vinh d , t hào c a quê h ng có ng i ươ ườ
con u tú h chí minhư
lê ti n giáp - đ i h c vinh ế
k ni m năm m i năm bác h v thăm quê (ngh tĩnh), m i chúng ta ươ
không kh i b i h i xúc đ ng nh v bác- m t ng i con giàu lòng yêu n c, ườ ướ
bác đã đ n v i ch nghĩa mác nin v n d ng sáng t o ch nghĩa mácế
nin vào hoàn c nh c th c a n c ta, v ch đ ng ch l i cho cách m ng ướ ườ
vi t nam t ng b c ti n lên giành th ng l i này đ n th ng l i khác. bác h - ướ ế ế
ng i sáng l p, lãnh đ o rèn luy n đ ng ta, ng i sáng l p n c vi tườ ườ ướ
nam dân ch c ng hòa và m t tr n dân t c th ng nh t. ng i cha thân yêu c a ườ
các l c l ng vũ trang nhân dân vi t nam. v i m t cu c đ i h t s c oanh li t, ượ ế
đ y b o táp phong ba, gian kh hy sinh cùng cao th ng phong phú, ượ
ng i đã nêu t m g ng đ o đ c cách m ng cùng trong sáng đ p đ ,ườ ươ
quy t tâm c ng hi n c cu c đ i mình cho s nghi p cách m ng c a nhânế ế
dân ta nhân dân toàn th gi i. t ng nh v bác- lãnh t đ i c a dânế ưở
t c vi t nam chúng tôi xin trình bày m t vài suy nghĩ c a mình trong bài vi t ế
vinh d , t hào c a quê h ng có ng i con u tú h chí minh” ươ ườ ư
bài vi t chúng tôi g m có hai ph n:ế
+. quê h ng ngh tĩnh v i h chí minh.ươ
+. h chí minh v i quê h ng ngh tĩnh. ươ
I. quê h ng ngh tĩnh v i h chí minh.ươ
trong ni m t hào c a dân t c, ngh tĩnh chúng ta còn vinh d t
hào là n i sinh ra ch t ch h chí minh vĩ đ i.ơ
h chí minh sinh ngày 19/5/1890 trong m t gia đình tri th c nghèo g c nông
dân. quê h ng sinh ra ng i làng kim liên, quê n i li n k v i làng hoàng trùươ ườ
quê ngo i, đ u thu c huy n nam đàn t nh ngh an ( hi n nay n m trong vùng
ngh tĩnh nói chung). ngh tĩnh m t vùng đ t đ a linh nhân ki t. văn hóa
con ng i vùng này m t ch không th tách ngh an ra kh i tĩnh ườ
ng c l i. tuy nhiên vùng b c sông lam nam sông lam th nh ng nétượ
riêng, song đó cũng ch nét ch không ph i văn hóa riêng ai đó th
d ng nên m t b tiêu chí làm nên đ c tr ng khu bi t. ư
cùng v i non sông đ t n c, con ng i x ngh th y chung son s t v i ướ ườ
t qu c, m nh đ t văn hóa k t ch t t khe n c l nh đ n đèo ngang. ngh ế ướ ế
tĩnh đ t h c, truy n th ng hi u h c, bi t ch u khó, ch u kh đ h c ế ế
hành. cho nên ngh nh đã r t nhi u ng i thành đ t b t ngu n t ườ
truy n th ng hi u h c. ng i ngh tĩnh đ s h c hành v i nhau gi a các ế ườ ơ
làng, gi a nh ng dòng h . m t vùng quê “nh ng ông đ hay ch cũng
1
hay n ch ”. ông đ ngh đã m t nhân v t c a l ch s c a văn h c dân
gian ( folclore ). nho – y – lý – s đ c .
thu t phong th y ai b ng t ao: y thánh h i th ng lãn ông h ng ượ ươ
s n (hà tĩnh hi n nay). m t ngh phiêu diêu, tiêu dao , th m c phiêu lãngơ
n a… ch c n nh c đ n nguyên du, nguy n huy t , nguy n công tr ai cũng ế
bi t … tiên phong đ o c t cũng nhi u, ch c n nh c tên m t ng i mà các vănế ườ
ai cũng bi t đ n đó la s n phu t nguy n thi p. ( tr n qu c v ng theoế ế ơ ế ươ
dòng l ch s vùng đ t th n và tâm th c ng i vi t – vh1996 – trang 419) ườ
ngh tĩnh n i đóng góp cho đ t n c nhi u nhân tài trên các lĩnh v c ơ ướ
văn h c, y h c , kinh t ngo i giao … n i ti ng là s hy nhan , h tông th c, lê ế ế
h u trác, nguy n thi p, nguy n du, nguy n công tr , nguy n đ c đ t, đinh ế
nh t th n, phan b i châu…đó nh ng b c ti n b i, tiêu bi u cho vùng đ t
ngh tĩnh. ngh tĩnh vùng đ t đ a linh nhân ki t nhi u khoa b ng, nhi u
ng i làm quan, thúc đ y kích thích tinh th n hi u h c cho m i ng i ườ ế ườ
chính đó mà dân trí đ c nâng lên cho nên đã bi t ng x văn hóa. các nho sĩ loượ ế
d i mài kinh s , mi t mài đèn sách th m chí quyên ăn, quyên ng bên ng n
đèn d u mong chi m b ng vàng trong các kỳ thi. nho sĩ vùng đát này m t lòng, ế
m t d nuôi ý chí ti t tháo , cách s ng đói cho s ch rách cho th m” đõ đ t ế ơ
đ ph c v đ t n c, ph c v nhân dân. ướ
con ng i ngh tĩnh r t yêu n c, hi u h c, tôn s tr ng đ o, nghườ ư ế ư
l c. trong cu c s ng nh ng lúc vui cũng nh nh ng lúc khó khăn ho n n n, ư
ng i ngh tĩnh truy n th ng chung l ng đ u c t, giúp đ l n nhau, chiaườ ư
ng t s bùi khi c n thì săn sàng thân nghĩa c đ gìn gi quê h ng ươ
đ t n c. tình làng nghĩa n c luôn luôn đ c đùm b c gi dìn, th ng yêu ướ ướ ượ ươ
đoàn k t, thông nh t ý chí ngh l c đã t o cho con ng i ngh tĩnh m tế ườ
s c m nh phi th ng đ v t qua m i bão t . nh ng nét đ p văn hóa c a ườ ượ
ng i ngh tĩnh chúng tôi trình bày trên đã đ ng l c nh c nh con ng iườ ườ
ngh tĩnh làm tròn nghĩa v v i quê h ng đ t n c sông lam, núi h ng đã ươ ướ
ăn sâu vào tâm th c c a m i con ng i tr thành bi u t ng r c r v ườ ượ
mãnh đ t và con ng i x ngh . ườ
trong l ch s d ng n c gi n c c a dân t c, ngh tĩnh m t đ a ướ ướ
ph ng giàu truy n th ng đ u tranh gian kh ch ng các đi u ki n t nhiênươ
kh c nghi t, h t h n hán v i gió tây gào đ n bão táp l t tr ng đ ng ngh ế ế
tĩnh vùng đ t truy n th ng đ u tranh anh dũng ch ng ngo i xâm xuyên
qua chi u dài l ch s gi n c c a dân t c. ướ
th a h ng nh ng nh h ng t t đ p c a môi tr ng gia đình quê ưở ưở ườ
h ng, ngay t lúc còn nh h chí minh đã s m b c l lòng yêu n c th ngươ ướ ươ
đ ng bào. ng i r t khâm ph c cu c kh i nghĩa c n v ng do phan đình ườ ươ
phùng lãnh đ o (1885 -1896). phong trào đông du c a phan b i châu (1904
1908). cu c v n đ ng c i cách do phan chu trinh kh i x ng (1905 -1908) ướ
nh ng v t qua nh ng h n ch c a các nhà yêu n c đi tr c v i ý chí mãnhư ượ ế ướ ướ
2
li t quy t tâm s t đá năm 1911, ng i đã v t bi n sang ph ng tây, quê ế ườ ượ ươ
h ng c a các cu c cách m ng dân ch t s n đ th c hi n m c đích hamươ ư
mu n t t b c c a mình là gianh đ c l p cho dân t c, t do cho nhân dân.
s h chí minh v t qua đ c nh ng h n ch c a các nhà yêu n c ượ ượ ế ướ
tr c đó làng i là nhân v t k t t nh ng tinh hoa văn hóa t t đ p c a xướ ườ ế
ngh , g n sâu s c v i truy n th ng văn hóa t t đ p c a quê h ng, gia ươ
đình, dân t c l i có m t v n li ng giá tr văn hóa r t c b n c a ph ng đông ế ơ ươ
và ph ng tây thu nh n đ c qua giáo d c gia đình, quê h ng và nhà tr ng.ươ ượ ươ ườ
nói cách khác gia đình quê h ng th i vào tâm h n ng i m t s c m nhươ ườ
siêu phàm, m t ý chí kiên c ng đ v t qua m i th thách trên con đ ng ườ ượ ườ
tìm đ ng c u n c.ườ ướ
ti p thu nh ng tinh hoa văn hóa quê h ng b n s c văn hóa dân t cế ươ
h chí minh luôn thái đ dung h p trong ti p nh n m m d o, hi u hòa ế ế
trong đ i phó cho nên b t kỳ n i nào ng i đ t chân đ n cũng đ c m i ơ ư ế ượ
ng i kính tr ng, th ng yêu đùm b c giúp đ v t qua nh ng hi m nghèo.ườ ươ ượ
trên con tàu r i b n c ng nhà r ng sang pháp, trên con tàu v t đ i d ng ế ượ ươ
sang châu phi, nh ng ngày pháp, luân đôn, matxc va, trung qu c, xiêm, ơ
đâu ng i cũng đ c m i ng i t n tình giúp đ . theo l i ông nam làm ườ ượ ư
ti m ăn cacl tông, m t ti m sang có ti ng luân đôn k l i: ng i làm b p ơ ế ườ ế
ti m cacl tông đ h n 100 ng i đ các h ng,có ng i pháp, ng i anh, ơ ơ ườ ườ ườ
ng i đ c, ng i nga, ng i châu áườ ườ ườ ông nam ng i vi t nam, etcopphieườ
vua đ u b p đ c huân ch ng danh d đi u khi n nhà b p. anh ba ( danh ế ượ ươ ế
c a h chí minh) m i vào làm vi c r a bát đ c m y ngày đã đ c ông ượ ượ
etcopphie c m tình hi u đ c c n i tâm c a ng i. etcopphie không đ ượ ườ
anh ba ph i r a bát n a đ a anh vào ch làm bánh, v i m t s l ng cao. ư ượ
th t là m t vi c l n x y ra trong nhà b p vì chính là l n đ u tiên mà ông “ vua ế
b p” làm nh th . ( 4;29 ) trong nh ng ngày giam nhà tù h ng c ng, h chíế ư ế ươ
minh chú ý nh t là m t em bé, do b n đánh b c thua đã ăn c p ti n c a nó cho
nên gi t m t t ng c p già (kho ng 60 tu i) b b t b b n t giác.ế ướ ướ
v i s c m hóa c a ng i đ n n i t ng c p khâm ph c kính tr ng. ườ ế ướ ướ
t ng c p nói” tôi m t con s t r i xu ng h , anh cũng m t con r ngướ ướ ư ơ
m c c n s t m t ngày kia s tr v làm chúa s n lâm, con r ng m t ư ơ
ngày kia s bay lên tr i và làm chúa t gió mây( 4;87 ). nh ng ngày xiêm, h
chí minh đ c tr già, trai gái m n ph c yêu th ng, chúng tôi xin nêu lênượ ế ươ
m t s ki n d i đây đ ch ng minh. m t hôm m t ng i cán b b m t ướ ườ
thám đu i ch y vào m t n vi t ki u. nhà đi v ng ch m t em 9 tu i.
đ ng chí y v a vào thì b n m t thám p t i. em li n l y m t cái nón
đ i lên đ u đ a m t giây th ng bu c trâu cho ng i cán b r t th n ư ườ
nhiên em trách đã tr a r i chú không tìm trâu, m m ng ch t” ng iư ế ườ
cách m ng đ i nón, c m giây th ng khoác áo t i yên l ng ra kh i nhà qua ơ
tr c m t b n m t thám đang s c s o.sau vi c này ng i ta h i em bé : em cóướ ườ
3
bi t ng i cán b y không? không em không bi t, nh ng ng i y gi ngế ườ ế ư ườ
m t chú (t c h chí minh ) th nh tho ng đ n nhà em d y em hát. em ch ế
bi t n u chú y trong nhà b m t thám b t m t ( 4;72 )ế ế
ch m t vài s ki n trên đây cũng đ ch ng minh: h chí minh ng i ườ
con c a x ngh , ng i vi t nam tài hoa tuy t v i s c c m hóa mãnh li t ư
đ i v i m i ng i. nh ng tinh hoa mà ng i có đ c đó là nh ng tinh hoa văn ườ ư ườ ượ
hóa c a ng i ngh tĩnh c a dân t c vi t nam đ c vun đ p qua nhi u th h ườ ượ ế
và đã nh p h n vào ng i. ườ
truy n th ng văn hóa mà c t l i c a nó là yêu n c th ng dân c a quê ướ ươ
h ng đã th m sâu vào đ ng gân s th t c a ng i, chuy n t i qua nh ngươ ườ ườ
dòng máu ch y v tim đã t o cho ng i m t s c m nh kỳ di u v t qua ườ ượ
nhi u th thách cam go đ n th ng l i cu i cùng. quê h ng ngh tĩnh r t t ế ươ
hào đã sinh ra h chí minh-ng i anh hùng gi i phóng dân t c, danh nhân văn ườ
hóa ki t xu t đ c toàn thê gi i ng ng m . chúng tôi xin trích 2 câu th c a ượ ượ ơ
ng i làm k t lu n ph n này. ườ ế
quê h ng nghĩa tr ng tình caoươ
năm m i năm y bi t bao nhiêu tình.ươ ế
II. h chí minh v i quê h ng ngh tĩnh ươ
trong ni m vinh d c a nhân dân c n c, nhân dân ngh tĩnh ni m ướ
vinh d đ c bi t đ c ch t ch h chí minh h t s c quan tâm. s ng i ượ ế ườ
quan tâm đ n ngh tĩnh đó cũng ch l th ng tình c a m t con ng i, r tế ườ ườ
ng i quê h ng ngh tĩnh n i chôn rau c t r n c a ng i. m tườ ươ ơ ườ
ng i con u tú c a quê h ng, trong quá trình lãnh đ o cách m ng, m c d uườ ư ươ
b n trăm c ng nghìn vi c, nh ng trong tâm th c c a ng i luôn h ng v ư ườ ướ
quê h ng. h chí minh luôn luôn quan tâm v quê h ng, quan tâm đ nươ ươ ế
phong trào cách m ng ngh tĩnh. b ng nhi u con đ ng h chí minh n m b t ườ
r t k p th i nh ng di n bi n c a quê h ng ng i vui lòng khi th y phong ế ươ ườ
trào cách m ng c a t nh nhà ti n b k p th i khen th ng nh ng đ a ế ưở
ph ng đ n v thành tích xu t s c. nh ng ng i cũng r t nghiêm kh cươ ơ ư ư
phê bình và ân c n d y b o khi ngh tĩnh ph m ph i khuy t đi m. ế
tình c m c a h chí minh đ i v i quê h ng sâu l ng, tình yêu c a ươ
ng i đ i v i quê h ng mênh mong. nhân dân ngh tĩnh r t ph n kh i vinhườ ươ
d t hào khi đ c l i b n báo cáo c a ng i g i đông ph ng b c a qu c t ườ ươ ế
c ng s n ngày 19/2/1931 d i đ u đ ngh tĩnh đ trong đó ng i nói lên ướ ườ
truy n th ng cách m ng c a ngh tĩnh: nhân dân ngh tĩnh n i ti ng c ng ế
đ u. trong th i kỳ pháp xâm l c, cũng nh trong các phong trào cách m ng ượ ư
qu c gia (1905 1925) ngh tĩnh đã n i ti ng. trong cu c đ u tranh hi n nay, ế
công nhân và nông dân ngh tĩnh v n gi truy n th ng cách m ng(1; 20)
trong nh ng ngày đi xa ch a v thăm đ c quê h ng, ng i th ng ư ượ ươ ườ ườ
xuyên g i th v cho các t ch c, các nhân v i l i thăm h i ân c n, l i ư
4
chúc m ng n ng th m l i khuyên b o chí tình nh nhàng nh ng h t s c ư ế
sâu s c. “th g i các đ ng chí t nh nhà” (17/5/1945); th c m n đ ng bào ư ư ơ
công giáo vinh, tĩnh, qu ng bình (14/10/1945); th g i ông tr ng ty bình ư ưở
dân h c v t nh hà tĩnh ( tháng 3/1948); “ th g i đ i lão quân huy n nam đàn” ư
(17/2/1949); đi n g i đ ng bào t nh nh (15/5/1949) th g i đ ng bào ư
t nh ngh an ( tháng 8/1949); bài đi u đ ng chí h tùng m u( 1/8/1951); ế
th g i c h văn qu n(5/12/1953) vv vv… m t s li t c a chúng tôi ư
trên đ nói lên s quan tâm c a ng i đ i v i quê h ng. năm 1957 trên năm ườ ươ
m i năm xa quê h ng l n đ u tiên h chí minh v thăm l i x ngh n iươ ươ ơ
chôn rau c t r n và năm 1961 làn th hai ng i v thăm quê và đây cũng là l n ườ
cu i cùng r i mãi mãi ng i đi xa. ườ
th i gian v thăm quê không đ c nhi u ng i quá b n, nh ng hai ượ ườ ư
l n v thăm quê ng i đã tranh th h t m i th i gian đ g p g , chúc m ng ườ ế
và trao đ i v i m i t ch c, m i t ng l p nhân dân t già đ n tr , trò chuy n, ế
trao đ i nh c nh . “nói chuy n v i h i ngh đ i bi u nhân dân ngh an
ngày 14/6/1957”, “ nói chuy n v i đ i bi u, cán b đ ng viên tĩnh hà tĩnh ngày
15/6/1957”; nói chuy n v i h i ngh m t tr n t qu c vi t nam t nh tĩnh
ngày 15/6/1957”; nói chuy n v i ban ch p hành t nh y ngh an ngày
8/12/1961”;”nói chuy n v i đ ng b d ng bào tĩnh ngh an sáng ngày
9/12/1961’’; “nói chuy n v i cán b và đ ng bào xã nam liên ngày 9/12/1961”;
nói chuy n v i cán b đ ng viên ho t đ ng lâu năm ngh tĩnh ngày
9/12/1961”; “nói chuy n v i cán b công nhân nhà máy c khí vinh ngày ơ
9/12/1961”; “nói chuy n v i cán b h c sinh tr ng s ph m mi n núi ườ ư
ngh an ngày 9/12/1961”; nói chuy n v i cán b viên h p tác vĩnh
thành 10/12/1961” nói chuy n v i cán b công nhân nông tr ng đông ườ
hi u ngày 10/12/1961. nhìn vào b ng th i gian v n hành c a ng i trong haiế ườ
l n v thăm quê h ng đ cho chúng ta nh n th c đ c tình sâu nghĩa n ng ươ ượ
c a ng i đ i v i quê h ng. ng i tranh th t ng phút t ng giây đ đ c ườ ươ ư ượ
g p g m i ng i, thăm h i tchuy n v i m i ng i, m i t ng l p m i ườ ườ
thành ph n, m i l a tu i. tình sâu nghĩa n ng c a ch t ch h chí minh đ i v i
quê h ng l ng đ ng trong t ng câu, t ng ch , t ng ý ng i đã g i g mươ ườ
trong t ng b c th , nh ng bài nói chuy n toát lên ni m yêu th ng mong ư ươ
c thi t tha c a ng i đ i v i quê h ng.ướ ế ườ ươ
hình nh tình c m c a h chí minh đ i v i đ ng b nhân dân
ngh tĩnh mãi mãi kh c sâu trong tâm kh m ng i x ngh ườ
ng i đã đi xa nh ng hình nh và s quan tâm c a ng i v n còn hi nườ ư ườ
rõ đó là:
1. m c d u trên năm m i năm xa quê h ng nh ng ng i v n dìn gi ươ ươ ư ườ
ngôn ng âm thanh c a x ngh . ti ng m đ v n ôm p trong lòng ng i ế ườ
hành trình theo ng i đi kh p năm châu b n bi n cùng năm tháng ngônườ
ng v a ph ng ti n t duy v a công c giao ti p c a h i ngôn ươ ư ế
5