Ạ Ọ
Ộ Ố Đ I H C QU C GIA HÀ N I
ƯỜ
Ạ Ọ
Ọ
Ộ
TR
NG Đ I H C KHOA H C XÃ H I VÀ NHÂN VĂN
ƯƠ
Ề
Ị
L
NG TH HUY N TRANG
Ố
ƯỞ
Ệ Ữ M I QUAN H GI A TĂNG TR
NG KINH
Ế
Ể
Ở Ệ
T VÀ PHÁT TRI N VĂN HÓA
VI T NAM
Ờ Ỳ Ổ Ớ TRONG TH I K Đ I M I
ố
Chuyên ngành: CNDVBC & CNDVLS Mã s : 62.22.03.02
Ọ
Ắ
Ậ
Ế
Ế
TÓM T T LU N ÁN TI N SĨ TRI T H C
ọ ượ
Công trình khoa h c đ
ườ i: Tr ố
ộ
ạ ọ ạ ng Đ i h c Khoa c hoàn thành t ộ ạ ọ ọ h c Xã h i & Nhân văn, Đ i h c Qu c gia Hà N i
ữ
ẫ
Ng
ườ ướ i h
ng d n khoa h c:
ặ ọ PGS. TS. Đ ng H u Toàn
ệ
ả
Ph n bi n 1:
...........................................................................
ệ
ả
Ph n bi n 2:
...........................................................................
ệ
ả
Ph n bi n 3:
...........................................................................
ậ
ượ
ệ ạ
ả
ộ ồ
ế
ấ
ậ
Lu n án đ
c b o v t
i H i đ ng ch m lu n án ti n sĩ câp ć
ơ
ườ
ạ ọ
ọ
ộ
ở ọ ạ s h p t
i Tr
̣ ng Đ i h c Khoa h c Xã h i và Nhân văn, Đai
́
ồ
ờ
̣ ̣
̀ hoc Quôc gia Ha Nôi vào h i: ..... gi
..... ngày ..... tháng ..... năm
2016.
ể
ể
ậ
ạ
Có th tìm hi u lu n án t
i:
ư ệ
ố
ệ
Th vi n Qu c gia Vi
t Nam
Ọ Ủ Ụ Ả DANH M C CÔNG TRÌNH KHOA H C C A TÁC GI
Ậ Ế LIÊN QUAN Đ N LU N ÁN
ươ ị ủ ể ả ề 1. L ng Th Huy n Trang (2013), “ ề ố Quan đi m c a Đ ng ta v m i
ưở ế ớ ạ ế ọ t h c ệ ữ quan h gi a tăng tr ng kinh t ể v i phát tri n văn hóa ”, T p chí Tri
(2 ), tr. 7078.
ươ ề ị ứ ủ ậ 2. L ng Th Huy n Trang (2013), “ ả Quá trình nh n th c c a Đ ng
ệ ữ ưở ế ở ề ố v m i quan h gi a tăng tr ng kinh t ể và phát tri n văn hóa Vi ệ t
ờ ỳ ổ ạ Nam trong th i k đ i m i ớ ”, T p chí Tài chính Marketing (15), tr. 6672.
ươ ề ị ự ệ ắ ưở 3. L ng Th Huy n Trang (2014), “ Th c hi n g n tăng tr ng kinh
ở ệ ờ ỳ ổ ế ớ t ể v i phát tri n văn hóa Vi t Nam trong th i k đ i m i ỷ ế ớ ”, K y u
ộ ẻ ả ộ ườ ạ ọ ự ạ ọ H i th o Khoa h c cán b tr các tr ố ng đ i h c s ph m toàn qu c
ứ ầ l n th IV, 2014, Nxb Đ i h c S ph m ạ ọ ư ạ , tr. 360370.
ươ ị ự ư ề 4. L ng Th Huy n Trang (2015), “ Giao l u văn hóa và s gia tăng vai
ố ả ủ ầ ụ ạ trò c a văn hóa trong b i c nh toàn c u hóa ậ ”, T p chí Giáo d c lý lu n
(277), tr. 7274.
ươ ị ộ ố ị ề 5. L ng Th Huy n Trang (2016), “ M t s ngh ch lý trong tăng tr ưở ng
ệ ệ ỷ ế ả ộ ọ kinh t ế ở Vi t Nam hi n nay ”, K y u h i th o khoa h c cán b tr ộ ẻ, H iộ
ứ ườ ạ ọ ả sinh viên nghiên c u khoa h c ọ Tr ng Đ i h c H i Phòng năm 2016, Nxb
ạ ọ ư ạ Đ i h c S ph m, tr. 550 – 560.
ươ ị ự ủ ộ ề 6. L ng Th Huy n Trang (2016), “ Tác đ ng tích c c c a tăng tr ưở ng
ở ệ ệ ụ ạ kinh t ế ớ t ể i phát tri n văn hóa Vi t Nam hi n nay ”, T p chí Giáo d c lý
lu n ậ (248), tr.6264.
M Đ UỞ Ầ
ấ ế ủ ề 1. Tính c p thi t c a đ tài
ế ữ ự ưở ể ng kinh t S hài hòa gi a tăng tr
ể ữ ề ữ ủ ự ể ệ
ệ ữ ề ặ ứ ệ ậ ố ố qu c gia. V m t lý lu n, vi c nghiên c u m i quan h gi a tăng tr
ế ớ ờ ỳ ổ t Nam trong th i k đ i m i ch a đ ể và phát tri n văn hóa ở ệ Vi kinh t
ườ ệ ề ề ấ ặ ộ và phát tri n văn hóa cũng là m t ộ trong nh ng tiêu chí đ đánh giá s phát tri n toàn di n, b n v ng c a m t ưở ng ư ượ c ề ớ t là các đ tài chuyên sâu và có nhi u v n đ m i ng xuyên, đ c bi th
ể ự ề ệ ệ ệ
ấ ướ ệ ắ ưở ụ ữ ề ả n y sinh trong đi u ki n và tình hình hi n nay. Đ th c hi n thành công ế ớ v i ể m c tiêu phát tri n b n v ng đ t n c, vi c g n tăng tr ng kinh t
ả ượ ể ầ ứ ậ ả ộ phát tri n văn hóa c n ph i đ c nghiên c u sâu và lu n gi
ề ặ ễ ở ự ệ ệ khách quan, toàn di n. V m t th c ti n, Vi i m t cách ờ ỳ ổ t Nam, trong th i k đ i
ề ầ ặ ẳ ớ ị ữ ề ự m i, m c dù đã nhi u l n kh ng đ nh t ư ưở t
ưở ế ể ự ế ớ tr ng kinh t và phát tri n văn hóa. Song, trên th c t
ề ớ ưở ế ư ổ trung nhi u cho đ i m i và tăng tr ng kinh t ng v s hài hòa gi a tăng ỉ ậ , chúng ta m i ch t p ự ự , ch a quan tâm th c s và
ứ ự ệ ể ườ ươ t ng x ng vi c phát tri n văn hóa, xây d ng con ng i. Đó chính là
ạ ủ ề ấ ề ứ
ấ ề ạ ứ ố ố ố ư ưở t ộ ề ự h i v s suy thoái t ng, xu ng c p v đ o đ c, l i s ng, nguy c v
ự ụ ể ủ ư ậ ủ ớ
ư ươ ưở ứ ữ ế ế ồ ộ ự s thi u đ ng b , ch a t ng x ng gi a tăng tr ng kinh t
ấ ề ứ ỏ ầ ự ế ẫ ấ ả nguyên nhân sâu xa c a tình tr ng n y sinh nhi u v n đ b c xúc trong xã ơ ề ể ấ ự s phát tri n c a ch nghĩa th c d ng ngày càng l n. Nh v y, có th th y ể và phát tri n ứ t đòi h i c n có s nghiên c u văn hóa v n còn là v n đ b c xúc, c p thi
ắ ệ ơ ữ ả ề ặ ự ễ ậ
ệ ữ ưở ế ọ ố sâu s c và toàn di n h n n a c v m t lý lu n và th c ti n. Do đó, chúng ở ệ t Vi tôi ch n “M i quan h gi a tăng tr ể và phát tri n văn hóa ng kinh t
ờ ỳ ổ ứ ề ậ ớ Nam trong th i k đ i m i” là đ tài lu n án nghiên c u.
ụ ụ ứ ệ 2. M c đích và nhi m v nghiên c u
ụ ứ 2.1. M c đích nghiên c u
ụ ậ ả ậ ữ ừ ề ố ệ ữ M c đích: T nh ng lu n gi
ưở ế ớ ể ự ạ ậ tr ng kinh t
ạ ữ ưở ế ệ ở qua l i gi a tăng tr ể và phát tri n văn hóa ng kinh t Vi
ể ế ả ả ằ ờ ề ấ i lý lu n v m i quan h gi a tăng ộ v i phát tri n văn hóa, lu n án làm rõ th c tr ng tác đ ng ồ t Nam, đ ng ả ố ệ i quy t có hi u qu m i i pháp nh m gi th i đ xu t quan đi m và gi
1
ưở ế ở ệ ệ ữ quan h gi a tăng tr ng kinh t ể và phát tri n văn hóa Vi t Nam trong
ờ ỳ ổ ớ th i k đ i m i.
ệ ứ
ứ ả ộ ố ấ ề ố ề Th nh t ậ i m t s v n đ lý lu n chung v m i quan h ệ
ụ 2.2. Nhi m v nghiên c u ậ ấ , lu n gi ưở ế ữ ứ Th hai, ng kinh t gi a tăng tr ể và phát tri n văn hóa; phân tích, làm rõ
ự ạ ự ế ệ ạ ả ế ố ệ ữ th c tr ng thành t u và h n ch trong vi c gi i quy t m i quan h gi a tăng
ưở ế ở ệ tr ng kinh t ể và phát tri n văn hóa Vi ờ t Nam trong th i gian qua và
ự ạ ể ả ứ Th ba, ủ nguyên nhân c a th c tr ng đó; ề ấ đ xu t quan đi m, gi
ướ ả ả ố ệ ữ ế ệ ị tính đ nh h ằ ng nh m gi i quy t có hi u qu m i quan h gi a tăng tr i pháp mang ưở ng
ế kinh t ể và phát tri n văn hóa ở ệ Vi ờ ỳ ổ ớ t Nam trong th i k đ i m i.
ố ượ ứ ạ 3. Đ i t ng và ph m vi nghiên c u
ố ượ ệ ữ ố ưở ế 3.1. Đ i t ng nghiên c u ứ : m i quan h gi a tăng tr ng kinh t và
ể phát tri n văn hóa ở ệ Vi ệ t Nam hi n nay.
ề ạ ở ệ ề ờ 3.2. Ph m vi nghiên c u: ứ v không gian là Vi t Nam, v th i gian
ờ ỳ ổ ớ ừ ế là trong th i k đ i m i (t năm 1986 đ n nay).
ơ ở ậ ươ ứ 4. C s lý lu n và ph ng pháp nghiên c u
ơ ở ượ ệ ự ơ ở ự 4.1. C s lý lu n: ậ ủ c th c hi n d a trên c s lý lu n c a
ậ ậ Lu n án đ ưở ế ủ ế ổ ể ề lý thuy t c đi n v tăng tr ng kinh t , ch nghĩa Mác Lênin, t ư ưở t ng
ủ ể ả ả ộ ồ ệ H Chí Minh, quan đi m c a Đ ng C ng s n Vi t Nam, các công trình
ứ ề ố ệ ữ ữ ọ ưở ế khoa h c nghiên c u v m i quan h gi a gi a tăng tr ng kinh t và phát
ể ờ ỳ ổ tri n văn hóa ở ệ Vi ớ t Nam trong th i k đ i m i.
ươ ứ 4.2. Ph ng pháp nghiên c u:
ậ ả ử ụ ứ Trong quá trình nghiên c u và trình ậ ươ ứ ệ bày lu n án, tác gi s d ng ph ng pháp duy v t bi n ch ng và duy
ử ị ử ổ ợ ươ ậ ị v t l ch s : l ch s logic, phân tích, t ng h p, ph
ươ ệ ố ế ậ ươ ế ph ng pháp khái quát hóa, ti p c n h th ng, ph
ể ệ ợ ả ế ố ổ t ng h p và liên ngành đ phân tích vi c gi ng pháp so sánh, ậ ng pháp ti p c n ệ ệ i quy t m i quan h bi n
ứ ưở ế ữ ch ng gi a tăng tr ng kinh t ể và phát tri n văn hóa…
ớ ủ ậ 5. Đóng góp m i c a lu n án
ứ ậ ệ ữ ệ ầ ố Th nh t,
ể ế ưở ấ lu n án góp ph n làm rõ khái ni m m i quan h gi a tăng ố ả ủ ể ả ế nh và phát tri n văn hóa, ch th gi i quy t và các nhân t tr ng kinh t
2
ớ ả ế ệ ố ứ Th hai, ưở h ng t ệ i vi c gi i quy t m i quan h này ở ệ Vi t Nam; lu n ánậ
ự ạ ế ồ ữ ự ạ ờ
ệ ữ ủ ự ế ạ ả ố các nguyên nhân c a th c tr ng gi i quy t m i quan h gi a tăng tr
ứ ế ờ ỳ ổ ớ Th ba, phân tích, làm rõ th c tr ng nh ng thành t u và h n ch , đ ng th i nêu lên ưở ng lu nậ t Nam trong th i k đ i m i; ể và phát tri n văn hóa ở ệ Vi kinh t
ề ấ ộ ố ể ả ả ế ả ố ệ án đ xu t m t s quan đi m và gi i pháp gi
ưở ế ệ ữ h gi a tăng tr ng kinh t ể và phát tri n văn hóa i quy t có hi u qu m i quan ờ ỳ t Nam trong th i k ở ệ Vi
ổ ớ đ i m i.
ậ ủ 6. Ý nghĩa c a lu n án
ề ậ ệ ể ầ ơ 6.1. V lý lu n:
ưở ế ệ ở ệ ữ quan h gi a tăng tr ề ố ậ Lu n án góp ph n hoàn thi n h n cách hi u v m i ệ ể t Nam hi n và phát tri n văn hóa ng kinh t Vi
nay.
ể ệ ả ậ ề ự 6.2. V th c ti n:
ủ ề ế ạ ị ệ ư ấ v n ho ch đ nh các chính sách v kinh t ễ Lu n án có th dùng làm tài li u tham kh o cho ả và văn hóa c a Đ ng vi c t
ướ ụ ụ ạ ả ế ọ và Nhà n ứ c, ph c v nghiên c u và gi ng d y tri ề ố t h c v m i quan
ứ ữ ế ệ ệ h bi n ch ng gi a kinh t và văn hóa.
ế ấ ủ ậ 7. K t c u c a lu n án
ở ầ ụ ế ầ ậ ế ủ ả Ngoài ph n m đ u, k t lu n, danh m c các bài vi t c a tác gi và
ệ ả ậ ượ ươ ế tài li u tham kh o, lu n án đ c trình bày trong 4 ch ng 11 ti t.
ươ Ch ng 1
Ổ Ứ T NG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN C U CÓ
Ậ Ề LIÊN QUAN Đ NẾ Đ TÀI LU N ÁN
ề ố ề ậ ứ ấ 1.1. Các công trình nghiên c u v n đ lý lu n chung v m i
ưở ế ệ ữ quan h gi a tăng tr ng kinh t ể và phát tri n văn hóa
ộ ố ứ ấ ậ ả Qua kh o sát m t s công trình nghiên c u, chúng tôi nh n th y các
ứ ề ưở ế ể công trình trên nghiên c u v tăng tr ng kinh t
ố ừ ươ ệ ướ ệ ữ m i quan h gi a chúng t ề nhi u ph ng di n khác nhau d , phát tri n văn hóa và ộ i góc đ
ế ặ ế ọ ậ ề ặ kinh t hay văn hóa, ho c tri t h c… V m t lý
ể ề ưở ế ạ l ư i, các công trình trên đã đ a ra cách hi u v tăng tr ng kinh t
ể ộ ưở ớ ưở ế ể lu n, có th khái quát ế , các y u ủ ; phát tri n văn hóa và n i dung c a ố ả t nh h ng t i tăng tr ng kinh t
ể ặ ệ ệ ể phát tri n văn hóa. Đ c bi t trong khái ni m văn hóa và phát tri n văn hóa
3
ề ế ậ ự ậ ọ
ị ạ ệ ể ề ố có nhi u cách ti p c n khác nhau. Trong lu n án này, NCS l a ch n khái ờ ni m văn hóa theo cách hi u truy n th ng, nghĩa là các giá tr t o nên đ i
ầ ủ ườ ồ ư ưở ạ ứ ố ố ố s ng tinh th n c a con ng i, bao g m t t ng, đ o đ c, l
ệ ữ ố ưở ế ư ể ụ d c. M i quan h gi a tăng tr ng kinh t
ề ậ ớ ệ ư ả có công trình nào đ c p t i khái ni m và ch a có tác gi i s ng và giáo ấ và phát tri n văn hóa ch a th y ố ỉ nào ch ra nhân t
ả ưở ớ ả ệ ữ ế ố ưở ế nh h ng t ệ i vi c gi i quy t m i quan h gi a tăng tr ng kinh t và
ư ề ậ ớ ể ủ ể ủ ệ ả ế ố phát tri n văn hóa; ch a đ c p t i ch th c a vi c gi i quy t m i quan
ệ h này.
ứ ề ự ạ ả ố 1.2. Các công trình nghiên c u v th c tr ng gi ế i quy t m i
ưở ế ệ ữ quan h gi a tăng tr ng kinh t ể và phát tri n văn hóa ở ệ Vi t Nam
ề ự ứ ứ ệ ạ ả Qua kh o c u các công trình nghiên c u v th c tr ng vi c gi
ệ ữ ế ố ưở ế ở ả i ệ t quy t m i quan h gi a tăng tr ng kinh t ể và phát tri n văn hóa Vi
ớ ủ ế ờ ỳ ổ ứ
ề ộ ấ ư ề ể ộ
ủ ự ể ệ ượ ủ ư ạ ấ ầ công trình., do đó ch a th hi n đ c đ y đ th c tr ng c a v n đ
ứ ề ự ệ ữ ướ ủ ố Nam trong th i k đ i m i ch y u là các bài báo nghiên c u. Đây là ề m t v n đ khá r ng và có nhi u quan đi m khác nhau và ch a có nhi u ề ưở ng ạ này. H ng nghiên c u v th c tr ng c a m i quan h gi a tăng tr
ế ấ ả ư ặ kinh t ể và phát tri n văn hóa, t ề t c các công trình đ u đ a ra m t thành
ạ ế ự ủ ự ạ ạ ị
ạ ị ưở ế ị ng kinh t ư nh ng l tr
ệ ượ ố ự t u, h n ch , nguyên nhân c a th c tr ng đó. Th c tr ng ngh ch lý tăng ề i b suy thoái, xói mòn các giá tr văn hóa truy n ộ ng đáng báo đ ng th ng ngày càng gia tăng ộ c ta là m t hi n t ở ướ n
ấ ướ ể trong phát tri n đ t n c.
ứ ề ỉ ạ ể ả 1.3. Các công trình nghiên c u v quan đi m ch đ o và gi i
ả ệ ữ ố ế ưở ế pháp gi i quy t m i quan h gi a tăng tr ng kinh t ể và phát tri n
văn hóa
ứ ể ể ẳ ị
ệ ữ ả ả ưở ế ế ố ệ Qua các công trình nghiên c u trên, có th kh ng đ nh, đ nâng cao ể và phát tri n i quy t m i quan h gi a tăng tr ng kinh t hi u qu gi
ề ậ ớ ề ế ả văn hóa ở ướ n c ta có nhi u ý ki n. Các công trình đ c p t i các gi
ả ế ố ệ ữ ố ưở ế ằ nh m gi i quy t t t m i quan h gi a tăng tr ng kinh t
ệ ố ư ả ả ư ề văn hóa ch a có nhi u. H th ng các gi i pháp các tác gi
ư ữ ụ ố i pháp ể và phát tri n ằ đ a ra nh m ả i nh ng m c đích khác nhau do đó không gi ng nhau. Khi đ a ra các gi
4
ế ố ủ ể ự ệ ả ạ pháp, y u t ch th th c hi n các gi i pháp này t i các công trình còn
ờ ạ khá m nh t.
ế ụ ề ặ ứ ữ ấ ậ ầ 1.4. Nh ng v n đ đ t ra c n ti p t c nghiên c u trong lu n án
ẽ ế ụ ứ ệ ậ ố Th nh t,
ệ ữ ứ ấ lu n án s ti p t c nghiên c u khái ni m m i quan h gi a ưở ế ậ ứ Th hai, ế ụ lu n án ti p t c nghiên ể và phát tri n văn hóa. ng kinh t tăng tr
ố ả ưở ớ ố ậ ệ ư ứ Th ba, ứ c u các nhân t nh h ng t i m i quan h này.
ủ ể ả ế ệ ố ứ ộ ậ Th t , ch th gi i quy t m i quan h trên.
ệ ữ ố ưở lu n án đ a ra ứ ư lu n án nghiên c u n i dung ế ứ Th năm, ủ c a m i quan h gi a tăng tr ng kinh t ể và phát tri n văn hóa.
ự ạ ượ ậ ạ ặ ữ ữ lu n án đánh giá nh ng thành t u đ t đ c, nh ng m t còn h n ch , t n t
ộ ố ấ ề ặ ấ ậ ủ ữ ệ và nguyên nhân c a nh ng b t c p và m t s v n đ đ t ra trong vi c gi
ế ở ệ ữ ế ố ưở ể và phát tri n văn hóa quy t m i quan h gi a tăng tr ng kinh t
ế ụ ứ ậ ờ ỳ ổ ứ ớ Th sáu, Nam trong th i k đ i m i.
ế ằ ả ả ỉ ạ ể ắ ế ồ ạ i ả i ệ t Vi ề ấ lu n án ti p t c nghiên c u và đ xu t ệ i quy t có hi u i pháp nh m gi các quan đi m, nguyên t c ch đ o và gi
ả ố ệ ữ ưở ế qu m i quan h gi a tăng tr ng kinh t ể và phát tri n văn hóa ở ướ n c ta
ệ hi n nay.
ươ Ch ng 2
Ố ƯỞ Ế Ệ Ữ M I QUAN H GI A TĂNG TR NG KINH T VÀ
Ộ Ố Ấ Ậ Ể Ề PHÁT TRI N VĂN HÓA M T S V N Đ LÝ LU N
ưở ế ố ể ệ 2.1. Khái ni m tăng tr ng kinh t , phát tri n văn hóa, m i
ưở ế ệ ữ quan h gi a tăng tr ng kinh t ể và phát tri n văn hóa
ệ ưở ế 2.1.1. Khái ni m tăng tr ng kinh t
ưở ế ề ề ự ả ượ Tăng tr ng kinh t là s gia tăng v quy mô s n l ng n n kinh t
ậ ủ ờ ộ ườ ấ ị ủ gia tăng thu nh p c a ng
ố ộ ộ ạ ậ qu c gia, m t vùng hay m t ngành kinh t .
ưở ướ ươ ệ ả ẩ ổ tr ng kinh t ế ượ đ ả c kh o sát d i ph
ầ ậ ế , ộ i dân trong m t th i gian nh t đ nh c a m t ế Trong ph m vi lu n án này, tăng ố ng di n sau: T ng s n ph m qu c ườ i ộ n i (GDP – Gross domestic Product), Thu nh p bình quân trên đ u ng
ườ (GDP/ng i).
ệ ể 2.1.2. Khái ni m phát tri n văn hóa
ậ ộ ể ề ướ Phát tri n văn hóa là quá trình v n đ ng theo chi u h
ị ề ả ầ ủ ộ ườ ạ các giá tr n n t ng tinh th n c a xã h i do con ng ủ ng đi lên c a ằ i sáng t o ra nh m
5
ố ơ ầ ủ ườ ệ ộ ứ đáp ng t t h n nhu c u c a con ng i và xã h i, hoàn thi n, nâng cao xác
ị ệ ỹ ướ ể ệ ớ ậ l p các giá tr Chân – Thi n – M , h ng t
ộ ủ ụ ể ể ộ ng
ẹ ậ ớ ộ
ẹ i phát tri n toàn di n con i. ườ N i dung c a phát tri n văn hóa ph thu c vào cách hi u văn hóa ứ theo nghĩa r ng hay nghĩa h p. Trong lu n án này, v i cách nghiên c u ậ ề v văn hóa theo nghĩa h p (văn hóa không bao hàm văn minh), NCS t p
ể ể ạ
ườ ườ ự ể ể trung phân tích phát tri n văn hóa theo các khía c nh sau: Phát tri n con ụ ng văn hóa; Phát tri n giáo d c i; Phát tri n và xây d ng môi tr
ng đào t o.ạ
ệ ữ ố ệ ưở ế ể 2.1.3. Khái ni m m i quan h gi a tăng tr ng kinh t và phát tri n văn
hóa
ệ ữ ể ể ố ưở ế ể ng kinh t và phát tri n văn Có th hi u m i quan h gi a tăng tr
ệ ộ ạ ấ ế ố ộ ị hóa là m i quan h n i t i, t t y u mang tính quy đ nh, ràng bu c, tác
ẫ ớ ổ ẫ ữ ế ưở ế ộ đ ng d n t i bi n đ i l n nhau gi a tăng tr ng kinh t ể và phát tri n
ự ươ ế ố ấ ế văn hóa. Trong s t ng tác y có các y u t văn hóa trong kinh t và
ế ố ế ự ạ ồ ộ các y u t kinh t ề trong văn hóa t o nên s hài hòa, đ ng b làm ti n
ề ữ ấ ướ ự ể ệ ề đ cho s phát tri n toàn di n, b n v ng đ t n c.
ủ ể ủ ưở ế ể ề Ch th c a tăng tr ng kinh t và phát tri n văn hóa đ u là con ng
ụ ườ ủ ể ậ ứ ả ế và có m c tiêu vì con ng i. Ch th nh n th c và gi ố i quy t m i quan h
ả ả ộ ệ ướ ệ này ở ướ n c ta là Đ ng C ng s n Vi t Nam; Nhà n c Vi t Nam; toàn b ườ i ệ ộ
ự ệ ệ ệ ố ả ế ố ệ nhân dân trong vi c th c hi n m i quan h này. Vi c gi
ưở ế ệ ữ h gi a tăng tr ng kinh t ể và phát tri n văn hóa ở ệ Vi i quy t m i quan ờ ỳ t Nam trong th i k
ị ự ế ố ủ ớ ộ ế ố ủ ổ đ i m i ch u s tác đ ng c a các y u t khách quan và các y u t ch quan
ấ ị nh t đ nh.
ệ ữ ố ưở ế ể 2.2. M i quan h gi a tăng tr ng kinh t và phát tri n văn
ệ ướ hóa ở ệ Vi ề t Nam trong đi u ki n kinh t ế ị ườ th tr ị ng đ nh h ng xã
ủ ủ ộ ờ ỳ ổ ớ h i ch nghĩa c a th i k đ i m i
ờ ỳ ổ ố ả ớ ấ ế 2.2.1. B i c nh th i k đ i m i và tính t ả ắ t y u ph i g n tăng
ưở ế ớ tr ng kinh t ể v i phát tri n văn hóa ở ệ Vi t Nam
ớ ủ ệ ố ả ố ế ễ ổ Quá trình đ i m i c a Vi t Nam di n ra trong b i c nh qu c t và
ướ ứ ạ ự trong n c vô cùng ph c t p. Trên lĩnh v c kinh t ế ướ , n ế c ta ti n hành
6
ể ừ ề ế ế ạ ề ậ chuy n t n n kinh t k ho ch hóa t p trung sang n n kinh t ế ị ườ ng th tr
ự ủ ả ướ ị ướ ủ ộ có s qu n lý c a Nhà n c theo đ nh h ng xã h i ch nghĩa. Trên lĩnh
ướ ề ế ự ả ắ ậ ự v c văn hóa, n
ể ế ướ ộ ự ộ t c. Chúng ta xây d ng th ch kinh t ng xã h i ch ế ị ườ th tr ị ng đ nh h
ư ề ẩ ư ượ ự ủ nghĩa, nh ng các chu n m c c a n n văn hóa này ch a đ
ự ế ắ ệ ễ ể ậ ộ c ta xây d ng n n văn hóa tiên ti n đ m đà b n s c dân ủ ể c phát tri n ớ ự t di n ra cùng v i s ộ ấ m t th c t kh c nghi ồ đ ng b . Có th nh n th y,
ưở ế ự ề ờ ố ệ ặ ầ tăng tr ng kinh t
ấ ả ữ ấ ề ự ư ưở v c t t i s ng. ng, đ o đ c, l
t trên lĩnh là s suy thoái v đ i s ng tinh th n, đ c bi ỏ ấ ế ạ ứ ố ố T t c nh ng v n đ trên đòi h i t t y u ế ớ ệ ữ ưở ự ệ ố ả ệ ng kinh t v i phát t Nam ph i th c hi n m i quan h gi a tăng tr Vi
ờ ỳ ổ ể ớ tri n văn hóa trong th i k đ i m i.
ệ ữ ộ ố ưở ế 2.2.2. N i dung m i quan h gi a tăng tr ng kinh t ể và phát tri n
ệ ướ văn hóa ở ệ Vi ề t Nam trong đi u ki n kinh t ế ị ườ th tr ị ng đ nh h ộ ng xã h i
ủ ch nghĩa
ưở ế ể 2.2.2.1. Tăng tr ng kinh t ờ và phát tri n văn hóa không tách r i
ế ế nhau, trong kinh t có văn hóa và trong văn hóa có kinh t .
ệ ữ ố ưở ế ể ố M i quan h gi a tăng tr ng kinh t
ả ượ ấ ế ả ộ ệ ộ ạ h n i t ả i, mang tính b n ch t, ph i đ c gi
ế ể ươ ể ệ ứ hài hòa. Kinh t ả và văn hóa ph i phát tri n t và phát tri n văn hóa là m i quan ắ i quy t m t cách đúng đ n, ấ ng x ng, th hi n ch t
ượ ủ ự ể ế ộ l ng c a s phát tri n kinh t xã h i.
ưở ế ề ả ự ậ ộ 2.2.2.2. Tăng tr ng kinh t ấ là n n t ng v t ch t, là đ ng l c có vai
ế ị ạ ẽ ớ ự ể i s phát tri n văn hóa
ưở ệ ậ ơ ở ề Th nh t trò quy t đ nh và m nh m t ứ ấ , tăng tr ng kinh t ế ữ gi ấ vai trò là c s , là đi u ki n v t ch t
ưở ế ạ ấ ề ả ứ Th hai, ể cho phát tri n văn hóa. tăng tr ng kinh t
ư ể ẩ ạ ợ ộ ự ậ tri n, đ y m nh quá trình giao l u, h p tác, h i nh p khu v c, qu c t
ườ ệ ể ư ề ế ế ể t o ra n n s n xu t phát ố ế ạ t o Thứ môi tr ng và là đi u ki n đ giao l u, ti p bi n và phát tri n văn hóa.
ưở ế ị ớ ề ề ba, tăng tr ng kinh t ữ là ti n đ hình thành nh ng giá tr m i trong quá
ướ ờ ầ ể ế ậ ấ ồ ị trình đ nh h
ưở ế ữ ự ẽ tr ng kinh t ng và phát tri n văn hóa. Đ ng th i c n nh n th y n u tăng ề ể ủ kém s kìm hãm s phát tri n c a văn hóa trong nh ng đi u
ấ ị ệ ki n nh t đ nh.
7
ể ữ ề ả ầ 2.2.2.3. Phát tri n văn hóa gi ụ vai trò là n n t ng tinh th n, là m c
ộ ố ề ưở ế ế ự tiêu, là đ ng l c và là nhân t t cho tăng tr đi u ti
ề ả ể ầ ưở Th nh t, ng kinh
ng kinh t ứ ấ phát tri n văn hóa là n n t ng tinh th n cho tăng tr ụ ưở ủ ể ế Th ba,ứ phát tri n văn hóa là m c tiêu c a tăng tr ng kinh t .
ứ . ế Th hai, t ể ự ở ộ ố ự ế phát tri n văn hóa là đ ng l c và tr thành nhân t tham gia tr c ti p vào
ưở ể ố ề ế ế Th t , tăng tr ng kinh t . đi u ti
ưở ế ứ ư phát tri n văn hóa là nhân t ể ế ể tăng tr ng kinh t .Tuy nhiên, n u văn hóa không phát tri n có th gây ra s t trong ự
ưở ế ữ ề kìm hãm tăng tr ng kinh t ệ ụ ể ả trong nh ng hoàn c nh, đi u ki n c th .
ể ế ươ Ti u k t ch ng 2
ề ộ ố ấ ề ể ậ ậ ệ V m t s v n đ lý lu n, lu n án tìm hi u và phân tích khái ni m
ưở ế ệ ể ệ ố tăng tr ng kinh t , khái ni m phát tri n văn hóa, khái ni m m i quan
ệ ữ ệ ộ ố ưở ế ệ h , khái ni m và n i dung m i quan h gi a tăng tr ng kinh t
ờ ỳ ổ ớ ủ ể ặ ệ ố ả tri n văn hóa đ t trong b i c nh th i k đ i m i c a Vi và phát ữ t Nam là nh ng
ậ ầ ế ể ứ ề ơ ở c s lý lu n c n thi t đ nghiên c u đ tài.
ưở ế ự ả ượ Tăng tr ng kinh t ề là s gia tăng v quy mô s n l
ề ậ ế ộ ấ ị ủ ờ ộ ủ thu nh p c a n n kinh t
ộ ộ ưở ế gia, m t vùng hay m t ngành kinh t . Quá trình tăng tr ng kinh t
ầ ậ ấ ằ ỏ ỉ ng, gia tăng ố trong m t th i gian nh t đ nh c a m t qu c ế ơ không ch nh m th a mãn nhu c u v t ch t ngày càng cao mà còn là c
ệ ấ ế ờ ố ủ ể ầ ề ở s , là đi u ki n t t y u đ nâng cao đ i s ng tinh th n c a nhân dân.
ưở ế ầ ướ ớ ươ ứ ề ữ Tăng tr ng kinh t c n h ng t i ph ng th c b n v ng, nghĩa là
ưở ớ ả ế ố ề ấ ộ ổ tr ng đi đôi v i gi i quy t t t các v n đ xã h i, không làm t n h i t tăng ạ ớ i
ườ ấ ủ ụ ể ớ môi tr
ả ạ ớ ế ố ưở ưở ng và hài hòa v i phát tri n văn hóa. M c tiêu cao nh t c a tăng ế i chính là văn hóa: tăng tr cu i cùng ph i đ t t ng kinh t tr ng kinh t
ườ ườ vì con ng ộ i, xã h i loài ng i.
ể ề ậ ộ ướ Phát tri n văn hóa là quá trình v n đ ng theo chi u h
ị ậ ấ ầ ườ ạ ằ ứ các giá tr v t ch t và tinh th n do con ng i sáng t o ra nh m đáp ng t ủ ng đi lên c a ố t
ườ ệ ậ ộ ầ ủ ơ h n nhu c u c a con ng i và xã h i, hoàn thi n, nâng cao xác l p các giá
ỹ ướ ệ ị ớ ể ệ ườ tr Chân – Thi n – M h ng t i phát tri n toàn di n con ng i. Nói cách
ớ ư ể ề ả ủ ầ ộ khác phát tri n văn hóa v i t cách là n n t ng tinh th n c a xã h i là
ớ ộ ế ộ ờ ố ự ộ ướ h ng t i xây d ng m t xã h i ti n b và nhân văn, nâng cao đ i s ng tinh
8
ỹ ố ố ứ ả ạ ẩ ẩ ả ầ th n, đ m b o các tiêu chu n đ o đ c, th m m , l
ể ệ ể ạ ỹ ưở ữ Thi n – M . Đi m ch m gi a phát tri n văn hóa và tăng tr i s ng theo Chân – ế ng kinh t
ụ ố ướ ớ ự ườ chính là m c đích cu i cùng – h ng t ể i s phát tri n cho con ng i và vì
con ng
i.ườ ố ế ố ộ ủ ự ệ ộ ị M i quan h là s quy đ nh, tác đ ng c a các y u t ậ , b ph n trong
ệ ượ ự ậ ệ ượ ữ ộ ự ậ cùng m t s v t hi n t ng hay gi a các s v t, hi n t ớ ng v i nhau,
ự ế ổ ủ ế ố ự ậ ệ ượ mà s bi n đ i c a y u t , s v t, hi n t ộ ng này tác đ ng gây nên
ổ ớ ế ố ự ậ ệ ượ ữ ế nh ng bi n đ i t , s v t, hi n t i y u t ng kia và ng ượ ạ c l i. Theo đó,
ệ ữ ể ể ố ưở ế có th hi u m i quan h gi a tăng tr ng kinh t
ệ ộ ạ ấ ế ố ộ là m i quan h n i t i, t ể và phát tri n văn hóa ộ ị t y u mang tính quy đ nh, ràng bu c, tác đ ng
ổ ẫ ữ ế ưở ế ẫ ớ d n t i bi n đ i l n nhau gi a tăng tr ng kinh t
ế ự ươ ế ố ấ và các y u t Trong s t ng tác y có các y u t văn hóa trong kinh t
ề ề ộ ế ự ạ ồ kinh t trong văn hóa t o nên s hài hòa, đ ng b làm ti n đ cho s
ứ ấ ướ ữ ể ề ủ ể ể và phát tri n văn hóa. ế ố ự ả i ệ phát tri n toàn di n, b n v ng đ t n ậ c. Ch th nh n th c và gi
ế ệ ả ả ộ ố ệ ướ quy t m i quan h này là Đ ng C ng s n Vi t Nam, Nhà n c và toàn
ể ệ th nhân dân Vi t Nam.
ưở ế ể ố Tăng tr ng kinh t
ứ ớ ệ ệ và phát tri n văn hóa có m i quan h bi n ộ ệ ơ ả ủ ươ ể ch ng v i nhau. Đó là hai ph
ự ắ ệ ậ ế ớ ể chung. Chúng có s g n bó, quan h m t thi ng di n c b n c a phát tri n xã h i nói ệ t v i nhau. Đó là bi u hi n
ơ ở ạ ầ ệ ệ ứ ữ ế ố
ế ị ưở ượ ế ầ ụ ể ủ c th c a m i quan h bi n ch ng gi a c s h t ng và ki n trúc ề có vai trò quy t đ nh, là n n ng t ng. Trong đó, tăng tr ng kinh t th
ấ ể ộ ự ơ ở ậ ả t ng, c s v t ch t, n i l c cho phát tri n văn hóa. Ng ượ ạ c l
ể ộ ậ ươ ượ ộ ố tri n văn hóa có tính đ c l p t ể ng đ i, có th tác đ ng ng c tr l
ế ệ ệ ẽ ế ề ố kinh t
ự ự ệ ế ộ ợ ắ i. Th c hi n g n k t tăng tr ể i cho s phát tri n xã h i và ng ượ ạ c l l
ộ ạ ủ ự ế ớ ể ể ầ i, phát ở ạ i ậ ớ . M i quan h này n u hài hòa v i nhau thì s là đi u ki n thu n ưở ng ặ i c a s phát tri n, đ c v i phát tri n văn hóa là yêu c u n i t kinh t
ệ ủ ề ệ ệ ệ bi t trong đi u ki n hi n nay c a Vi t Nam.
ệ ướ ớ ừ Vi t Nam b ờ ỳ ổ c vào th i k đ i m i (t năm 1986), chuy n t ể ừ ề n n
ế ậ ề ấ kinh t t p trung quan liêu bao c p sang n n kinh t ế ị ườ th tr
ướ ủ ự ề ế ộ ớ h ị ng đ nh ậ ng xã h i ch nghĩa, đi đôi v i xây d ng n n văn hóa tiên ti n, đ m
9
ộ Ở ả ế ưở ắ đà b n s c dân t c. ng kinh t đó, tăng tr
ờ ế không tách r i nhau, trong kinh t có văn hóa và trong văn hóa có kinh t
ưở ế ề ả ự ấ ậ ộ Tăng tr ng kinh t
ẽ ớ ự ớ ư ể ạ ị đ nh và m nh m t i s phát tri n văn hóa. Văn hóa, v i t
ộ ở ự ụ ủ ề ầ ộ ả t ng tinh th n c a xã h i tr thành m c tiêu, đ ng l c và đi u ti
ể và phát tri n văn hóa ế . ế là n n t ng v t ch t, là đ ng l c có vai trò quy t ề cách là n n ế ố t đ i ệ ệ ố ự ế ệ ề ố ưở t m i quan h này là đi u ki n tiên . Th c hi n t ớ v i tăng tr ng kinh t
ệ ữ ướ ườ ủ ế ộ t Nam v ng b c trên con đ ng ti n lên xã h i ch nghĩa
ế ể quy t đ Vi đã ch n.ọ
ươ Ch ng 3
Ệ Ữ Ố Ả ƯỞ GI I QUY T Ế M I QUAN H GI A TĂNG TR NG KINH T Ế
Ở Ệ Ể VÀ PHÁT TRI N VĂN HÓA Ờ Ỳ Ổ VI T NAM TRONG TH I K Đ I
Ề Ặ Ự Ữ Ấ Ạ M IỚ TH C TR NG VÀ NH NG V N Đ Đ T RA
ự ả ệ ữ ố ế ưở 3.1. Thành t u trong gi i quy t m i quan h gi a tăng tr ng
ế kinh t ể và phát tri n văn hóa ở ệ Vi ờ ỳ ổ ớ t Nam trong th i k đ i m i
ưở ế ạ ề ả ậ ấ ở 3.1.1. Tăng tr ng kinh t t o n n t ng v t ch t, tr thành
ự ự ể ộ ổ ớ ộ đ ng l c cho s phát tri n văn hóa trong công cu c đ i m i
ưở ế ạ ự ệ ề ể 3.1.1.1. Tăng tr ng kinh t t o đi u ki n đ xây d ng nhân cách
ườ ệ ạ ứ ố ố con ng i Vi t Nam v t ề ư ưở t ng, đ o đ c, l i s ng.
ữ ậ ỷ ệ ứ ưở Trong nh ng th p k qua, Vi t Nam đã có m c tăng tr ng cao, tr ở
ệ ề ạ ậ ố thành qu c gia có thu nh p trung bình vào năm 2010, t o đi u ki n gia tăng
ộ ế ụ ỉ ố ụ ể ầ ư đ u t vào m c tiêu xã h i, ti p t c nâng cao ch s phát tri n con ng ườ Về i.
ồ ư ưở t t ng, ở ệ Vi t Nam, c ủ h nghĩa Mác – Lênin và t ư ưở t ế ng H Chí Minh ti p
ề ả ẳ ị ữ ờ ố ủ ạ ụ t c kh ng đ nh là n n t ng t ư ưở t ng gi vai trò ch đ o trong đ i s ng tinh
ầ ủ ề ạ ứ ố ố ớ ự ủ th n c a xã h i. ộ V đ o đ c, l i s ng, cùng v i s đi lên c a tăng tr ưở ng
ế ờ ố ự ể ệ ề kinh t ớ , nhân dân ta có nhi u bi u hi n tích c c trong đ i s ng văn hóa m i.
ưở ế ự ầ ườ 3.1.1.2. Tăng tr ng kinh t góp ph n xây d ng môi tr ng văn hóa lành
m nhạ
ưở ế ờ Tăng tr ng kinh t ề ủ ả ậ ạ trong th i gian qua đã t o ra nhi u c a c i v t
ấ ạ ữ ề ệ ộ ậ ch t t o đi u ki n cho nh ng t ể ch c xã h i, t p th , các cá nhân tham
ổ ứ 10
ự ườ ầ ạ ề ạ gia vào xây d ng môi tr ệ ng văn hóa lành m nh góp ph n t o đi u ki n
ậ ợ ự ệ ạ ứ ố ố ồ thu n l i cho vi c xây d ng t ư ưở t ng, đ o đ c, l ủ ộ i s ng c a c ng đ ng.
Ở ứ ượ ộ ộ ề ề ạ ồ ị đó, nhi u giá tr văn hóa, đ o đ c đ c c ng đ ng xã h i đ cao, góp
ự ầ ườ ệ ờ ỳ ổ ớ ph n hình thành, xây d ng con ng i Vi t Nam trong th i k đ i m i.
ưở ế ạ ơ ở ậ ệ ể ể ấ 3.1.1.3. Tăng tr ng kinh t ề t o c s v t ch t và đi u ki n đ phát tri n giáo
d cụ
ề ớ ế ụ ị ượ ụ Cùng v i các m c tiêu v kinh t , chính tr , giáo d c đ c coi là
ủ ầ ố ệ ế qu c sách hàng đ u c a Vi ữ t Nam. Trong nh ng năm qua, kinh t phát
ầ ư ề ặ ậ ụ ữ ể ể ấ tri n đã có nh ng đ u t v m t v t ch t cho phát tri n giáo d c. Quy
ạ ướ ơ ở ụ ượ ụ mô giáo d c, m ng l i c s giáo d c đ ể c phát tri n. Ch t l ấ ượ ng
ụ ạ ướ ế ả ộ ộ ộ giáo d c và đào t o có b c ti n b . Đ i ngũ nhà giáo và cán b qu n lý
ướ ể ả ề ố ượ ấ ượ ụ giáo d c có b c phát tri n c v s l ng và ch t l ng.
ữ ề ả ầ ể 3.1.2. Phát tri n văn hóa gi ụ vai trò là n n t ng tinh th n, là m c
ộ ố ề ế ưở ế ự tiêu, là đ ng l c và là nhân t đi u ti t cho tăng tr ng kinh t
ề ả ể ầ ớ ộ 3.1.2.1. Phát tri n văn hóa v i vai trò là n n t ng tinh th n cho xã h i,
ề ề ề ố ữ ể ủ ầ ủ ệ ồ góp ph n c ng c nh ng ti n đ , đi u ki n sinh t n và phát tri n c a dân
t cộ
ể ủ ộ ự ữ ự ẩ ộ ồ ự S sinh t n, phát tri n c a m t dân t c d a vào nh ng chu n m c,
ả ắ ượ ắ ị tiêu chí, văn hóa b n s c đ ử ạ c hình thành và vun đ p trong l ch s t o
ệ ủ ứ ề ạ ả ộ ố ộ nên s c m nh n i sinh giúp dân t c đó b o v ch quy n qu c gia dân
ể ế ể ầ ộ ộ t c, phát tri n kinh t xã h i. Phát tri n văn hóa góp ph n gi ữ ữ v ng
ướ ủ ự ủ ể ộ ị đ nh h ng xã h i ch nghĩa c a s phát tri n kinh t ế ị ườ th tr ng.
ớ ự ủ ự ế ể 3.1.2.2. Phát tri n văn hóa v i s tham gia tr c ti p c a các nhân
ố ườ ồ ự ộ ụ ạ t con ng ấ i, giáo d c đào t o đã cung c p ngu n l c n i sinh cho quá
ưở trình tăng tr ng kinh t ế .
ồ ự ườ ặ ệ ấ ượ ự ồ ớ Ngu n l c con ng i, đ c bi t là ngu n nhân l c ch t l ng cao v i vai
ố ủ ể ọ ờ ồ trò là nhân t ạ quan tr ng, là ch th sáng t o ra văn hóa đ ng th i cũng là
ồ ự ưở ế ườ ệ ế ị ngu n l c quy t đ nh trong tăng tr ng kinh t . Con ng i Vi t Nam trong
11
ớ ượ ệ ề ớ ả ị ữ ự đi u ki n, tình hình m i đ c xây d ng v i b n lĩnh chính tr v ng vàng,
ấ ạ ứ ố ẩ ướ ồ ệ ầ ph m ch t đ o đ c t t, lòng yêu n ạ c n ng nàn, trí tu , c n cù, sáng t o,
ự ể ộ ớ ở nhân ái, khoan dung… đã và đang tr thành đ ng l c to l n đ tăng tr ưở ng
ế ể ấ ướ kinh t và phát tri n đ t n c.
ế ạ ả ệ ữ ố ế ưở 3.2. H n ch trong gi i quy t m i quan h gi a tăng tr ng kinh
ể ế t và phát tri n văn hóa
ưở ệ ủ ế 3.2.1. Mô hình tăng tr ng kinh t ế ở Vi t Nam ch y u theo
ư ề ữ ề ộ ư ươ ứ ớ chi u r ng, ch a b n v ng, ch a t ơ ở ậ ng x ng v i vai trò là c s v t
ấ ộ ự ể ch t, đ ng l c cho phát tri n văn hóa
ủ ứ ấ ưở ủ ướ ệ Nghiên c u sâu vào c u trúc c a mô hình tăng tr ng hi n nay c a n c ta
ề ế ụ ế ắ ầ ấ ị ư ữ cho th y còn nhi u y u kém cũng nh nh ng ngh ch lý c n kh c ph c. Y u kém
ề ấ ậ ề ộ ấ ễ r t d nh n th y đó là n n kinh t ế ớ ạ ớ m i đ t t i trình đ tăng v quy mô theo
ề ộ ấ ượ ưở ạ ấ ấ ưở ế chi u r ng còn ch t l ng tăng tr ng l i r t th p, tăng tr ng kinh t không đi
ể ị ơ ấ ẳ ả ấ ế ậ ễ ộ kèm gi m b t bình đ ng xã h i, chuy n d ch c c u kinh t ch m, ô nhi m môi
ườ tr ng gia tăng…
ữ ớ ệ ể ể 3.2.2. Phát tri n văn hóa v i nh ng bi u hi n suy thoái t ư ưở ng, t
ấ ề ạ ứ ấ ậ ụ ố xu ng c p v đ o đ c và b t c p trong giáo d c kìm hãm tăng tr ưở ng
kinh tế
ự ộ ộ ậ ỏ Trong xây d ng t ng, t ư ưở m t b ph n không nh nhân dân và cán b ộ
ệ ở ự ể ề ả ự ề V lĩnh v c xây Đ ng viên bi u hi n s suy thoái v chính tr , t ị ư ưở t ng.
ườ ứ ề ấ ạ ự d ng môi tr ng văn hóa, đ o đ c, l i s ng ố ứ ố ố có nhi u v n đ nh c nh i ề
ộ ả ấ ổ ị ị ưở ệ gây m t n đ nh chính tr xã h i, nh h ng không t ố ớ t t ể i vi c phát tri n
ườ ư ủ ự ụ con ng ử ủ i nh ch nghĩa th c d ng, ch nghĩa cá nhân, tham nhũng, c a
ố ố ệ ạ ạ ự ộ ề quy n, l i s ng phi nhân tính, t ạ n n xã h i gia tăng, b o l c gia đình, b o
ớ ẻ ụ ể ố ụ Trong giáo d c đào t o ự l c gi i tr … ạ , quan đi m giáo d c là qu c sách
ư ượ ệ ứ ở ỉ ạ ấ ả ầ hàng đ u ch a đ c quán tri t đúng m c các c p qu n lý và ch đ o giáo
12
ụ ụ ư ả ậ ổ ớ ề ụ d c. T duy giáo d c ch m đ i m i, công tác qu n lý giáo d c còn nhi u
ệ ố ư ụ ề ậ ỉ ấ ậ b t c p. h th ng lu t pháp và các chính sách v giáo d c ch a hoàn ch nh.
ủ ữ ự ế ạ 3.3. Nguyên nhân c a nh ng thành t u, h n ch và m t s v n đ ộ ố ấ ề
ệ ặ ả ệ ữ ố ế ưở đ t ra trong vi c gi i quy t m i quan h gi a tăng tr ế ng kinh t và
ể ở ệ phát tri n văn hóa ờ ỳ ổ ớ Vi t Nam trong th i k đ i m i
ữ ự ủ 3.3.1. Nguyên nhân c a nh ng thành t u
ớ ư ứ ậ ắ ổ ả Th nh t, ứ ấ nh n th c đúng đ n, đ i m i t ậ ủ duy lý lu n c a Đ ng v ề
ữ ế ưở ế ứ Th hai, ự ắ s g n k t gi a tăng tr ng kinh t ể và phát tri n văn hóa. s ự
ả ủ ề ệ ả ứ ướ Th ba, qu n lý và đi u hành có hi u qu c a Nhà n c. ự ồ s đ ng tình
ủ ủ ự ộ ậ ố Th t , ng h và tích c c tham gia c a nhân dân. ế ộ ứ ư xu th h i nh p qu c
ổ ủ ể ệ ọ ứ . ế Th năm, t ự s phát tri n bùng n c a khoa h c – công ngh , thông tin.
ữ ủ ạ ế 3.3.2. Nguyên nhân c a nh ng h n ch
ự ứ ứ ệ ệ ể ể ắ ậ Th nh t, ế ấ vi c nh n th c và tri n khai th c hi n quan đi m g n k t
ưở ư ồ ể ộ tăng tr ng kinh t ế v iớ phát tri n văn hóa còn ch a đ ng b và tri ệ ể t đ .
ủ ả ướ ượ ổ ớ ứ Th hai, công tác qu n lý c a Nhà n ậ c ch m đ ấ ậ c đ i m i, còn b t c p.
ự ễ ủ ề ệ ệ ề ạ ứ Th ba, đi u ki n th c ti n c a Vi ế t Nam còn nhi u khó khăn, h n ch .
ồ ưỡ ạ ự ấ ồ ộ Th t , ứ ư công tác đào t o, b i d ng ngu n nhân l c, nh t là đ i ngũ cán b ộ
ư ấ ả ạ ứ ứ Th năm, lãnh đ o, qu n lý các c p ch a quan tâm đúng m c. ế xu th toàn
ố ế ề ậ ộ ế ề ầ c u hóa, h i nh p qu c t v kinh t ứ và văn hóa có nhi u thách th c.
ộ ố ấ ề ặ ệ ả ế ố 3.3.3. M t s v n đ đ t ra trong vi c gi ệ ữ i quy t m i quan h gi a
ưở ế ớ tăng tr ng kinh t ể v i phát tri n văn hóa ở ệ Vi ờ ỳ ổ t Nam trong th i k đ i
m iớ
13
ữ ẫ ướ ệ ố ủ ưở Mâu thu n gi a xu h ng tuy t đ i hóa vai trò c a tăng tr ng kinh
ư ủ ể ầ ớ ọ ế t ầ , đánh giá ch a đúng t m quan tr ng c a phát tri n văn hóa v i yêu c u
ả ả ế ệ ố ố ấ ế t t y u ph i gi ộ i quy t m i quan h này m t cách hài hòa, cân đ i. Mâu
ữ ề ủ ẫ ị ưở ế ể thu n gi a ti m năng, v trí, vai trò c a tăng tr ng kinh t và phát tri n văn
ự ạ ượ ớ ư ứ ư ự hóa v i thành t u đ t đ c trong lĩnh v c này ch a cân x ng, ch a hài hòa,
ư ứ ượ ầ ủ ờ ỳ ệ ệ ạ ch a đáp ng đ c yêu c u c a th i k công nghi p hóa hi n đ i hóa và
ấ ướ ữ ể ữ ạ ẩ ầ ẫ ề phát tri n b n v ng đ t n c. Mâu thu n gi a yêu c u đ y m nh phát
ế ề ầ ư ề ơ ở ậ ể ệ ấ ớ ạ tri n văn hóa v i h n ch v đ u t ự , đi u ki n, c s v t ch t cho lĩnh v c
văn hóa.
ươ ể ế Ti u k t ch ng 3
ự ạ ự ớ ả ế ố ệ ổ Sau 30 năm th c hi n đ i m i, th c tr ng gi ệ ữ i quy t m i quan h gi a
ưở ế ở ệ ạ ượ tăng tr ng kinh t ể và phát tri n văn hóa Vi t Nam đ t đ ế ữ c nh ng k t
ả ướ ủ ệ ầ ả ệ ữ ế ố qu b ự c đ u. Thành t u c a vi c gi i quy t m i quan h gi a tăng
ưở ế ở ệ ờ ỳ ổ tr ng kinh t ể và phát tri n văn hóa Vi ớ t Nam trong th i k đ i m i
ư ưở ế ạ ề ả ậ ấ ượ đ c đánh giá nh sau: (1) Tăng tr ng kinh t t o ra n n t ng v t ch t, là
ộ ổ ớ ượ ự ự ể ộ đ ng l c cho s phát tri n văn hóa trong công cu c đ i m i đ c phân tích
ưở ế ạ ệ ể ự ề ừ t ạ các khía c nh: Tăng tr ng kinh t t o đi u ki n đ xây d ng nhân cách
ườ ệ ạ ứ ố ố ưở con ng i Vi t Nam v t ề ư ưở t ng, đ o đ c, l i s ng; Tăng tr ng kinh t ế
ự ầ ườ ạ ưở góp ph n xây d ng môi tr ng văn hóa lành m nh; Tăng tr ng kinh t ế ạ t o
ụ ề ể ệ ể ể ấ ơ ở ậ c s v t ch t và đi u ki n đ phát tri n giáo d c. (2) Phát tri n văn hóa
ữ ề ả ự ụ ầ ộ gi vai trò là n n t ng tinh th n, là m c tiêu, là đ ng l c và là nhân t ố ề đi u
ế ưở ư ể ti t cho tăng tr ng kinh t ế ượ đ ớ c phân tích nh sau: phát tri n văn hóa v i
ố ữ ầ ủ ề ả ề ầ ề ộ vai trò là n n t ng tinh th n cho xã h i, góp ph n c ng c nh ng ti n đ ,
ủ ề ệ ể ồ ộ ưở ế ủ đi u ki n sinh t n và phát tri n c a dân t c; Tăng tr ng kinh t c a Vi ệ t
ị ự ả ưở ụ ủ ể ị Nam ch u s nh h ng, quy đ nh c a các m c tiêu phát tri n văn hóa; Phát
ự ế ủ ớ ự ể ố ườ tri n văn hóa v i s tham gia tr c ti p c a các nhân t con ng ụ i, giáo d c
ạ ấ ưở ồ ự ộ đào t o đã cung c p ngu n l c n i sinh cho quá trình tăng tr ng kinh t ế .
14
ự ạ ượ ữ ạ ả ế ố Bên c nh nh ng thành t u đ t đ ệ c, vi c gi ệ ữ i quy t m i quan h gi a
ưở ế ể ệ tăng tr ng kinh t ể và phát tri n văn hóa ở ướ n c ta còn th hi n m t s ộ ố
ể ế ạ ưở ệ đi m h n ch : (1) Mô hình tăng tr ng kinh t ế ở Vi ề t Nam theo chi u
ư ươ ơ ở ậ ứ ấ ớ ư ề ữ ộ r ng, ch a b n v ng, ch a t ộ ng x ng v i vai trò là c s v t ch t, đ ng
ữ ể ể ể ệ ớ ự l c cho phát tri n văn hóa; (2) Phát tri n văn hóa v i nh ng bi u hi n suy
ề ạ ứ ấ ậ ụ ấ ố thoái t ư ưở t ng, xu ng c p v đ o đ c và b t c p trong giáo d c kìm hãm
ưở tăng tr ng kinh t ế.
ự ế ệ ạ ả ệ ữ ế ố Thành t u và h n ch trong vi c gi i quy t m i quan h gi a tăng
ưở ế ờ ỳ ổ tr ng kinh t ể và phát tri n văn hóa ở ệ Vi ớ ắ t Nam trong th i k đ i m i b t
ồ ừ ữ ấ ị ủ ữ ngu n t ự nh ng nguyên nhân nh t đ nh. Nguyên nhân c a nh ng thành t u
ị ớ ư ứ ậ ắ ổ Th nh t, ượ đ c xác đ nh: ứ ấ nh n th c đúng đ n, đ i m i t ậ ủ duy lý lu n c a
ả ưở ế ể ề ự ắ ế ữ Đ ng v s g n k t gi a tăng tr ng kinh t và phát tri n văn hóa là y u t ế ố
ọ ị ườ ố ế ượ ế ể quan tr ng trong xác đ nh đ ng l i, chi n l ấ c, quy t sách phát tri n đ t
ứ ủ ướ ự c. ướ Th hai, n ề ự ả s qu n lý và đi u hành c a Nhà n c trên lĩnh v c kinh t ế ,
ự ắ ế ữ ụ ệ ưở ế ể văn hóa, s g n k t gi a hai nhi m v tăng tr ng kinh t và phát tri n văn
ọ ủ ộ ứ Th ba, hóa đã b ướ ầ ượ c đ u đ c chú tr ng. ự ự ồ s đ ng tình ng h và tích c c
ệ ả ệ ữ ế ố ưở ế tham gia vào vi c gi i quy t m i quan h gi a tăng tr ng kinh t và phát
ủ ể ế ộ ố ế ạ ậ Th t , tri n văn hóa c a nhân dân. ứ ư xu th h i nh p qu c t ệ ề t o đi u ki n
ự ưở ế ứ Th năm, ệ ắ ế ữ th c hi n g n k t gi a tăng tr ng kinh t ể và phát tri n văn hóa.
ổ ủ ể ệ ề ạ ọ ệ ự s phát tri n bùng n c a khoa h c – công ngh , thông tin đã t o đi u ki n
ưở ế ớ ắ g n tăng tr ng kinh t ể v i phát tri n văn hóa.
ẫ ớ ạ ồ ạ ữ ạ Bên c nh đó, nguyên nhân d n t i nh ng t n t ệ ế i, h n ch trong vi c
ả ệ ữ ế ố ưở ế gi i quy t m i quan h gi a tăng tr ng kinh t ể và phát tri n văn hóa ở
ờ ỳ ổ ớ ượ ứ ệ ậ Th nh t, ướ n c ta trong th i k đ i m i đ c nêu lên: ứ ấ vi c nh n th c và
ự ể ệ ể ắ ưở tri n khai th c hi n quan đi m g n k t ế tăng tr ng kinh t ế v iớ phát tri nể
ư ồ ộ ứ ủ ệ ể Th hai, văn hóa còn ch a đ ng b và tri t đ . ả công tác qu n lý c a Nhà
ự ế ậ ượ ổ ể ế ớ ướ n c trên lĩnh v c kinh t và văn hóa ch m đ ệ c đ i m i, vi c th ch hóa
ề ự ắ ủ ữ ể ế ả ưở ế ớ các quan đi m c a Đ ng v s g n k t gi a tăng tr ng kinh t v i phát
15
ứ ể ự ễ ủ ề ệ ệ ấ ậ Th ba, tri n văn hóa còn b t c p. đi u ki n th c ti n c a Vi t Nam còn
ế ả ề ạ ưở ớ ả ế ố nhi u khó khăn, h n ch , nh h ng t ệ i vi c gi ệ ữ i quy t m i quan h gi a
ưở ế ạ Th t , tăng tr ng kinh t ể và phát tri n văn hóa. ồ ứ ư công tác đào t o, b i
ự ả ạ ấ ộ ộ ồ ưỡ d ấ ng ngu n nhân l c, nh t là đ i ngũ cán b lãnh đ o, qu n lý các c p
ư ế ầ ậ ộ ứ ứ Th năm, ch a quan tâm đúng m c. xu th toàn c u hóa, h i nh p qu c t ố ế
ế ứ ố ớ ệ ề ả ế ố ề v kinh t và văn hóa có nhi u thách th c đ i v i vi c gi i quy t m i quan
ưở ế ệ ữ h gi a tăng tr ng kinh t ể và phát tri n văn hóa ở ướ n c ta.
ả ệ ữ ế ố ưở ế Gi i quy t m i quan h gi a tăng tr ng kinh t ể và phát tri n văn hóa
ộ ấ ề ứ ạ ờ ỳ ổ ớ ở ệ Vi ấ t Nam trong th i k đ i m i là m t v n đ ph c t p và lâu dài, xu t
ộ ố ẫ ề ặ ữ ệ ẫ ướ ư hi n m t s v n đ đ t ra nh sau: (1) Mâu thu n gi a xu h ệ ố ng tuy t đ i
ủ ưở ế ư ầ ọ hóa vai trò c a tăng tr ng kinh t ủ , đánh giá ch a đúng t m quan tr ng c a
ầ ấ ế ả ả ể ớ ệ ế ố phát tri n văn hóa v i yêu c u t t y u ph i gi ộ i quy t m i quan h này m t
ữ ề ủ ẫ ố ị cách hài hòa, cân đ i. (2) Mâu thu n gi a ti m năng, v trí, vai trò c a tăng
ưở ế ự ạ ượ ể ớ tr ng kinh t và phát tri n văn hóa v i thành t u đ t đ ự c trong lĩnh v c
ư ư ứ ư ứ ượ này ch a cân x ng, ch a hài hòa, ch a đáp ng đ ầ ủ c yêu c u c a th i k ờ ỳ
ấ ướ ữ ệ ề ệ ể ạ công nghi p hóa hi n đ i hóa và phát tri n b n v ng đ t n c. (3) Mâu
ớ ạ ữ ể ầ ạ ẫ ẩ thu n gi a yêu c u đ y m nh phát tri n văn hóa v i h n ch v đ u t ế ề ầ ư ,
ơ ở ậ ữ ề ệ ẫ ấ ự đi u ki n, c s v t ch t cho lĩnh v c văn hóa. Nh ng mâu thu n này cũng
ư ữ ồ ạ ạ ế ầ ượ ả ế ị nh nh ng t n t i h n ch c n đ c xem xét và gi ờ ằ i quy t k p th i b ng
ả ụ ể ằ ề ệ ạ ả ả ố ế ệ các gi i pháp c th nh m t o đi u ki n gi i quy t có hi u qu m i quan
ưở ế ệ ữ h gi a tăng tr ng kinh t ể và phát tri n văn hóa.
ươ Ch ng 4
16
Ệ Ữ
Ố
Ả
ƯỞ
GI I QUY T
Ế M I QUAN H GI A TĂNG TR
Ế NG KINH T
Ở Ệ
Ể VÀ PHÁT TRI N VĂN HÓA
Ờ Ỳ Ổ Ớ VI T NAM TRONG TH I K Đ I M I
Ả
Ể QUAN ĐI M CH Đ O
Ỉ Ạ VÀ GI I PHÁP
ỉ ạ ả ệ ữ ố ế ể 4.1. Quan đi m ch đ o gi i quy t m i quan h gi a tăng
ưở ế tr ng kinh t ể và phát tri n văn hóa ở ệ Vi ờ ỳ ổ t Nam trong th i k đ i
m iớ
ề ướ ộ ự 4.1.1. Xây d ng n n kinh t ế ị ườ th tr ị ng đ nh h ng xã h i ch ủ
ưở ế ợ ự ớ nghĩa, tăng tr ể ng nhanh k t h p hài hòa v i xây d ng và phát tri n
ụ ộ ế ề ằ ậ ả ắ n n văn hóa tiên ti n, đ m đà b n s c dân t c, nh m m c tiêu phát
ể ề ữ ấ ướ tri n b n v ng đ t n c
ưở ế ể ề ướ ớ Tăng tr ng kinh t và phát tri n văn hóa đ u h ng t ụ i m c tiêu
ữ ự ệ ấ ự cao nh t đó là s phát tri n ề ể toàn di n, b n v ng, vì con ng ườ . S hài i
ữ ố ưở ế ề ể hòa, cân đ i gi a tăng tr ng kinh t ề và phát tri n văn hóa là ti n đ ,
ệ ơ ả ự ề ể ế ả ầ ả đi u ki n c b n, tiên quy t, là nhu c u đ m b o cho s phát tri n kinh
ậ ộ ạ ộ ề ữ ể ủ ự ệ ế t xã h i b n v ng, là quy lu t n i t i cho s phát tri n c a Vi t Nam
ớ ờ ạ trong th i đ i m i.
ả ệ ữ ố ế ưở ế 4.1.2. Gi i quy t m i quan h gi a tăng tr ng kinh t và phát
ệ ả ủ ờ ồ ể tri n văn hóa có hi u qu , phát huy đ ng th i vai trò c a văn hóa và
ế ự ự ủ ộ ệ ữ ữ kinh t trong s nghi p xây d ng ch nghĩa xã h i, gi ổ v ng n
ể ị ệ ộ ộ ậ ị đ nh chính tr , phát tri n kinh t ề ế xã h i trong đi u ki n h i nh p và
ố ế ư giao l u qu c t
ữ ụ ể ệ ế ả ả ắ ế Đ m b o g n k t gi a nhi m v phát tri n kinh t là trung tâm, xây
ừ ả ố ỉ ố ớ ự d ng ch nh đ n Đ ng là then ch t v i không ng ng nâng cao văn hóa –
ộ ủ ả ầ ủ ộ ạ ự ể ồ ề ả n n t ng tinh th n c a xã h i, t o nên s phát tri n đ ng b c a c ba
ế ị ự ự ệ ề ả ả ể lĩnh v c trên chính là đi u ki n quy t đ nh đ m b o cho s phát tri n
ủ ấ ướ ệ ề ữ toàn di n và b n v ng c a đ t n c.
17
ộ ố ả ằ ả ả ố ệ ế 4.2. M t s gi i pháp nh m gi i quy t có hi u qu m i quan h ệ
ữ ưở ế ớ ể ở ệ gi a tăng tr ng kinh t v i phát tri n văn hóa Vi t Nam trong th i k ờ ỳ
ổ ớ đ i m i
ệ ơ ế ả ứ ậ ạ 4.2.1. Nâng cao nh n th c, hoàn thi n c ch Đ ng lãnh đ o,
ướ ủ ệ ả ả Nhà n c qu n lý và nhân dân làm ch trong vi c gi ố ế i quy t m i
ưở ế ớ ệ ữ quan h gi a tăng tr ng kinh t ể v i phát tri n văn hóa
ự ủ ứ ạ ả ậ ủ Nâng cao nh n th c c a Đ ng. Nâng cao năng l c lãnh đ o c a
ự ủ ả ướ ủ ủ ề ả Đ ng, s qu n lý c a nhà n c và quy n làm ch c a nhân dân. Th ể
ệ ố ủ ế ể ả ậ ch hóa các quan đi m c a Đ ng thành h th ng các chính sách, lu t
ự ố ữ ệ ấ pháp toàn di n trong đó có s th ng nh t gi a các chính sách kinh t ế
trong văn hóa và chính sách văn hóa trong kinh t .ế
ạ ưở ế ể ồ ự 4.2.2. T o ngu n l c cho tăng tr ng kinh t và phát tri n văn
hóa
ề ệ ề ệ ồ V ngu n nhân l c, ệ ự trong đi u ki n hi n nay, vi c tăng s l ố ượ ng
ườ ầ ộ ế ả ặ ế ấ ả ạ đào t o ng i lao đ ng c n thi ặ t ph i chú ý đ n c m t ch t và m t
ượ ệ ấ ượ ự ồ ề ệ ả l ặ ng, đ c bi t là ngu n nhân l c ch t l ả ng cao là đi u ki n đ m b o
ề ữ ủ ề ự ể ế ề cho s phát tri n b n v ng và nhanh chóng c a n n kinh t . Đi u này có
ấ ớ ừ ế ị ụ ạ ọ ự s quy t đ nh r t l n t công tác giáo d c – đào t o và khoa h c – công
ề ầ ư ủ ướ ồ ồ ngh . ệ V ngu n tài chính, ầ c n tăng đ u t c a nhà n ờ ẩ c đ ng th i đ y
ồ ự ủ ự ạ ộ ồ ộ m nh huy đ ng các ngu n l c c a xã h i xây d ng và khai thác đ ng b ộ
ế ụ ế ệ ạ ẩ ố ệ h th ng thi t ch , ả ủ ế ti p t c đ y m nh và nâng cao hi u qu c a
ươ ạ ộ ộ ế ph ng châm xã h i hóa các ho t đ ng kinh t và văn hóa: ể ể đ phát tri n
ệ ộ ế ệ ổ ồ toàn di n và đ ng b kinh t ớ ự và văn hóa trong s nghi p đ i m i.
18
ự ệ ổ ớ ồ ự ộ ưở 4.2.3. Th c hi n đ i m i đ ng b trên lĩnh v c tăng tr ng kinh t ế và
ế ợ ẽ ữ ể ể ặ phát tri n văn hóa, k t h p ch t ch gi a phát tri n kinh t ế ị ườ ng th tr
ướ ộ ủ ự ớ ế ề ậ ị đ nh h ng xã h i ch nghĩa v i xây d ng n n văn hóa tiên ti n, đ m đà
ộ ả ắ b n s c dân t c
ấ ế ự ệ ệ ệ Tái c u trúc mô hình kinh t ạ , th c hi n công nghi p hóa, hi n đ i
ơ ấ ể ầ ẩ ị ế ợ ỷ ọ hóa. C n thúc đ y chuy n d ch c c u kinh t h p lý, tăng t tr ng công
ụ ệ ả ị ỷ ọ ệ ệ ớ nghi p, d ch v , gi m t ắ tr ng nông nghi p g n v i công nghi p hóa,
ệ ệ ạ ế ể ể hi n đ i hóa nông thôn; phát tri n công nghi p văn hóa và kinh t bi n.
ế ắ ậ ả ộ ổ ớ ị Đ i m i văn hóa tiên ti n đ m đà b n s c dân t c theo đ nh
ướ ủ ộ ề ả ầ ẳ h ng xã h i ch nghĩa. ị C n kh ng đ nh n n t ng t ư ưở t ố ng, c t lõi
ớ ưở ộ ậ ủ ắ ộ ớ ủ ề c a n n văn hóa m i là lý t ng g n đ c l p dân t c v i ch nghĩa xã
ơ ở ủ ồ ộ h i trên c s ch nghĩa Mác Lênin và t ư ưở t ng H Chí Minh; xây
ứ ố ố ữ ự ạ ỉ ạ ự d ng đ o đ c, l ể ệ i s ng trong s ch, th c hi n nh ng ch tiêu phát tri n
ế ụ ể ậ ộ ộ con ng ờ ố i. ườ Ti p t c nhân r ng các cu c v n đ ng phát tri n đ i s ng ộ
văn hóa.
ế ố ữ ế ữ ự ạ 4.2.4. Phát huy nh ng y u t ộ tích c c, h n ch nh ng tác đ ng
ớ ể ự ủ tiêu c c c a kinh t ế ị ườ th tr ng t ộ i phát tri n văn hóa và xã h i
ộ ổ ấ ướ ầ ự ớ Trong công cu c đ i m i và xây d ng đ t n ữ c c n phát huy nh ng
ự ủ ộ ị ướ Th nh t, tác đ ng tích c c c a kinh t ế ị ườ th tr ng: ứ ấ tính đ nh h ộ ng xã h i
ủ ề ướ ể ệ ở ủ ch nghĩa c a n n kinh t ế ị ườ th tr ng n c ta còn th hi n ỗ ch tăng
ưở ế ự ụ ể ả ớ tr ng kinh t ề ph i đi đôi v i phát tri n văn hóa, giáo d c, xây d ng n n
ệ ả ắ ế ậ ứ ộ Th hai, văn hóa Vi t Nam tiên ti n, đ m đà b n s c dân t c. ề v phân
ố ướ ự ủ ệ ộ ph i, kinh t ế ị ườ th tr ị ng đ nh h ạ ng xã h i ch nghĩa th c hi n đa d ng
ể ứ ố Th ba, ứ hoá các hình th c phân ph i. ế th ch kinh t ế ị ườ th tr ị ng đ nh
ơ ở ủ ệ ấ ộ ế ấ ị ướ h ng xã h i ch nghĩa làm xu t hi n các c s kinh t ể nh t đ nh đ cá
ệ ự ự ự ơ ở ủ ệ ậ ẳ nhân th c hi n s t ị do bình đ ng c a mình, là c s cho vi c xác l p đ a
ị ủ ể ủ v ch th c a cá nhân.
19
ể ạ ộ ộ ữ ữ ư Bên c nh nh ng u đi m, kinh t ế ị ườ th tr ng cũng b c l ế nh ng khuy t
ầ ạ ể ế ắ ấ ứ ụ Th nh t đi m c n h n ch , kh c ph c: ấ , kinh t ế ị ườ th tr ệ ng làm xu t hi n
ố ố ự ụ ứ ồ ề Th hai l i s ng th c d ng, sùng bái đ ng ti n. , kinh t ế ị ườ th tr ng làm
ệ ạ ậ ả ộ gia tăng các t ấ ỹ n n xã h i: tham ô công qu , buôn gian bán l u, s n xu t
ả ấ ợ hàng gi , tham nhũng, làm giàu b t h p pháp,… Th baứ , kinh t thế ị
ườ ủ ơ tr ng làm cho ch nghĩa cá nhân phát tri n. ể Th tứ ư, c ch th tr ế ị ườ ng
ụ ủ ả ấ ầ ạ ỉ ệ ch phát huy tác d ng đ y đ khi có c nh tranh hoàn h o, khi xu t hi n
ệ ự ủ ơ ế ị ườ ả ạ c nh tranh không hoàn h o, thì hi u l c c a c ch th tr ị ả ng b gi m.
ườ ố ế ề ộ ế ắ 4.2.5. Tăng c ậ ng h i nh p qu c t v kinh t ớ g n v i phát
ộ ể ậ tri n văn hóa và h i nh p văn hóa
ữ ợ ể ẩ ố ế ề ạ ơ ế Đ đ y m nh h n n a h p tác qu c t v kinh t và văn hóa trong
́ ́ ờ ớ ầ ướ ớ ự ả ư Th nhât la th i gian t i c n h ng t ệ i th c hi n các gi i pháp: ̀ , tăng
ườ ự ủ ả ạ ả ơ c ng s lãnh đ o c a Đ ng, phát huy vai trò các c quan qu n lý nhà
ướ ậ ộ ế ố ế ậ ợ ứ ạ n c trong h i nh p kinh t , văn hóa qu c t , t p h p s c m nh toàn
ị ổ ả ả ị ộ Th hai là ứ dân, b o đ m an ninh chính tr , n đ nh xã h i. , xây d ng,ự
̀ ́ ́ ̀ ́ ́ ự ệ ̉ ̣ ̣ ̉ ̉ hoàn thi n, ra soat, cung cô, hoan thiên môt cach căn ban thê chê th c thi
̀ ́ ́ ́ ́ ́ ̉ ươ ự ̣ ̣ ̣ ̣ va giam sat th c hiên cac nghi quyêt, chu tr ng liên quan đên hôi nhâp
ứ ệ ớ ẩ ạ ơ ́ Th ba là ́ quôc tê. ố ắ , đ y m nh và làm sâu s c h n quan h v i các đ i
ế ượ ấ ầ ọ ố tác, nh t là các đ i tác có t m quan tr ng chi n l ố ớ ự c đ i v i s phát
́ ể ươ ̉ ̣ ủ ấ ướ Th t là tri n và an ninh c a đ t n ứ ư , đây manh cac ch c. ng trình xúc
ế ươ ạ ọ ạ ộ ể ố ợ ti n th ng m i tr ng đi m qu c gia, các ho t đ ng h p tác văn hóa có
́ ́ ̀ ự ầ ư ố ế Th năm la ỡ quy mô, t m c khu v c, qu c t . ̀ ả , tiên hanh c i cách hành
ườ ỉ ạ ệ ả ấ chính, tăng c ủ ng phân c p, nâng cao trách nhi m qu n lý, ch đ o c a
́ ả ơ ̣ ướ Th sáu là ứ các c quan qu n lý nhà n c. ạ , chu trong công tác đào t o,
ấ ượ ồ ̉ ự Th bay là ứ ồ ưỡ b i d ng nâng cao ch t l ng ngu n nhân l c. ầ ạ ậ , c n t o l p
ẽ ố ầ ư ướ ế ể ạ ơ c ch , chính sách đ thu hút m nh m v n đ u t n c ngoài trên c ả
20
́ ́ ế ư ậ ắ ộ ế Th chin la ự lĩnh v c kinh t và văn hóa. ̀ , g n h i nh p kinh t , văn hóa
ố ế ớ ủ ố ố qu c t v i c ng c an ninh qu c phòng.
ể ế ươ Ti u k t ch ng 4
ừ ự ạ ủ ệ ả ệ ữ ế ố ưở T th c tr ng c a vi c gi i quy t m i quan h gi a tăng tr ng kinh
ờ ỳ ổ ề ậ ớ ế t ể và phát tri n văn hóa ở ướ n ấ c ta trong th i k đ i m i, lu n án đ xu t
ỉ ạ ể ả ằ ả ả ố ệ ế quan đi m ch đ o và các gi i pháp nh m gi i quy t có hi u qu m i quan
ỉ ạ ự ư ề ậ ể ệ h trên. Lu n án đ a ra 2 quan đi m ch đ o: (1) Xây d ng n n kinh t ế ị th
ườ ướ ủ ộ ưở tr ị ng đ nh h ng xã h i ch nghĩa , tăng tr ớ ế ợ ng nhanh k t h p hài hòa v i
ể ề ả ắ ự ế ậ ộ ằ xây d ng và phát tri n n n văn hóa tiên ti n, đ m đà b n s c dân t c, nh m
ấ ướ ụ ữ ề ả ế ố ể m c tiêu phát tri n b n v ng đ t n c; (2) Gi ệ ữ i quy t m i quan h gi a
ưở ế ể ả ồ tăng tr ng kinh t ờ ệ và phát tri n văn hóa có hi u qu , phát huy đ ng th i
ủ ế ủ ự ệ vai trò c a văn hóa và kinh t ộ ự trong s nghi p xây d ng ch nghĩa xã h i,
ổ ị ể ị ệ ộ ề ậ ộ n đ nh chính tr , phát tri n kinh t ế xã h i trong đi u ki n h i nh p và giao
ư l u qu c t ố ế .
21
ơ ở ư ả ả ậ Trên c s đó, lu n án đ a ra 5 gi i pháp: (1) Gi ề i pháp v nâng cao
ứ ạ ậ ướ ả ệ ơ ế ả nh n th c, hoàn thi n c ch Đ ng lãnh đ o, Nhà n c qu n lý và nhân dân
ủ ủ ệ ả ệ ữ ế ố ưở làm ch c a trong vi c gi i quy t m i quan h gi a tăng tr ng kinh t ế ớ v i
ể ả ề ưở ế phát tri n văn hóa; (2) Gi ồ ự i pháp v ngu n l c cho tăng tr ng kinh t và phát
ệ ổ ớ ồ ự ự ể ộ ưở tri n văn hóa; (3) Th c hi n đ i m i đ ng b trên lĩnh v c tăng tr ng kinh
ẽ ữ ế ợ ể ể ặ ế t và phát tri n văn hóa, k t h p ch t ch gi a phát tri n kinh t ế ị ườ ng th tr
ướ ủ ự ề ế ậ ớ ộ ị đ nh h ả ng xã h i ch nghĩa v i xây d ng n n văn hóa tiên ti n, đ m đà b n
ế ố ữ ộ ự ạ ộ ắ s c dân t c; (4) Phát huy nh ng y u t ế ữ tích c c, h n ch nh ng tác đ ng tiêu
ể ớ ộ ự ủ c c c a kinh t ế ị ườ th tr ng t i phát tri n văn hóa và xã h i; (5) Tăng c ườ ng
ố ế ề ế ắ ớ ể ậ ộ ậ ộ h i nh p qu c t v kinh t g n v i phát tri n văn hóa và h i nh p văn hóa.
ả ả ố ệ ữ ệ ưở ế Đ ể gi i quy t ế có hi u qu m i quan h gi a tăng tr ng kinh t và phát
ộ ấ ả ể ồ ả ầ ầ ế tri n văn hóa c n ti n hành đ ng b t t c các gi i pháp tr ự ợ ên. C n có s h p
ữ ả ớ ướ ợ ứ ủ s c c a toàn Đ ng, toàn dân v i nh ng b ớ ứ c đi và cách th c phù h p v i
ươ ả ướ ạ ủ ả ộ ị ừ t ng đ a ph ng và trên ph m vi c n ả c. Vai trò c a Đ ng C ng s n Vi ệ t
ệ ị ướ ế ượ ự ọ Nam là tiên phong trong vi c đ nh h ụ ng, l a ch n m c tiêu, chi n l c phát
ể ấ ướ ủ ướ ọ tri n đ t n c lâu dài, vai trò c a Nhà n ệ c là vô cùng quan tr ng trong vi c
ỉ ạ ả ổ ứ ự ế ự ớ ứ ạ qu n lý, ch đ o và t ệ ch c th c hi n trong th c t ổ , cùng v i s c m nh t ng
ẽ ầ ả ế ố ệ ữ ố ợ ủ h p c a toàn dân s góp ph n gi i quy t t t m i quan h gi a tăng tr ưở ng
ế kinh t ể và phát tri n văn hóa ở ệ Vi ệ t Nam hi n nay.
Ậ Ế K T LU N
ộ ố ấ ề ề ậ ậ ậ 1. Lu n án t p trung làm rõ m t s v n đ lý lu n v tăng tr ưở ng
ế ể ệ ưở kinh t và phát tri n văn hóa: khái ni m tăng tr ng kinh t ế các nhân tố ,
ả ưở ế ưở ế ệ ể nh h ng đ n tăng tr ng kinh t , khái ni m phát tri n văn hóa, c ác
ưở ớ ệ ệ ế ố ả y u t nh h ng t ể i phát tri n văn hóa ố ố , khái ni m m i quan h , m i
ưở ế ừ ậ ệ ữ quan h gi a tăng tr ng kinh t ể và phát tri n văn hóa. T đó, lu n án
ệ ữ ố ưở ế phân tích m i quan h gi a tăng tr ng kinh t ể và phát tri n văn hóa ở
ệ ệ ướ ộ Vi ề t Nam trong đi u ki n kinh t ế ị ườ th tr ị ng đ nh h ng xã h i ch ủ
ờ ỳ ổ ờ ỳ ổ ố ả ủ ậ ớ ớ nghĩa c a th i k đ i m i. Lu n án khái quát b i c nh th i k đ i m i
22
ấ ế ưở ế ớ và tính t ả ắ t y u ph i g n tăng tr ng kinh t ể v i phát tri n văn hóa ở
ệ ệ ữ ủ ộ ưở ế Vi ố t Nam. N i dung c a m i quan h gi a tăng tr ng kinh t và phát
ể ở ệ ệ tri n văn hóa Vi ề t Nam trong đi u ki n kinh t ế ị ườ th tr ị ng đ nh h ướ ng
ộ ượ ạ ủ xã h i ch nghĩa đ c phân tích theo các khía c nh sau: (1) Tăng tr ưở ng
ế ể ờ ế kinh t và phát tri n văn hóa không tách r i nhau, trong kinh t có văn
ế ưở ế hóa và trong văn hóa có kinh t ; (2) Tăng tr ng kinh t ậ ề ả là n n t ng v t
ế ị ẽ ớ ự ự ể ấ ạ ộ ch t, là đ ng l c có vai trò quy t đ nh và m nh m t i s phát tri n văn
ể ữ ề ả ụ ầ hóa; (3) Phát tri n văn hóa gi vai trò là n n t ng tinh th n, là m c tiêu,
ự ộ ố ề ế ưở ự là đ ng l c và là nhân t đi u ti t cho tăng tr ng kinh t ế Qua s phân .
ệ ữ ể ấ ậ ố ưở ế tích lý lu n trên, có th th y m i quan h gi a tăng tr ng kinh t và
ệ ộ ạ ấ ế ự ậ ể ố ộ ị phát tri n văn hóa là m i quan h n i t t y u quy đ nh s v n đ ng, i, t
ủ ự ể ể ệ ộ ề phát tri n c a xã h i nói chung. Trong s phát tri n toàn di n và b n
ữ ủ ể ộ ố ờ ưở ế ữ v ng c a m t qu c gia không th tách r i gi a tăng tr ng kinh t và
ể ế ơ ở ậ ẽ ấ phát tri n văn hóa. Kinh t ể nghèo nàn s không th là c s v t ch t cho
ể ể ẽ văn hóa phát tri n. Ng ượ ạ c l i, văn hóa kém phát tri n s kìm hãm ở ứ m c
ớ ưở ế ế ớ ấ ị ộ đ nh t đ nh t i tăng tr ng kinh t . Kinh t và văn hóa cùng v i chính
ấ ủ ữ ự ộ ọ ộ ị ườ tr và xã h i là nh ng lĩnh v c quan tr ng nh t c a xã h i con ng i. S ự
ữ ưở ế ể ố hài hòa, cân đ i gi a tăng tr ng kinh t ộ và phát tri n văn hóa là m t
ế ể ơ ả ữ ề ệ ệ ự ệ trong nh ng đi u ki n c b n, tiên quy t đ Vi t Nam th c hi n thành
ấ ướ ụ ự ờ ỳ ổ ớ công m c tiêu xây d ng đ t n c trong th i k đ i m i. đóỞ , có sự
ữ ộ ố ưở ế ồ đ ng b , cân đ i, hài hòa gi a tăng tr ng kinh t ể và phát tri n văn hóa,
ế ố ự ủ ế ế ố có s tham gia c a các y u t kinh t trong văn hóa và các y u t văn
ế ự ế ả ộ ộ ị ệ hóa trong kinh t vì s ti n b xã h i. Đ ng ta xác đ nh Vi ầ t Nam c n
ự ề ả ướ ộ ph i xây d ng n n kinh t ế ị ườ th tr ị ng đ nh h ủ ng xã h i ch nghĩa tăng
ưở ả ắ ừ ể ề ế ậ tr ng nhanh, v a phát tri n n n văn hóa tiên ti n, đ m đà b n s c dân
ờ ạ ầ ị ướ ế ượ ườ ố ộ t c ngang t m th i đ i. Đ nh h ng chi n l c đó là đ ng l ỉ ạ i ch đ o
ố ủ ệ ặ ớ ệ xuyên su t c a Vi ờ ỳ ổ t Nam trong th i k đ i m i, đ c bi t trong th i k ờ ỳ
ệ ệ ệ ạ ạ ẩ đ y m nh công nghi p hóa, hi n đ i hóa hi n nay.
23
ừ ủ ể ả ả ậ ộ ệ T đó, lu n án khái quát quan đi m c a Đ ng C ng s n Vi t Nam v ề
ệ ữ ố ưở ế m i quan h gi a tăng tr ng kinh t ể và phát tri n văn hóa ở ệ Vi t Nam trong
ắ ế ữ ờ ỳ ổ ả ẳ ớ ị ưở th i k đ i m i. Đ ng ta luôn kh ng đ nh, g n k t gi a tăng tr ng kinh t ế
ầ ộ ạ ể ấ ế ủ và phát tri n văn hóa là yêu c u n i t i và t t y u c a th i k đ i m i ờ ỳ ổ ớ ở ệ t Vi
ể ề ữ ệ ủ ấ ướ ữ ể ộ Nam. Đó là m t trong nh ng bi u hi n c a phát tri n b n v ng đ t n c.
ừ ơ ở ự ạ ậ ậ 2. T c s lý lu n nêu trên, lu n án phân tích và làm rõ th c tr ng và
ộ ố ấ ủ ệ ả ệ ữ ế ố ề ặ m t s v n đ đ t ra c a vi c gi i quy t m i quan h gi a tăng tr ưở ng
ế ở ệ ờ ỷ ổ kinh t ể và phát tri n văn hóa Vi t Nam trong th i k đ i m i. ớ Trong 30
ấ ướ ớ ổ ạ ượ ộ ố ự ậ năm đ i m i, đ t n c ta đã đ t đ c m t s thành t u đáng ghi nh n khi
ả ế ệ ố ưở ế ạ gi i quy t m i quan h này: (1) Tăng tr ng kinh t ậ ề ả t o ra n n t ng v t
ộ ổ ự ự ể ấ ộ ch t, là đ ng l c cho s phát tri n văn hóa trong công cu c đ i m i đ ớ ượ c
ừ ưở ế ạ ệ ề ể phân tích t ạ các khía c nh: Tăng tr ng kinh t t o đi u ki n đ xây
ườ ệ ứ ạ ố ố ự d ng nhân cách con ng i Vi t Nam v t ề ư ưở t ng, đ o đ c, l i s ng;
ưở ế ự ầ ườ ạ Tăng tr ng kinh t góp ph n xây d ng môi tr ng văn hóa lành m nh;
ưở ế ạ ơ ở ậ ể ể ệ ấ Tăng tr ng kinh t ề t o c s v t ch t và đi u ki n đ phát tri n giáo
ể ữ ề ả ụ ầ ụ d c. (2) Phát tri n văn hóa gi vai trò là n n t ng tinh th n, là m c tiêu, là
ự ố ề ế ưở ộ đ ng l c và là nhân t đi u ti t cho tăng tr ng kinh t ế ượ đ c phân tích
ề ả ư ể ầ ớ ộ nh sau: phát tri n văn hóa v i vai trò là n n t ng tinh th n cho xã h i,
ề ề ề ố ữ ầ ủ ủ ệ ể ồ góp ph n c ng c nh ng ti n đ , đi u ki n sinh t n và phát tri n c a dân
ưở ế ủ ệ ị ự ả ưở ị ộ t c; Tăng tr ng kinh t c a Vi t Nam ch u s nh h ủ ng, quy đ nh c a
ớ ự ụ ể ể ự các m c tiêu phát tri n văn hóa; Phát tri n văn hóa v i s tham gia tr c
ế ủ ố ườ ụ ấ ạ ti p c a các nhân t con ng ồ ự i, giáo d c đào t o đã cung c p ngu n l c
ưở ộ n i sinh cho quá trình tăng tr ng kinh t ế .
ữ ự ả ậ ạ ướ Bên c nh nh ng thành t u đáng ghi nh n mà Đ ng, Nhà n c và
ạ ượ ả ệ ữ ế ố nhân dân ta đã đ t đ ệ c, vi c gi i quy t m i quan h gi a tăng tr ưở ng
ế ộ ố ể ể ệ kinh t ể và phát tri n văn hóa ở ướ n ạ c ta còn th hi n m t s đi m h n
ế ưở ệ ề ộ ch : (1) Mô hình tăng tr ng kinh t ế ở Vi ư t Nam theo chi u r ng, ch a
ư ươ ữ ơ ở ậ ự ứ ấ ớ ộ ề b n v ng, ch a t ng x ng v i vai trò là c s v t ch t, đ ng l c cho
24
ữ ể ể ể ệ ớ phát tri n văn hóa; (2) Phát tri n văn hóa v i nh ng bi u hi n suy thoái
ấ ậ ề ạ ụ ứ ấ ố t ư ưở t ng, xu ng c p v đ o đ c và b t c p trong giáo d c kìm hãm
ưở tăng tr ng kinh t ế.
ự ế ệ ạ ả ệ ữ ế ố Thành t u và h n ch trong vi c gi i quy t m i quan h gi a tăng
ưở ế ở ệ ờ ỳ ổ tr ng kinh t ể và phát tri n văn hóa Vi ớ t Nam trong th i k đ i m i
ồ ừ ấ ị ủ ữ ắ b t ngu n t ữ nh ng nguyên nhân nh t đ nh. Nguyên nhân c a nh ng
ự ượ ị ớ ư ứ ứ ắ ậ ổ Th nh t, thành t u đ c xác đ nh: ấ nh n th c đúng đ n, đ i m i t duy
ủ ữ ế ậ ả ưở ế ề ự ắ lý lu n c a Đ ng v s g n k t gi a tăng tr ng kinh t ể và phát tri n
ế ố ọ ị ườ ố ế ượ văn hóa là y u t quan tr ng trong xác đ nh đ ng l i, chi n l ế c, quy t
ứ ể ủ ả sách phát tri n đ t n ấ ướ Th hai, c. ề ự s qu n lý và đi u hành c a Nhà
ướ ự ế ự ắ ữ ụ ế ệ n c trên lĩnh v c kinh t , văn hóa, s g n k t gi a hai nhi m v tăng
ưở ế ể ướ ượ ọ Thứ tr ng kinh t và phát tri n văn hóa đã b ầ c đ u đ c chú tr ng.
ự ồ ủ ự ệ ộ ả ba, s đ ng tình ng h và tích c c tham gia vào vi c gi ố ế i quy t m i
ưở ế ủ ể ệ ữ quan h gi a tăng tr ng kinh t và phát tri n văn hóa c a nhân dân.
ế ộ ố ế ạ ự ề ệ ệ ế ắ ậ Th t , ứ ư xu th h i nh p qu c t ữ t o đi u ki n th c hi n g n k t gi a
ưở ế ứ ể Th năm, tăng tr ng kinh t ể và phát tri n văn hóa. ự s phát tri n bùng
ệ ề ệ ạ ắ ọ ổ ủ n c a khoa h c – công ngh , thông tin đã t o đi u ki n g n tăng
ưở ế ớ tr ng kinh t ể v i phát tri n văn hóa.
ẫ ớ ạ ồ ạ ữ ế ạ Bên c nh đó, nguyên nhân d n t i nh ng t n t i, h n ch trong
ả ệ ữ ế ố ưở ế ể ệ vi c gi i quy t m i quan h gi a tăng tr ng kinh t và phát tri n văn
ớ ầ ượ hóa ở ướ n ờ ỳ ổ c ta trong th i k đ i m i c n đ ộ c xem xét m t cách khách
ệ ừ ạ ứ ệ ể ậ Th nh t, quan, toàn di n t các khía c nh: ứ ấ vi c nh n th c và tri n khai
ự ệ ể ắ ưở ể th c hi n quan đi m g n k t ế tăng tr ng kinh t ế v iớ phát tri n văn hóa
ư ộ ứ ủ ả ệ ể Th hai, ồ còn ch a đ ng b và tri t đ . ướ c công tác qu n lý c a Nhà n
ự ế ậ ượ ể ế ổ ớ trên lĩnh v c kinh t và văn hóa ch m đ ệ c đ i m i, vi c th ch hóa
ề ự ắ ủ ữ ể ế ả ưở các quan đi m c a Đ ng v s g n k t gi a tăng tr ng kinh t ế ớ v i
ứ ể ủ ề ệ ễ ấ ậ Th ba, phát tri n văn hóa còn b t c p. ự đi u ki n th c ti n c a Vi ệ t
ế ả ề ạ ưở ớ ả Nam còn nhi u khó khăn, h n ch , nh h ng t ệ i vi c gi ố ế i quy t m i
25
ưở ế Th t , ệ ữ quan h gi a tăng tr ng kinh t ể và phát tri n văn hóa. ứ ư công tác
ồ ưỡ ạ ự ấ ồ ộ ộ đào t o, b i d ạ ng ngu n nhân l c, nh t là đ i ngũ cán b lãnh đ o,
ư ả ấ ế ầ ứ ứ Th năm, qu n lý các c p ch a quan tâm đúng m c. xu th toàn c u hóa,
ố ế ề ế ứ ố ớ ề ậ ộ h i nh p qu c t v kinh t ệ và văn hóa có nhi u thách th c đ i v i vi c
ả ệ ữ ế ố ưở ế gi i quy t m i quan h gi a tăng tr ng kinh t ể và phát tri n văn hóa ở
ướ n c ta.
ả ệ ữ ế ố ưở ế ể Gi i quy t m i quan h gi a tăng tr ng kinh t và phát tri n văn
ở ệ ờ ỳ ổ ộ ấ ứ ạ ề ớ hóa Vi t Nam trong th i k đ i m i là m t v n đ ph c t p và lâu
ự ế ớ ớ ự ữ ế ạ ổ dài. Th c t ệ 30 năm đ i m i v i nh ng thành t u, h n ch trong vi c
ả ế ấ ủ ề ạ ấ ộ ộ gi i quy t v n đ này đã cho th y đây là m t cu c cách m ng c a toàn
ệ ả ả ế ự ữ Đ ng, toàn dân ta. Trong đó, vi c gi i quy t s hài hòa gi a tăng tr ưở ng
ế ệ ổ ể ặ ầ ố kinh t và phát tri n văn hóa c n đ t trong m i quan h t ng th v i t ể ớ ấ t
ự ạ ộ ị ữ ố ả c các lĩnh v c chính tr , xã h i, qu c phòng, an ninh… Bên c nh nh ng
ậ ợ ướ ứ ề ặ ấ ả thu n l i, n c ta cũng g p r t nhi u thách th c khi gi ố ế i quy t m i
ố ả ệ ổ ớ ớ ờ ỳ ổ quan h này trong b i c nh th i k đ i m i. Sau 30 năm đ i m i, gi ả i
ệ ữ ế ố ưở ế quy t m i quan h gi a tăng tr ng kinh t ể và phát tri n văn hóa ở
ướ ộ ố ẫ ề ặ ư ứ ậ ầ n ẫ c ta c n nh n th c rõ m t s v n đ đ t ra nh sau: (1) Mâu thu n
ữ ướ ệ ố ủ ưở ế gi a xu h ng tuy t đ i hóa vai trò c a tăng tr ng kinh t , đánh giá
ư ủ ể ầ ọ ớ ch a đúng t m quan tr ng c a phát tri n văn hóa v i yêu c u t ầ ấ ế t y u
ả ế ệ ố ố ộ ả ph i gi i quy t m i quan h này m t cách hài hòa, cân đ i. (2) Mâu
ữ ủ ề ẫ ị ưở ế thu n gi a ti m năng, v trí, vai trò c a tăng tr ng kinh t ể và phát tri n
ạ ượ ự ớ ứ ư ự văn hóa v i thành t u đ t đ ư c trong lĩnh v c này ch a cân x ng, ch a
ứ ượ ờ ỳ ủ ệ ầ ư hài hòa, ch a đáp ng đ ệ c yêu c u c a th i k công nghi p hóa hi n
ấ ướ ữ ề ữ ể ạ đ i hóa và phát tri n b n v ng đ t n ầ ẫ c. (3) Mâu thu n gi a yêu c u
ế ề ầ ư ớ ạ ể ạ ề ẩ đ y m nh phát tri n văn hóa v i h n ch v đ u t ệ , đi u ki n, c s ơ ở
ữ ự ẫ ầ ấ ượ ậ v t ch t cho lĩnh v c văn hóa. Nh ng mâu thu n này c n đ c xem xét
ả ế ị ệ ề ạ ờ ả ế và gi ằ i quy t k p th i nh m t o đi u ki n gi ả ố ệ i quy t có hi u qu m i
ưở ế ệ ữ quan h gi a tăng tr ng kinh t ể và phát tri n văn hóa.
26
ừ ự ư ự ễ ậ ậ 3. T s phân tích lý lu n và th c ti n trên, lu n án đ a ra các quan
ể ả ả ố ỉ ạ đi m ch đ o và gi i pháp nh m ằ gi i quy t ệ ế có hi u qu ả m i quan h ệ
ữ ưở ế ở ệ gi a tăng tr ng kinh t ể và phát tri n văn hóa Vi t Nam trong th i k ờ ỳ
ỉ ạ ự ề ậ ớ ể ổ đ i m i. Lu n án nêu lên quan đi m ch đ o: (1) Xây d ng n n kinh t ế
ị ườ ướ ủ ộ ưở ế ợ th tr ị ng đ nh h ng xã h i ch nghĩa , tăng tr ng nhanh k t h p hài
ự ể ề ế ậ ả ớ ắ hòa v i xây d ng và phát tri n n n văn hóa tiên ti n, đ m đà b n s c
ấ ướ ụ ữ ể ề ằ ộ ả dân t c, nh m m c tiêu phát tri n b n v ng đ t n c; (2) Gi ế i quy t
ệ ữ ố ưở ế ể ệ m i quan h gi a tăng tr ng kinh t ả và phát tri n văn hóa có hi u qu ,
ủ ồ ờ ế ự ệ phát huy đ ng th i vai trò c a văn hóa và kinh t trong s nghi p xây
ộ ổ ủ ể ị ị ự d ng ch nghĩa xã h i, n đ nh chính tr , phát tri n kinh t ộ ế xã h i trong
ố ế ư ề ệ ậ ộ ơ ở ư ậ đi u ki n h i nh p và giao l u qu c t . Trên c s đó, lu n án đ a ra 5
ả ả ề ậ gi i pháp: (1) Gi ệ ơ ế ả ứ i pháp v nâng cao nh n th c, hoàn thi n c ch Đ ng
ạ ướ ủ ủ ệ ả lãnh đ o, Nhà n c qu n lý và nhân dân làm ch c a trong vi c gi ả i
ệ ữ ế ố ưở ế ớ quy t m i quan h gi a tăng tr ng kinh t ể v i phát tri n văn hóa; (2)
ả ề ưở ế Gi ồ ự i pháp v ngu n l c cho tăng tr ng kinh t ể và phát tri n văn hóa;
ớ ồ ự ự ệ ổ ộ ưở ế (3) Th c hi n đ i m i đ ng b trên lĩnh v c tăng tr ng kinh t và phát
ẽ ữ ế ợ ể ể ặ tri n văn hóa, k t h p ch t ch gi a phát tri n kinh t ế ị ườ th tr ị ng đ nh
ướ ủ ự ề ế ậ ộ ớ h ả ng xã h i ch nghĩa v i xây d ng n n văn hóa tiên ti n, đ m đà b n
ế ố ữ ộ ế ữ ự ạ ắ s c dân t c; (4) Phát huy nh ng y u t ộ tích c c, h n ch nh ng tác đ ng
ớ ể ộ ự ủ tiêu c c c a kinh t ế ị ườ th tr ng t i phát tri n văn hóa và xã h i; (5) Tăng
ườ ố ế ề ộ ế ắ ớ c ậ ng h i nh p qu c t v kinh t ộ ể g n v i phát tri n văn hóa và h i
ậ ả ệ ữ ả ố ệ nh p văn hóa. Đ ể gi i quy t ế có hi u qu m i quan h gi a tăng tr ưở ng
ế ộ ấ ả ể ế ồ ả kinh t ầ và phát tri n văn hóa c n ti n hành đ ng b t t c các gi i pháp
ả ế ị ấ ọ ả trên. Trong đó, gi i pháp quan tr ng và quy t đ nh nh t là gi i pháp v ề
ồ ự ưở ế ể ồ ngu n l c cho tăng tr ng kinh t ồ và phát tri n văn hóa bao g m: ngu n
ự ồ ế ố ả nhân l c và ngu n tài chính. Trong hai y u t này, gi ồ ề i pháp v ngu n
ự ầ ế ố ị ệ ể ắ ầ ớ ẳ nhân l c c n kh ng đ nh là y u t hàng đ u g n v i vi c phát tri n giáo
ứ ầ ạ ằ ồ ọ ệ ụ d c đào t o, khoa h c – công ngh nh m đáp ng yêu c u ngu n nhân
27
ấ ượ ụ ự ụ ệ ệ ệ ạ ự l c ch t l ng cao ph c v s nghi p công nghi p hóa, hi n đ i hóa
ấ ướ đ t n c.
ưở ế ể ố Tăng tr ng kinh t ệ ệ và phát tri n văn hóa có m i quan h bi n
ể ệ ứ ể ệ ớ ế ự ch ng v i nhau, th hi n s phát tri n toàn di n kinh t ộ ủ xã h i c a
ộ ố ườ ề ữ ể ể m t qu c gia trên con đ ng phát tri n b n v ng. Phát tri n b n v ng ề ữ ở
ệ ự ủ ề ệ ị Vi ể t Nam đ cao v trí và vai trò c a văn hóa trong th c hi n phát tri n
ướ ự ủ ộ ề n n kinh t ế ị ườ th tr ị ng đ nh h ng xã h i ch nghĩa nói riêng và s phát
ể ủ ấ ướ ưở ế tri n c a đ t n c nói chung. Tăng tr ng kinh t ể và phát tri n văn hóa
ế ượ ượ ụ ữ ặ ả ệ ệ là nh ng nhi m v chi n l c đ c Đ ng đ c bi ọ t quan tâm, chú tr ng
ấ ướ ệ ể ờ ỳ ổ ớ ạ ự ế trong vi c phát tri n đ t n c trong th i k đ i m i, t o th và l c phát
ữ ể ề ị ướ ẳ ắ ị ộ tri n b n v ng xã h i. Đó chính là đ nh h ng đúng đ n kh ng đ nh vai
ạ ủ ả ả ộ ệ ự ệ trò lãnh đ o c a Đ ng C ng s n Vi ệ t Nam trong s nghi p công nghi p
ấ ướ ệ ự ố ữ ưở ế ạ hóa, hi n đ i hóa đ t n ấ c. S th ng nh t gi a tăng tr ng kinh t và
ề ậ ể ệ ề ế ả ả ấ phát tri n văn hóa, xét đ n cùng, là b o đ m các đi u ki n v v t ch t,
ờ ố ứ ẩ ẩ ạ ầ ả ỹ ả nâng cao đ i s ng tinh th n, b o đ m các tiêu chu n đ o đ c, th m m ,
ố ố ế ố ả ườ ề l ả i s ng văn hóa, b o đ m các y u t môi tr ể ng, phát tri n n n giáo
ộ ề ủ ữ ạ ộ ụ d c nâng cao dân trí cho m t xã h i b n v ng vì h nh phúc c a con
ườ ừ ấ ướ ệ ạ ầ ng ấ i. Xu t phát t yêu c u hi n đ i hóa đ t n ố ả c trong b i c nh phát
ể ố ế ậ ộ ừ ả ị tri n kinh t ế ị ườ th tr ng và h i nh p qu c t , chúng ta v a ph i kiên đ nh
ự ề ướ ủ ự ộ xây d ng n n kinh t ế ị ườ th tr ị ng đ nh h ệ ng xã h i ch nghĩa, th c hi n
ưở ừ ế ừ ế ề ố tăng tr ng nhanh, v a k th a ti p thu tinh hoa văn hóa truy n th ng và
ạ ể ệ ề ể ệ ế ậ hi n đ i đ phát tri n n n văn hóa Vi ả ắ t Nam tiên ti n, đ m đà b n s c
ệ ự ờ ạ ự ể ế ầ ộ dân t c ngang t m th i đ i. Đó chính là th c hi n s phát tri n ti n b ộ
ộ ế ộ ệ ộ ổ ớ ề ữ m t cách b n v ng kinh t xã h i Vi t nam trong công cu c đ i m i.
![Phát hiện và nhận dạng tiếng Việt trong ảnh CCCD, ảnh ngoại cảnh: Nghiên cứu phương pháp nâng cao độ chính xác [Luận án Tiến sĩ]](https://cdn.tailieu.vn/images/document/thumbnail/2025/20250807/vijiraiya/135x160/7691754555235.jpg)
