intTypePromotion=1

sự nghèo nàn của thuyết sử luận: phần 2

Chia sẻ: Tiên Trương | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:374

0
31
lượt xem
3
download

sự nghèo nàn của thuyết sử luận: phần 2

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

nối tiếp phần 1 của "sự nghèo nàn của thuyết sử luận". phần 2 có nội dung trình bày về phê phán những luận thuyết phản tự nhiên luận, phê phán những luận thuyết duy tự nhiên luận. mời các bạn cùng tham khảo nội dung tài liệu.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: sự nghèo nàn của thuyết sử luận: phần 2

PHẦN III: PHÊ<br /> PHÁN NHỮNG<br /> LUẬN THUYẾT<br /> PHẢN TỰ NHIÊN<br /> LUẬN<br /> 19. NHỮNG MỤC ĐÍCH<br /> THỰC TIỄN CỦA PHÊ<br /> PHÁN NÀY<br /> Liệu động cơ thực sự của nghiên cứu<br /> khoa học chỉ là lòng mong muốn hiểu<br /> biết, tức là một sự tò mò thuần túy lí<br /> <br /> thuyết hoặc “vô bổ”, hay liệu ta nên hiểu<br /> khoa học là một công cụ nhằm giải quyết<br /> những bài toán thực tiễn nổi lên trong<br /> cuộc đấu tranh sinh tồn, thì đó là một câu<br /> hỏi chưa cần phải trả lời dứt khoát ở<br /> đây. Ta sẽ buộc phải công nhận rằng<br /> những kẻ bảo vệ cho thực trạng của<br /> nghiên cứu “thuần túy” hay nghiên cứu<br /> “cơ bản” xứng đáng nhận được mọi sự<br /> ủng hộ trong cuộc đấu tranh của họ chống<br /> lại thứ quan điểm hẹp hòi nhưng đáng<br /> tiếc vẫn còn mang tính thời thượng cho<br /> rằng chỉ có thể biện minh cho nghiên cứu<br /> nếu chứng minh được đó là một sự đầu<br /> tư chắc chắn (đây là một vấn đề không<br /> mới, ngay như Plato đôi lúc cũng công<br /> kích nghiên cứu “thuần túy”. Về những<br /> ý kiến ủng hộ, xin xem T. H. Huxley,<br /> <br /> Science and Culture (1882), trang 1920 và M. Polanyi, Economica, N. S., tập<br /> VII (1941), các trang từ 428; tham<br /> khảo thêm cuốn The Place of Science in<br /> Modern Civilisation của Veblen, các<br /> trang từ 7 trở đi). Nhưng ngay cả quan<br /> điểm có phần nào cực đoan (mà cá nhân<br /> tôi thiên về quan điểm ấy) cho rằng khoa<br /> học có ý nghĩa hơn cả khi nó được xem<br /> như một trong những cuộc phiêu lưu tinh<br /> thần lớn nhất xưa nay của loài người,<br /> cũng vẫn có thể kết hợp được với sự<br /> thừa nhận tầm quan trọng của những vấn<br /> đề thực tiễn và những phép trắc nghiệm<br /> thực tiễn, cho dù là khoa học ứng dụng<br /> hay khoa học thuần túy; bởi thực tiễn<br /> luôn là vô giá đối với sự nghiên cứu<br /> khoa học, vừa như roi thúc vừa như dây<br /> <br /> cương. Người ta không cần phải tán<br /> dương triết lí thực dụng mới hiểu rõ<br /> được giá trị lời nói của Kant: “Đầu hàng<br /> bất cứ sự đỏng đảnh nào của tính tò mò,<br /> và để cho niềm đam mê tìm tòi của<br /> chúng ta được tung hoành hết khả năng<br /> mình có được, điều đó cho thấy một sự<br /> đắm đuối vô độ của tâm trí, không có gì<br /> không phù hợp với tinh thần thông kim<br /> bác cổ. Nhưng âu chỉ có sự khôn ngoan<br /> [wisdom - sagesse] mới có phẩm chất<br /> xứng đáng để lựa chọn, giữa vô vàn vấn<br /> đề tự chúng bộc lộ, những vấn đề mà giải<br /> pháp của chúng có ý nghĩa đối với nhân<br /> loại.” (Kant, Dreams of a Ghost Seer,<br /> phần II, chương III, Werke, nhà xuất<br /> bản E. Cassier, tập II, trang 385).<br /> Rõ ràng là quan điểm trên có thể áp dụng<br /> <br /> được cho khoa học sinh học và có lẽ cả<br /> cho các bộ môn khoa học xã hội. Cuộc<br /> cải tổ khoa học sinh học đã được Pasteur<br /> tiến hành với sự kích thích của những<br /> vấn đề hết sức thực tiễn, một phần nào<br /> đó thuần túy mang tính công nghiệp và<br /> nông nghiệp, và ngày nay, nghiên cứu xã<br /> hội xem ra mang tính cấp thiết về mặt<br /> thực tiễn có khi còn hơn cả những công<br /> trình nghiên cứu về bệnh ung thư. Như<br /> Giáo sư Hayek nói: “Chưa có khi nào<br /> phép phân tích kinh tế lại là sản phẩm<br /> của sự tò mò vô tư mang tính trí tuệ về<br /> cái tại sao của hiện tượng xã hội cả, mà<br /> là sản phẩm của một đòi hỏi cấp thiết<br /> trong việc tái tạo một thế giới đang khiến<br /> nảy sinh tình trạng bất mãn sâu sắc”<br /> (Economica, tập XIII (1933), trang<br /> <br />
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2