intTypePromotion=1

Sự phát triển và vai trò của Hợp tác xã đối với an sinh xã hội

Chia sẻ: | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:104

0
255
lượt xem
93
download

Sự phát triển và vai trò của Hợp tác xã đối với an sinh xã hội

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Một xã hội phát triển lành mạnh, bền vững cần nhiều yếu tố, trong đó có một yếu tố đặc biệt quan trọng là cá nhân, hộ gia đình trong xã hội cần được tổ chức trong các hợp tác xã (HTX), tổ chức kinh tế tự giác, tự quản, bình đẳng, dân chủ cùng giúp đỡ nhau cải thiện mọi mặt đời sống vật chất, tinh thần của từng thành viên nói riêng và cả cộng đồng nói chung, góp phần bảo đảm an sinh xã hội. Mời các bạn cùng tham khảo ebook để hiểu hơn về mô hình hợp tác xã đối với vấn đề an sinh xã hội.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Sự phát triển và vai trò của Hợp tác xã đối với an sinh xã hội

  1. S PHÁT TRI N C A H P TÁC XÃ VÀ VAI TRÒ C A H P TÁC XÃ Đ I V I AN SINH XÃ H I
  2. SỰ PHÁT TRIỂN CỦA HỢP TÁC XÃ VÀ VAI TRÒ CỦA HỢP TÁC XÃ ĐỐI VỚI AN SINH XÃ HỘI 1
  3. SỰ PHÁT TRIỂN CỦA HỢP TÁC XÃ VÀ VAI TRÒ CỦA HỢP TÁC XÃ ĐỐI VỚI AN SINH XÃ HỘI Báo cáo nghiên cứu RS - 04 Bản quyền © 2012 thuộc về Ủy ban Kinh tế của Quốc hội và UNDP tại Việt Nam. Mọi sự sao chép và lưu hành không được sự đồng ý của Ủy ban Kinh tế của Quốc hội và UNDP là vi phạm bản quyền. 2
  4. SỰ PHÁT TRIỂN CỦA HỢP TÁC XÃ VÀ VAI TRÒ CỦA HỢP TÁC XÃ ĐỐI VỚI AN SINH XÃ HỘI 3
  5. 4
  6. LỜI GIỚI THIỆU Một xã hội phát triển lành mạnh, bền vững cần nhiều yếu tố, trong đó có một yếu tố đặc biệt quan trọng là cá nhân, hộ gia đình trong xã hội cần được tổ chức trong các Hợp tác xã (HTX), tổ chức kinh tế tự giác, tự quản, bình đẳng, dân chủ cùng giúp đỡ nhau cải thiện mọi mặt đời sống vật chất, tinh thần của từng thành viên nói riêng và cả cộng đồng nói chung, góp phần bảo đảm an sinh xã hội. Hợp tác xã đã và đang tồn tại phổ biến, đóng vai trò tích cực trong sự phát triển kinh tế - xã hội của nhiều quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Từ năm 1955 đến nay, phong trào HTX ở Việt Nam đã không ngừng phát triển qua các thời kỳ từ kế hoạch hóa tập trung đến nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa cho thấy sự cần thiết và vai trò của HTX ở Việt Nam hiện nay. Khác với các loại hình tổ chức kinh tế khác, ngoài vai trò thúc đẩy phát triển kinh tế, HTX còn có ý nghĩa về đáp ứng các nhu cầu về văn hóa - xã hội của xã viên và cộng đồng theo nguyên tắc tương trợ. Chính sự đa dạng về vai trò của HTX đã dẫn đến những quan điểm khác nhau về khu vực này. HTX theo định nghĩa của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) chú trọng nhiều hơn đến khía cạnh xã hội và cộng đồng, trong khi Luật HTX năm 2003 nhấn mạnh nhiều hơn đến khía cạnh kinh tế và pháp lý. Cũng theo ILO, HTX là tổ chức của các cá nhân, trong khi Luật HTX năm 2003 quy định HTX là tổ chức của cả cá nhân lẫn pháp nhân. Những khác biệt trong quan niệm về bản chất HTX ở trên có thể dẫn đến những đánh giá khác nhau về vai trò của HTX đối với an sinh xã hội (ASXH), đặc biệt là đối với xã viên và chính sách phát triển HTX. Nếu chỉ nhấn mạnh khía cạnh kinh tế, HTX có thể được phát triển theo thiên hướng doanh nghiệp, vai trò của HTX đối với ASXH tương tự đối với các loại hình doanh nghiệp khác, theo đó, một chính sách riêng đối với phát triển HTX trở nên 5
  7. không cần thiết. Ngược lại, nếu nhấn mạnh khía cạnh xã hội, HTX sẽ được phát triển theo hướng một tổ chức kinh tế - xã hội, vai trò của HTX đối với ASXH sẽ có nhiều khác biệt so với các doanh nghiệp, theo đó, một chính sách riêng đối với phát triển HTX là rất cần thiết. Vì vậy, việc làm rõ bản chất HTX và vai trò của HTX đối với ASXH trở nên rất quan trọng, từ đó có những chính sách phát triển HTX thích hợp phù hợp với đặc thù Việt Nam, cụ thể là phục vụ yêu cầu sửa đổi, bổ sung Luật HTX. Với mục tiêu trên, nghiên cứu này sẽ đánh giá lại tình hình phát triển và thực trạng tổ chức - quản lý HTX, làm rõ bản chất và các xu hướng phát triển mới của HTX, phân tích vai trò của HTX đối với ASXH, đánh giá những hạn chế, khó khăn, vướng mắc trong hoạt động của HTX hiện nay, đề xuất các hàm ý chính sách phát triển HTX trong thời gian tới. Nghiên cứu này là một sự đóng góp có ý nghĩa cả lý luận và thực tiễn về kinh tế tập thể, về HTX, góp phần làm rõ các chủ trương, chính sách lớn của Đảng, Nhà nước, về phát triển HTX, một tổ chức mang lại lợi ích thiết thực, đóng góp tích cực, hiệu quả cho phát triển nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Đây là nghiên cứu trong chuỗi những nghiên cứu dựa trên bằng chứng thực nghiệm gắn với những vấn đề chính sách kinh tế vĩ mô đang được triển khai trong khuôn khổ Dự án “Hỗ trợ nâng cao năng lực tham mưu, thẩm tra và giám sát chính sách kinh tế vĩ mô” của Ủy ban Kinh tế của Quốc hội do UNDP tài trợ. Báo cáo nghiên cứu do nhóm tác giả của trường Đại học Kinh tế Quốc dân thực hiện. Mọi nhận định, phân tích, đánh giá trong báo cáo này thể hiện quan điểm độc lập của nhóm tác giả và không phản ánh quan điểm của Ủy ban Kinh tế cũng như của Ban Quản lý Dự án. Xin trân trọng giới thiệu cùng quý vị độc giả. TS. Nguyễn Văn Giàu Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội 6
  8. Nghiên cứu được thực hiện trong khuôn khổ Dự án “Hỗ trợ nâng cao năng lực tham mưu, thẩm tra và giám sát chính sách Kinh tế vĩ mô” do Ủy ban Kinh tế của Quốc hội chủ trì, với sự tài trợ của Chương trình Phát triển Liên hợp quốc tại Việt Nam (UNDP). Trưởng Ban Chỉ đạo Dự án: Nguyễn Văn Giàu Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội Giám đốc Dự án: Nguyễn Văn Phúc Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội Phó Giám đốc Dự án: Nguyễn Minh Sơn Vụ trưởng Vụ Kinh tế, Văn phòng Quốc hội Quản đốc Dự án: Nguyễn Trí Dũng Nhóm tác giả: TS. Nguyễn Minh Ngọc (chủ biên) PGS.TS. Lê Quốc Hội Th.S. Lê Tất Phương PGS.TS. Phạm Ngọc Linh TS. Vũ Minh Loan Các tác giả xin bày tỏ lời cảm ơn đối với các ông Nguyễn Văn Giàu, Nguyễn Văn Phúc, Mai Xuân Hùng, Nguyễn Minh Sơn, Nguyễn Trí Dũng, Tô Trung Thành, Đặng Kim Sơn, Chu Tiến Quang, Nguyễn Đỗ Anh Tuấn vì những ý kiến đóng góp và sự ủng hộ của họ. 7
  9. 8
  10. MỤC LỤC LỜI GIỚI THIỆU DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT 13 DANH MỤC ĐỒ THỊ 13 DANH MỤC BẢNG 13 TÓM TẮT 15 LỜI NÓI ĐẦU 19 KINH TẾ HỢP TÁC VÀ HỢP TÁC XÃ Kinh tế hợp tác và Hợp tác xã 23 Đặc trưng của HTX 24 AN SINH XÃ HỘI Khái niệm ASXH 26 Cấu trúc hệ thống ASXH 29 SỰ PHÁT TRIỂN CỦA HỢP TÁC XÃ Ở VIỆT NAM Sự phát triển của tổ hợp tác 31 Sự phát triển của HTX ở Việt Nam 33 Tình hình phát triển HTX giai đoạn 1955-1986 35 Tình hình phát triển HTX giai đoạn 1987-1996 37 Tình hình phát triển HTX giai đoạn 1997-2003 38 Tình hình phát triển HTX giai đoạn 2004 đến nay 40 TÁC ĐỘNG CỦA CƠ CHẾ, PHÁP LUẬT VÀ CHÍNH SÁCH ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN CỦA HỢP TÁC XÃ Tác động của cơ chế kinh tế đến sự phát triển của HTX 42 Tác động của pháp luật đến sự phát triển của HTX 44 Tác động của chính sách phát triển HTX 46 9
  11. THỰC TRẠNG QUY MÔ VÀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA HTX Quy mô giá trị gia tăng 51 Quy mô xã viên 52 Quy mô vốn 54 Hiệu quả sản xuất kinh doanh 55 Thu nhập bình quân đầu người 56 THỰC TRẠNG TỔ CHỨC VÀ QUẢN LÝ Ở CÁC HTX Mục tiêu hoạt động của HTX ở nước ta hiện nay 58 Thực trạng liên kết sức mạnh của HTX 60 Thực trạng thực hiện các nguyên tắc tổ chức và quản lý của HTX 62 Mức độ hài lòng của xã viên HTX 64 VAI TRÒ CỦA HỢP TÁC XÃ ĐỐI VỚI AN SINH XÃ HỘI Vai trò của HTX đối với việc bảo đảm mức sống tối thiểu 65 Vai trò của HTX trong việc cải thiện thị trường lao động 70 Vai trò của HTX trong việc thực thi các chính sách bảo hiểm 72 Vai trò của HTX trong việc thực thi chính sách ưu đãi xã hội 73 Vai trò của HTX trong việc thực hiện trợ giúp xã hội 76 MỘT SỐ XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA HỢP TÁC XÃ HIỆN NAY Xu hướng gắn kinh tế gia đình với kinh tế HTX 77 Xu hướng phát triển HTX gắn liền với phát triển cộng đồng 81 Xu hướng doanh nghiệp hóa HTX 83 TƯƠNG LAI HỢP TÁC XÃ TỪ Ý KIẾN XÃ VIÊN Mục tiêu hoạt động của HTX 84 Yêu cầu cơ bản đối với xã viên 85 Vai trò của HTX đối với ASXH trong tương lai 86 10
  12. KẾT LUẬN Về quá trình phát triển của HTX 88 Về tác động của cơ chế, luật pháp và chính sách đến sự phát triển của HTX 89 Về quy mô, đóng góp, và hiệu quả của HTX 90 Về mục tiêu, tổ chức và hoạt động của HTX 90 Về vai trò của HTX đối với ASXH 92 Về xu hướng phát triển của HTX 93 HÀM Ý CHÍNH SÁCH Khái niệm và bản chất HTX, liên hiệp HTX 93 Phát triển HTX là yêu cầu khách quan đối với sự phát triển 94 Phát triển HTX đòi hỏi sự trợ giúp đặc biệt từ Nhà nước 94 Phát triển HTX cần gắn với việc đáp ứng nhu cầu hàng hóa/dịch vụ của xã viên và tạo công ăn việc làm cho người lao động 94 HTX cần được coi là công cụ quan trọng đảm bảo ASXH và phát triển cộng đồng hơn là một khu vực quan trọng của nền kinh tế 95 HTX cần được phát triển theo hướng thúc đẩy phát triển kinh tế hộ gia đình và không đề cao lợi nhuận 95 Pháp luật và các chính sách phát triển HTX cần hướng tới việc bảo đảm cho các nguyên tắc tự nguyện, tự chủ, dân chủ, công bằng, minh bạch trong tổ chức và hoạt động của HTX 96 TÀI LIỆU THAM KHẢO 97 PHỤ LỤC: ĐẶC ĐIỂM MẪU THĂM DÒ 100 11
  13. 12
  14. DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT AFTA Khu vực mậu dịch tự do ASEAN ASXH An sinh xã hội BHXH Bảo hiểm xã hội BHYT Bảo hiểm y tế ĐBSCL Đồng bằng sông Cửu Long GDP Tổng sản phẩm quốc nội HTX Hợp tác xã ILO Tổ chức Lao động Quốc tế TCTK Tổng cục Thống kê UBND Ủy ban Nhân dân WTO Tổ chức Thương mại Thế giới XHCN Xã hội Chủ nghĩa DANH MỤC ĐỒ THỊ Đồ thị 1. Số lượng tổ hợp tác và lao động tham gia tổ hợp tác giai đoạn 2000-2010 32 Đồ thị 2. Cơ cấu tổ hợp tác theo lĩnh vực hoạt động 32 Đồ thị 3. Số lượng HTX qua các thời kỳ 34 Đồ thị 4. Cơ cấu HTX theo lĩnh vực hoạt động 35 Đồ thị 5. Giá trị gia tăng và tốc độ tăng trưởng giá trị gia tăng khu vực HTX 51 Đồ thị 6. Tổng số lượng xã viên và số lượng xã viên bình quân/HTX 53 Đồ thị 7. Quy mô vốn bình quân HTX năm 2007 54 Đồ thị 8. Lợi nhuận bình quân/HTX 55 Đồ thị 9. Thu nhập bình quân lao động/năm 57 13
  15. DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Số liệu HTX phân theo lĩnh vực giai đoạn 2005-2010 41 Bảng 2. Lợi ích của HTX đối với xã viên 59 Bảng 3. Vai trò của HTX đối với tạo việc làm và cung cấp dịch vụ cho xã viên 60 Bảng 4. Năng lực hợp tác của các HTX 61 Bảng 5. Nguyên tắc tự nguyện, tự chủ, và công bằng 62 Bảng 6. Nguyên tắc dân chủ 63 Bảng 7. Nguyên tắc minh bạch 63 Bảng 8. Sự hài lòng của xã viên đối với HTX 64 Bảng 9. Thu nhập và vai trò của HTX trong việc tạo thu nhập cho xã viên 66 Bảng 10. Tính thường xuyên và tính ổn định của thu nhập 66 Bảng 11. Vai trò của HTX trong việc tạo việc làm và cung cấp dịch vụ cho xã viên 67 Bảng 12. Tính thường xuyên và tính ổn định trong sử dụng hàng hóa/dịch vụ của HTX 68 Bảng 13. Vai trò của HTX trong việc tạo việc làm cho các hộ xã viên 71 Bảng 14. Vai trò của HTX trong việc tạo công ăn việc làm thường xuyên 71 Bảng 15. Vai trò của HTX đối với việc thực hiện chính sách bảo hiểm cho xã viên 73 Bảng 16. Tỷ lệ xã viên được hưởng ưu đãi xã hội từ hoặc thông qua 74 Bảng 17. Tỷ lệ xã viên được hưởng trợ cấp từ hoặc thông qua HTX 77 Bảng 18. Tác động của lợi ích nâng cao năng lực sinh kế của HTX 78 Bảng 19. Tác động của lợi ích tiết kiệm chi phí của HTX 79 Bảng 20. Tác động của lợi ích cơ hội của HTX 80 Bảng 21. Ý kiến xã viên về mục tiêu phát triển HTX trong tương lai 84 Bảng 22. Điều kiện quan trọng nhất để trở thành xã viên 85 Bảng 23. Yếu tố quan trọng nhất quyết định bãi miễn tư cách xã viên 85 Bảng 24. Những điều HTX có nên thực hiện 86 14
  16. h TÓM TẮT Sự hưng thịnh (1955-1986), suy thoái (1986-2003) và phục hưng (2004-2010) của hợp tác xã (HTX) phản ánh tính bất ổn trong sự phát triển cũng như tính tất yếu khách quan của việc phát triển HTX trong điều kiện kinh tế thị trường ở nước ta hiện nay. Hiện có ba xu hướng quan trọng trong sự phát triển của HTX: (i) xu hướng phát triển HTX theo hướng gắn liền với kinh tế hộ; (ii) xu hướng phát triển HTX gắn liền với phát triển cộng đồng; và (iii) xu hướng doanh nghiệp hóa HTX. Cơ chế kinh tế và pháp luật về HTX được coi là các yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sự phát triển của HTX và các xu hướng phát triển của HTX. Sau năm 1986, cùng với việc chuyển đổi cơ chế kinh tế, sự ra đời của Luật HTX năm 1996 đã góp phần làm cho các nguyên tắc tự nguyện, tự chủ, dân chủ, công bằng, minh bạch đi vào cuộc sống HTX ngày càng thực chất hơn, tuy nhiên nó cũng góp phần tạo ra sự suy thoái của các HTX có tính hình thức được lập trước năm 1986. Theo Luật HTX năm 2003, ngoài các cá nhân và hộ gia đình, các pháp nhân cũng được quyền tham gia HTX. Sự tham gia của các cá nhân vào HTX một mặt đã thúc đẩy sự phát triển của HTX, mặt khác điều này cũng góp phần tạo ra xu thế doanh nghiệp hóa ở nhiều HTX. Các chính sách của Nhà nước về HTX chỉ tác động tương đối khiêm tốn đến sự phát triển của HTX do nhận thức về bản chất của HTX chưa thực sự nhất quán với thực tiễn HTX ở các cơ quan liên quan. Quy mô giá trị gia tăng tương đối thấp và xu hướng giảm dần về mức độ đóng góp vào GDP của khu vực HTX ở nước ta phản ánh 15
  17. sự tụt hậu của khu vực HTX với các khu vực kinh tế khác. Quy mô vốn nhỏ và tỷ lệ lợi nhuận trên vốn đầu tư thấp làm cho các HTX khó tồn tại nếu chỉ lấy lợi nhuận làm mục đích hoạt động. Trái ngược với những yếu kém ở trên, quy mô xã viên HTX đang có xu hướng tăng lên trong những năm gần đây. Lý do cơ bản của hiện tượng này là HTX có thể giúp người lao động có khó khăn về kinh tế, đáp ứng được các nhu cầu của họ bằng các hàng hóa/dịch vụ giá thấp hoặc tạo công ăn việc làm cho họ. Tuy nhiên, mức thu nhập bình quân lao động tương đối thấp, HTX vì vậy chỉ có thể tạo ra thu nhập tối thiểu chứ khó có thể giúp người lao động giàu lên. Không có nhiều đóng góp cho tăng trưởng kinh tế (GDP), HTX có những đóng góp quan trọng trong việc bảo đảm ASXH cho một bộ phận dân cư. Thu nhập từ HTX là một phần quan trọng trong thu nhập của một bộ phận xã viên. HTX đang tạo ra công ăn việc làm ổn định cho những người ít có cơ hội tham gia thị trường lao động. HTX có nhiều tiềm năng để giúp người nghèo tiếp cận dịch vụ bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế. HTX có thể thực hiện một phần chính sách ưu đãi xã hội dưới các hình thức có tính cộng đồng cao. Ngoài ra, HTX còn có khả năng thực hiện các hoạt động trợ giúp xã hội mà các tổ chức khác không thực hiện được. Vì những lý do trên, trong chính sách phát triển, không nên coi HTX là một tổ chức kinh tế thuần túy, mà cần coi HTX là một tổ chức kinh tế - xã hội đáp ứng nhu cầu về kinh tế, văn hóa và xã hội của một bộ phận dân cư (chủ yếu là những người có hoàn cảnh khó khăn). HTX cần được coi là tổ chức bảo đảm ASXH cho người nghèo. HTX có thể thực hiện rất tốt vai trò bảo đảm mức sống tối thiểu, tạo công ăn việc làm, ưu đãi xã hội và trợ giúp xã hội. Ngoài ra, trong tương lai HTX có thể giúp xã viên tiếp cận bảo hiểm y tế và bảo hiểm xã hội. Yêu cầu thực tế chỉ ra rằng HTX cần được phát triển theo hướng thúc đẩy sự phát triển của cộng đồng và đáp ứng nhu cầu văn 16
  18. hóa - xã hội của xã viên. Với những lý do này, khoản thuế thu nhập (đáng lẽ phải đóng cho Nhà nước) nên được trích lại cho HTX để lập quỹ phát triển cộng đồng. HTX cần được phát triển theo mô hình HTX phục vụ xã viên và mô hình HTX lao động hơn là HTX hoạt động vì lợi nhuận. Các HTX hoạt động ngược với hai mô hình trên cần được chuyển đổi sang hình thức doanh nghiệp. Trong quá trình thành lập HTX mới, tiêu chí nhu cầu chung của xã viên cần được coi là một trong những tiêu chí quan trọng trong việc thẩm định hồ sơ thành lập HTX. Để bảo đảm bản chất HTX không bị đảo lộn và phát huy vai trò của HTX đối với ASXH, các pháp nhân chỉ được tham gia một cách hạn chế vào HTX. Luật HTX nên có những quy định cụ thể hơn về vai trò của pháp nhân, mức đóng góp vốn tối đa của pháp nhân. Phần đóng góp vốn của pháp nhân vượt mức vốn tối đa cần được coi là khoản cho vay hơn là vốn chủ sở hữu. 17
  19. 18
  20. LỜI NÓI ĐẦU Kinh tế hợp tác, mà phổ biến nhất là hình thức hợp tác xã (HTX), đã và đang đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế của nhiều quốc gia trên thế giới. Tuy nhiên trên thực tế, khác với các loại hình tổ chức kinh tế khác, HTX còn có thể đáp ứng được các nhu cầu về văn hóa - xã hội của xã viên và cộng đồng theo nguyên tắc tương trợ mà các tổ chức kinh tế khác khó thực hiện được. Sự đa dạng về vai trò của HTX đã dẫn đến những xu hướng và quan điểm khác nhau về HTX và vai trò của HTX. Theo Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), HTX là liên hiệp hội hay là tổ chức tự chủ của các cá nhân liên kết với nhau một cách tự nguyện nhằm đáp ứng các nhu cầu và nguyện vọng chung về kinh tế, xã hội và văn hóa thông qua một doanh nghiệp được sở hữu chung và được kiểm soát một cách dân chủ. Theo Luật HTX 2003 của Việt Nam, HTX là tổ chức kinh tế tập thể do các cá nhân, hộ gia đình, pháp nhân có nhu cầu, lợi ích chung, tự nguyện góp vốn, góp sức lập ra theo quy định của Luật này để phát huy sức mạnh tập thể của từng xã viên tham gia HTX, cùng giúp nhau thực hiện có hiệu quả các hoạt động sản xuất, kinh doanh và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần, góp phần phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Như vậy, HTX theo định nghĩa của ILO chú trọng nhiều hơn đến khía cạnh xã hội và cộng đồng, trong khi đó HTX theo định nghĩa của Luật HTX 2003, lại chú trọng hơn đến khía cạnh kinh tế và pháp lý. Theo ILO, HTX là tổ chức của các cá nhân, trong khi đó theo Luật HTX năm 2003 thì HTX là tổ chức của cả cá nhân lẫn pháp nhân. Những khác biệt trong quan niệm về bản chất HTX ở trên có thể dẫn đến những đánh giá khác nhau về vai trò của HTX đối với an sinh 19

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản