intTypePromotion=3

Tang lễ của người M'nông tại huyện Lăk, tỉnh Đăklăk

Chia sẻ: Kiếp Này Bình Yên | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:5

0
53
lượt xem
5
download

Tang lễ của người M'nông tại huyện Lăk, tỉnh Đăklăk

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Trong nhiều nhóm M’nông trên địa bàn tỉnh Đăklăk như M’nông Preh, M’nông Rlâm, M’nông Gar… thì riêng huyện Lăk là nơi cư trú tập trung chủ yếu của nhóm M’nông Gar. Đây là nhóm M’nông tuy cũng sử dụng hệ ngôn ngữ Môn-Khmer nhưng lại có một thổ âm tương đối khác. Tìm hiểu những vấn đề xung quanh tang lễ của người M’nông tại huyện Lăk, chúng ta thấy có nhiều điều khá thú vị. Mời tham khảo bài viết sau đây để tìm hiểu thêm nội dung chi tiết.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Tang lễ của người M'nông tại huyện Lăk, tỉnh Đăklăk

  1. Nghiªn cøu T«n gi¸o. Sè 1 - 2013 43 TANG LÔ CñA NG¦êI M’N¤NG M N¤NG T¹I HUYÖN L¡K, TØNH §¡KL¡K §oµn TriÖu Long(*) tØnh §¾k L¾k, M’n«ng lµ téc ng−êi hay kh«ng. Th«ng th−êng, vî (hoÆc ë thiÓu sè cã d©n sè ®«ng thø hai, víi chång) cña ng−êi chÕt sÏ tr×nh bµy râ kho¶ng 38.298 ng−êi. Trong nhiÒu nhãm ngay t¹i cuéc häp cho hai bªn dßng hä cïng biÕt; nÕu kh«ng cã nî nÇn th× th«i, M’n«ng trªn ®Þa bµn tØnh nh− M’n«ng tr−êng hîp cã nî mäi ng−êi cïng tÝnh Preh, M’n«ng Rl©m, M’n«ng Gar… th× viÖc tr¶ nî cho ng−êi chÕt. riªng huyÖn L¨k lµ n¬i c− tró tËp trung Sau khi bµn vÒ nî, hai gia ®×nh sÏ bµn chñ yÕu cña nhãm M’n«ng Gar. §©y lµ ®Õn viÖc “nèi duyªn”. NÕu trong tr−êng nhãm M’n«ng tuy còng sö dông hÖ ng«n hîp ng−êi vî cßn sèng, nhµ chång sÏ xin ng÷ M«n-Khmer nh−ng l¹i cã mét thæ nèi duyªn. Hai hä sÏ cö ra hai ng−êi, gäi ©m t−¬ng ®èi kh¸c. T×m hiÓu nh÷ng vÊn lµ “Gral” - tøc lµ ng−êi mai mèi. Ng−êi ®Ò xung quanh tang lÔ cña ng−êi M’n«ng ®¹i diÖn cho gia ®×nh ng−êi vî ®Æt vÊn t¹i huyÖn L¨k, chóng ta thÊy cã nhiÒu ®Ò liÖu gia ®×nh “bªn kia” cã muèn nèi ®iÒu kh¸ thó vÞ. duyªn kh«ng... nÕu bªn gia ®×nh nam Còng t−¬ng tù nh− d©n téc Kinh, khi kh«ng (cã ng−êi) nèi th× th«i. Tr−íc ®©y, cã ng−êi chÕt, gia ®×nh th©n chñ ng−êi viÖc “nèi duyªn” lµ ®iÒu b¾t buéc mµ M’n«ng ë L¨k ngay lËp tøc nÊu c¬m, bµy muèn hay kh«ng hai gia ®×nh còng ph¶i biÖn mét ®Üa c¬m víi trøng gµ luéc ®Æt tiÕn hµnh theo ®óng phong tôc; tuy lªn phÝa trªn ®Çu ng−êi chÕt. TiÕp ®ã, hä nhiªn, hiÖn nay tôc “nèi duyªn” cña ®ång b¾t mét con gµ trèng choai - con gµ nµy bµo M’n«ng t¹i L¨k hÇu nh− kh«ng cßn. kh«ng cÇn thiÕt ph¶i lùa chän ®Ñp hay Trong buæi bµn b¹c nµy, vÊn ®Ò “nèi xÊu, to hay nhá mét c¸ch cÇu k×, miÔn duyªn” tuy vÉn ®−îc ®Æt ra, nh−ng sao lµ cã gµ trèng. Ng−êi nhµ sÏ buéc th−êng chØ cßn mang tÝnh thñ tôc cho con gµ sèng vµo sµn nhµ phÝa d−íi ch©n ®óng nghi lÔ mµ th«i chø thùc chÊt rÊt Ýt cña ng−êi chÕt. (Khi ®· lµm ®−îc quan cã gia ®×nh cßn thùc hiÖn. tµi vµ kh©m liÖm xong xu«i th× con gµ sÏ Sau thñ tôc trao ®æi vÒ nèi duyªn, hai ®−îc buéc vµo ch©n sau cña ¸o quan). Sau hä b−íc sang phÇn viÖc c¾t ®Æt c«ng viÖc ®ã, néi bé gia ®×nh néi ngo¹i cña ng−êi cña ngµy mai cho ®¸m ma, nhê mäi chÕt cïng ngåi l¹i víi nhau “kiÓm ®iÓm” ng−êi tham gia tiÕn hµnh c¸c c«ng viÖc l¹i cuéc sèng cña ng−êi ®· khuÊt. Trong liªn quan ®Õn tang lÔ nh− ®µo huyÖt, t×m, cuéc häp nµy, mäi ng−êi cïng t×m hiÓu *. TS., Häc viÖn ChÝnh trÞ - Hµnh chÝnh khu vùc III, xem liÖu ng−êi chÕt cã cßn nî nÇn, cña ai §µ N½ng
  2. 44 Nghiªn cøu T«n gi¸o. Sè 1 - 2013 ®Ïo quan tµi, mæ tr©u, lîn... NÐt ®Ñp cña sau, mÆt ai cã nhä than sÏ bÞ mäi ng−êi viÖc thùc hiÖn tang ma cña ng−êi cïng trªu nhau. ChÝnh nhê sù céng M’n«ng ë L¨k thÓ hiÖn ë chç, nh÷ng gia ®ång, céng kÕt nµy mµ c¶ ngµy - ®Æc biÖt ®×nh nµo qu¸ khã kh¨n, kh«ng ®ñ ®iÒu buæi tèi ë nhµ cã ng−êi qua ®êi vÉn kiÖn kinh tÕ ®Ó tù trang tr¶i cho c¸c nghi nhén nhÞp chø kh«ng qu¸ c« ®¬n, ®×u lÔ vµ mêi bµ con, bu«n xãm hä hµng néi hiu, qu¹nh quÏ. ngo¹i cña hai bªn vµ c¶ nh÷ng ng−êi Tr−íc ®©y, thi hµi ng−êi chÕt ®Ó t¹i trong bu«n còng cïng ®øng ra san sÎ. nhµ kh¸ l©u - th−êng lµ 4 - 5 ngµy hoÆc Sau khi s¾p ®Æt xong c«ng viÖc tang lÔ, c¶ tuÇn. Kho¶ng thêi gian dµi hay ng¾n gia chñ b¾t ®Çu chuÈn bÞ tiÕp hµng xãm h¬n lµ phô thuéc vµo sù kh¸ gi¶ cña ®Õn chia buån víi gia ®×nh. Nh÷ng chÐ gia chñ, cã thÓ tæ chøc cho mäi ng−êi r−îu cÇn ®−îc ®æ n−íc, c¾m vßi, ®−a ra ®Õn dù ®−îc bao l©u. MÆt kh¸c, ®iÒu nµy tr−íc s©n nhµ ®Ó mäi ng−êi trong bu«n còng xuÊt ph¸t tõ thùc tÕ lµ viÖc vµo lµng cïng uèng khi ®Õn th¨m hái. rõng chän c©y råi xÎ, lµm cho ®−îc mét Trong nh÷ng ®ªm nhµ cã tang, hä chiÕc quan tµi −ng ý còng tèn kh¸ hµng, l¸ng giÒng th−êng ë l¹i víi gia nhiÒu thêi gian - th−êng lµ hai ba ngµy ®×nh ng−êi ®· khuÊt ®Ó tham gia chuÈn míi xong. bÞ c¸c c«ng viÖc vµ ®éng viªn tinh thÇn §ªm tr−íc ngµy ®−a ng−êi chÕt ®i an cho th©n chñ. §Æc biÖt lµ ®éi ngò c¸c t¸ng, gia ®×nh hai bªn tËp trung ®Çy ®ñ trai tr¸ng trong b¶n; hä th−êng ë l¹i - Ýt mét lÇn n÷a. Trong buæi nµy, viÖc nî nÇn ra lµ ®Õn gµ g¸y, cßn kh«ng sÏ ë c¶ ®ªm, thøc cïng gia chñ. Nam uèng r−îu, gâ cña ng−êi chÕt l¹i ®−îc ®−a ra kiÓm tra chiªng, n÷ h¸t Airay, Aikhoc. (Airay lµ xem ®· cã ph−¬ng ¸n gi¶i quyÕt ch−a vµ mét lµn ®iÖu d©n ca cña ng−êi M’n«ng gi¶i quyÕt ®Õn ®©u. NÕu ng−êi chÕt cã nî gåm cã nhiÒu lµn ®iÖu kh¸c nhau, ®iÖu nÇn mµ trong nhµ kh«ng ®ñ kh¶ n¨ng h¸t dÞp vui, ®iÖu h¸t dÞp buån, ®iÖu tr¶ th× hai hä cã tr¸ch nhiÖm cïng gãp mõng lóa míi, ®iÖu dµnh cho ng−êi chÕt søc, gãp cña ®Ó tr¶ nî cho ng−êi chÕt. víi nh÷ng lêi h¸t cã néi dung chia Ng−îc l¹i, khi ®· gi¶i quyÕt xong nî nÇn buån, tiÕc nhí...). Canh h¸t Airay, trong cña ng−êi chÕt, nÕu cña c¶i trong nhµ nh÷ng dÞp nh− vËy, ng−êi phô n÷ cßn, hai bªn sÏ tiÕn hµnh viÖc “chia cña”. M’n«ng cßn dïng mét lo¹i nh¹c cô kh¸ Hai gia ®×nh sÏ cïng vî (chång), con c¸i ®éc ®¸o ®ã lµ thæi “s¸o n−íc”. S¸o n−íc gia chñ kiÓm kª l¹i tµi s¶n; ng−êi nhµ lµ mét dµn gåm 6 c¸i chai s¾p liÒn kÒ ph¶i nãi thËt vÒ nh÷ng gia tµi mµ gia nhau, trong chai ®ùng n−íc víi l−îng ®×nh hiÖn cã: tõ ®ång ruéng cho ®Õn tr©u kh¸c nhau ®Ó khi thæi vµo sÏ ph¸t ra c¸c bß, chiªng chÐ... Sau ®ã, gia ®×nh ng−êi ©m thanh trÇm bæng du d−¬ng víi chÕt sÏ ®−îc chia mét phÇn ba cña c¶i nh÷ng cung bËc kh¸c nhau. Vµ cø vËy, trong nhµ. Tr−íc ®©y, vÊn ®Ò tiÒn tÖ ch−a bu«n lµng sÏ ë l¹i víi gia chñ th©u ®ªm râ rµng, nªn viÖc chia cña còng dùa trªn suèt s¸ng. Nh÷ng ai buån ngñ cã s½n sù quy ®æi tháa thuËn cña hai bªn; vÝ nh− nhµ dµi ®Ó hä ng¶ l−ng chîp m¾t mét cã ruéng vµ bß th× gia ®×nh ng−êi chÕt lóc. Ai ngñ say qu¸, b¹n bÌ sÏ lÊy nhä lÊy con bß (gi¸ trÞ kho¶ng mét phÇn ba nåi, than bÕp quÖt lªn mÆt; s¸ng h«m sè tµi s¶n).
  3. §oµn TriÖu Long. Tang lÔ cña ng−êi M’n«ng… 45 ë ng−êi M’n«ng t¹i L¨k, viÖc chia Ngoµi viÖc mæ tr©u, bß hay heo lín ®Ó cña kh«ng qu¸ nÆng nÒ vµ sßng ph¼ng. mêi kh¸ch th× tr−íc khi di quan, gia Khi hai gia ®×nh ®· ngåi bªn nhau, gia ®×nh l¹i lµm thÞt mét con heo nhá ®×nh cã ng−êi sèng sÏ hái gia ®×nh (kho¶ng 20kg trë l¹i), lÊy tiÕt heo v·i lªn ng−êi chÕt cã lÊy g× kh«ng th× “chia” quan tµi råi b¾t ®Çu di quan. §©y lµ lÔ vÒ. Th«ng th−êng, gia ®×nh ng−êi chÕt Ler p−ng - lÔ cóng tiÔn ®−a linh hån vÒ còng chØ lÊy mét phÇn võa ph¶i. Nhµ cã víi thÕ giíi bªn kia. Trong ®oµn ®−a cña, hä còng chØ lÊy mét cÆp tr©u, cÆp tang, c¸c chiªng chÐ ®−îc g¸nh ®i tr−íc; bß, cßn th× ®Ó hÕt l¹i cho vî con ng−êi tiÕp ®Õn lµ quan tµi, sau n÷a lµ vî con, ®· mÊt. (Sè tr©u bß lÊy vÒ sÏ lµ cña c¶i gia ®×nh råi ®Õn chßm xãm bu«n lµng. chung cña dßng hä ng−êi chÕt vµ sÏ Mét ®iÒu l−u ý trong qu¸ tr×nh ®−a tang ®−îc dïng vµo nh÷ng c«ng viÖc chung cña ng−êi M’n«ng t¹i L¨k lµ trªn ®−êng cña dßng hä m×nh. ChÝnh nh÷ng cña c¶i ®i, dÉu ®−êng s¸ xa x«i gËp ghÒnh ®Õn nµy thÓ hiÖn sù tån t¹i l©u dµi theo thêi mÊy còng kh«ng ®−îc h¹ quan tµi xuèng gian cña c¸c dßng hä). Nh÷ng gia ®×nh ®Êt. Mäi ng−êi ph¶i thay phiªn nhau nghÌo, Ýt cña c¶i th× th«i, cã thÓ kh«ng g¸nh quan tµi mét m¹ch ®Õn n¬i ch«n. chia. Sau ®ã, mét lÇn n÷a, hä c¾t ®Æt NÕu v× mét lÝ do nµo ®ã mµ ph¶i ®Æt quan nhau mét c¸ch cô thÓ h¬n vÒ c¸c c«ng tµi xuèng gia ®×nh l¹i ph¶i lµm thÞt mét viÖc cho buæi ®−a tang ngµy mai, ai sÏ con heo nhá ®Ó lµm lÔ Ler p−ng lÇn n÷a. ®¶m nhËn c«ng viÖc g×, v× thÕ mäi viÖc Sau khi ®Æt quan tµi xuèng huyÖt, ®Òu ®−îc s¾p xÕp chu ®¸o ®©u vµo ®Êy. ng−êi M’n«ng ë L¨k kh«ng lÊp ®Êt ®æ ViÖc lµm c¬m mêi d©n lµng sau buæi ®Çy mµ l¸t v¸n vµ c¸c vËt cøng lªn trªn ®−a tang vµo ngµy mai còng sÏ ®−îc miÖng huyÖt, sau míi ®æ ®Êt lªn trªn bµn b¹c chi tiÕt. Ng−êi nhµ c¨n cø vµo thµnh nÊm. (ChÝnh ®iÒu nµy, khiÕn rÊt mèi quan hÖ réng hÑp vµ gia thÕ cña nhiÒu mé theo thêi gian th−êng bÞ sôp ng−êi ®· mÊt ®Ó dù kiÕn sè l−îng ng−êi h¼n xuèng). NÊm mé cña ng−êi M’n«ng ë ®−a tang, sau ®ã sÏ hái d©n lµng trong ®©y th−êng phÝa d−íi lµ h×nh vu«ng, cã bu«n (kh«ng cø lµ ng−êi trong dßng kÝch th−íc kh¸ to vµ cao, mçi bÒ kho¶ng hä) r»ng ai cã thÓ cïng nÊu c¬m mêi 3 ®Õn 4 mÐt, nhiÒu mé lín lªn ®Õn c¶ 100 mäi ng−êi trong ngµy mai. Nh÷ng mÐt vu«ng. PhÇn trªn cïng ®−îc ®¾p trßn ng−êi xung phong nÊu c¬m sÏ tù chuÈn hoÆc nhän lªn ë chÝnh gi÷a. Trong qu¸ bÞ mäi l−¬ng thùc, thøc ¨n (gia chñ sÏ tr×nh ®¾p nÊm, mét ng−êi ®−îc tin t−ëng chia thªm vµi kg thÞt c¸c sóc vËt ®· xÎ (vÒ sù chÝnh x¸c) sÏ cÇm mét èng lå « ®ôc thÞt lµm lÔ) vµ còng chñ ®éng lu«n c¶ rçng ®Æt ë phÝa chÝnh gi÷a huyÖt. Khi viÖc mêi ai vÒ nhµ m×nh. Trong buæi tèi mäi ng−êi xóc ®Êt lÊp vµ nÐn chÆt trªn nµy, gia chñ sÏ ®i ®Õn c¸c nhµ trong nÊm mé th× èng lå « còng ®−îc l¾c vµ bu«n lµng, m−în nhiÒu cuèc, xÎng vÒ ®Ó nhÊc lªn dÇn, t¹o thµnh mét lç ë chÝnh s½n t¹i nhµ m×nh. Buæi ®−a tang, tÊt c¶ gi÷a huyÖt mé. Lç nµy nh− mét èng d©n lµng cïng ®Õn nhµ ng−êi ®· khuÊt, th«ng h¬i vµ ®Ó nh÷ng ngµy cóng c¬m mçi ng−êi cÇm mét c«ng cô ®· ®Ó s½n sau khi ch«n, ng−êi nhµ cã thÓ bá c¬m vµ ®Ó tham gia viÖc ch«n cÊt ng−êi chÕt. thøc ¨n theo ®−êng nµy xuèng víi ng−êi
  4. 46 Nghiªn cøu T«n gi¸o. Sè 1 - 2013 chÕt. Kh«ng nh÷ng thÕ, chiÕc èng lå « chÊt xung quanh nÊm mé. Tuy nhiªn, tÊt nµy cßn gióp x¸c ®Þnh trung t©m cña c¶ c¸c vËt dông trªn - nhÊt lµ chiªng, chÐ, nÊm mé ®Ó cã thÓ ®¾p mé cho trßn vµ chai, b¸t... ®Òu ®−îc ®Ëp vì (hoÆc lµm biÕt ®−îc vÞ trÝ chÝnh gi÷a mét c¸ch l©u thñng ®¸y, søt miÖng), v× quan niÖm cña dµi vÒ sau. Theo kh¶o s¸t cña chóng t«i, ng−êi M’n«ng lµ “©m d−¬ng” tr¸i ng−îc - hiÖn nay, ë L¨k, nhiÒu gia ®×nh ®· kh«ng trªn câi ®êi nÕu lµnh lÆn th× ë “bªn kia” cßn ®Ó lç th«ng h¬i nh− vËy; viÖc cóng ph¶i søt, vì míi dïng ®−îc. Mét ®iÒu ®Æc c¬m cho ng−êi chÕt ®−îc thùc hiÖn b»ng biÖt, nÕu cña c¶i ®−îc chia cã c¸c gièng c¸ch r¾c v·i c¬m thÞt ra xung quanh lóa, gièng b¾p, bÇu bÝ... th× nh÷ng h¹t ng«i mé. gièng nµy kh«ng ®−îc bá xuèng huyÖt §Ó nÊm mé ®−îc cao, khi ®æ ®Êt vun cïng ng−êi chÕt mµ ph¶i trØa trång xung mé ®−îc mét líp, mäi ng−êi trÌo lªn nÖn quanh khu vùc mé råi rµo quanh ®Ó b¶o ®Êt xuèng råi lÊy v¸n l¸t lªn trªn t¹o vÖ kh«ng cã tr©u bß, thó rõng vµo ph¸. mét mÆt ph¼ng råi tiÕp tôc ®æ ®Êt lªn. (DÜ Khi nh÷ng c©y trªn ®Õn mïa thu ho¹ch, nhiªn ph¶i tr¸nh chÝnh gi÷a, kh«ng lÊp cho b«ng cho qu¶ th× ng−êi trong gia lç tõ èng lå «). Cø thÕ, nhiÒu líp v¸n ®×nh tuyÖt ®èi kh«ng ®−îc h¸i, nh−ng ®−îc l¸t phÝa trªn ®Ó ®æ ®Êt cho ®Õn khi nh÷ng ng−êi kh¸c l¹i cã thÓ lÊy dïng nµo kh«ng thÓ ®æ thªm ®−îc n÷a míi tho¶i m¸i; dÜ nhiªn, ng−êi trong gia ®×nh th«i. Khi nÊm må ®· ®−îc lÊp vµ vun cao th× l¹i tho¶i m¸i ®i thu ho¹ch ë... phÇn th× con gµ trèng cét phÝa d−íi ch©n mé gia ®×nh kh¸c. ng−êi chÕt trong nh÷ng ngµy võa qua Sau khi ®· hoµn tÊt viÖc ch«n cÊt, vî còng sÏ ®−îc th¶ ra bªn mé. Trong t©m hoÆc chång cña ng−êi chÕt sÏ c¾t mét Ýt thøc cña ng−êi M’n«ng ë c¸c bu«n nh− tãc cña m×nh bá l¹i trªn mé råi khÊn bu«n Le (M’n«ng Rl¨m thuéc x· Yang niÖm r»ng: “tõ nay ©m d−¬ng ®«i ®−êng Tau, M’nong Chil) con gµ nµy sÏ mang c¸ch biÖt, gi÷a ng−êi sèng vµ ng−êi chÕt linh hån cña ng−êi chÕt ra ®i ®Õn víi thÕ nªn chia tay nhau, ®−êng ai nÊy ®i, xin giíi bªn kia. ë mét sè bu«n kh¸c thuéc ®õng v−¬ng vÊn...”. Tr−íc khi gi· tõ M’n«ng Gar thuéc x· §¨k Ph¬i, xung ng−êi chÕt ®Ó trë vÒ nhµ, ®¹i diÖn gia quanh hå L¨k, ®ång bµo kh«ng th¶ gµ ra chñ hái mäi ng−êi trong bu«n lµng ai mµ l¹i bá xuèng huyÖt ch«n theo ng−êi cßn nî nÇn g× cÇn ®ßi gia ®×nh ng−êi chÕt. Tuy còng cã quan niÖm nh− trªn chÕt n÷a kh«ng; sau ®ã th«ng b¸o nh÷ng nh−ng ®èi víi nhãm nµy, hä cßn cho gia ®×nh tham gia nÊu c¬m ®·i kh¸ch ë r»ng con gµ trèng cßn cã nhiÖm vô canh trong bu«n cho mäi ng−êi biÕt ®Ó vÒ ¨n ®Ó mæ gißi cho ng−êi chÕt (nªn hä gäi c¬m. Th«ng th−êng, nhµ cã ng−êi chÕt con gµ trèng nµy lµ “Iar cho hai” - tøc kh«ng nÊu c¬m ®·i kh¸ch sau khi ch«n. “gµ mæ gißi”). Tuy nhiªn, trªn thùc tÕ th× Hä chØ chuÈn bÞ c¸c vß r−îu ®Ó nh÷ng chó gµ trèng còng chØ sèng ®−îc mét ng−êi ®−a ®¸m ¨n c¬m xong th× quay trë thêi gian rÊt ng¾n ë d−íi huyÖt mé chø l¹i cïng uèng r−îu tr−íc khi ra vÒ. §èi kh«ng thÓ thùc thi tèt nhiÖm vô ®−îc víi c¸c gia ®×nh ng−êi M’n«ng ë L¨k giao phã. Nh÷ng vËt dông cña ng−êi chÕt tr−íc ®©y kh«ng cã viÖc lËp bµn thê vµ phÇn cña c¶i ®−îc chia còng ®−îc ®Ó ng−êi chÕt ë nhµ; tuy nhiªn hiÖn nay,
  5. §oµn TriÖu Long. Tang lÔ cña ng−êi M’n«ng… 47 chóng t«i kh¶o s¸t vµ thÊy nhiÒu gia céng ®ång gióp søc. Thø hai, nh÷ng ng«i ®×nh ®· lËp bµn thê t¹i nhµ nh− ng−êi nhµ dµi ®· kh«ng cßn hoÆc cßn nh−ng Kinh. NhiÒu gia ®×nh còng cã viÖc lËp kh«ng ®ñ dµi nh− ng«i nhµ truyÒn thèng bµi vÞ vµ cóng chuèi t¹i mé vµ ë nhµ. tr−íc ®©y; v× vËy, kh«ng cã kh«ng gian cho c¸c thanh niªn ®Õn ë qua ®ªm trong B¶y ngµy sau khi ch«n cÊt, gia chñ sÏ thêi tiÕt l¹nh. HiÖn nay nhµ dµi ®· ng¾n thùc hiÖn lÔ Bá m¶. LÔ cóng nµy lín hay l¹i rÊt nhiÒu (vµ th−êng chØ cßn kho¶ng bÐ tïy theo ®iÒu kiÖn cña gia chñ. Tuy 40 - 60 m2). NhiÒu nhµ x©y b»ng xi m¨ng nhiªn gia ®×nh nµo Ýt nhÊt còng ph¶i cèt thÐp theo kiÓu d¸ng d−íi miÒn xu«i; lµm mét con heo vµ c¬m, canh. Trong lÔ khi gia ®×nh cã viÖc th× c¨ng b¹t bªn cóng nµy, hä lÊy c¬m vµ mét Ýt thøc ¨n ngoµi nªn cã vÎ l¹nh lÏo c¶ tù nhiªn lÉn gåm cã lßng, gan, tiÕt heo... ®æ xuèng lç tinh thÇn vµ thanh niªn còng chØ ®Õn huyÖt cho ng−êi chÕt. ThÇy cóng sÏ thay ngåi kho¶ng 9 - 10 giê tèi th× vÒ. Thø ba, mÆt gia ®×nh khÊn xin ng−êi chÕt phï sù x©m nhËp cña ®¹o Tin Lµnh víi hé cho gia ®×nh ®−îc m¹nh kháe, b×nh nh÷ng nghi lÔ míi nh− cÇu nguyÖn, ®äc yªn. Trong lÔ cóng Bá m¶ nµy, vÞ ®¹i kinh, lµm lÔ... nh÷ng tang lÔ nµy kh«ng diÖn gia chñ mét lÇn n÷a nh¾c mäi cho ®èt nhang, kh«ng ®¸nh chiªng, ng−êi cã ai cßn nî nÇn g× cÇn ®ßi gia kh«ng khãc, kh«ng uèng r−îu cÇn... chñ ph¶i tr¶ kh«ng. NÕu cã th× ph¶i khiÕn nh÷ng ng−êi kh«ng theo vµ theo th«ng b¸o lóc nµy, cßn kh«ng, xem nh− t«n gi¸o nµy cã nh÷ng kho¶ng c¸ch nhÊt mäi khiÕu kiÖn sau nµy ®Òu sÏ kh«ng ®Þnh, thËm chÝ trë nªn gi÷ kho¶ng c¸ch ®−îc c«ng nhËn n÷a. víi nhau. NhiÒu ®¸m tang (vµ c¶ trong Nghiªn cøu viÖc tang lÔ cña ®ång bµo c¸c lÔ nghi c−íi hái kh¸c), nÕu chñ nhµ lµ Mn«ng t¹i L¨k, chóng ta thÊy næi bËt lªn ng−êi theo Tin Lµnh, hä sÏ ng¨n ®«i ra tÝnh céng ®ång bÒn chÆt, t−¬ng th©n lµm hai khu vùc chç ngåi, mét bªn uèng t−¬ng ¸i cña “t×nh lµng, nghÜa xãm”. Tuy r−îu, mét bªn uèng n−íc ngät. NhiÒu gia nhiªn, theo thêi gian - ®Æc biÖt lµ víi sù ®×nh Tin Lµnh tuyÖt ®èi kh«ng thÕt ®·i x©m thùc cña nhiÒu yÕu tè bªn ngoµi, r−îu bia. Mét ®iÓm n÷a còng cÇn nãi ®Õn, tÝnh céng ®ång trªn còng cã phÇn gi¶m ®ã lµ sù thay ®æi cña chÝnh con ng−êi - sót. §iÒu nµy xuÊt ph¸t tõ nhiÒu nguyªn ®Æc biÖt lµ tÇng líp thanh niªn. NhiÒu nh©n kh¸c nhau. b¹n trÎ cã xu h−íng ch¹y theo cuéc sèng Thø nhÊt, viÖc tiÕn hµnh tang lÔ ngµy vËt chÊt, Ýt quan t©m ®Õn nghi lÔ nªn nay ®· gi¶n l−îc ®Ó trë nªn ®¬n gi¶n tÝnh céng ®ång còng kh«ng cßn bÒn chÆt; h¬n. NhiÒu nghi lÔ truyÒn thèng ®· tÝnh tr¸ch nhiÖm víi céng ®ång còng kh«ng cßn, viÖc ®¾p mé ®−îc thay thÕ gi¶m dÇn ®i. Ngay c¶ trong c¸c bu«n b»ng x©y xi m¨ng. Mé nhá h¬n tr−íc vµ b¶n, cång chiªng vµ sinh ho¹t cång th−êng thuª kho¸n cho mét nhãm thî chiªng còng bÞ mai mét. NhiÒu gia ®×nh thùc hiÖn nªn viÖc huy ®éng nhiÒu ng−êi kh«ng cã sù b¶o qu¶n, ®· mÊt h¼n cång trong bu«n lµng cïng ®i ®¾p mé kh«ng chiªng nªn c¸c thÕ hÖ tiÕp nèi kh«ng cßn cÇn thiÕt. T−¬ng tù nh− vËy, ¸o quan ®−îc sèng trong kh«ng gian v¨n hãa mua s½n nªn kh«ng cÇn sù tham gia cña truyÒn thèng cña d©n téc ViÖt Nam./.

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản