ®ã gi¸ sinh ho¹t ngµy cµng t¨ng vät nªn møc sèng gi¶m sót ghª gím. Nh÷ng nhu yÕu phÈm ®Òu t¨ng gi¸ gÊp r−ìi, gÊp ®«i. Bét t¨ng 67%. g¹o t¨ng 100%, thÞt bß t¨ng 58%, thÞt lîn t¨ng 107%, b¬ t¨ng 127%... §êi sèng cña c¸c tÇng líp t− s¶n, tiÓu t− s¶n bÞ chÌn Ðp hoÆc ®e do¹ thÊt nghiÖp, sèng bÊp bªnh, bÞ b¹c ®·i. Giai cÊp ®Þa chñ võa vµ nhá bÞ chÌn Ðp, lÊn chiÕm, s¶n xuÊt thua lç. Nh×n chung c¸c giai tÇng x· héi ®Òu sèng ngét ng¹t, nÆng nÒ vµ cã nhu cÇu c¶i thiÖn ®êi sèng. Trong t×nh h×nh ®ã, th¸ng 7-1936 Héi nghÞ BCH Trung −¬ng §¶ng Céng s¶n chñ tr−¬ng: nhiÖm vô c¸ch m¹ng cña giai ®o¹n míi lµ chèng chñ nghÜa ph¸t xÝt, chèng chiÕn tranh, chèng chÕ ®é ph¶n ®éng thuéc ®Þa, ®ßi tù do c¬m ¸o hoµ b×nh, ®−îc nh©n d©n h−ëng øng s«i næi. Næi bËt lµ phong trµo §«ng D−¬ng ®¹i héi. Nh©n d©n bao gåm mäi tÇng líp lao ®éng, c¸c lùc l−îng d©n chñ, tiÕn bé... tÊt c¶ tËp hîp trong mÆt trËn thèng nhÊt nh©n d©n ph¶n ®Õ sau ®æi thµnh MÆt trËn d©n chñ §«ng D−¬ng ®Êu tranh c«ng khai, trùc diÖn víi kÎ thï ®ßi quyÒn sèng. Trªn tê tranh ®Êu (La Lutte) NguyÔn An Ninh c«ng khai kªu gäi tiÕn tíi §«ng D−¬ng ®¹i héi kh¾p B¾c, Trung, Nam ®Òu lËp c¸c uû ban hµnh ®éng ®Ó thu thËp nguyÖn väng cña nh©n d©n, göi ph¸i ®oµn ®iÒu tra cña chÝnh phñ Ph¸p. Phong trµo ®· thu ®−îc kÕt qu¶ nhÊt ®Þnh: buéc thùc d©n Ph¸p c«ng bè luËt lao ®éng cho §«ng D−¬ng. ©n x¸ 1532 tï chÝnh trÞ. Qua ®Êu tranh, hµng triÖu quÇn chóng gi¸c ngé vÒ quyÒn lîi giai cÊp, d©n téc. ý thøc tæ chøc vµ tinh thÇn ®oµn kÕt ®Êu tranh t¨ng lªn. Phong trµo chøng tá r»ng khi ®−êng lèi cña §¶ng hîp nguyÖn väng cña d©n th× nã ®−îc quÇn chóng ®ãn nhËn, h−íng øng vµ mau chãng trë thµnh phong trµo quÇn chóng s«i næi. Cuéc ®Êu tranh ®ßi d©n sinh d©n chñ s«i næi réng kh¾p l«i cuèn mäi tÇng líp, ®Æc biÖt lµ giai cÊp c«ng nh©n ®· c«ng khai ®ßi quyÒn lîi trªn b¸o chÝ. B·i c«ng, biÓu t×nh liªn tiÕp næ ra: 1936 cã 361 cuéc ®Êu tranh trong ®ã cã 236 cuéc cña giai cÊp c«ng nh©n. Ngµy 23-1 h¬n 20.000 c«ng nh©n má ®Êu tranh th¾ng lîi. Chñ má ph¶i t¨ng l−¬ng 25% cho c«ng nh©n. N¨m 1937 cã kho¶ng 401 cuéc ®Êu tranh cña c«ng nh©n, 150 cuéc cña n«ng d©n. N¨m 1938 cã 131 cuéc b·i c«ng l«i cuèn 15.484 c«ng nh©n tham gia. Qua ®Êu tranh tr×nh ®é gi¸c ngé chÝnh trÞ, tr×nh ®é tæ chøc ®Êu tranh cña c«ng nh©n ®−îc n©ng cao. §−êng lèi l·nh ®¹o cña §¶ng mét lÇn n÷a ®−îc kiÓm nghiÖm, ®−a vµo quÇn chóng tæ chøc thùc hiÖn cã kÕt qu¶. C¸c h×nh thøc ®Êu tranh nghÞ tr−êng, ®Êu tranh b¸o chÝ còng ®−îc sö dông triÖt ®Ó. §¶ng Céng s¶n vËn ®éng ®−a ng−êi ra tranh cö c¸c ViÖn d©n biÓu B¾c kú, ViÖn d©n biÓu Trung kú, Héi ®ång thµnh phè Hµ Néi, §¹i héi ®ång kinh tÕ lý tµi §«ng D−¬ng, Héi ®ång qu¶n h¹t Nam kú. §Êu tranh nghÞ tr−êng 121
  7. nh»m më réng lùc l−îng cña MÆt trËn d©n chñ, n¾m thêi c¬ ®Ó vËn ®éng quÇn chóng §¶ng triÖt ®Ó sö dông b¸o chÝ c«ng khai lµm vò khÝ tuyªn truyÒn ®Êu tranh c¸ch m¹ng. NhiÒu tê b¸o ra ®êi. Tê nµy ®ãng cöa, tê kh¸c tiªu chÝ thay tªn b¸o. S«i næi nhÊt cña phong trµo ®Êu tranh b¸o chÝ diÔn ra ë B¾c kú. B¸o tiÕng ViÖt, b¸o tiÕng Ph¸p xuÊt hiÖn liªn tôc. B¸o Hån trÎ, T©n x· héi, Thêi b¸o, Thêi ThÕ, Hµ thµnh thêi b¸o, Tin tøc, §êi nay, c¸c b¸o tiÕng Ph¸p RasemblemÐnt (TËp hîp), En Vant (TiÕn lªn), Notre Voise (TiÕng nãi chóng ta)... trùc tiÕp ®Êu tranh ®ßi quyÒn sèng cho con ng−êi. §Æc biÖt khã kh¨n lµ cuéc ®Êu tranh chèng bän T¬-rèt-kÝt. Bän nµy mang chiªu bµi c¸ch m¹ng ®Ó chèng §¶ng, ph¸ ho¹i c¸ch m¹ng, lõa bÞp quÇn chóng, chia rÏ hµng ngò nh÷ng ng−êi c¸ch m¹ng. §¶ng ph¶i gi¸o dôc quÇn chóng, v¹ch trÇn bé mÆt lµm tay sai cho chñ nghÜa ®Õ quèc cña bän chóng ®Ó tiªu diÖt chóng vÒ chÝnh trÞ, phong trµo ®Êu tranh c«ng khai thêi kú 1936-1939 lµ cuéc tiÕn c«ng hoµ b×nh s«i næi s©u réng vµo chÝnh s¸ch thèng trÞ cña thùc d©n Ph¸p buéc chóng ph¶i níi tay thèng trÞ. §ã lµ phong trµo quÇn chóng réng r·i diÔn ra trªn nhiÒu lÜnh vùc: kinh tÕ, chÝnh trÞ, v¨n ho¸, t− t−ëng thu hót ®«ng ®¶o quÇn chóng tham gia víi c¸c h×nh thøc ®Êu tranh phong phó, c¸c tæ chøc quÇn chóng thÝch hîp. Phong trµo thÓ hiÖn vai trß tiªn phong cña c«ng nh©n kh¸ ®Ëm nÐt. Phong trµo d©n chñ 1936-1939 lµ mét bé phËn cña phong trµo v« s¶n thÕ giíi chèng chiÕn tranh b¶o vÖ hoµ b×nh. Phong trµo ®· ®Ó l¹i nh÷ng bµi häc quÝ trong viÖc x©y dùng mÆt trËn thèng nhÊt, tæ chøc quÇn chóng ®Êu tranh c«ng khai, b¸n c«ng khai ®ßi quyÒn d©n chñ. Song trong khi chó träng quyÒn d©n chñ, §¶ng ch−a nªu ®−îc khÈu hiÖu ph¸t triÓn tinh thÇn d©n téc. §©y lµ ®iÓm yÕu bÞ bän T¬-rèt-kÝt lîi dông ®Ó xuyªn t¹c ®−êng lèi cña §¶ng. Nh÷ng kinh nghiÖm thµnh c«ng vµ non yÕu qua thùc tiÔn ®· gióp §¶ng tr−ëng thµnh, hoµn thiÖn ®−êng lèi cña m×nh cho giai ®o¹n sau. ChÆng ®−êng thø ba tõ 1939-1945 lµ chÆng ®−êng trùc tiÕp ®Êu tranh gi¶i phãng d©n téc, víi sù chuyÓn h−íng chØ ®¹o chiÕn l−îc kÞp thêi. Tõ n¨m 1939 ®Õn 1945 cã nh÷ng biÕn ®éng chÝnh trÞ s©u s¾c t¹o ra c¬ héi trùc tiÕp gi¶i phãng d©n téc ViÖt Nam. Mïa thu 1939 chiÕn tranh thÕ giíi thø II bïng næ. ThÕ giíi h×nh thµnh hai phe: phe ph¸t xÝt vµ phe d©n chñ. Ngµy 22-9-1945 NhËt vµo §«ng D−¬ng, Ph¸p ®Çu hµng. Nh©n d©n §«ng D−¬ng l¹i thªm mét kÎ thï trùc tiÕp lµ ph¸t xÝt NhËt. Nh©n d©n ViÖt Nam ph¶i chÞu 3 lÇn ¸p bøc: NhËt, Ph¸p, phong kiÕn. M©u thuÉn x· héi vèn ®· gay g¾t, l¹i cµng gay g¾t h¬n. Tr−íc t×nh h×nh ®ã th¸ng 11-1939 BCH Trung −¬ng §¶ng Céng s¶n häp Héi nghÞ lÇn thø 6 x¸c ®Þnh nhiÖm vô c¸ch m¹ng cña giai ®o¹n míi. Theo ®¸nh gi¸ cña Trung −¬ng, trong chiÕn tranh thÕ giíi thø II lùc l−îng d©n chñ do Liªn X« ®øng ®Çu sÏ th¾ng. §¶ng x¸c ®Þnh vÞ trÝ c¸ch m¹ng ViÖt Nam lµ ®øng vµo phe d©n chñ chèng ph¸t xÝt. X¸c ®Þnh râ nhiÖm vô cÊp b¸ch nhÊt cña c¸ch m¹ng §«ng D−¬ng vµ ViÖt Nam lµ ®¸nh ®è ®Õ quèc tay sai, gi¶i phãng d©n téc khái ¸ch ®Õ quèc dï lµ Ph¸p hay NhËt lµm cho ViÖt Nam hoµn toµn ®éc lËp. Héi nghÞ thay ®æi khÈu hiÖu ®Êu tranh, ph−¬ng ph¸p ®Êu tranh vµ h×nh 122
  8. thøc ®Êu tranh cho phï hîp víi t×nh h×nh míi. Chñ tr−¬ng chuyÓn chØ ®¹o chiÕn l−îc ®Ò ra ë Héi nghÞ BCH Trung −¬ng lÇn thø 6 ®−îc bæ sung ë Héi nghÞ Trung −¬ng lÇn thø 7 (11-1940) vµ hoµn chØnh t¹i Héi nghÞ Trung −¬ng lÇn thø 8 (5-1941). Héi nghÞ Trung - −¬ng lÇn nµy th«ng qua nh÷ng quyÕt nghÞ quan träng: ®−a nhiÖm vô gi¶i phãng d©n téc lªn hµng ®Çu, quyÒn lîi cña mçi bé phËn, mçi giai cÊp ph¶i ®Æt d−íi sù tån vong sinh tö cña quèc gia, d©n téc, nÕu kh«ng gi¶i quyÕt ®−îc vÊn ®Ò d©n téc gi¶i phãng, kh«ng ®ßi ®−îc ®éc lËp tù do cho toµn d©n téc th× ch¼ng nh÷ng toµn thÓ quèc gia d©n téc cßn chÞu m·i kiÕp ngùa tr©u mµ quyÒn lîi cña bé phËn cña giai cÊp ®Õn v¹n n¨m còng kh«ng ®ßi l¹i ®−îc. Héi nghÞ th«ng qua chñ tr−¬ng thµnh lËp mÆt trËn d©n téc thèng nhÊt lµ mÆt trËn ViÖt Minh, quèc hiÖu, quèc kú cña n−íc ViÖt Nam t−¬ng lai, th«ng qua chñ tr−¬ng khëi nghÜa vò trang giµnh chÝnh quyÒn. Thùc hiÖn c¸c chñ tr−¬ng trªn, toµn §¶ng toµn d©n ®· gÊp rót chuÈn bÞ toµn diÖn cho viÖc giµnh chÝnh quyÒn. Võa chuÈn bÞ ®−êng lèi chñ tr−¬ng cô thÓ võa ra søc x©y dùng lùc l−îng chÝnh trÞ, lùc l−îng vò trang. Trªn c¬ së cña lùc l−îng chÝnh trÞ vµ mÆt trËn thèng nhÊt cña giai ®o¹n 1936-1939, më réng h¬n n÷a mÆt trËn d©n téc thèng nhÊt. MÆt trËn ViÖt Minh ®−îc thµnh lËp. MÆt trËn ViÖt Minh tËp hîp tÊt c¶ c¸c ngµnh, c¸c giíi, c¸c giai cÊp, c¸c ®¶ng ph¸i chÝnh trÞ, t«n gi¸o, c¸c lùc l−îng yªu n−íc tiÕn bé, nghÜa lµ nh÷ng ai t¸n thµnh gi¶i phãng d©n téc ®Òu cã thÓ gia nhËp MÆt trËn. C¸c tæ chøc cøu quèc ra ®êi, tËp hîp quÇn chóng phï hîp víi løa tuæi, giíi, ngµnh, x©y dùng MÆt trËn thµnh lùc l−îng chÝnh trÞ hïng hËu. §ång thêi ®Èy m¹nh ®Êu tranh chèng Ph¸p, NhËt, tay sai, ®Èy m¹nh c«ng cuéc chuÈn bÞ cho cuéc khëi nghÜa vò trang. Duy tr× ph¸t triÓn lùc l−îng vò trang cña khëi nghÜa B¾c S¬n. LËp ®éi du kÝch B¾c S¬n (l2- 1940), c¸c trung ®éi cøu quèc d©n lÇn l−ît ra ®êi: trung ®éi ®Çu tiªn (2-1941), Trung ®éi thø hai (9-1941) vµ Trung ®éi thø 3 (2-1944). C¸c ®éi tù vÖ chiÕn ®Êu ®−îc thµnh lËp kh¾p n¬i. C¸c ®éi thanh niªn xung phong c«ng t¸c ra ®êi, ho¹t ®éng m¹nh mÏ, c¸c lo¹i h×nh thøc x©y dùng lùc l−îng vò trang toµn d©n xuÊt hiÖn. Th¸ng 12- 1944 ®éi ViÖt Nam tuyªn truyÒn gi¶i phãng qu©n, lùc l−îng qu©n ®éi chÝnh qui ®−îc thµnh lËp. Cïng víi viÖc x©y dùng lùc l−îng, c¸c vÊn ®Ò vÒ c¨n cø ®Þa c¸ch m¹ng ®−îc chó ý x©y dùng. §¶ng chñ tr−¬ng lÊy n«ng th«n, rõng nói, x©y dùng c¸c c¨n cø ®Þa réng lín ®Ó më ra triÓn väng cho c¶ n−íc. C¸c c¨n cø ®Þa B¾c S¬n - Vò Nhai, Cao B»ng ph¸t triÓn m¹nh, c¸c chiÕn khu ®−îc thµnh lËp tiÕn tíi thµnh lËp khu gi¶i phãng. Trªn mÆt trËn v¨n ho¸, t− t−ëng, ®Èy m¹nh tuyªn truyÒn gi¸o dôc ®Ó mäi chñ tr−¬ng cña §¶ng thÊm vµo quÇn chóng, n©ng cao tr×nh ®é gi¸c ngé cho nh©n d©n, ®Ó ph¸t ®éng phong trµo quÇn chóng cã hiÖu qu¶. §ång thêi chuÈn bÞ vÒ tæ chøc chÝnh quyÒn tËp d−ît qu¶n lý chÝnh quyÒn c¸ch m¹ng sau nµy. Cã thÓ nãi viÖc chuÈn bÞ mäi ®iÒu kiÖn cho cuéc khëi nghÜa vò trang th¾ng lîi ®−îc chuÈn bÞ tÝch cùc, khÈn tr−¬ng ®Ó t¹o thêi c¬, cã tiÒm lùc ®ãn thêi c¬, vµ chíp thêi c¬ khi nã xuÊt hiÖn ®Ó ph¸t ®éng toµn d©n næi dËy tù gi¶i phãng m×nh. Vµo 123
  9. th¸ng 3-1945 thêi c¬ cho cuéc khëi nghÜa vò trang ®· xuÊt hiÖn: ®ã lµ NhËt ®¶o chÝnh Ph¸p. Sù kiÖn nµy t¹o ra cuéc khñng ho¶ng chÝnh trÞ s©u s¾c, lµm cho ®iÒu kiÖn cña cuéc khëi nghÜa mau chãng chÝn muåi. Dù ®o¸n tr−íc t×nh h×nh nªn ®ªm 9-3-1945 khi NhËt ®¶o chÝnh Ph¸p th× héi nghÞ më réng BCH Trung −¬ng ®· häp vµ th«ng qua mét v¨n kiÖn lÞch sö: “NhËt- Ph¸p bµn nhau vµ hµnh ®éng cña chóng ta” v¹ch râ nh÷ng nhiÖm vô cô thÓ ®Ó tiÕn tíi tæng khëi nghÜa giµnh chÝnh quyÒn. Sau khi NhËt ®¶o chÝnh Ph¸p, chíp c¬ héi Ph¸p thua nhiÒu n¬i ®· khëi nghÜa tõng phÇn th¾ng lîi. ChÝnh quyÒn c¸ch m¹ng ®−îc thµnh lËp ë c¸c ®Þa ph−¬ng. Tõ t×nh h×nh trªn tõ ngµy 15 ®Õn 20-4-1945 Héi nghÞ qu©n sù B¾c kú häp ®· ®Æt nhiÖm vô qu©n sù lªn trªn tÊt c¶ c¸c nhiÖm vô kh¸c. TÝch cùc ph¸t triÓn chiÕn tranh du kÝch, x©y dùng c¨n cø ®Þa kh¸ng NhËt, chuÈn bÞ ®ãn thêi c¬ tæng khëi nghÜa kÞp thêi. Ngµy 13-8-1945 ph¸t xÝt NhËt ®Çu hµng §ång Minh v« ®iÒu kiÖn. KÎ thï trùc tiÕp cña nh©n d©n §«ng D−¬ng, ViÖt Nam ®· ng· gôc, thêi c¬ “ngµn n¨m cã mét” ®Ó giµnh chÝnh quyÒn trong c¶ n−íc xuÊt hiÖn. §¶ng kÞp thêi chíp thêi c¬ l·nh ®¹o nh©n d©n tung hÕt lùc l−îng chÝnh trÞ, qu©n sù tæng khëi nghÜa giµnh chÝnh quyÒn trong c¶ n−íc. Sau 15 ngµy (13-8 ®Õn 28-8) cuéc khëi nghÜa th¾ng lîi hoµn toµn. Tæng khëi nghÜa th¸ng T¸m diÔn ra nhanh chãng, Ýt ®æ m¸u, trong ®ã b¹o lùc chÝnh trÞ ®· ph¸t huy thÕ m¹nh cña m×nh. §ã lµ kÕt qu¶ cña 15 n¨m chuÈn bÞ liªn tôc, chu ®¸o qua 3 phong trµo tiªu biÓu 1930-1931, 1936-1939, 1939-1945, thêi kú tr−íc chuÈn bÞ, tËp d−ît cho thêi kú sau. Thêi kú sau ph¸t huy thµnh qu¶ cña thêi kú tr−íc. Cø thÕ lÞch sö viÖt Nam giµnh th¾ng lîi tõng b−íc ®Õn th¾ng lîi hoµn toµn. Ngµy 2-9-1945, n−íc ViÖt Nam d©n chñ céng hoµ ra ®êi. §ã lµ sù kiÖn träng ®¹i trong lÞch sö d©n téc. LÇn ®Çu tiªn trong lÞch sö c¸ch m¹ng ViÖt Nam, lÞch sö c¸c d©n téc bÞ ¸p bøc, mét ®¶ng m−êi l¨m tuæi ®· l·nh ®¹o c¸ch m¹ng thµnh c«ng, n¾m chÝnh quyÒn trong toµn quèc. Mét kû nguyªn míi cña lÞch sö d©n téc b¾t ®Çu: kû nguyªn nh©n d©n lµm chñ vËn mÖnh d©n téc. Thµnh c«ng cña c¸ch m¹ng th¸ng T¸m n¨m 1945 lµ minh chøng hïng hån kh¼ng ®Þnh tÝnh ®óng ®¾n cña con ®−êng ®· chän, ®¸p øng ®−îc yªu cÇu cña lÞch sö d©n téc, hîp víi xu thÕ thêi ®¹i më ®−êng cho lÞch sö d©n téc ph¸t triÓn cao h¬n. II. GIAI §o¹n 1945 - 1954 Néi dung chñ yÕu cña giai ®o¹n nµy lµ x©y dùng vµ b¶o vÖ chÝnh quyÒn c¸ch m¹ng, n−íc ViÖt Nam d©n chñ céng hoµ trÎ tuæi, b¶o vÖ vµ ph¸t huy thµnh qu¶ cña c¸ch m¹ng th¸ng T¸m. Víi tÝnh chÊt chèng ®Õ quèc vµ tay sai triÖt ®Ó, víi vÞ trÝ ®i ®Çu trong phong trµo chèng chñ nghÜa thùc d©n t¹i mét ®Þa bµn chiÕn l−îc quan träng nhÊt ë §«ng Nam ¸, 124
  10. c¸ch m¹ng ViÖt Nam lµ ®èi t−îng chèng ph¸ quyÕt liÖt cña chñ nghÜa ®Õ quèc vµ bän ph¶n ®éng quèc tÕ, trë thµnh n¬i tranh chÊp cña hä. N−íc ViÖt Nam d©n chñ céng hoµ non trÎ ph¶i ®−¬ng dÇu víi nhiÒu kÎ thï cã lùc l−îng lín m¹nh trong c¸c t×nh huèng v« cïng khã kh¨n: giÆc ngo¹i x©m, giÆc ®ãi, giÆc dèt. §Æc biÖt nguy hiÓm ®e do¹ sù tån vong nhµ n−íc non trÎ lµ giÆc ngo¹i x©m. PhÝa B¾c, bän ph¶n ®éng T−ëng Giíi Th¹ch kÐo vµo víi danh nghÜa ®ång minh. Nh−ng l¹i nu«i ©m m−u sÏ chiÕm ®ãng l©u dµi n−íc ta vµ kh«ng thõa nhËn chÝnh quyÒn c¸ch m¹ng, ©m m−u lËt ®æ chÝnh quyÒn c¸ch m¹ng. PhÝa Nam thùc d©n Ph¸p nóp theo qu©n Anh ®· ®em qu©n trë l¹i chiÕm ®ãng Sµi Gßn råi Nam bé, Nam Trung bé. HÇu hÕt bän ph¶n ®éng ViÖt quèc ViÖt c¸ch lµm tay sai cho T−ëng, bän §¹i ViÖt bän T¬-rÕt-kÝt, bän ph¶n ®éng trong c¸c gi¸o ph¸i nh¶y ra lµm tay sai cho Ph¸p. Trªn ®Êt n−íc ViÖt Nam ch−a bao giê cã nhiÒu kÎ thï x©m l−îc nh− vËy. Tæng sè qu©n ®éi n−íc ngoµi lªn ®Õn 300.000 ng−êi. Trong khi ®ã lùc l−îng vò trang cña ta ch−a ph¶i lµ lùc l−îng chÝnh quy, vò khÝ, kü thuËt, tæ chøc, trang bÞ non yÕu. Kinh nghiÖm chiÕn ®Êu Ýt. Kinh tÕ cña ®Êt n−íc bÞ Ph¸p - NhËt v¬ vÐt x¬ x¸c C«ng nghiÖp, n«ng nghiÖp ®×nh ®èn, th−¬ng nghiÖp bÕ t¾c, kinh tÕ, tiÒn tÖ, thÞ tr−êng rèi lo¹n. VËn mÖnh cña c¸ch m¹ng ViÖt Nam, cña d©n téc ViÖt Nam ®øng tr−íc thö th¸ch v« cïng nghiªm träng. ChÝnh quyÒn nh©n d©n cã thÓ bÞ lËt ®æ. NÒn ®éc lËp d©n téc võa dµnh ®−îc cã thÓ bÞ thñ tiªu. Nh©n d©n ta cã nguy c¬ trë l¹i cuéc ®êi n« lÖ. Tr−íc t×nh thÕ “ngµn c©n treo sîi tãc” nh− vËy §¶ng l·nh ®¹o nh©n d©n ¸p dông nh÷ng biÖn ph¸p v« cïng s¸ng t¹o ®Ó ®èi phã víi t×nh h×nh. Nh©n d©n ®· ®oµn kÕt triÖu ng−êi nh− mét thùc hiÖn c¸c chñ tr−¬ng cña §¶ng vµ ChÝnh phñ võa kh¸ng chiÕn võa kiÕn quèc. B»ng c¸c biÖn ph¸p cùc kú s¸ng suèt vµ triÖt ®Ó lîi dông m©u thuÉn néi bé kÎ thï ®Ó ph©n ho¸ chóng võa nh©n nh−îng cã nguyªn t¾c, d©n téc ViÖt Nam ®· g¹t bá ®−îc nhiÒu kÎ thï nguy hiÓm, ®−a chÝnh quyÒn nh©n d©n non trÎ v−ît qua thö th¸ch gay cÊn nhÊt. ChÝnh quyÒn c¸ch m¹ng kh«ng bÞ tiªu diÖt tõ trong trøng n−íc nh− bän ®Õ quèc tÝnh to¸n. Tr¸i l¹i, nã trë thµnh mét chÝnh quyÒn hîp ph¸p do d©n bÇu ra, cã hiÕn ph¸p, cã qu©n ®éi, s½n sµng ®èi phã víi mäi kÎ thï x©m l−îc. §ång thêi x©y dùng nÒn mãng ®Çu tiªn cña chÕ ®é míi: chÕ ®é d©n chñ céng hoµ c¸c thÓ chÕ chÝnh trÞ qui ®Þnh quyÒn lîi, nghÜa vô cña c«ng d©n, chÕ ®é lao ®éng, ngµy lµm 8 giê cho c«ng nh©n. Thùc hiÖn chÝnh s¸ch kinh tÕ tiÕn bé, chia ruéng ®Êt cho n«ng d©n, lËp ban khuyÕn n«ng ®Ó gióp n«ng d©n gi¶i quyÕt c¸c khã kh¨n trong s¶n xuÊt. B»ng c¸c nç lùc cña toµn d©n ®Èy m¹nh s¶n xuÊt n«ng nghiÖp do ®ã s¶n xuÊt n«ng nghiÖp kh«i phôc nhanh chãng, ®êi sèng vËt chÊt cña n«ng d©n ®−îc æn ®Þnh. N¹n ®ãi bÞ ®Èy lïi. Trªn c¸c lÜnh vùc tµi chÝnh, viÖc tiªu tiÒn ViÖt Nam, tÈy chay tiÒn ng©n hµng 125
  11. §«ng D−¬ng thµnh phong trµo cña toµn d©n vµ ®· ®¹t th¾ng lîi vÎ vang. TiÒn ViÖt Nam ®· thay thÕ tiÒn Ng©n hµng §«ng D−¬ng. Trªn lÜnh vùc v¨n ho¸: ph¸t ®éng toµn d©n thanh to¸n n¹n mï ch÷. Xo¸ mï trë thµnh phong trµo quÇn chóng réng r·i, kÕt qu¶ giÆc dèt còng bÞ ®Èy lïi. C¸c phong trµo vËn ®éng ®êi sèng míi, ®Êu tranh chèng ¶nh h−ëng v¨n ho¸, v¨n nghÖ n« dÞch. Phong trµo vÖ sinh, phßng chèng bÖnh ®−îc ®Èy m¹nh. TÊt c¶ nh÷ng kÕt qu¶ ban ®Çu cña c«ng cuéc kiÕn quèc ®· t¹o ra søc m¹nh néi t¹i ®Ó t¨ng c−êng søc m¹nh tù vÖ, ®Èy m¹nh c«ng cuéc chuÈn bÞ kh¸ng chiÕn. Khi ®Õ quèc Ph¸p cè ý g©y chiÕn tranh, chóng ta kh«ng thÓ nh©n nh−îng ®−îc n÷a th× cuéc kh¸ng chiÕn toµn quèc b¾t ®Çu (19-12-1946). Cuéc kh¸ng chiÕn cña d©n téc ta chèng thùc d©n Ph¸p x©m l−îc tiÕn hµnh trong ®iÒu kiÖn n−íc ta lµ n−íc ®Êt kh«ng réng ng−êi kh«ng ®«ng, kinh tÕ n«ng nghiÖp l¹c hËu, l¹i bÞ chiÕn tranh tµn ph¸, vµ bÞ chñ nghÜa ®Õ quèc bao v©y tø phÝa. §Õ quèc Ph¸p ®−îc qu©n Anh, Mü gióp søc cã qu©n ®éi chÝnh qui trªn 100.000 qu©n viÔn chinh, ®ãng t¹i mét sè vÞ trÝ chiÕn l−îc trªn ®Êt n−íc ta. Chóng cã vò khÝ hiÖn ®¹i, cã c¸n bé chØ huy qu©n sù thµnh th¹o. Tõ ®ã thÊy râ chóng ta kh¸ng chiÕn trong ®iÒu kiÖn t−¬ng quan lùc l−îng hÕt søc chªnh lÖch, bÊt lîi cho ta. Cã ng−êi ®· vÝ nh− “ch©u chÊu ®¸ voi”. ChÝnh trong t−¬ng quan lùc l−îng nh− vËy ta ph¶i tr−êng kú kh¸ng chiÕn, vµ ph¶i kh¸ng chiÕn toµn d©n, toµn diÖn, tù lùc c¸nh sinh, ®Ó dÇn dÇn chuyÓn yÕu thµnh m¹nh tiªu diÖt kÎ thï, nh− Hå Chñ tÞch ®· dù b¸o: “Nay tuy ch©u chÊu ®¸ voi nh−ng mai voi sÏ bÞ lßi ruét ra”. Ph¸t huy hiÖu lùc cña chÝnh quyÒn d©n chñ nh©n d©n míi ®−îc x©y dùng vµ cñng cè, dùa trªn søc m¹nh cña khèi ®¹i ®oµn kÕt toµn d©n, víi ®−êng lèi kh¸ng chiÕn “toµn d©n, toµn diÖn”, tr−êng kú, tù lùc c¸nh sinh, n−íc ViÖt Nam d©n chñ céng hoµ ®· dòng c¶m ®èi ®Çu víi chñ nghÜa ®Õ quèc nãi chung, ®Õ quèc Ph¸p nãi riªng. Víi tinh thÇn “thµ chÕt chø kh«ng chÞu mÊt ®éc lËp, tù do” d©n téc ViÖt Nam ®· biÕn lßng c¨m thï kÎ c−íp n−íc thµnh søc m¹nh xung thiªn, gi¸ng xuèng kÎ thï nh÷ng ®ßn sÊm sÐt chóng ta ®· chñ ®éng ®¸nh ®Þch ë thµnh thÞ, vµ còng chñ ®éng rót vÒ c¸c chiÕn khu, c¸c c¨n cø ®Þa, thùc hiÖn cuéc chiÕn ®Êu l©u dµi, gian khæ, nh−ng víi niÒm tin tÊt th¾ng nh− Hå Chñ tÞch ®· kh¼ng ®Þnh “hÔ mét d©n téc ®øng lªn kiªn quyÕt ®Êu tranh cho Tæ quèc hä th× kh«ng ai, kh«ng lùc l−îng g× chiÕn th¾ng ®−îc hä”. ChiÕn c«ng vang déi ®Çu tiªn lµm cho¸ng v¸ng kÎ thï lµ chiÕn th¾ng ViÖt B¾c thu - ®«ng 1947. Ph¸p më ®Çu cuéc tÊn c«ng qui m« lín ®Çu tiªn lªn c¨n cø ®Þa ViÖt B¾c víi môc ®Ých tiªu diÖt c¬ quan ®Çu n·o cña cuéc kh¸ng chiÕn vµ chñ lùc qu©n ViÖt Nam. Víi thÕ tiÕn qu©n hai gäng k×m Ph¸p hy väng tiªu diÖt c¸c c¬ quan ®Çu n·o cña cuéc kh¸ng chiÕn mét c¸ch chíp nho¸ng. Nh−ng Ph¸p ®· thÊt b¹i ®au ®ín, ViÖt B¾c trë thµnh må ch«n giÆc Ph¸p víi nh÷ng ®Þa danh lµm b¹t vÝa qu©n thï nh−: nghÜa ®Þa khæng lå Tuyªn Quang, hay ®¹i ho¹ §oan Hïng”. ChiÕn th¾ng ViÖt B¾c ®· lµm thay ®æi so s¸nh lùc l−îng gi÷a ta vµ ®Þch, më 126
  12. ra thêi kú míi cña cuéc chiÕn tranh, buéc ®Þch ph¶i thay ®æi chiÕn l−îc ®¸nh nhanh sang ®¸nh l©u dµi víi ta. PhÝa ta ®Èy m¹nh kh¸ng chiÕn vÒ mäi mÆt: chÝnh trÞ, qu©n sù, kinh tÕ, x©y dùng vµ ph¸t triÓn tiÒm lùc kh¸ng chiÕn. Trªn mäi lÜnh vùc ta ®Òu ®¹t kÕt qu¶. §Æc biÖt vÒ mÆt ngo¹i giao, sau lêi tuyªn bè 14-1-1950 cña Hå Chñ tÞch: “... ChÝnh Phñ ViÖt Nam d©n chñ céng hoµ s½n sµng ®Æt quan hÖ ngo¹i giao víi tÊt c¶ chÝnh phñ n−íc nµo t«n träng quyÒn b×nh ®¼ng, chñ quyÒn l·nh thæ vµ chñ quyÒn quèc gia cña n−íc ViÖt Nam”, 11 n−íc XHCN lËp tøc ®Æt quan hÖ ngo¹i giao víi chÝnh phñ ta. Th¾ng lîi ngo¹i giao ®· ph¸ thÕ bao v©y cña chñ nghÜa ®Õ quèc ®èi víi n−íc ta. §ång thêi vÒ qu©n sù gÊp rót x©y dùng bé ®éi chñ lùc ®−a chiÕn tranh chÝnh qui lªn ngang víi chiÕn tranh du kÝch. §Ó ®−a cuéc kh¸ng chiÕn tiÕn lªn mét b−íc míi, ta chñ tr−¬ng më chiÕn dÞch Biªn giíi thu - ®«ng n¨m 1950. Môc ®Ých chiÕn dÞch lµ tiªu diÖt sinh lùc ®Þch, gi¶i phãng biªn giíi, më ®−êng giao th«ng quan träng víi Trung Quèc vµ phe d©n chñ, dµnh th«ng hµnh lang §«ng - T©y ®Ó khai th«ng ®−êng liªn l¹c gi÷a ®ång b»ng B¾c bé víi c¨n cø ®Þa ViÖt B¾c. TrËn ®¸nh §«ng Khª më mµn chiÕn dÞch ®· kÕt thóc nhanh chãng sau hai ngµy chiÕn ®Êu quyÕt liÖt. MÊt §«ng Khª, ®Þch r¬i vµo thÕ bÞ bao v©y chia c¾t, ®Ó sau gÇn mét th¸ng chiÕn dÞch Ph¸p ph¶i rót hÇu hÕt c¸c vÞ trÝ chiÕm ®ãng däc ®−êng sè 4 vµ biªn giíi. §óng lµ “quÐt Cao L¹ng më Biªn c−¬ng, mªnh m«ng giã míi bèn ph−¬ng thæi vÒ”. Sau chiÕn th¾ng Biªn giíi ta ®· tr−ëng thµnh vÒ mäi mÆt cho phÐp ta chuyÓn tõ ®¸nh du kÝch tiÕn lªn chÝnh qui trªn qui m« t−¬ng ®èi lín. Ta ®· giµnh ®−îc thÕ chñ ®éng trªn chiÕn tr−êng chÝnh. Trªn c¸c lÜnh vùc chÝnh trÞ, v¨n ho¸, kinh tÕ ta ®¹t ®−îc nh÷ng th¾ng lîi míi. §¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc cña §¶ng lÇn thø II (2-1945) th¾ng lîi. §¹i héi thèng nhÊt mÆt trËn ViÖt Minh vµ Liªn ViÖt kÕt thóc tèt ®Ñp. MÆt trËn thèng nhÊt më réng, ®Èy m¹nh c«ng cuéc chèng phong kiÕn, triÖt ®Ó gi¶m t« gi¶m tøc, b−íc ®Çu c¶i c¸ch ruéng ®Êt ®Ó båi d−ìng søc d©n. Nh÷ng th¾ng lîi trªn ®©y t¹o ra thÕ vµ lùc míi cho cuéc kh¸ng chiÕn b−íc sang giai ®o¹n míi. Sau chiÕn dÞch Hoµ B×nh (1952) ®Þch cµng lóng tóng bÞ ®éng vµ chóng ta quyÕt ®Þnh tæng ph¶n c«ng tiªu diÖt kÎ thï. §«ng Xu©n 1953 - 1954 ta tiÕn c«ng ®Þch kh¾p n¬i b−íc ®Çu ®Ëp tan kÕ ho¹ch Nava cña Ph¸p cã Mü cè vÊn. Ph¸p vµ Mü ®Òu tr«ng chê viÖc thùc hiÖn kÕ ho¹ch Nava. Hy väng trong 18 th¸ng sÏ giµnh l¹i thÕ chñ ®éng chiÕn l−îc ®Ó chuyÓn b¹i thµnh th¾ng. Nh−ng chóng ®· lÇm. PhÝa ta quyÕt ph¸ tan kÕ ho¹ch qu©n sù nµy. Nh©n d©n ta d−íi sù l·nh ®¹o cña §¶ng ®· chuÈn bÞ tÝch cùc, khÈn tr−¬ng, huy ®éng cao nhÊt søc ng−êi, søc cña cho th¾ng lîi cña chiÕn cuéc §«ng Xu©n 1953- 1954 vµ cuéc ®ä søc quyÕt ®Þnh: chiÕn dÞch §iÖn Biªn Phñ. Víi khÈu hiÖu “TÊt c¶ cho tiÒn tuyÕn, tÊt c¶ ®Ó chiÕn th¾ng”, c¶ mét hËu ph−¬ng hïng hËu tõ c¨n cø ®Þa ViÖt B¾c, liªn khu III, liªn khu IV, vïng míi gi¶i phãng T©y B¾c ®Õn vïng du kÝch vµ 127
  13. c¨n cø du kÝch ®ång b»ng B¾c bé tËp trung søc ng−êi, søc cña cho chiÕn dÞch §iÖn Biªn Phñ. C¸c ph−¬ng tiÖn vËn chuyÓn c¬ giíi xe th« s¬, xe ®¹p thå ®Òu ®−îc huy ®éng ®i chiÕn dÞch. §−êng bé, ®−êng thuû ngµy ®ªm kh«ng ngõng vËn t¶i g¹o, ®¹n d−îc ra tiÒn tuyÕn. C«ng cuéc chuÈn bÞ cho chiÕn dÞch §iÖn Biªn Phñ lµ mét kú tÝch mµ kÎ thï kh«ng thÓ nµo hiÓu ®−îc. Ngµy 13-3-1954 ta næ sóng më mµn chiÕn dÞch §iÖn Biªn Phñ lÞch sö. Sau 55 ngµy ®ªm chiÕn ®Êu qu¶ c¶m “khoÐt nói, ngñ hÇm, m−a dÇm c¬m v¾t, m¸u trén bïn non, gan kh«ng nóng, chÝ kh«ng mßn” d©n téc ViÖt Nam ®· lËp nªn kú tÝch “lõng lÉy §iÖn Biªn chÊn ®éng ®Þa cÇu’. Tiªu diÖt toµn bé tËp ®oµn cø ®iÓm §iÖn Biªn Phñ, c¨n cø qu©n sù m¹nh nhÊt ë §«ng Nam ¸. Víi chiÕn th¾ng §iÖn Biªn Phñ, kÕ ho¹ch qu©n sù Nava hoµn toµn thÊt b¹i, cïng mäi ý ®å chiÕn l−îc cña Ph¸p - Mü. ChiÕn th¾ng §iÖn Biªn Phñ ®· thóc ®Èy cao trµo tiÕn c«ng vµ næi dËy trong c¶ n−íc vµ c¸c chiÕn tr−êng §«ng D−¬ng. ë liªn khu V chÆn ®øng chiÕn dÞch ¸t L¨ng IV cña ®Þch. ë Nam bé kh¾p c¸c tØnh qu©n d©n ®Òu tiÕn c«ng, næi dËy, buéc c¸c ®ån bÊt cña ®Þch ph¶i h¹ vò khÝ trªn 1000 ®ån bÞ tiªu diÖt, bøc rót hoÆc ra hµng. ë ®ång b»ng B¾c bé c¸c trËn ®¸nh lín trªn c¸c ®−êng giao th«ng diÔn ra dån dËp, vïng du kÝch më réng nèi liÒn víi vïng tù do. C¸c h×nh thøc ®Êu tranh chÝnh trÞ, qu©n sù, ngo¹i giao, sù næi dËy cña d©n chóng vµ binh biÕn, ®Êu tranh ë vïng tù do víi vïng t¹m chiÕm phèi hîp nhÞp nhµng chÝnh quyÒn ®Þch ë vïng t¹m chiÕm hoang mang rèi lo¹n; nguþ quyÒn hÇu nh− tª liÖt, nguþ qu©n tan r·. Qu©n ®éi viÔn chinh Ph¸p ®øng tr−íc nguy c¬ bÞ tiªu diÖt. Nh÷ng th¾ng lîi vÒ mäi mÆt cña ®−êng lèi kh¸ng chiÕn, ®Æc biÖt lµ th¾ng lîi trªn mÆt trËn qu©n sù ®· t¹o ra cho ta thÕ v÷ng ch¾c, “... thÕ lµ ta thÕ ®øng trªn ®Çu thï ®Ó ®Êu tranh ngo¹i giao t¹i Héi nghÞ Gi¬nev¬. Ngµy 20-7-1954 t¹i Héi nghÞ Gi¬nev¬, nh÷ng vÊn ®Ò vÒ chiÕn tranh ë ViÖt Nam vµ §«ng D−¬ng ®−îc gi¶i quyÕt LÇn ®Çu tiªn trªn thÕ giíi, mét hiÖp ®Þnh quèc tÕ víi sù tham gia cña c¸c n−íc lín ®· c«ng nhËn ViÖt Nam cã c¸c quyÒn d©n téc c¬ b¶n lµ: ®éc lËp, chñ quyÒn. thèng nhÊt vµ toµn vÑn l·nh thæ. Do hoµn c¶nh quèc tÕ lóc ®ã, c¸c gi¶i ph¸p Gi¬nev¬ kh«ng ph¶n ¸nh ®Çy ®ñ nh÷ng th¾ng lîi cña nh©n d©n ta trªn chiÕn tr−êng vµ xu thÕ cña cuéc ®Êu tranh gi÷a ta víi Ph¸p, còng kh«ng ®¸p øng ®−îc ®Çy ®ñ c¸c yªu cÇu chÝnh trÞ cña c¸c gi¶i ph¸p do ®oµn ®¹i biÓu ViÖt Nam ®−a ra. Do ®ã ®· ng¨n c¶n th¾ng lîi hoµn toµn cña cuéc c¸ch m¹ng d©n téc d©n chñ nh©n d©n. Tuy nhiªn hiÖp nghÞ Gi¬nev¬ vµ chiÕn th¾ng §iÖn Biªn Phñ gãp phÇn chÊm døt chiÕn tranh x©m l−îc cña Ph¸p ë §«ng D−¬ng, lËp l¹i hoµ b×nh. Qua chÝn n¨m kh¸ng chiÕn oanh liÖt, chÕ ®é d©n chñ nh©n d©n ®−îc cñng cè v÷ng ch¾c. ViÖc thùc hiÖn th¾ng 128
  14. lîi c¶ hai nhiÖm vô chèng giÆc ngo¹i x©m vµ c¶i c¸ch ruéng ®Êt ®· ®−a cuéc kh¸ng chiÕn ®Õn th¾ng lîi. Khi tªn lÝnh Ph¸p cuèi cïng rêi c¶ng H¶i Phßng theo qui ®Þnh hiÖp nghÞ Gi¬nev¬, miÒn B¾c hoµn toµn gi¶i phãng. C¸ch m¹ng d©n téc d©n chñ hoµn thµnh trªn ph¹m vi nöa n−íc. MiÒn B¾c chuyÓn sang cuéc c¸ch m¹ng XHCN. N−íc ViÖt Nam d©n chñ céng hoµ ®· cã vÞ trÝ xøng ®¸ng trªn tr−êng quèc tÕ. D©n téc ViÖt Nam ®øng vµo hµng ngò c¸c d©n téc tiªn phong chèng ®Õ quèc. N−íc ViÖt Nam trë thµnh thµnh viªn cña hÖ thèng XHCN. III. GIAI §o¹n 1954-1975 Sau chiÕn th¾ng thùc d©n Ph¸p 1954, lÞch sö ViÖt Nam tiÕp tôc ph¸t triÓn trong t×nh h×nh míi kh¸ phøc t¹p. Trªn thÕ giíi, sù ph¸t triÓn m¹nh mÏ cña Liªn X« vµ hÖ thèng x· héi chñ nghÜa cïng víi sù gióp ®ì cña hä ®· t¹o søc m¹nh míi cho c¸ch m¹ng ViÖt Nam. Phong trµo ®Êu tranh gi¶i phãng d©n téc ®· lµm sôp ®æ c¨n b¶n chñ nghÜa thùc d©n cò vµ b−íc ®Çu ®Èy chñ nghÜa thùc d©n míi vµo cuéc khñng ho¶ng. Trong c¸c n−íc d©n chñ do giai cÊp t− s¶n l·nh ®¹o xuÊt hiÖn xu thÕ míi tiÕn bé lµ xu thÕ hoµ b×nh, trung lËp. §ã lµ c¸c yÕu tè tÝch cùc t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho c¸ch m¹ng ViÖt Nam hoµn thµnh sù nghiÖp gi¶i phãng d©n téc, qu¸ ®é lªn CNXH. §ång thêi nh÷ng khã kh¨n míi còng xuÊt hiÖn. §Õ quèc Mü r¸o riÕt thùc hiÖn chiÕn l−îc toµn cÇu ph¶n c¸ch m¹ng. Mü ®· v−¬n lªn ®øng ®Çu thÕ giíi t− b¶n vµ nung nÊu tham väng lµm b¸ chñ toµn cÇu. Víi chiªu bµi chèng céng s¶n, Mü l«i kÐo c¸c n−íc t− b¶n tËp trung lùc l−îng ®¸nh ph¸ phong trµo gi¶i phãng d©n téc. Sù bÊt hoµ trong phong trµo céng s¶n quèc tÕ cµng t¹o ®iÒu kiÖn cho Mü r¶nh tay ®µn ¸p phong trµo gi¶i phãng d©n téc ®Èy m¹nh x©m l−îc víi thñ ®o¹n thùc d©n kiÓu míi. Trong ®èi t−îng x©m l−îc Mü chän ViÖt Nam lµm träng ®iÓm. Theo c¸ch ®¸nh gi¸ cña Mü, nÕu mÊt ViÖt Nam th× cã thÓ mÊt nhiÒu n¬i trªn thÕ giíi, tr−íc hÕt lµ §«ng Nam ¸. C¸ch m¹ng ViÖt Nam lµ cuéc c¸ch m¹ng triÖt ®Ó giµnh ®éc lËp d©n téc, thèng nhÊt hoµn toµn vµ tiÕn lªn chñ nghÜa x· héi. Chñ nghÜa x· héi ë ViÖt Nam sÏ trµn xuèng §«ng Nam ¸ th× chiÕn l−îc toµn cÇu cña Mü ë ch©u ¸ Th¸i B×nh D−¬ng sÏ bÞ ph¸ vì nghiªm träng. V× thÕ Mü tËp trung lùc l−îng chiÕm gi÷ miÒn Nam ViÖt Nam. §µn ¸p, ®¸nh b¹i ViÖt Nam, Mü võa ®Æt môc ®Ých ®¸nh b¹i phong trµo gi¶i phãng d©n téc võa ®¸nh b¹i chñ nghÜa x· héi ë vïng nµy. VÒ phÝa ta, chóng ta quyÕt b¶o vÖ quyÒn ®éc lËp chñ quyÒn thèng nhÊt toµn vÑn l·nh thæ cña m×nh. ThÕ lµ ViÖt Nam trë thµnh n¬i ®ông ®Çu lÞch sö quyÕt liÖt gi÷a phong trµo gi¶i phãng d©n téc víi chñ nghÜa ®Õ quèc, gi÷a chñ nghÜa x· héi vµ chñ nghÜa t− b¶n. 129
  15. Nh©n d©n ViÖt Nam l¹i ph¶i chiÕn ®Êu víi tªn ®Õ quèc ®Çu sá, kÎ thï nguy hiÓm nhÊt cña loµi ng−êi lµ ®Õ quèc Mü. Cuéc chiÕn ®Êu cam go diÔn ra trong lóc n−íc ta t¹m thêi bÞ chia c¾t lµm hai miÒn, víi hai chÕ ®é chÝnh trÞ kh¸c nhau. Mçi miÒn cã mét nhiÖm vô c¸ch m¹ng kh¸c nhau. Trong ®ã nhiÖm vô c¸ch m¹ng XHCN ë miÒn B¾c lµ nhiÖm vô quyÕt ®Þnh nhÊt ®èi víi sù ph¸t triÓn cña toµn bé c¸ch m¹ng n−íc ta, ®èi víi sù nghiÖp thèng nhÊt n−íc nhµ. Cßn c¸ch m¹ng gi¶i phãng miÒn Nam cã t¸c dông trùc tiÕp ®èi víi sù nghiÖp gi¶i phãng miÒn Nam, thèng nhÊt n−íc nhµ. Nh− vËy lµ chóng ta l¹i tiÕp tôc gi−¬ng cao ngän cê ®éc lËp d©n téc vµ chñ nghÜa x· héi, tiÕn hµnh ®ång thêi hai nhiÖm vô chiÕn l−îc cã quan hÖ chÆt chÏ víi nhau: c¸ch m¹ng XHCN ë miÒn B¾c vµ c¸ch m¹ng d©n téc d©n chñ ë miÒn Nam nh»m môc tiªu chung lµ hoµn thµnh c¸ch m¹ng d©n téc d©n chñ nh©n d©n trong c¶ n−íc, hoµn thµnh thèng nhÊt n−íc nhµ ®−a c¶ n−íc tiÕn lªn CNXH. Cuéc chiÕn ®Êu suèt 21 n¨m (1954-1975) ®· tr¶i qua nh÷ng chÆng ®−êng cô thÓ: 1954 -1960, 1961-1965, 1965-1968, 1969-1972, 1973-1975. ë mçi chÆng ®−êng, nh©n d©n ta ®· hoµn thµnh nh÷ng nhiÖm vô cô thÓ, ®Ëp tan mäi ©m m−u cña kÎ thï. Víi ý chÝ “Kh«ng cã g× quÝ h¬n ®éc lËp tù do”, d©n téc ViÖt Nam ®em tÊt c¶ tinh thÇn vµ lùc l−îng, søc m¹nh cña d©n téc, kÕt hîp víi søc m¹nh cña thêi ®¹i ®Ó chiÕn th¾ng qu©n thï, hoµn thµnh th¾ng lîi c¶ hai nhiÖm vô c¸ch m¹ng ë c¶ hai miÒn ®Êt n−íc. Tõ 1954 ®Õn 1960. §Æc tr−ng chñ yÕu cña thêi kú nµy ë n−íc ta lµ miÒn B¾c hoµn toµn gi¶i phãng, qu¸ ®é ®i lªn chñ nghÜa x· héi trong khi miÒn Nam trë thµnh thuéc ®Þa kiÓu míi cña ®Õ quèc Mü. Trong t×nh h×nh ®ã, c¸ch m¹ng ViÖt Nam ph¶i tiÕn hµnh ®ång thêi hai nhiÖm vô cñng cè miÒn B¾c vµ gi÷ g×n lùc l−îng ë miÒn Nam. MiÒn B¾c hoµn toµn gi¶i phãng, nh©n d©n lao ®éng lµm chñ cuéc sèng, lµm chñ x· héi. Nh−ng miÒn B¾c ®· bÞ tµn ph¸ nÆng nÒ bëi 6 n¨m chiÕn tranh thÕ giíi thø hai, 9 n¨m chiÕn tranh chèng Ph¸p, bëi vËy môc tiªu tr−íc m¾t lµ ph¶i cñng cè miÒn B¾c. C¸c héi nghÞ Trung −¬ng lÇn thø 6, 7, 8 ®· x¸c ®Þnh “§iÒu cèt yÕu lµ ph¶i ra søc cñng cè miÒn B¾c, ®ång thêi gi÷ v÷ng vµ ®Èy m¹nh cuéc ®Êu tranh cña nh©n d©n miÒn Nam”. “BÊt kÓ t×nh huèng nµo miÒn B¾c còng ph¶i ®−îc cñng cè”. §−êng lèi cô thÓ lµ “cñng cè vµ ph¸t triÓn chÕ ®é d©n chñ nh©n d©n tiÕn dÇn tõng b−íc lªn chñ nghÜa x· héi”. C«ng t¸c c¶i c¸ch ruéng ®Êt vÉn lµ c«ng t¸c träng t©m, nh÷ng c«ng t¸c kh«i phôc kinh tÕ lµ c«ng t¸c rÊt träng yÕu. (117). Thùc hiÖn ®−êng lèi trªn, nh©n d©n miÒn B¾c b¾t tay vµo c«ng cuéc kh«i phôc kinh tÕ. Môc tiªu cña kh«i phôc kinh tÕ lµ phôc håi møc s¶n xuÊt ®¹t møc tr−íc chiÕn tranh thÕ giíi thø hai (1939), hµn g¾n nh÷ng vÕt th−¬ng chiÕn tranh, gi¶m bít khã kh¨n vµ n©ng dÇn møc sèng cña nh©n d©n, chuÈn bÞ ®iÒu kiÖn cho viÖc c¶i t¹o vµ ph¸t triÓn kinh 130
  16. tÕ cã kÕ ho¹ch lµm cho miÒn B¾c ®−îc cñng cè, lµm c¬ së cho cuéc ®Êu tranh thèng nhÊt n−íc nhµ. Th¾ng lîi cña cuéc c¶i c¸ch ruéng ®Êt ®· xo¸ bá toµn bé chÕ ®é chiÕm h÷u ruéng ®Êt cña giai cÊp ®Þa chñ, ®−a l¹i ruéng ®Êt cho n«ng d©n, ®· gi¶i phãng søc s¶n xuÊt to lín ë n«ng th«n, t¹o søc bËt míi to lín ®Èy m¹nh s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, më ®−êng cho c«ng th−¬ng nghiÖp ph¸t triÓn. §Õn cuèi n¨m 1957 c«ng cuéc kh«i phôc kinh tÕ ®· c¨n b¶n hoµn thµnh. VÒ n«ng nghiÖp ®· s¶n xuÊt v−ît møc n¨m 1939. C«ng nghiÖp gÇn b»ng møc tr−íc chiÕn tranh v.v... Sau 3 n¨m kh«i phôc, kinh tÕ quèc doanh ®· n¾m toµn bé c¸c ngµnh kinh tÕ then chèt, gi÷ vai trß l·nh ®¹o nÒn kinh tÕ quèc doanh. §êi sèng vËt chÊt, tinh thÇn cña nh©n d©n ®−îc c¶i thiÖn, n«ng d©n cã c¬m ¨n, ¸o mÆc, n¹n thÊt nghiÖp ®· ®−îc gi¶i quyÕt. Trªn c¬ së th¾ng lîi cña kh«i phôc kinh tÕ, nh©n d©n ta thùc hiÖn kÕ ho¹ch 3 n¨m c¶i t¹o x· héi chñ nghÜa vµ b−íc ®Çu ph¸t triÓn kinh tÕ v¨n ho¸ (1958-1960). Môc tiªu cña kÕ ho¹ch nµy lµ x¸c lËp quan hÖ s¶n xuÊt XHCN vµ x©y dùng thµnh phÇn kinh tÕ quèc doanh lµm lùc l−îng l·nh ®¹o nÒn kinh tÕ quèc d©n. Träng t©m cña viÖc c¶i t¹o XHCN lµ vÊn ®Ò hîp t¸c ho¸ vµ tæ chøc xÝ nghiÖp c«ng t− hîp doanh, trong ®ã hîp t¸c ho¸ n«ng nghiÖp lµ kh©u chÝnh. Sau 3 n¨m thùc hiÖn, ®Õn cuèi n¨m 1960 ®· cã 84,8% sè hé n«ng d©n vµo hîp t¸c x· víi 78% diÖn tÝch canh t¸c, 90% thî thñ c«ng, 60% ng−êi bu«n b¸n nhá vµo hîp t¸c x·, tæ kinh doanh, 100% c¬ së c«ng nghiÖp t− nh©n vµo c«ng t− hîp doanh. Nh÷ng kÕt qu¶ trªn chøng tá chÕ ®é së h÷u XHCN d−íi hai h×nh thøc toµn d©n vµ së h÷u tËp thÓ ®−îc x©y dùng trong toµn bé nÒn kinh tÕ quèc d©n. Quan hÖ s¶n xuÊt XHCN ë miÒn B¾c ®−îc x¸c lËp. §ång thêi viÖc x©y dùng vµ ph¸t triÓn thµnh phÇn kinh tÕ quèc doanh ngµy cµng m¹nh. C«ng nghiÖp quèc doanh chiÕm 89,9% tæng gi¸ trÞ s¶n l−îng c«ng nghiÖp. B×nh qu©n thu nhËp tÝnh theo ®Çu ng−êi t¨ng gÊp hai lÇn. V¨n ho¸, y tÕ ®Òu ph¸t triÓn vµ thu ®−îc kÕt qu¶ ®¸ng kÓ. Häc sinh phæ th«ng t¨ng gÊp 2 lÇn, häc sinh trung häc chuyªn nghiÖp, ®¹i häc t¨ng 4 lÇn. Sè gi−êng bÖnh t¨ng 2 lÇn. Nh÷ng sè liÖu nµy chøng tá ®êi sèng nh©n d©n ®−îc n©ng cao mét b−íc. VÒ ho¹t ®éng ®èi ngo¹i cña nhµ n−íc tiÕn lªn mét b−íc míi. C¸c n−íc XHCN viÖn trî tÝch cùc cho c«ng cuéc x©y dùng miÒn B¾c. KÕt qu¶ cña ho¹t ®éng ®èi ngo¹i, ®èi néi trªn ®©y lµm cho miÒn B¾c thùc sù ®−îc cñng cè, lµm hËu ph−¬ng v÷ng ch¾c cho c¸ch m¹ng miÒn Nam. ë miÒn Nam tõ n¨m 1954 - 1960, nh©n d©n ®Êu tranh ®ßi hiÖp th−¬ng thèng nhÊt vµ gi÷ g×n lùc l−îng. Chñ tr−¬ng cña ta lµ chuyÓn sang ho¹t ®éng bÝ mËt b¸m d©n, b¸m ®Êt, ®Êu tranh gi÷ g×n lùc l−îng, chuÈn bÞ cho cao trµo míi. ë thµnh thÞ miÒn Nam næi lªn phong trµo ®Êu tranh b¶o vÖ hoµ b×nh, ®ßi hiÖp th−¬ng tæng tuyÓn cö, chèng tr−ng cÇu ý 131
  17. d©n, hµng tr¨m uû ban ®Êu tranh v× hoµ b×nh ®−îc thµnh lËp, tiªu biÓu lµ phong trµo hoµ b×nh ë Sµi Gßn - Chî Lín. Phong trµo c«ng nh©n ph¸t triÓn m¹nh mÏ. Hµng v¹n c«ng nh©n ®· b·i c«ng ®ßi c¸c quyÒn d©n sinh d©n chñ, ®ßi tù do nghiÖp ®oµn. ë n«ng th«n, phong trµo chèng c−íp ®Êt, chèng t¨ng t«, chèng khñng bè, chèng “tè céng, diÖt céng”, “chèng dån lµng” ph¸t triÓn m¹nh. §ång thêi c¶ miÒn Nam dÊy lªn phong trµo ®Êu tranh chÝnh trÞ ®ßi hiÖp th−¬ng tæng tuyÓn cö hoµ b×nh s©u réng, m¹nh mÏ. Hµng triÖu l−ît ng−êi mÝt tinh, biÓu t×nh, b·i c«ng, b·i thÞ, lÊy ch÷ ký, ®−a kiÕn nghÞ ®ßi chÝnh quyÒn DiÖm ph¶i hiÖp th−¬ng tæng tuyÓn cö thèng nhÊt ®Êt n−íc. Phong trµo ®Êu tranh ®· lµm gi¶m uy thÕ cña chÝnh quyÒn Mü - DiÖm. Trong thêi gian nµy, cuéc ®Êu tranh chèng chÝnh s¸ch “tè céng, diÖt céng” lµ quyÕt liÖt nhÊt. Mü - DiÖm coi tè céng, diÖt céng lµ quèc s¸ch nh»m tiªu diÖt c¸c lùc l−îng ®èi lËp, mµ chñ yÕu lµ ®¸nh ph¸ lùc l−îng c¸ch m¹ng, uy thÕ cña ng−êi c¸ch m¹ng. Nh÷ng phong trµo ®Êu tranh chÝnh trÞ vÉn ph¸t triÓn rÇm ré. Hµng triÖu l−ît ng−êi tham gia. Theo sè liÖu thèng kª ch−a ®Çy ®ñ tõ 1955 - 1959 cã gÇn 18 triÖu l−ît ng−êi tham gia. Trªn thùc tÕ mét ®éi qu©n chÝnh trÞ chèng Mü ®· ra ®êi. Song song víi lùc l−îng chÝnh trÞ cña quÇn chóng, lùc l−îng vò trang ®−îc x©y dùng dÇn, ®Õn 1957 ®· cã 37 ®¹i ®éi vò trang. NhiÒu ®éi diÖt ¸c trõ gian ra ®êi. Lùc l−îng vò trang ®· lËp nhiÒu thµnh tÝch b¶o vÖ c¨n cø, ®¸nh mét sè trËn tiªu diÖt nguþ qu©n, hç trî cho ®Êu tranh chÝnh trÞ. Run sî tr−íc phong trµo c¸ch m¹ng cña quÇn chóng, Mü-DiÖm th¼ng tay dïng chÝnh s¸ch ph¸t xÝt, khñng bè tr¾ng nh»m ng¨n chÆn dßng th¸c c¸ch m¹ng. Chóng ra ®¹o luËt 10-59, ®Æt ng−êi céng s¶n ra ngoµi vßng ph¸p luËt. L«i m¸y chÐm ®i kh¾p miÒn Nam giÕt h¹i d©n v« téi. Kh«ng khÝ khñng bè ®Ì nÆng lªn mäi th«n Êp. M©u thuÉn gi÷a nh©n d©n miÒn Nam víi chÝnh quyÒn Mü - DiÖm trë nªn v« cïng c¨ng th¼ng. Nh©n d©n muèn næi dËy lËt ®æ chÝnh quyÒn Mü - DiÖm. Sù tµn b¹o cña kÎ thï thóc ®Èy nh©n d©n miÒn Nam ph¶i cÇm vò khÝ vïng lªn lËt ®æ Mü - DiÖm. Trong lóc c¶ miÒn Nam s«i sôc c¨m thï th× nghÞ quyÕt 15 cña Trung −¬ng vµo ®Õn miÒn Nam. NghÞ quyÕt nªu râ: ®¸nh ®æ chÕ ®é thèng trÞ Mü - DiÖm gi¶i phãng miÒn Nam lµ nhiÖm vô chung, lµ lîi Ých chung, yªu cÇu chung cña nh©n d©n c¶ n−íc. Do ®ã ngoµi con ®−êng c¸ch m¹ng, nh©n d©n miÒn Nam kh«ng cßn con ®−êng nµo kh¸c h¬n ®Ó tù gi¶i phãng khái xiÒng xÝch n« lÖ. Thùc hiÖn nghÞ quyÕt 15 cña Trung −¬ng, tØnh BÕn Tre ph¸t ®éng “tuÇn lÔ toµn d©n ®ång khëi”. Nh©n d©n nhÊt tÒ næi dËy ph¸ vì tõng m¶ng lín bé m¸y cai trÞ vµ hÖ thèng k×m kÑp cña ®Þch ë c¸c th«n x·. Tõ BÕn Tre phong trµo §ång Khëi nhanh chãng lan réng kh¾p miÒn Nam. §Õn cuèi n¨m 1960 ®· cã sù phèi hîp nhÞp nhµng gi÷a hai lùc l−îng qu©n sù vµ chÝnh trÞ, gi÷a ba mÆt trËn: qu©n sù, chÝnh trÞ vµ binh vËn, ®Ëp tan 132
  18. nguþ quyÒn c¬ së, giµnh quyÒn lµm chñ cho nh©n d©n. MÆt trËn d©n téc gi¶i phãng miÒn Nam ra ®êi. Cã thÓ nãi ®Õn n¨m 1960 nh©n d©n miÒn Nam ®· ®¸nh b¹i cuéc chiÕn tranh mét phÝa cña Mü - DiÖm, gi÷ g×n ®−îc lùc l−îng c¸ch m¹ng t¹i chç ®Ó khi cã thêi c¬ vïng lªn giµnh quyÒn lµm chñ. Nh÷ng cuéc khëi nghÜa tõng phÇn xuÊt hiÖn. NhiÖm vô cñng cè miÒn B¾c, gi÷ g×n lùc l−îng c¸ch m¹ng ë miÒn Nam cña nh÷ng n¨m 1954 - 1960 ®· ®¹t ®−îc nh÷ng th¾ng lîi cho phÐp c¸ch m¹ng ViÖt Nam tiÕn lªn chÆng ®−êng míi ®Çy triÓn väng. Tõ 1961 -1965 c¸ch m¹ng ViÖt Nam vÉn tiÕp tôc D−¬ng cao ngän cê ®éc lËp d©n téc vµ chñ nghÜa x· héi ®Ó võa x©y dùng chñ nghÜa x· héi, miÒn B¾c võa ®¸nh b¹i chiÕn tranh ®Æc biÖt ë miÒn Nam. §Ó cøu chÕ ®é nguþ quyÒn tr¸nh khái bÞ sôp ®æ, ®Õ quèc Mü thùc hiÖn chiÕn l−îc chiÕn tranh míi: chiÕn tranh ®Æc biÖt (1961 - 1965). Môc ®Ých cña “chiÕn tranh ®Æc biÖt”lµ chèng l¹i chiÕn tranh du kÝch, chèng l¹i chiÕn tranh gi¶i phãng cña nh©n d©n. Ph−¬ng thøc tiÕn hµnh chiÕn tranh ®Æc biÖt lµ dïng lùc l−îng nguþ qu©n víi vò khÝ ph−¬ng tiÖn chiÕn tranh vµ cè vÊn Mü. BiÖn ph¸p chñ yÕu lµ dÇn dÇn lËp Êp chiÕn l−îc. Dån d©n lËp Êp ®−îc coi lµ quèc s¸ch ®Ó “t¸t n−íc, b¾t c¸”, t¸ch lùc l−îng c¸ch m¹ng ra khái d©n ®Ó b¾t c¸n bé, ph¸ phong trµo, cuèi cïng lµ tiªu diÖt lùc l−îng c¸ch m¹ng: Thùc chÊt cña cuéc chiÕn tranh ®Æc biÖt lµ dïng ng−êi ViÖt ®¸nh ng−êi ViÖt. Thùc hiÖn kÕ ho¹ch trªn, Mü t¨ng 19.000 qu©n chiÕn ®Êu cho DiÖm, trang bÞ cho nguþ qu©n c¸c thiÕt bÞ kü thuËt hiÖn ®¹i, chiÕn tranh míi “trùc th¨ng vËn”, “thiÕt xa vËn” vµ tiÕn hµnh c¸c cuéc hµnh qu©n cµn quÐt, dån d©n lËp Êp ®Ó “b×nh ®Þnh” miÒn Nam víi kÕ ho¹ch Stal©y-Taylo. C¸ch m¹ng miÒn Nam ®ang ®øng tr−íc mét thö th¸ch nghiªm träng. NhiÖm vô cÊp b¸ch cña c¸ch m¹ng miÒn Nam lµ gi÷ v÷ng, më réng quyÒn lµm chñ ®· giµnh ®−îc, ®¸nh b¹i chiÕn l−îc “chiÕn tranh ®Æc biÖt” cña Mü -DiÖm. Ph−¬ng h−íng chiÕn l−îc cña c¸ch m¹ng miÒn Nam lµ ph¸t triÓn theo con ®−êng tiÕn lªn tæng khëi nghÜa. Ph−¬ng ch©m ®Êu tranh lµ: ®Èy m¹nh h¬n n÷a ®Êu tranh chÝnh trÞ, ®ång thêi ®Èy m¹nh ®Êu tranh vò trang lªn song song víi ®Êu tranh chÝnh trÞ, tiÕn c«ng ®Þch c¶ hai mÆt: chÝnh trÞ vµ qu©n sù. Ra søc x©y dùng lùc l−îng chÝnh trÞ, ph¸t ®éng quÇn chóng næi dËy. X©y dùng lùc l−îng vò trang tiÕn c«ng tiªu diÖt ®Þch, x©y dùng mÆt trËn vµ chÝnh quyÒn, x©y dùng c¨n cø ®Þa, n¾m v÷ng c«ng t¸c binh vËn. TÊt c¶ nh»m x©y dùng lùc l−îng c¸ch m¹ng ngµy cµng m¹nh. Thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô trªn, nh©n d©n miÒn Nam ®· ®Êu tranh anh dòng lÇn l−ît ®¸nh b¹i mäi kÕ ho¹ch cña Mü - DiÖm. Lùc l−îng chÝnh trÞ ngµy cµng m¹nh. MÆt trËn d©n téc gi¶i phãng miÒn Nam ngµy cµng më réng. ë c¸c x· gi¶i phãng, uû ban MÆt trËn 133
  19. lµm chøc n¨ng chÝnh quyÒn. C¸c tæ chøc thµnh viªn cña MÆt trËn ngµy cµng thu hót ®«ng ®¶o c¸c tÇng líp quÇn chóng nh©n d©n. Lùc l−îng vò trang ®· h×nh thµnh ba thø qu©n râ rÖt. Ngµy 15 2-1961 qu©n gi¶i phãng miÒn Nam ViÖt Nam ra ®êi. C¸c lùc l−îng chÝnh trÞ kÕt hîp víi lùc l−îng vò trang tiÕn hµnh cuéc ®Êu tranh toµn diÖn, kÕt hîp tiÕn c«ng víi ‘næi dËy, thùc hiÖn ba mòi gi¸p c«ng (chÝnh. trÞ, qu©n sù, binh vËn). Cuéc ®Êu tranh diÔn ra quyÕt liÖt, dai d¾ng, liªn miªn nh»m chèng ph¸ kÕ ho¹ch dån d©n lËp Êp môc tiªu c¬ b¶n cña kÕ ho¹ch Xtal©y-taylo. Trªn toµn miÒn Nam 11 triÖu l−ît ng−êi ®· ®−îc huy ®éng ph¸ rµo ®èt thÎ trë vÒ lµng cò. NhiÒu Êp sau khi d©n næi dËy lµm chñ ®· chuyÓn thµnh lµng, Êp chiÕn ®Êu. Ph¸ Êp chiÕn l−îc, cñng cè x©y dùng më réng vïng gi¶i phãng, ®Èy m¹nh x©y dùng thùc lùc mäi mÆt ®· t¹o thuËn lîi cho nhiÖm vô ®¸nh b¹i c¸c cuéc hµnh qu©n cµn quÐt cña ®Þch. Cuéc chiÕn ®Êu trë nªn quyÕt liÖt h¬n. §Þch sö dông nhiÒu thñ ®o¹n vµ biÖn ph¸p míi nh− “bña l−íi phãng lao”, “trªn ®e d−íi bóa”. “ph−îng hoµng vå måi” ®Ó tiªu diÖt c¸ch m¹ng miÒn Nam. Nh÷ng mäi tÝnh to¸n cña Mü - nguþ ®Òu thÊt b¹i. Qu©n d©n miÒn Nam kiªn c−êng ®¸nh b¹i mäi cuéc hµnh qu©n cµn quÐt, c¸c chiÕn thuËt vµ biÖn ph¸p t¸c chiÕn cña ®Þch giµnh nh÷ng th¾ng lîi quan träng. Tiªu biÓu lµ trËn Êp B¾c ngµy 2-l-1963. ChiÕn th¾ng Êp B¾c ®¸nh dÊu sù chuyÓn vÒ chÊt cña chiÕn tranh c¸ch m¹ng miÒn Nam, “b¸o hiÖu kh¶ n¨ng ®¸nh th¾ng nh÷ng chiÕt thuËt c¬ ®éng b»ng m¸y bay lªn th¼ng vµ xe t¨ng thiÕt gi¸p cña Mü - Nguþ”. Sau Êp B¾c c¶ miÒn Nam dÊy lªn phong trµo tiÕn c«ng vµ næi dËy, tiªu diÖt nguþ qu©n, ph¸ Êp chiÕn l−îc sau mét n¨m r−ìi thùc hiÖn kÕ ho¹ch Xtal©y - Taylo vÉn kh«ng cøu v·n ®−îc nguþ qu©n nguþ quyÒn, ng−îc l¹i m©u thuÉn néi bé cña chóng ngµy cµng gay g¾t. ChÝnh quyÒn Ng« §×nh DiÖm khñng ho¶ng trÇm träng vµ ®Õn 1-11- 1963 diÔn ra cuéc ®¶o chÝnh lËt ®æ DiÖm - Nhu. Nh÷ng viÖc “thay ngùa gi÷a dßng” kh«ng xoay chuyÓn ®−îc t×nh thÕ. KÕ ho¹ch Xtal©y-taylo vÉn bÞ ph¸ s¶n. D−¬ng V¨n Minh thay Ng« §×nh DiÖm l¹i bÞ lËt ®æ th¸ng 1-1964. Mü ®−a NguyÔn Kh¸nh lªn thay thÕ. Mäi cè g¾ng cña Mü - nguþ thÓ hiÖn b»ng kÕ ho¹ch Gi«n s¬n - Macnamara, nh»m b×nh ®Þnh miÒn Nam trong vßng 2 n¨m, ®Èy chiÕn tranh ®Æc biÖt ®Õn ®Ønh cao. Nh−ng Macnamara bÞ giÕt hôt. Qu©n gi¶i phãng më nhiÒu chiÕn dÞch tiªu diÖt ®Þch, tiªu biÓu lµ trËn B×nh Gi·. ChiÕn th¾ng ®· më ra thêi kú míi: kÕt hîp chiÕn tranh du kÝch víi chiÕn tranh chÝnh qui, kÕt hîp næi dËy cña quÇn chóng vµ ho¹t ®éng qu©n sù. §−îc sù phèi hîp cña lùc l−îng vò trang, nh©n d©n næi dËy ph¸ hÇu hÕt Êp chiÕn l−îc. §Õn cuèi n¨m 1965 nguþ qu©n “x−¬ng sèng” cña chiÕn tranh ®Æc biÖt, dùng tr−íc nguy c¬ bÞ tiªu diÖt. Nh©n d©n ®· thùc hiÖn tèt chñ tr−¬ng ®¶ng viªn b¸m ch¾c d©n, d©n b¸m ch¾c ®Êt, du kÝch b¸m ch¾c ®Þch. V× vËy hÖ thèng Êp “tÇng tÇng líp líp” cña ®Þch bÞ ph¸ vì tõ bªn trong. §Õn cuèi n¨m 1965 “quèc s¸ch” Êp chiÕn l−îc bÞ ph¸ s¶n hoµn toµn. 134
  20. C¸ch m¹ng miÒn Nam lín m¹nh c¶ thÕ vµ lùc. Lùc l−îng c¸ch m¹ng lín m¹nh kh«ng ngõng. Vïng gi¶i phãng më réng thµnh hËu ph−¬ng trùc tiÕp cho c¸ch m¹ng. Tuy nhiªn c¸c nhu cÇu c¬ b¶n cña c¸ch m¹ng miÒn Nam vÉn do c¨n cø ®Þa- hËu ph−¬ng miÒn B¾c ®¶m nhiÖm vµ con ®−êng vËn t¶i chiÕn l−îc tõ B¾c vµo Nam, ®−êng 559 h×nh thµnh. Con ®−êng ®ã ®· ®¸p øng nhu cÇu lÞch sö cña cuéc chiÕn tranh c¸ch m¹ng, ®· lµ m¹ch m¸u nèi liÒn c«ng cuéc x©y dùng CNXH miÒn B¾c vµ cuéc chiÕn ®Êu ë miÒn Nam. Tõ ®ã nh©n d©n miÒn Nam ®¸nh b¹i chiÕn tranh ®Æc biÖt cña ®Õ quèc Mü - Nguþ. Trªn miÒn B¾c, nh©n d©n b¾t ®Çu thùc hiÖn kÕ ho¹ch 5 n¨m lÇn thø nhÊt nh»m tiÕp tôc hoµn thiÖn quan hÖ s¶n xuÊt XHCN vµ b−íc ®Çu x©y dùng c¬ së vËt chÊt CNXH. C¶ miÒn B¾c s«i næi c¸c phong trµo thi ®ua v−ît møc kÕ ho¹ch 5 n¨m (1961-1965). Phong trµo hîp t¸c ho¸ n«ng nghiÖp ph¸t triÓn nhanh. §Õn n¨m 1965 ®· cã 88,8% nÒn c«ng nghiÖp hîp t¸c ho¸ cïng giai cÊp n«ng d©n tËp thÓ h×nh thµnh. NhiÒu trung t©m c«ng nghiÖp míi ®−îc x©y dùng, mét sè thµnh phè c«ng nghiÖp ®· xuÊt hiÖn. C«ng nghiÖp phôc vô n«ng nghiÖp cã hiÖu qu¶, vai trß chñ ®¹o cña c«ng nghiÖp trong nÒn kinh tÕ quèc d©n b−íc ®Çu ®−îc x¸c lËp. Thùc hiÖn NghÞ quyÕt Héi nghÞ lÇn thø 7 cña Trung −¬ng ®¶ng (6- 1961) vÒ c«ng nghiÖp, miÒn B¾c ®· x©y dùng ®−îc mét phÇn ®¸ng kÓ c¬ së vËt chÊt kü thuËt cña chñ nghÜa x· héi. C¸c ngµnh c«ng nghiÖp chñ yÕu nh− ®iÖn, c¬ khÝ, luyÖn kim, ho¸ chÊt, vËt liÖu x©y dùng v.v... h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn nhanh. §Õn n¨m 1965 ®· cã 1.132 xÝ nghiÖp c«ng nghiÖp quèc doanh. Cïng víi sù ph¸t triÓn c«ng nghiÖp, ®éi ngò c¸n bé c«ng nh©n kü thuËt ngµy cµng ®«ng, ®Õn n¨m 1965 ®· cã h¬n 650.000 ng−êi. V¨n ho¸ gi¸o dôc ph¸t triÓn m¹nh, ®· cã 4,5 triÖu ng−êi ®i häc trªn sè 16 triÖu d©n. C¸c lo¹i h×nh tr−êng phæ th«ng c¸c cÊp, trung häc chuyªn nghiÖp ®¹i häc ph¸t triÓn m¹nh gÊp 2 lÇn so víi n¨m 1960. Søc khoÎ cña nh©n d©n ®−îc b¶o vÖ. M¹ng l−íi y tÕ ®−îc x©y dùng tõ thµnh thÞ ®Õn n«ng th«n. §Õn 1965 cã 70% huyÖn cã bÖnh viÖn, ®éi ngò c¸n bé y tÕ t¨ng 5 lÇn so víi n¨m 1960. §êi sèng vËt chÊt, tinh thÇn cña nh©n d©n tõng b−íc ®−îc n©ng cao. §Õn n¨m 1965, cã gÇn 100 ®¬n vÞ nghÖ thuËt chuyªn nghiÖp. C¸c tÖ n¹n x· héi gi¶m dÇn, ®¹o ®øc míi nÕp sèng míi XHCN tõng b−íc ®−îc x©y dùng. Toµn §¶ng, toµn d©n toµn qu©n thi ®ua lao ®éng s¶n xuÊt, luyÖn qu©n, hoµn thµnh v−ît møc kÕ ho¹ch 5 n¨m lÇn thø nhÊt, x©y dùng CNXH ë miÒn B¾c, lµm nghÜa vô hËu ph−¬ng víi miÒn Nam ruét thÞt. Phong trµo lµm thªm ngµy, thªm giê, thªm s¶n phÈm cña ®ång bµo miÒn B¾c v× miÒn Nam diÔn ra s«i næi réng kh¾p. M¹ch m¸u giao th«ng t¨ng 135

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản