intTypePromotion=1
ADSENSE

Tham nhũng trong hệ thống giáo dục phổ thông: Nguyên nhân và hậu quả - Nguyễn Đình Cừ

Chia sẻ: Huynh Thi Thuy | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:0

72
lượt xem
4
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài viết "Tham nhũng trong hệ thống giáo dục phổ thông: Nguyên nhân và hậu quả" trình bày về nguyên nhân tham nhũng trong hệ thống giáo dục phổ thông, hệ thống của tham nhũng trong giáo dục, hậu quả của tham nhũng trong giáo dục,... Với các bạn chuyên ngành Xã hội học thì đây là tài liệu tham khảo hữu ích.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Tham nhũng trong hệ thống giáo dục phổ thông: Nguyên nhân và hậu quả - Nguyễn Đình Cừ

Sù kiÖn - NhËn ®Þnh X· héi häc sè 3 (103), 2008 99<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Tham nhòng trong hÖ thèng gi¸o dôc phæ th«ng:<br /> nguyªn nh©n vµ hËu qu¶<br /> NguyÔn §×nh Cö<br /> <br /> 1. §ÆT VÊN §Ò<br /> §Ó c«ng t¸c phßng, chèng tham nhòng ë n­íc ta cã hiÖu qu¶, ngoµi nhËn diÖn,<br /> ®¸nh gi¸ chÝnh x¸c t×nh h×nh, ph¸t hiÖn ®Çy ®ñ nguyªn nh©n, hËu qu¶ vµ t×m ra gi¶i<br /> ph¸p chung, cÇn ®i s©u nghiªn cøu tÝnh ®Æc thï cña vÊn n¹n nµy ë tõng ngµnh, tõng<br /> ®Þa ph­¬ng.<br /> Trong thêi ®¹i kinh tÕ tri thøc, Gi¸o dôc vµ §µo t¹o cã vai trß ®Æc biÖt quan<br /> träng ®èi víi tiÕn tr×nh ph¸t triÓn ®Êt n­íc, ®ång thêi còng qu¶n lý nguån nh©n lùc,<br /> vËt lùc, tµi lùc rÊt to lín cña quèc gia. V× vËy, phßng tr¸nh tham nhòng trong lÜnh<br /> vùc nµy cã ý nghÜa sèng cßn ®èi víi sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng cña ®Êt n­íc. T¹p chÝ X·<br /> héi häc sè 1 (101)-2008 ®· cã bµi “C¸c h×nh thøc tham nhòng trong hÖ thèng gi¸o dôc<br /> phæ th«ng”. Theo bµi b¸o, c¸c h×nh thøc ®ã lµ: (1) Ch¹y tr­êng, (2) Ch¹y ®iÓm, (3)<br /> D¹y thªm vµ b¾t buéc häc thªm, (4) L¹m thu phÝ gi¸o dôc, (5) “Rót ruét” c«ng tr×nh<br /> x©y dùng, Ch­¬ng tr×nh kiªn cè ho¸ tr­êng häc, (6) Xµ xÎo kinh phÝ ®Çu t­ mua<br /> trang thiÕt bÞ d¹y häc, (7) Xµ xÎo tiÒn dù ¸n gi¸o dôc.<br /> KÕt qu¶ ®iÒu tra n¨m 2005 cña Dù ¸n "Nghiªn cøu ®Êu tranh chèng tham<br /> nhòng" do Ban Néi chÝnh Trung ­¬ng chñ tr× vµ C¬ quan ph¸t triÓn quèc tÕ Thôy<br /> §iÓn (Sida) tµi trî ®· ph©n tÝch nhiÒu nguyªn nh©n vµ hËu qu¶ cña t×nh tr¹ng tham<br /> nhòng. Bµi viÕt nµy cã môc ®Ých: (1) Ph¸t hiÖn bæ sung nh÷ng nguyªn nh©n cña<br /> tham nhòng nãi chung (2) Cô thÓ ho¸ nguyªn nh©n vµ hËu qu¶ tham nhòng trong hÖ<br /> thèng gi¸o dôc phæ th«ng (HTGDPT), tõ ®ã ph¸t hiÖn nh÷ng nÐt ®Æc thï cña tham<br /> nhòng trong hÖ thèng nµy.<br /> 2. NGUY£N NH¢N THAM NHòNG<br /> Nh×n chung, nh÷ng nguyªn nh©n tham nhòng rÊt ®a d¹ng. Chóng kh«ng t¸c<br /> ®éng mét c¸ch riªng rÏ, ®¬n ®iÖu mµ lu«n n»m trong mèi quan hÖ tæng thÓ, ®an xen.<br /> Cuéc ®iÒu tra cña Dù ¸n "Nghiªn cøu ®Êu tranh chèng tham nhòng" nãi trªn ®· nªu<br /> vµ kiÓm ®Þnh gi¶ thuyÕt 18 nguyªn nh©n, chia thµnh c¸c nhãm nh­ ë Hép 1.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc viện Xã hội học www.ios.org.vn<br /> 100 Tham nhòng trong hÖ thèng gi¸o dôc phæ th«ng: nguyªn nh©n vµ hËu qu¶<br /> <br /> <br /> Hép 1: Nguyªn nh©n tham nhòng.<br /> <br /> (1) C¸c nguyªn nh©n thuéc vÒ chÝnh s¸ch - ph¸p luËt.<br /> - Cßn tån t¹i c¬ chÕ xin - cho;<br /> - C¸c v¨n b¶n chÝnh s¸ch, ph¸p luËt cßn chång chÐo, nhiÒu khe hë;<br /> - Thñ tôc hµnh chÝnh r­êm rµ, phøc t¹p, kh«ng râ rµng;<br /> - Quy ®Þnh vÒ quyÒn h¹n vµ tr¸ch nhiÖm cña c¸n bé thiÕu chÆt chÏ, ng­êi cã<br /> chøc quyÒn cã thÓ tuú tiÖn;<br /> - Cã nh÷ng quy ®Þnh kh«ng phï hîp víi thùc tÕ t¹o c¬ héi cho c¸n bé c«ng<br /> chøc (CBCC) g©y nhòng nhiÔu.<br /> (2) C¸c nguyªn nh©n cã liªn quan ®Õn c«ng t¸c tæ chøc vµ c¸n bé:<br /> - C«ng t¸c c¸n bé cßn nhiÒu ®iÓm yÕu (Gi¸o dôc, sö dông, ®Ò b¹t, qu¶n lý...)<br /> - Lèi sèng, phÈm chÊt, ®¹o ®øc, t­ t­ëng chÝnh trÞ cña mét bé phËn CBCC<br /> suy tho¸i<br /> - TiÒn l­¬ng thÊp<br /> - Do bÌ c¸nh, nÕu ai kh«ng muèn tham nhòng sÏ bÞ lo¹i ra.<br /> (3) C¸c nguyªn nh©n liªn quan ®Õn c«ng t¸c gi¸m s¸t, kiÓm tra, thanh tra,<br /> ®iÒu tra, xÐt xö:<br /> - Ch­a cã c¬ chÕ kiÓm tra, gi¸m s¸t ho¹t ®éng cña ng­êi cã chøc quyÒn<br /> - Ch­a thùc hiÖn tèt quy chÕ d©n chñ c¬ së<br /> <br /> - Kh«ng cã hoÆc cã rÊt Ýt vô tham nhòng bÞ ph¸t hiÖn<br /> - Thùc hiÖn c¸c chÕ tµi xö lý tham nhòng ch­a nghiªm<br /> (4) C¸c nguyªn nh©n cã tÝnh chÊt x· héi:<br /> - Tr×nh ®é d©n trÝ thÊp nªn c¸n bé dÔ dµng nhòng nhiÔu<br /> - Mäi ng­êi Ýt quan t©m ®Õn vèn vµ tµi s¶n c«ng<br /> - §­a quµ/tiÒn khi cÇn gi¶i quyÕt c«ng viÖc ®· trë thµnh thãi quen cña<br /> ng­êi d©n.<br /> - Do lîi dông quan niÖm: “miÕng trÇu lµ ®Çu c©u chuyÖn”<br /> - Quan niÖm kh«ng ®óng ®¾n r»ng: “ai cã c¬ héi mµ kh«ng tham nhòng lµ d¹i”.<br /> <br /> Lµ mét bé phËn cña hÖ thèng kinh tÕ -x· héi, nªn c¸c nguyªn nh©n tham<br /> nhòng trong gi¸o dôc còng n»m trong c¸c nguyªn nh©n nãi trªn nh­ng còng cã nh÷ng<br /> nÐt ®Æc thï riªng. D­íi ®©y ph©n tÝch kh¸i qu¸t nh÷ng nguyªn nh©n chñ yÕu cña t×nh<br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc viện Xã hội học www.ios.org.vn<br /> NguyÔn §×nh Cö 101<br /> <br /> tr¹ng tham nhòng trong HTGDPT ë n­íc ta.<br /> 2.1. Tr×nh ®é ph¸t triÓn kinh tÕ thÊp vµ kh«ng ®ång ®Òu<br /> <br /> Dùa vµo sè liÖu cña 158 n­íc trªn thÕ giíi, nÕu tÝnh to¸n c¸c hÖ sè cña m«<br /> h×nh håi quy tuyÕn tÝnh gi÷a Tæng s¶n phÈm quèc néi b×nh qu©n ®Çu ng­êi (GDP),<br /> vµ ChØ sè nhËn thøc tham nhòng (CPI) n¨m 2005, ta thu ®­îc ph­¬ng tr×nh sau:<br /> CPI = 0,016 GDP + 2,236.<br /> Trong ®ã, ®Ó dÔ tÝnh to¸n GDP lÊy ®¬n vÞ lµ 100 ®« la Mü cßn CPI cã gi¸ trÞ tõ<br /> 0 ®Õn 10, CPI cµng thÊp th× t×nh tr¹ng tham nhòng cµng nÆng nÒ.<br /> <br /> Ph­¬ng tr×nh trªn cã hÖ sè t­¬ng quan tuyÕn tÝnh kh¸ cao: 0,87, biÓu hiÖn mèi<br /> liªn hÖ thuËn, tuyÕn tÝnh chÆt chÏ gi÷a CPI vµ GDP, nghÜa lµ tr×nh ®é ph¸t triÓn kinh tÕ<br /> cµng thÊp th× møc ®é tham nhòng cµng cao. Tõ kÕt qu¶ nµy cã thÓ bæ sung “Tr×nh ®é<br /> ph¸t triÓn kinh tÕ thÊp” vµo nguyªn nh©n tham nhòng nãi chung cña ViÖt Nam (Hép 1).<br /> ViÖt Nam kh«ng nh÷ng cã tr×nh ®é ph¸t triÓn kinh tÕ thÊp mµ cßn kh«ng<br /> ®ång ®Òu gi÷a c¸c khu vùc thµnh thÞ, n«ng th«n vµ miÒn nói.§iÒu nµy dÉn ®Õn c¸c<br /> tr­êng cã chÊt l­îng rÊt kh¸c nhau. C¶ gi¸o viªn vµ häc sinh ®Òu muèn ®­îc sèng,<br /> d¹y vµ häc ë nh÷ng n¬i cã tr×nh ®é ph¸t triÓn cao h¬n, nh÷ng tr­êng cã chÊt l­îng<br /> cao h¬n. V× vËy, cã ng­êi ®· “ch¹y” ®Ó ®¹t ®­îc nguyÖn väng nµy.<br /> 2.2 LuËt ph¸p, chÝnh s¸ch kh«ng ®ång bé, thiÕu râ rµng, ch­a hîp lý<br /> LuËt Gi¸o dôc 1998 cã ghi "cÊm mäi hµnh vi th­¬ng m¹i hãa ho¹t ®éng gi¸o<br /> dôc" nh­ng ph¸p luËt vÉn cho phÐp c¸c tæ chøc vµ c¸ nh©n ®Çu t­ x©y dùng c¸c lo¹i<br /> h×nh tr­êng d©n lËp, t­ thôc vµ häc sinh ph¶i tr¶ häc phÝ.<br /> LuËt Gi¸o dôc n¨m 2005 quy ®Þnh: “Häc sinh tiÓu häc tr­êng c«ng lËp kh«ng<br /> ph¶i ®ãng häc phÝ. Ngoµi häc phÝ vµ lÖ phÝ tuyÓn sinh, ng­êi häc hoÆc gia ®×nh ng­êi<br /> häc kh«ng ph¶i ®ãng gãp kho¶n tiÒn nµo kh¸c”. Tuy nhiªn, Nhµ n­íc ®Çu t­ kh«ng<br /> ®ñ, buéc ph¶i huy ®éng sù ®ãng gãp cña cha mÑ häc sinh, cña x· héi. Bªn c¹nh ®ã l¹i<br /> ch­a cã luËt râ rµng vÒ huy ®éng nguån tù nguyÖn cña x· héi. Sù lóng tóng vÒ lý<br /> luËn thÞ tr­êng gi¸o dôc vµ sù thiÕu ®ång bé vÒ ph¸p luËt, chÝnh s¸ch ®· t¹o ra<br /> nh÷ng kho¶ng “tranh tèi, tranh s¸ng” dÔ x¶y ra tham nhòng.<br /> 2.3 C¬ chÕ bao cÊp cßn nÆng nÒ trong gi¸o dôc.<br /> <br /> N¨m 2010, ViÖt Nam sÏ c¬ b¶n cæ phÇn ho¸ xong doanh nghiÖp Nhµ n­íc.<br /> Trong khi ®ã, ®Õn nay, gi¸o dôc chñ yÕu vÉn lµ khu vùc c«ng. N¨m häc 2005-2006,<br /> ViÖt Nam cã 27.331 tr­êng TiÓu häc, THCS vµ THPT, trong ®ã 97,26 % lµ tr­êng<br /> c«ng. V× vËy, diÖn bao cÊp tõ ng©n s¸ch nhµ n­íc rÊt réng vµ t¨ng rÊt nhanh. Riªng<br /> ®èi víi GDPT, nÕu n¨m 2001, ng©n s¸ch chi 415 tû th× n¨m 2006 t¨ng lªn gÇn 2328<br /> tû, tøc lµ t¨ng h¬n 5 lÇn chØ sau 5 n¨m. C¬ chÕ bao cÊp th­êng dÉn ®Õn c¬ chÕ “xin<br /> cho”, ®©y ®­îc xem nh­ c¬ chÕ dÔ ph¸t sinh tham nhòng.<br /> <br /> Bản quyền thuộc viện Xã hội học www.ios.org.vn<br /> 102 Tham nhòng trong hÖ thèng gi¸o dôc phæ th«ng: nguyªn nh©n vµ hËu qu¶<br /> <br /> 2.4 TiÒn l­¬ng, häc phÝ thÊp vµ cµo b»ng<br /> “Theo Bé tr­ëng NguyÔn ThiÖn Nh©n,…. Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o còng dù<br /> kiÕn sÏ tr×nh ChÝnh phñ ®Ò ¸n t¨ng l­¬ng cho gi¸o viªn, ®Ó ®Õn n¨m 2010, gi¸o viªn<br /> cã thÓ sèng ®­îc b»ng l­¬ng”. (B¸o Q§ND, 29/11/2006). NghÜa lµ hiÖn nay, gi¸o viªn<br /> ch­a thÓ sèng ®­îc b»ng l­¬ng. T×nh tr¹ng nµy sÏ dÉn ®Õn c¸n bé, gi¸o viªn buéc<br /> ph¶i ®i lµm thªm, d¹y thªm vµ b¾t häc sinh häc thªm. Häc phÝ còng cã t×nh tr¹ng<br /> t­¬ng tù: ThÊp vµ cµo b»ng. Møc thu häc phÝ cao nhÊt ®èi víi häc sinh Trung häc c¬<br /> së lµ 20.000 ®ång/häc sinh/th¸ng chØ b»ng 3,7% møc l­¬ng tèi thiÓu. §èi víi häc sinh<br /> Trung häc phæ th«ng, c¸c con sè t­¬ng øng lµ 30.000 ®ång/häc sinh/th¸ng vµ 5,6%<br /> møc l­¬ng tèi thiÓu.<br /> T×nh h×nh trªn dÉn ®Õn hËu qu¶ liªn quan tíi vÊn n¹n tham nhòng, nh­ sau:<br /> (1) V× cïng ph¶i tr¶ häc phÝ thÊp vµ nh­ nhau nªn ng­êi ta s½n sµng ”hèi lé”, tùa<br /> nh­ tr¶ ®óng gi¸ h¬n ®Ó ®­îc vµo tr­êng chÊt l­îng cao h¬n; (2) Häc phÝ cã ®Þnh møc<br /> râ rµng, dÔ qu¶n lý, kiÓm so¸t l¹i lµ phÇn Ýt so víi c¸c kho¶n ®ãng gãp tù nguyÖn,<br /> kh«ng ®Þnh møc, khã qu¶n lý, dÔ n¶y sinh tiªu cùc.<br /> 2.5 N¨ng lùc qu¶n trÞ trong ngµnh gi¸o dôc ch­a cao<br /> §iÒu nµy tr­íc hÕt thÓ hiÖn ë n¨ng lùc cô thÓ ho¸ chÝnh s¸ch. Ch¼ng h¹n, sau<br /> 6 n¨m míi lµm ®­îc 7 trong sè 15 nghÞ ®Þnh h­íng dÉn thi hµnh LuËt gi¸o dôc 1998.<br /> (VietNamNet,14/07/2005). N¨ng lùc tæ chøc thùc hiÖn chÝnh s¸ch còng cßn h¹n chÕ.<br /> ThÝ dô, cung cÊp thiÕt bÞ d¹y häc lµ Dù ¸n lín cã tõ n¨m 2002 víi kinh phÝ lªn ®Õn<br /> 14.000 tû VND. Ho¹t ®éng nµy diÔn ra hµng n¨m nh­ng n¨m nµo còng cung cÊp<br /> chËm vµ kh«ng Ýt n¬i ®· ®Ó x¶y ra tham nhòng. Trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn chÝnh<br /> s¸ch, c«ng t¸c kiÓm tra, gi¸m s¸t ch­a chÆt chÏ. NhiÒu vô viÖc diÔn ra trong thêi<br /> gian dµi kh«ng ®óng quy tr×nh, ch­a tu©n thñ c¸c quy ®Þnh hiÖn hµnh nh­ng kh«ng<br /> ®­îc ph¸t hiÖn sím, khi d­ luËn lªn tiÕng th× vÊn ®Ò ®· trë nªn trÇm träng. Nh÷ng<br /> ®iÒu nãi trªn cho thÊy sù yÕu kÐm trong qu¶n lý cña toµn bé hÖ thèng.<br /> 2.6 NhËn thøc cña c¸n bé, gi¸o viªn vÒ phßng, chèng tham nhòng ch­a cao<br /> Tr­êng hîp ë tØnh B×nh Ph­íc, hµng ngh×n c¸n bé qu¶n lý, gi¸o viªn TiÓu häc<br /> tham dù c¸c kho¸ huÊn luyÖn trong khu«n khæ Dù ¸n TiÓu häc ®­îc yªu cÇu ký<br /> khèng mµ vÉn ký, t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸n bé qu¶n lý chiÕm ®o¹t sè tiÒn lín cña Dù ¸n.<br /> §iÒu nµy ph¶n ¶nh sù thiÕu hôt nghiªm träng kiÕn thøc vÒ phßng, chèng tham<br /> nhòng. Tuy vËy, ®Õn nay, trong hÖ thèng gi¸o dôc nãi chung vµ hÖ thèng gi¸o dôc<br /> phæ th«ng nãi riªng vÉn ch­a thùc hiÖn gi¸o dôc vÒ phßng, chèng tham nhòng ®èi víi<br /> c¸n bé, c«ng chøc, häc sinh.<br /> 2.7 Suy tho¸i ®¹o ®øc cña mét bé phËn gi¸o viªn vµ c¸n bé qu¶n lý gi¸o dôc<br /> <br /> Trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng, ®éng lùc kiÕm tiÒn, lµm giµu m¹nh mÏ ®· ®Èy<br /> mét bé phËn gi¸o viªn sa ng· theo kiÓu lµm giµu b»ng bÊt kú gi¸ nµo, trong ®ã cã<br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc viện Xã hội học www.ios.org.vn<br /> NguyÔn §×nh Cö 103<br /> <br /> tham nhòng. Cã thÓ thÊy râ ®iÒu nµy qua c¸c vô ¸n liªn quan ®Õn c¸n bé, gi¸o viªn<br /> trong ngµnh gi¸o dôc, nh­ vô ¸n M¹c Kim T«n (Th¸i B×nh), vô ch¹y tr­êng ë Tp Hå<br /> ChÝ Minh, ch¹y ®iÓm ë B¹c Liªu...<br /> 2. HËU QU¶ CñA THAM NHòNG TRONG GI¸O DôC<br /> Tham nhòng g©y hËu qu¶ nÆng nÒ cho mçi c¸ nh©n, gia ®×nh, céng ®ång vµ<br /> toµn x· héi trªn nhiÒu ph­¬ng diÖn: Kinh tÕ, chÝnh trÞ, x· héi, m«i tr­êng. ChÝnh v×<br /> vËy, NghÞ quyÕt sè 14-NQ/TW cña Bé ChÝnh trÞ ngµy 15/5/1996 vÒ l·nh ®¹o ®Êu tranh<br /> chèng tham nhòng, ®· nhËn ®Þnh r»ng tham nhòng “uy hiÕp sù tån vong cña chÕ ®é”.<br /> <br /> Tham nhòng trong hÖ thèng gi¸o dôc phæ th«ng cã nh÷ng hËu qu¶ chung,<br /> ®ång thêi g©y ra nh÷ng tæn thÊt cã tÝnh ®Æc thï cã h¹i kh«ng chØ ®èi víi sù nghiÖp<br /> cña ngµnh mµ cßn lµm b¨ng ho¹i nh©n c¸ch nhiÒu thÕ hÖ, rèi lo¹n x· héi. D­íi ®©y<br /> sÏ tr×nh bµy vµ ph©n tÝch cô thÓ h¬n nh÷ng hËu qu¶ nµy.<br /> 3.1. Tham nhòng lµm cho chÊt l­îng gi¸o dôc gi¶m<br /> Tham nhòng trong gi¸o dôc ¶nh h­ëng trùc tiÕp vµ gi¸n tiÕp ®Õn chÊt l­îng<br /> gi¸o dôc, th«ng qua c¬ chÕ m« t¶ b»ng s¬ ®å 1.<br /> S¬ ®å 1: C¬ chÕ tham nhòng lµm gi¶m chÊt l­îng gi¸o dôc<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> H×NH THøC THAM KH¤NG Nç<br /> NHòNG LùC HäC<br /> <br /> <br /> <br /> KH¤NG Nç<br /> CH¹Y TR¦êNG CH¹Y LùC D¹Y<br /> CHÊT<br /> §IÓM<br /> L¦îNG<br /> THAM NHòNG TRONG<br /> TUYÓN DôNG GI¸O GI¸O VI£N KÐM<br /> GI¸O DôC<br /> VI£N<br /> GI¶M<br /> <br /> THAM NHòNG TRONG CHÊT L¦îNG<br /> MUA THIÕT BÞ<br /> THIÕT BÞ D¹Y HäC THÊP<br /> D¹Y HäC<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> KIÖN TôNG, NGHI Kþ,<br /> M¢U THUÉN,<br /> THAY §æI, MÊT<br /> KH¤NG BÞ BÞ<br /> C¸N Bé ….<br /> Tè C¸O Tè C¸O<br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc viện Xã hội học www.ios.org.vn<br /> 104 Tham nhòng trong hÖ thèng gi¸o dôc phæ th«ng: nguyªn nh©n vµ hËu qu¶<br /> <br /> Cã thÓ gi¶i thÝch c¬ chÕ trªn, nh­ sau: Do ch¹y tr­êng, mua ®iÓm: trß kh«ng<br /> cÇn nç lùc häc, Ýt kiÕn thøc vÉn ®­îc häc ë tr­êng mong muèn vµ häc b¹ “®Ñp”. Thµy<br /> gi¸o ®· b¸n ®iÓm th× còng kh«ng träng kiÕn thøc mµ träng tiÒn nªn sÏ kh«ng nhiÖt<br /> t×nh truyÒn ®¹t kiÕn thøc. Do tham nhòng nªn kh«ng tuyÓn dông ®­îc thµy giái h¬n,<br /> thiÕt bÞ d¹y häc, s¸ch gi¸o khoa ®¾t mµ chÊt l­îng kh«ng cao. TÊt c¶ c¸c yÕu tè trªn<br /> lµm chÊt l­îng gi¶m xuèng.<br /> MÆt kh¸c, khi mét tr­êng x¶y ra tham nhòng sÏ cã hai kh¶ n¨ng: Mét lµ,<br /> tham nhòng kh«ng bÞ ph¸t hiÖn. Nh­ vËy, tham nhòng l¹i tiÕp diÔn vµ chÊt l­îng<br /> gi¸o dôc kÐm, nh­ ®· ph©n tÝch. Hai lµ, tham nhòng bÞ tè c¸o, cuéc ®Êu tranh th­êng<br /> diÔn ra gay g¾t vµ mÊt nhiÒu thêi gian. Do kh«ng khÝ trong tr­êng, trong líp c¨ng<br /> th¼ng, chÊt l­îng gi¸o dôc sÏ gi¶m xuèng. Tû lÖ tèt nghiÖp TH PT n¨m häc 2006-<br /> 2007 cña c¶ n­íc lµ 67%, n¨m häc 2007-2008 gÇn 76% lµ mét chØ b¸o cho thÊy chÊt<br /> l­îng gi¸o dôc cßn thÊp.<br /> 3.2 Do tham nhòng: Kh¶ n¨ng tiÕp cËn dÞch vô gi¸o dôc gi¶m xuèng, bÊt b×nh<br /> ®¼ng trong viÖc h­ëng thô gi¸o dôc t¨ng lªn.<br /> Tham nhòng trong gi¸o dôc lµm gi¶m kh¶ n¨ng tiÕp cËn dÞch vô gi¸o dôc. C¬<br /> chÕ cña t¸c ®éng nµy cã thÓ m« t¶ b»ng h×nh 2 vµ cã thÓ gi¶i thÝch nh­ sau:<br /> H×nh 2: C¬ chÕ tham nhòng - gi¸o dôc gi¶m vÒ sè l­îng<br /> <br /> - Häc phÝ Yªu cÇu chi cho gi¸o<br /> - LÖ phÝ nhiÒu dôc v­ît qu¸ kh¶ n¨ng<br /> - Häc thªm Ng©n s¸ch gia ®×nh<br /> - Ch¹y tr­êng<br /> - Gi¸o khoa ®¾t<br /> <br /> <br /> - TBDH kÐm<br /> - C¬ së vËt chÊt yÕu<br /> - ChÊt l­îng gi¸o Bá häc<br /> viªn kh«ng cao<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Thi kh«ng ®ç<br /> ChÊt l­îng<br /> d¹y vµ häc<br /> thÊp<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> L­u ban<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> S¸ch gi¸o khoa gi¸ cao, häc phÝ, nhiÒu lo¹i phÝ, tiÒn häc thªm, tiÒn ch¹y<br /> tr­êng, ch¹y ®iÓm,...®Èy chi phÝ dµnh cho gi¸o dôc t¨ng lªn, khiÕn ng©n s¸ch cña mét<br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc viện Xã hội học www.ios.org.vn<br /> NguyÔn §×nh Cö 105<br /> <br /> sè gia ®×nh kh«ng chÞu næi. KÕt qu¶ ®iÒu tra quèc gia vÒ VÞ thµnh niªn vµ thanh niªn<br /> ViÖt Nam (SAVY) n¨m 2003, do Bé Y tÕ vµ Tæng côc Thèng kª tiÕn hµnh cho thÊy:<br /> 42,2 % vÞ thµnh niªn vµ thanh niªn ch­a ®­îc ®Õn tr­êng v× “kh«ng cã tiÒn ®i häc”<br /> vµ 24,7% sè vÞ thµnh niªn bá häc hiÖn nay lµ do kh«ng cã tiÒn ®ãng häc phÝ vµ lÖ phÝ.<br /> Nh÷ng tû lÖ trªn lµ cao nhÊt trong sè c¸c nguyªn nh©n dÉn ®Õn mï ch÷ vµ bá häc.<br /> §­¬ng nhiªn, nh÷ng vïng nghÌo vµ ng­êi nghÌo do bá häc sím nªn tr×nh ®é häc vÊn<br /> thÊp h¬n. Cã tíi 51% vÞ thµnh niªn vµ thanh niªn n«ng th«n cã häc vÊn cao nhÊt lµ<br /> TiÓu häc, mï ch÷ hoÆc chØ biÕt ®äc, biÕt viÕt (SAVY). Sù kh¸c biÖt vÒ møc h­ëng thô<br /> gi¸o dôc gi÷a c¸c nhãm d©n téc Kinh, Hoa vµ c¸c d©n téc kh¸c biÓu hiÖn râ h¬n n÷a<br /> khi xÐt cÊp häc cao nhÊt ®¹t ®­îc. Ch¼ng h¹n, tû lÖ VTN vµ thanh niªn trÎ häc sau<br /> THPT cña d©n téc Kinh vµ Hoa cao gÊp 6 lÇn c¸c d©n téc kh¸c (SAVY).<br /> <br /> Nh­ ®· ph©n tÝch ë trªn, tham nhòng gãp phÇn lµm cho chÊt l­îng gi¸o dôc<br /> thÊp. NÕu c¸c kú thi ®¸nh gi¸ nghiªm tóc, tû lÖ häc sinh tr­ît tèt nghiÖp hay l­u ban<br /> sÏ cao, do ®ã häc sinh dÔ ch¸n häc vµ bá häc. XuÊt hiÖn t×nh tr¹ng häc sinh bá häc<br /> trµn lan sau khi ngµnh GD & §T triÓn khai cuéc vËn ®éng “hai kh«ng”. Cô thÓ, ngay<br /> t¹i “®Êt häc” NghÖ An, n¨m häc 2007 – 2008, gÇn 11.000 häc sinh bá häc. T×nh tr¹ng<br /> nªu trªn, theo c¸c ph­¬ng tiÖn th«ng tin ®¹i chóng, “còng ®ang diÔn ra ë B¾c Ninh,<br /> Kiªn Giang, Phó Yªn, B¾c C¹n, §iÖn Biªn, Qu¶ng B×nh, L©m §ång...” (TiÒn phong<br /> online, 15-11-2007)<br /> 3.3 Tham nhòng lµm cho con ng­êi bÞ tha ho¸<br /> N¹n ch¹y tr­êng, mua b¸n ®iÓm, dï ng­êi lín thùc hiÖn th× vÉn lµm cho tuæi<br /> th¬ ph¶i chøng kiÕn, ph¶i quen dÇn víi dèi tr¸, bÊt c«ng, ®Ó dÇn dÇn trë thµnh ng­êi<br /> kh«ng trung thùc vµ cã n¨ng lùc thËt lu«n thÊp h¬n sù ®¸nh gi¸. Tham nhòng th«ng<br /> qua mua b¸n ®iÓm, hèi lé trong tuyÓn dông, ®Ò b¹t c¸n bé, lµm cho häc sinh vµ gi¸o<br /> viªn nghi ngê, thËm chÝ tin r»ng: Sù th¨ng tiÕn cña con ng­êi lµ do mua b¸n chø<br /> kh«ng ph¶i do n¨ng lùc b¶n th©n, giµu cã lµ do tham nhòng chø kh«ng ph¶i do lao<br /> ®éng trung thùc, s¸ng t¹o. V× thÕ, ng­êi ta mÊt niÒm tin vµo cuéc sèng, gi¶m nç lùc<br /> häc tËp vµ lao ®éng. Nh­ vËy, nÕu tham nhòng x¶y ra trong hÖ thèng gi¸o dôc phæ<br /> th«ng sÏ tha ho¸ con ng­êi ngay tõ khi cßn trÎ.<br /> 3.4 Tham nhòng g©y rèi lo¹n hÖ thèng gi¸o dôc phæ th«ng nãi riªng vµ c¶ x·<br /> héi nãi chung<br /> "Ch¹y ®iÓm" sÏ t¹o ra nhãm ng­êi “häc gi¶, b»ng thËt”, “chÊt l­îng kÐm, ®iÓm<br /> cao”. Sù sai lÖch, rèi lo¹n trong ®¸nh gi¸ tÊt yÕu sÏ dÉn ®Õn sai lÖch, rèi lo¹n trong<br /> quyÕt ®Þnh. Khi tuyÓn sinh, tuyÓn dông ng­êi ta l¹i chØ cã thÓ nh×n thÊy “b»ng”, thÊy<br /> “®iÓm” vµ do ®ã nh÷ng ng­êi “häc gi¶, b»ng thËt”, “chÊt l­îng kÐm, ®iÓm cao” l¹i cã<br /> thÓ ®­îc chän. ThËm chÝ, nÕu cã tham nhòng trong tuyÓn sinh, tuyÓn dông th×<br /> nh÷ng ng­êi “häc thËt, b»ng thËt”, “chÊt l­îng cao, ®iÓm cao” cã nguy c¬ bÞ lo¹i ®Ó<br /> tuyÓn dông sè ng­êi “tµi hÌn, ®øc kÐm” nãi trªn. Dï cã Ýt th× t×nh tr¹ng bÊt c«ng nµy<br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc viện Xã hội học www.ios.org.vn<br /> 106 Tham nhòng trong hÖ thèng gi¸o dôc phæ th«ng: nguyªn nh©n vµ hËu qu¶<br /> <br /> còng lµm qu¸ tr×nh ph¸t triÓn thiÕu bÒn v÷ng.<br /> Còng nh­ bÊt kú lÜnh vùc nµo kh¸c, tham nhòng trong hÖ thèng gi¸o dôc<br /> phæ th«ng cã nhiÒu nguyªn nh©n vµ hËu qu¶. Nh­ng nh÷ng nÐt kh¸c biÖt næi bËt,<br /> nãi gän l¹i, lµ sù gi»ng xÐ gi÷a c¬ chÕ bao cÊp vµ c¬ chÕ thÞ tr­êng trong lÜnh vùc<br /> nµy, vÒ hËu qu¶ lµ sù tha ho¸ con ng­êi ngay tõ khi cßn trÎ vµ ë nh÷ng ng­êi lµm<br /> nghÒ cao quý nhÊt.<br /> Tµi liÖu tham kh¶o<br /> <br /> <br /> (1) B¸o c¸o kÕt qu¶ ®iÒu tra n¨m 2005 cña Dù ¸n "Nghiªn cøu ®Êu tranh chèng tham nhòng" do Ban Néi<br /> chÝnh Trung ­¬ng chñ tr×<br /> (2) NguyÔn §×nh Cö. Sù tham gia cña x· héi d©n sù vµo viÖc phßng, chèng tham nhòng trong HTGDPT ë<br /> ViÖt Nam. B¸o c¸o t¹i " §èi tho¹i vÒ phßng, chèng tham nhòng 2007" ngµy 3 th¸ng 12 n¨m 2007.<br /> (3) C¸c b¸o ®iÖn tö: Vietnamnet, TiÒnphong, Thanh niªn, Q§ND.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc viện Xã hội học www.ios.org.vn<br />
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2