intTypePromotion=1

Thái độ biểu hiện qua phát ngôn phê bình trong hội thoại Tiếng Việt

Chia sẻ: Trương Tiên | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:4

0
32
lượt xem
2
download

Thái độ biểu hiện qua phát ngôn phê bình trong hội thoại Tiếng Việt

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài viết nghiên cứu những tương đồng và khác biệt của các hành vi ngôn ngữ, đặc biệt là phê bình trong hội thoại Tiếng Việt và các ngôn ngữ khác. Mời các bạn cùng tham khảo nội dung chi tiết của tài liệu.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Thái độ biểu hiện qua phát ngôn phê bình trong hội thoại Tiếng Việt

36<br /> <br /> NGON N G f & DCtt S 6 N G<br /> <br /> s l 1 (243)-2016<br /> <br /> INGQN N G C H O C VA VIET NGC HQC|<br /> <br /> THAI DO BIEU HIEN QUA PHAT NGON PHE BINH<br /> TRONG HOI THOAI TIENG VIET<br /> ON THE ATTITUDES EXPRESSED BY THE CRITICIZING UTTERANCES<br /> IN VIETNAMESE CONVERSATIONS<br /> TRU*OfNG VAN DJNH<br /> (ThS; Trudng D^i hgc Quy Nhon)<br /> Abstract: The article is about attitudes of some kinds displayed by Vietnamese people in<br /> criticizing utterances in Vietnamese conversations. These attitudes are dealt with culture<br /> with a view to help readers see attitudes the Vietnamese express through the speech act of<br /> criticizing, a seriously damaging face-threatening act. This vrill help not only Vietnamese to<br /> be more aware when giving criticisms but also Vietnamese learners to improve tiie<br /> eflfectiveness of the study of Vietnamese as well as cross-cultural commimication when<br /> interlocutors feel obliged to resort to this speech act.<br /> Key words: criticizing; address forms; kinship terms; face-threatening acts; criticizing<br /> attitudes.<br /> trve tiep. thgm chi trdnh neu j5 kien neu c6<br /> 1. Dgt van de<br /> Phi binh Id mgt trong nhthig hanh vi nguy ca Idm tin thuang ddi tdc". [11, tr.61].<br /> Hifn nay, cae hogt dpng giao tilp giao<br /> ngdn ngft dugc xem la het sue nhgy edm<br /> trong tdt cd cac ndn van hda. Trong giao tilp, van hda gifta ngudi Vift vd dii tdc nude<br /> dudi nhidu hinh thftc phat ngdn khac nhau, ngoai dang diln ra hit sftc sdi dfng. Chde<br /> phi binh dugc thyc hidn vdi nhilu myc dich ehdn rdng cdc hogt dfng giao tilp ndy khdng<br /> tuy thugc vao mli quan hf gifta ngudi phd the trdnh khdi nhting dieu ma cdc nhd ngdn<br /> binh va ngudi hi phe binh cimg nhu tinh ngft hpc ggi la "sdc vdn hoa", "xung dgt vdn<br /> hulng giao tilp cy thi. Tuy nhidn, xdt d khia hda" vd "ngdng trp giao dip" do nhftng<br /> cgnh vdn hda, phe binh a m5i cfng ddng deu khdc bift vl ngdn ngft vd vdn hda gdy ndn.<br /> Do vfy, vifc nghidn cftu nhftng tuong ddng<br /> cd nhftng ndt ddc tnmg ridng.<br /> Trong van hda My, khi cdn phe binh, va khdc bift cua cdc hdnh vi ngdn ngft, dde<br /> ngudi My "thudng vdo thdng vdn di, ndi bift IkphS binh trong tiing Vift vd cdc ngdn<br /> thdng nhitng gi hg nghi.(...) khdng che gidu ngft khdc Id rdt cdn thilt.<br /> 2. H&nh vi ngdh ngvtphe binh<br /> suy nghl ^comments) cua minh bdng nhitng<br /> 2.1, Khdi nipm phi binh<br /> cym tit hoa mi nhdm trdnh cho ngudi nghe<br /> Phi binh, theo Nguyin Nhu ^ (CU.<br /> khdng bi mdt thi diin [10, tr.50] " va "OA^,<br /> bidn) [8, tr.l330]. Id "gdp y kiin, chi trdeh<br /> thdng thdn dugc uu tien han lfch SM" [10,<br /> vi khuyit diim eda ddi tugn^"* hodc theo<br /> tr.21]. Trong khi dd, ngudi Vift Igi quan Crowther (Chft bidn) [9, tr.2i4], Id "chira<br /> rufm phi binh theo mft cdch hodn todn ldi hope sai sdt ciia mpt ngudi ndo dd_<br /> khdc. Vdi dac trung cfta mft nen vdn hda Wierzbicka giai thich cy thi hon ngi ham<br /> ndng nghifp nen ngudi Vift ua sv ti nhf. y cfta khdi nifm ndy. Theo Wierzbicka [12,<br /> tit vk trpng su hoa thudn". [8, tr.l58], trong tr.l56], phi binh Id sy ddnh gid tidu cyc ciia<br /> giao tiep ludn "lay tinh edm Idm nguyin tdc ngudi ndi doi vdi hdiji vi, hanh dfng, sy Iva<br /> ungxu". [7, tr. 156], " (...) trdnhpM binh chgn, Idi ndi, cdng vifc, hay kit qud vifc<br /> <br /> s l 1 (243)-2016<br /> <br /> N G 6 N NGf<br /> <br /> & Btfl S 6 N G<br /> <br /> 37<br /> <br /> Idm cfta mft ddi tugng nao dd. Nd dugc thyc Chinh vi 16 dd, phe binh, mgt hanh vi ngdn<br /> hifn vdi myc dich tdc dgng din hdnh dfng ngd de dga thi difn rat cao, rdt de gdy "sdc<br /> tuong lai cfta ngudi ndy theo chilu hudng c6 vdn hda" trong giao tilp giao vdn hda.<br /> lgi cho hg.<br /> Xdt vd hinh thftc, phe binh dugc the hifn<br /> Xet d khia cgnh ngft nghta, pft^ binh dugc dudi nhilu dang phat ngdn khac nhau. Cd<br /> Wierzbicka [12,1r.241] giai thich nhu sau:<br /> nhflng ldi phi binh biln ngdn thi hifn thai<br /> 1/T6i dang suy nghi ve hdnh dgng Y cfta df "khd ehiu" vdi hanh vi phi binh; C6<br /> ngudi X; 2/T6i ndi rdng tdi nght mgt dilu tii nhihig phat ngdn phi binh vdi thdi dg "than<br /> tf cd the dugc noi vl nd; 3/rdi nght rdng tdi tinh" hay "suing sa". Vi thi, trong giao tilp,<br /> c6 li do hgp li de ndi didu nay; 4/Tdi nght ngudi ndi thimg sft dyng mft sl phucmg<br /> rdng mpt dieu tdi tf cd thd dugc ndi vi dd Id thftc den bu nhdm giam bdt hifu lyc de dga<br /> vl mft vifc gi dd ngudi X dd 1dm; 5/Tdi ndi thi difn cfta phdt ngdn (nhu sft dyng tft xung<br /> didu nay bdi vi toi mudn 1dm eho mgi ngudi hd, cdctieutft tinh thai, v.v.).<br /> biet nhftng gi tdi nght vd Y; 6/Tdi tudng<br /> 3. Thdi dp biiu hipn qua phdt ngdn phi<br /> tugng rdng ai do cd thd Iam dieu gi dd tit<br /> binh trong hpi tho^i tiing Vipt<br /> hon vi nhiing gi tdi ndi.<br /> 3.1. Phtamgphdp dip c^n<br /> Vdi ngft nghia ndy, Wierzbicka chi rS dii<br /> De cd ngft lifu eho vifc phan tich, tim<br /> tugng cfta phi binh Id con ngudi hay nhflng<br /> vifc cd lidn quan din con ngudi. Wierzbicka hieu thdi dp bieu hifn qua phdt ngdn phi<br /> [12, tr.241] khdng djnh rdng: "Ngudi ta binh trong hfi thogi, chiing tdi thilt kkphiiu<br /> Ididng the ehi trich sdi vi su hung hdn eua diiu tra. Nfi dung cua phiiu diiu tra t|lp<br /> ehiing hodc chi trich tho ritng vi hen nhdt. trung vao hanh vi ldi ndi, cdch dn m$e, each<br /> Ngudi ta khdng thi chi trich hoa hdng vi eo cu xft, nhung vdn de rdt ddi thudng trong<br /> nhiiu gai hogc f^drogen sulphide vi cd miii vdn hda Vift, thi hifn trong ndm tinh hudng.<br /> khd ehiu. Ngudi ta ed thi chi trich con ngudi Trong eac tinh huong ndy, nghifm till dugc<br /> vi hdnh vi. hdnh dgng, sv Iua chgn. ldi ndi. ydu cdu phd bhih 10 nhdm dii tugng, gIm:<br /> cdng vipc va sdn phdm eda hg ".<br /> bgn than, hdng xom, ngudi quen (hon 10<br /> 2.2. Phi binhf mpt hdnh vi ngdn ngii de tuoi), ngudi quen (kdm 5 tuli), ngudi minh<br /> dpa thi dipn<br /> khdng thich. ngudi minh rdt cd edm tinh. sip<br /> Phe binh dugc xem la mft trong nhihig (hon 10 tuli), sip (kdm 5 tuli), dong nghipp<br /> hdnh vi ngon ngir hit sue nhgy edm trong (eung gidi, cftng Ifta) vd ddng nghipp (khdc<br /> giao tilp. Cung nhu nhftng hdnh vi ngdn ngit gidi, ciing Ifta).<br /> khdc nhu edm an, khen. mdi hay xin ldi. v.v.,<br /> Sau khi sdng lgc phieu dieu tra, chftng tdi<br /> phi binh cimg thi hifn rd ndt ylu tl mang chgn ra 100 philu dgt ydu cdu nhdt dl ldy<br /> tinh d ^ thft vdn hda. Chdng hgn, trong cfng 1dm ngft lifu. Tong so phdt ngdn dugc thong<br /> ding ngudi Vift, khi chftng kiln "ngudi kd vd dua vdo xft li Id 4.477.<br /> hdng xdm vfta cai va kich lift vdi mgt ngudi<br /> 3.2. Kit qud khao sit<br /> khdc Idn tuoi hon, dimg ldi Id hit sftc Io<br /> Trdn ca sd sdu logi sdc thdi xung hd, gdm<br /> mdng", ngudi Vift thudng tim cdch gdp '^<br /> trang trgng, trung hda. thdn mat, suing sd,<br /> nh? nhdng vdi ngudi hdng xdm cfta mhih<br /> thd tyc vd khinh thudng [Nguyin Thugng<br /> khdng ndn ndi nSng nhu thi ho$c ndn cdn<br /> nhdc ldi ndi. Nhung vdi cgng ding ngudi Hftng, 4], qua phdn tich phiiu diiu tra,<br /> My, hp sd khdng can thifp vi xem ddy Id chung tdi nhgn thdy thdi dp bilu hifn cfta<br /> chuyfn ridng tu, khdng phdi vifc ciia minh. cdc nghifm thi qua phdt ngdn phe binh tdp<br /> trung d cdc sdc thdi sau day:<br /> <br /> 38<br /> <br /> Sl 1 (243)-2Q16<br /> <br /> N G 6 N NGf & Btfl S 6 N G<br /> <br /> d. N^ge nhien. Vi dy: Trdi ai, sao lgi dn<br /> Thir nhat, ve xxmg hd:<br /> u. Nghiim tdc. Vi dy: Sip co thi dirng mpc thi ndy din day hd? (Hnh hulng 3; Dii<br /> ngay budi tipc ndy dugc khongl (Tinh huong tugng 6)<br /> Trong phdt ngon nay, ngudi ndi diing<br /> 4; Doi tugng 7)<br /> Trong phat ngdn nay, m$e dft ngudi ndi than tft "Trdi crf\ la "tieng thdt lin di than<br /> diing tft "sip". Id tft than m§t nhung vdi cym thd hogc ngge nhien" [8, tr.l722] va tiiu tiitu "dimg ngay", ngudi ndi d cuong vi cdp tinh thdi "hd" ndi vdi "ngudi minh rdt cd<br /> dudi da tbi hifn rat ro thai dg nghiem tuc edmtinh"thi hifn ro thai df ngge nhidn.<br /> e. Kho chiu. Vi dy: Anh on do qud. Bye<br /> cfta minh.<br /> b. Thdn tinh. Vi du: (Bgn gdi) Mdy citng minh khong ehfu dugc nd. (Tinh hulng 4;<br /> Dii tugng 6)<br /> ddu qud. (Tinh hudng 5; Dii tugng 1)<br /> Trong phdt ngon nay, ngudi ndi diing<br /> Trong phdt ngdn ndy, ngudi ndi dftng dgi<br /> tft nhan xung "m^" vdi ddi tugng la ban gdi chiln luge Uch sy "ndi thdng khdng bft ddp"<br /> vdi doi tugng la "ngudi minh rdt cd edm<br /> thdn" vdi thdi dg thdn tinh.<br /> c. Ynhf. Vi dy: Sip ai, hinh nhu Sep dang tinh" rdng "Anh Sn do qud" vd "Bvc minh<br /> khdng ehfu dugc ne" thi hifn rd thdi dg "khd<br /> bf chdy ddy. (Tinh hudng 3; Dii tugng 7)<br /> Trong phdt nay, ngudi ndi dftng tft xung chiu".<br /> Nhu v|ly, thdi dp bidu hifn qua phat ngdn<br /> hd "sip", tft thi hifn thai df thdn m$t vd<br /> "kinh nhif^ (ddu hifu "uyin thanh") dl phe binh tiiu dugc qua phiiu dieu tra dugc<br /> xdc<br /> dinh gIm ndm logi: "nghidm tuc", "thdn<br /> truyln tai thdng didp mgt cdch "y nhi".<br /> Nhihig ylu tl nay sd khien ngudi nghe tinh", "y nhj", "ngge nhidn" va "khd chiu".<br /> Thir hai, qua xft li philu dieu tra, chiing<br /> khdng edm thdy kho chiu khi tilp nhdn<br /> tdi nhgn thdy cac nghifm the Vift da the<br /> thdng difp.<br /> hifn thdi df cfta minh qua phdt ngdn phi<br /> binh vdi ti If rdt khdc nhau. CythI:<br /> Bdng 4. Thdi dp bilu hifn qua phdt ngdnp^e binh trong hfi thogi tiing Vift<br /> TUilie<br /> STT<br /> 1<br /> 2<br /> 3<br /> 4<br /> 5<br /> 6<br /> 7<br /> 8<br /> 9<br /> 10<br /> <br /> Nh6m d6i tir9lig<br /> B^nthSn<br /> H^g x6m<br /> Ngufn quen (hon 10 tu6i)<br /> Ngufri quen (k^m 5 tudi)<br /> Ngu&i minh khong thich<br /> Nguiri minh rdt c6 c ^ tinh<br /> Sep (hon 10tu6i)<br /> S6p (k6m 5 tu6i)<br /> Ddng nghidp (cOng gidi, ci^g<br /> Ilia)<br /> D6ng nghidp (kh^ gidi, cCmg<br /> hia)<br /> T6ng s6<br /> <br /> NgbiSm tiic<br /> <br /> (%)<br /> <br /> Thin tinh<br /> <br /> (%)<br /> <br /> Ngfc nhiSn<br /> <br /> (%)<br /> <br /> (%)<br /> <br /> Khd<br /> chju<br /> <br /> f nhj<br /> <br /> (%)<br /> <br /> 0.0232<br /> 0.0313<br /> 0.0293<br /> 0.0331<br /> 0.0304<br /> 0.0304<br /> 0.0098<br /> 0.0197<br /> <br /> 0.0592 .<br /> 0.0558<br /> 0.0581<br /> 0.0637<br /> 0.0067<br /> 0.0596<br /> 0.067<br /> 0.0679<br /> <br /> O.OOII<br /> 0.0083<br /> 0.0063<br /> 0.0031<br /> 0.0036<br /> 0.0058<br /> 0.0134<br /> 0.0118<br /> <br /> 0.0083<br /> 0.0069<br /> 0.0063<br /> 0.0058<br /> 0<br /> 0.0063<br /> 0.0016<br /> 0.002<br /> <br /> 0.0123<br /> 0.0065<br /> 0.0058<br /> 0.0047<br /> 0.0179<br /> 0.0034<br /> 0<br /> 0<br /> <br /> 0.0313<br /> <br /> 0.0556<br /> <br /> 0.0069<br /> <br /> 0.0065<br /> <br /> 0.0087<br /> <br /> 0.0313<br /> <br /> 0.0549<br /> <br /> 0.0098<br /> <br /> 0.0058<br /> <br /> 0.0031<br /> <br /> 0.2696<br /> <br /> 0.5486<br /> <br /> 0.0701<br /> <br /> 0.0494<br /> <br /> 0.0623<br /> <br /> Xet vl ti 1$ sit dyng, so lifu trong bdng<br /> cho thdy: trong sl ndm logi thdi dp bilu<br /> hifn qua phdt ngon phi binh, "than tinh" cd<br /> ti If sft dung cao nhdt vdi 0.5486%, cao<br /> <br /> tuyft doi so vdi cdc logi thdi dp edn lgi vd<br /> cao gdp hai idn "nghidm tftc" (0.2696%) 6<br /> vj tri tiift hai; "^ nhi" vdi 0.0701% d viti^™<br /> tiift ba; "khd chiu" (0.0623%) d vi ti^ thft I<br /> <br /> So 1 (243)-2016<br /> <br /> NG6N NGC & D6I S6NG<br /> <br /> tu; "ngae nhiSn" 6 vj tri cuoi cung voi<br /> 0.0494%.<br /> X^t ti 1^ thdi dg bieu hien cikt tijnag nh6m<br /> d6i tu
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2