intTypePromotion=3
Array
(
    [0] => Array
        (
            [banner_id] => 140
            [banner_name] => KM1 - nhân đôi thời gian
            [banner_picture] => 964_1568020473.jpg
            [banner_picture2] => 839_1568020473.jpg
            [banner_picture3] => 620_1568020473.jpg
            [banner_picture4] => 994_1568779877.jpg
            [banner_picture5] => 
            [banner_type] => 8
            [banner_link] => https://tailieu.vn/nang-cap-tai-khoan-vip.html
            [banner_status] => 1
            [banner_priority] => 0
            [banner_lastmodify] => 2019-09-18 11:11:47
            [banner_startdate] => 2019-09-11 00:00:00
            [banner_enddate] => 2019-09-11 23:59:59
            [banner_isauto_active] => 0
            [banner_timeautoactive] => 
            [user_username] => sonpham
        )

)

Thiết kế bài giảng hóa học 10 tập 1 part 8

Chia sẻ: Ajsdk Askdakdj | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:18

0
51
lượt xem
8
download

Thiết kế bài giảng hóa học 10 tập 1 part 8

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Tham khảo tài liệu 'thiết kế bài giảng hóa học 10 tập 1 part 8', tài liệu phổ thông, hóa học phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu và làm việc hiệu quả

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Thiết kế bài giảng hóa học 10 tập 1 part 8

  1. Bµi 6. Trong c¸c hîp chÊt sau ®©y, chÊt HS : C¸c ion ®a nguyªn tö: nµo chøa ion ®a nguyªn tö ? a) H3PO4 cã anion photphat PO43–. a) H3PO4 ; b) NH4NO3 ; c) KCl ; b) NH4NO3 cã cation amoni NH4+ vµ anion nitrat NO3–. d) K2SO4 ; e) NH4Cl ; g) Ca(OH)2. c) KCl kh«ng cã ion ®a nguyªn tö. d) K2SO4 cã anion sunfat SO42–. e) NH4Cl cã cation amoni NH4+. g) Ca(OH)2 cã anion hi®roxit OH–. GV : NhËn xÐt, cho ®iÓm. Ho¹t ®éng 2 (15 phót) ii. sù t¹o thµnh liªn kÕt ion • GV biÓu diÔn thÝ nghiÖm natri ch¸y HS : Quan s¸t thÝ nghiÖm. trong b×nh khÝ clo t¹o ra chÊt bét mµu tr¾ng lµ tinh thÓ ph©n tö NaCl. • GV chiÕu h×nh vÏ (trang 58, SGK) HS : Quan s¸t h×nh vÏ. biÓu diÔn ph¶n øng cña natri vµ clo t¹o muèi natri clorua lªn mµn h×nh. • GV : H·y gi¶i thÝch sù h×nh thµnh HS : Nguyªn tö natri nh−êng 1 electron cho nguyªn tö clo ®Ó biÕn thµnh cation ph©n tö NaCl ? Na+, ®ång thêi nguyªn tö clo nhËn 1 e cña nguyªn tö natri ®Ó biÕn thµnh anion Cl– : 1e + Cl → Na+ Cl– Na + (2,8,1) (2,8,7) (2,8) (2,8,8) Hai ion t¹o thµnh Na+ vµ Cl– mang ®iÖn tÝch ng−îc dÊu hót nhau b»ng lùc hót tÜnh ®iÖn, t¹o nªn ph©n tö NaCl: Na+ + Cl– → NaCl GV : Liªn kÕt gi÷a cation Na+ vµ anion HS : Liªn kÕt ion lµ liªn kÕt ®−îc h×nh Cl– lµ liªn kÕt ion. VËy thÕ nµo lµ liªn thµnh bëi lùc hót tÜnh ®iÖn gi÷a c¸c kÕt ion ? ion mang ®iÖn tÝch tr¸i dÊu.
  2. GV: BiÓu diÔn ph¶n øng gi÷a Na víi HS : Cl2 b»ng PTHH ? 2Na + Cl2 → 2Na+Cl– GV : T−¬ng tù nh− tr−êng hîp h×nh HS : thµnh ph©n tö NaCl, h·y viÕt qu¸ tr×nh Ca + Cl2 → Ca2+Cl2– 2+ – h×nh thµnh c¸c ion Ca vµ Cl , sù h×nh thµnh ph©n tö CaCl2 tõ c¸c ion Ca2+ vµ Cl–, s¬ ®å h×nh thµnh ph©n tö tõ c¸c nguyªn tö. GV : Liªn kÕt ion chØ ®−îc h×nh thµnh gi÷a kim lo¹i ®iÓn h×nh vµ phi kim ®iÓn h×nh. iii. tinh thÓ ion Ho¹t ®éng 3 (5 phót) 1. Tinh thÓ NaCl GV chiÕu m« h×nh tinh thÓ NaCl (h×nh 3.1, SGK) lªn mµn h×nh cho HS quan s¸t ®Ó thÊy cÊu tróc d¹ng lËp ph−¬ng cña tinh thÓ vµ sù ph©n bè c¸c ion trong tinh thÓ. GV chØ râ HS thÊy thÕ nµo lµ nót m¹ng. Sau ®ã, GV yªu cÇu HS m« t¶ l¹i cÊu tróc tinh thÓ natri HS : Tinh thÓ NaCl: clorua ? – Cã cÊu tróc lËp ph−¬ng. – C¸c ion Na+ vµ Cl– ph©n bè lu©n phiªn, ®Òu ®Æn ë nót m¹ng. Mçi ion ®−îc bao quanh bëi 6 ion tr¸i dÊu. GV bæ sung: Tinh thÓ natri clorua gåm
  3. rÊt nhiÒu ion Na+ vµ Cl–. C¸c ion nµy liªn kÕt víi nhau chÆt chÏ ®Õn møc kh«ng thÓ t¸ch riªng biÖt tõng ph©n tö. Cã thÓ coi tinh thÓ natri clorua lµ mét ph©n tö khæng lå. Tuy nhiªn, trong thùc tÕ, ®Ó ®¬n gi¶n, ng−êi ta viÕt NaCl biÓu diÔn cho mét ph©n tö natri clorua. V× ®−îc h×nh thµnh tõ c¸c ion, tinh thÓ NaCl ®−îc xÕp vµo lo¹i tinh thÓ ion. C¸c hîp chÊt nh− KCl, MgCl2,... ë tr¹ng th¸i r¾n còng cã m¹ng tinh thÓ ion. Ho¹t ®éng 3 (5 phót) 2. TÝnh chÊt chung cña hîp chÊt ion GV ®Æt vÊn ®Ò: B»ng hiÓu biÕt cña m×nh, HS : Th¶o luËn: h·y cho biÕt tinh thÓ muèi ¨n (NaCl) – Tinh thÓ NaCl rÊt bÒn vµ gißn: cã ®Æc ®iÓm g× vÒ tÝnh bÒn v÷ng, tr¹ng kh«ng bÞ ph©n huû, khi ®Ëp m¹nh th× th¸i, kh¶ n¨ng bay h¬i, nãng ch¶y, tan vì vôn ra. trong n−íc vµ kh¶ n¨ng ph©n li thµnh – Tinh thÓ NaCl khã bay h¬i, khã ion, dÉn ®iÖn ? nãng ch¶y. – Tan nhiÒu trong n−íc, dÔ ph©n li thμnh ion. – Khi nãng ch¶y vµ khi hoµ tan trong n−íc, chóng dÉn ®iÖn, cßn ë tr¹ng th¸i r¾n th× kh«ng dÉn ®iÖn. GV kÕt luËn: ë ®iÒu kiÖn th−êng, c¸c hîp chÊt ion th−êng tån t¹i ë d¹ng tinh thÓ. Tinh thÓ NaCl còng nh− c¸c tinh thÓ ion kh¸c ®Òu cã tÝnh chÊt lµ rÊt bÒn v÷ng vµ cã nhiÖt ®é nãng ch¶y cao. ThÝ dô nhiÖt ®é nãng ch¶y cña muèi ¨n NaCl lµ 8000C, cña MgO lµ 28000C.
  4. GV : T¹i sao tinh thÓ ion cã nh÷ng tÝnh HS : Tinh thÓ ion gåm c¸c ion. C¸c chÊt ®Æc biÖt kÓ trªn ? ion nµy liªn kÕt víi nhau nhê lùc hót tÜnh ®iÖn. §ã lµ liªn kÕt ion, mét lo¹i liªn kÕt ho¸ häc m¹nh, muèn ph¸ vì chóng cÇn tiªu tèn n¨ng l−îng rÊt lín. Ho¹t ®éng 5 (10 phót) gi¶i bµi tËp sgk GV chiÕu ®Ò bµi tËp 1 (SGK) lªn mµn h×nh: Bµi 1. Liªn kÕt ho¸ häc trong NaCl HS : ChuÈn bÞ 1 phót. ®−îc h×nh thµnh lµ do: → §¸p ¸n D. A. Hai h¹t nh©n nguyªn tö hót electron rÊt m¹nh. B. Mçi nguyªn tö Na vμ Cl gãp chung 1 electron. C. Mçi nguyªn tö ®ã nh−êng hoÆc thu electron ®Ó trë thμnh c¸c ion tr¸i dÊu hót nhau. D. Na – 1 e → Na+ Cl + 1 e → Cl– Na+ + Cl– → NaCl Chän ®¸p ¸n ®óng nhÊt. GV gäi 1 HS kh¸c nhËn xÐt, sau ®ã cho ®iÓm. GV chiÕu ®Ò bµi tËp 2 (SGK) lªn mµn h×nh:
  5. Bµi 2. Muèi ¨n ë thÓ r¾n lµ: HS : Th¶o luËn 1 phót. → §¸p ¸n C. A. C¸c ph©n tö NaCl. B. C¸c ion Na+ vµ Cl–. C. C¸c tinh thÓ h×nh lËp ph−¬ng: C¸c ion Na+ vµ Cl– ®−îc ph©n bè lu©n phiªn ®Òu ®Æn trªn mçi ®Ønh. D. C¸c tinh thÓ h×nh lËp ph−¬ng : C¸c ion Na+ vµ Cl– ®−îc ph©n bè lu©n phiªn ®Òu ®Æn thµnh tõng ph©n tö riªng rÏ. Chän ®¸p ¸n ®óng nhÊt. GV cho HS kh¸c nhËn xÐt, sau ®ã cho ®iÓm. GV chiÕu ®Ò bµi tËp 13 (SGK) lªn mµn h×nh. Bµi 3. a) ViÕt cÊu h×nh electron cña HS : Th¶o luËn 2 phót. cation liti (Li+) vµ anion oxit (O2–). a) Li+ : 1s2 b) Nh÷ng ®iÖn tÝch ë ion Li+ vµ O2– do O2– : 1s22s22p6. ®©u mµ cã ? b) §iÖn tÝch ë Li+ do mÊt 1 e mµ cã. c) Nguyªn tö khÝ hiÕm nµo cã cÊu h×nh §iÖn tÝch ë O2– do nhËn thªm 2 e mµ cã. + electron gièng Li vµ nguyªn tö khÝ c) Nguyªn tö khÝ hiÕm He cã cÊu h×nh hiÕm nµo cã cÊu h×nh gièng O2– ? electron gièng Li+. Nguyªn tö khÝ hiÕm Ne cã cÊu h×nh electron gièng O2–. d) V× sao 1 nguyªn tö oxi kÕt hîp ®−îc d) V× mçi nguyªn tö liti chØ cã thÓ víi 2 nguyªn tö Liti ? nh−êng 1 e, mµ mçi nguyªn tö oxi cã thÓ thu 2 e : 2 Li → 2 Li+ + 2 e O + 2 e → O2– 2 Li+ + O2– → Li2O
  6. GV gäi HS kh¸c nhËn xÐt bµi lµm, sau ®ã cho ®iÓm. GV chiÕu ®Ò bµi tËp 4 (SGK) lªn mµn h×nh. Bµi 4. X¸c ®Þnh sè p, n e trong c¸c HS : ChuÈn bÞ 1 phót. nguyªn tö vµ ion sau: a) 1 H + cã sè p : 1 Sè e : 0 Sè n : 1 2 a) 1 H + , 18 Ar, 17 Cl − , 56 Fe2 + 2 40 35 26 Ca 2 + , 16 S 2 − , Al3+ 40 32 27 b) 20 13 18 22 40 Ar cã sè p : 18 18 Cl − cã sè p : 17 18 18 35 17 Fe2 + cã sè p : 26 24 30 56 26 Ca 2 + cã sè 18 20 40 b) 20 p : 20 32 2 − 18 16 cã sè p : 16 S 16 Al3+ cã sè p : 13 10 14 27 13 Ho¹t ®éng 6 (1 phót) DÆn dß – chuÈn bÞ bµi sau liªn kÕt céng ho¸ trÞ TiÕt 23 a. môc tiªu 1. Gióp HS hiÓu ®−îc sù h×nh thµnh mét sè ph©n tö ®¬n chÊt (H2, N2) vµ mét sè ph©n tö hîp chÊt (HCl, CO2). 2. Tõ ®ã hiÓu ®−îc kh¸i niÖm liªn kÕt céng ho¸ trÞ kh«ng cùc, cã cùc vµ liªn kÕt ®¬n, liªn kÕt ®«i, liªn kÕt ba. b. chuÈn bÞ cña GV vμ HS
  7. GV : M¸y tÝnh, m¸y chiÕu, c¸c m« h×nh ®éng vÒ sù xen phñ obitan t¹o c¸c phÇn tö ®¬n gi¶n nh− H2, HCl (thiÕt kÕ b»ng phÇn mÒm flash hoÆc ®¬n gi¶n h¬n b»ng phÇn mÒm tr×nh diÔn Powerpoint cã s½n trong office), b¶ng tuÇn hoµn. HS : ChuÈn bÞ bµi ®äc thªm vÒ sù xen phñ obitan nguyªn tö vµ sù lai ho¸ c¸c obitan nguyªn tö (trang 56, SGK). c. tiÕn tr×nh D¹y – Häc Ho¹t ®éng cña GV Ho¹t ®éng cña HS Ho¹t ®éng 1 (5 phót) kiÓm tra bµi cò GV chiÕu b¶ng tuÇn hoµn lªn mµn h×nh HS: vµ yªu cÇu HS tr¶ lêi c¸c c©u hái sau: a) T¹i sao nguyªn tö kim lo¹i l¹i cã a) Nguyªn tö kim lo¹i th−êng chØ cã 1, kh¶ n¨ng nh−êng e ë líp ngoµi cïng ®Ó 2, 3, (e) ë líp ngoµi cïng nªn dÔ nh−êng t¹o c¸c cation ? LÊy vÝ dô ? 1, 2, 3 (e) ®Ó t¹o thµnh cation cã cÊu h×nh líp vá bÒn cña khÝ hiÕm tr−íc ®ã. → Na+ VÝ dô : Na + 1e 1 [Ne] 3s [Ne] b) T¹i sao nguyªn tö phi kim l¹i cã b) Nguyªn tö phi kim th−êng cã 5, 6, kh¶ n¨ng dÔ nhËn e ë líp ngoµi cïng 7 (e) líp ngoµi cïng nªn cã xu h−íng ®Ó t¹o thµnh c¸c anion ? LÊy vÝ dô ? nhËn thªm 3, 2, 1 (e) ®Ó t¹o thµnh anion c) Sù h×nh thµnh liªn kÕt ion ? cã cÊu h×nh líp vá bÒn cña khÝ hiÕm d) Liªn kÕt ion th−êng ®−îc t¹o nªn tõ kÕ tiÕp. → Cl– nh÷ng nguyªn tö cña c¸c nguyªn tè: VÝ dô: Cl + 1e A. Kim lo¹i víi kim lo¹i. [Ne] 3s23p5 [Ar] B. Phi kim víi phi kim. c) Do lùc hót tÜnh ®iÖn gi÷a c¸c ion C. Kim lo¹i víi phi kim. tr¸i dÊu. D. Kim lo¹i víi khÝ hiÕm. d) §¸p ¸n C. E. Phi kim víi khÝ hiÕm. Chän ®¸p ¸n ®óng. GV nhËn xÐt, cho ®iÓm vµ giíi thiÖu bµi míi.
  8. i. sù h×nh thµnh liªn kÕt céng ho¸ trÞ 1. Liªn kÕt céng ho¸ trÞ h×nh thµnh gi÷a c¸c nguyªn tö gièng nhau Sù h×nh thµnh ®¬n chÊt Ho¹t ®éng 2 (10 phót) a) Sù h×nh thµnh ph©n tö hi®ro H2 GV chiÕu m« h×nh xen phñ 2 obitan s HS : Quan s¸t. cña 2 nguyªn tö H ®Ó t¹o thµnh ph©n tö H2 lªn mµn h×nh cho HS quan s¸t. Sau HS: ®ã gîi ý cho HS th¶o luËn: 1 2 – ViÕt cÊu h×nh electron cña nguyªn tö – H : 1s vµ He: 1s . H vµ nguyªn tö He. – So s¸nh cÊu h×nh electron cña nguyªn – H cßn thiÕu 1 e th× ®¹t cÊu h×nh khÝ tö H víi cÊu h×nh electron cña nguyªn hiÕm He. tö He (khÝ hiÕm gÇn nhÊt).
  9. GV: Do vËy hai nguyªn tö hi®ro liªn HS : Sù h×nh thµnh ph©n tö H2: H• + •H → H : H kÕt víi nhau b»ng c¸ch mçi nguyªn tö H gãp 1 electron t¹o thµnh mét cÆp electron chung trong ph©n tö H2. Nh− → H – H → H2 thÕ, trong ph©n tö H2 mçi nguyªn tö cã 2 electron gièng vá electron cña nguyªn tö khÝ hiÕm heli: H• + •H → H : H GV bæ sung mét sè quy −íc sau: – Mçi chÊm (•) bªn kÝ hiÖu nguyªn tè biÓu diÔn mét electron ë líp ngoµi cïng. – KÝ hiÖu H : H ®−îc gäi lµ c«ng thøc electron, thay hai chÊm (:) b»ng mét g¹ch (–), ta cã H – H gäi lµ c«ng thøc cÊu t¹o. – Gi÷a 2 nguyªn tö hi®ro cã 1 cÆp electron liªn kÕt biÓu thÞ b»ng (–), ®ã lµ liªn kÕt ®¬n. Ho¹t ®éng 3 (5 phót) b) Sù h×nh thµnh ph©n tö N2 GV: ViÕt cÊu h×nh electron cña nguyªn HS: tö N vµ nguyªn tö Ne ? N : 1s22s22p3. Ne : 1s22s22p6. GV : So s¸nh cÊu h×nh electron cña HS : ThiÕu 3 electron. nguyªn tö N víi cÊu h×nh electron cña nguyªn tö Ne lµ khÝ hiÕm gÇn nhÊt cã líp vá electron bÒn th× líp ngoµi cïng cña nguyªn tö N cßn thiÕu mÊy electron ?
  10. GV : Hai nguyªn tö N liªn kÕt víi nhau b»ng c¸ch mçi nguyªn tö N gãp 3 electron ®Ó t¹o thµnh ba cÆp electron chung cña ph©n tö N2. Khi ®ã trong ph©n tö N2, mçi nguyªn tö N ®Òu cã líp ngoµi cïng lµ 8 electron gièng khÝ hiÕm Ne gÇn nhÊt. GV yªu cÇu 1 HS viÕt c«ng thøc electron HS : vµ c«ng thøc cÊu t¹o ph©n tö N2. ⇒ N≡N :N N: GV bæ sung : Hai nguyªn tö N liªn kÕt C«ng thøc electron C«ng thøc cÊu t¹o víi nhau b»ng 3 cÆp electron liªn kÕt biÓu thÞ b»ng ba g¹ch (≡), ®ã lµ liªn kÕt ba. Liªn kÕt ba bÒn h¬n liªn kÕt ®«i. ë nhiÖt ®é th−êng, khÝ nit¬ rÊt bÒn, kÐm ho¹t ®éng do cã liªn kÕt ba. Ho¹t ®éng 4 (5 phót) c) Kh¸i niÖm liªn kÕt céng ho¸ trÞ GV giíi thiÖu : Liªn kÕt ®−îc t¹o thµnh KÕt luËn : trong ph©n tö H2, N2 võa tr×nh bµy ë – Liªn kÕt céng ho¸ trÞ lμ trªn ®−îc gäi lµ liªn kÕt céng ho¸ trÞ. liªn kÕt ®−îc t¹o nªn gi÷a hai nguyªn tö b»ng mét hay nhiÒu cÆp electron dïng chung. – Mçi cÆp electron chung t¹o nªn mét liªn kÕt céng ho¸ trÞ, nªn ta cã liªn kÕt ®¬n (trong ph©n tö H2), liªn kÕt ba (trong ph©n tö N2). – Liªn kÕt trong c¸c ph©n tö H2, N2 t¹o nªn tõ hai nguyªn tö cña cïng mét nguyªn tè (cã ®é ©m ®iÖn nh− nhau), do ®ã liªn kÕt trong c¸c ph©n tö ®ã kh«ng ph©n cùc. §ã lµ liªn kÕt céng ho¸ trÞ kh«ng ph©n cùc.
  11. 2. Liªn kÕt gi÷a c¸c nguyªn tö kh¸c nhau Sù h×nh thµnh hîp chÊt Ho¹t ®éng 5 (10 phót) a) Sù h×nh thµnh ph©n tö hi®ro clorua HCl GV : Nguyªn tö H cã 1 e ë líp ngoµi cïng → cßn thiÕu 1 e ®Ó cã vá bÒn kiÓu He. Nguyªn tö Cl cã 7 e ë líp ngoµi cïng → cßn thiÕu 1 e ®Ó cã vá bÒn kiÓu Ar. GV : H·y tr×nh bµy sù gãp chung HS : Mçi nguyªn tö H vµ Cl gãp 1 electron cña chóng ®Ó t¹o thµnh ph©n electron t¹o thµnh 1 cÆp electron chung → t¹o thµnh 1 liªn kÕt céng ho¸ trÞ. tö HCl ? GV : Gi¸ trÞ ®é ©m ®iÖn cña Cl (3,16) HS : lín h¬n ®é ©m ®iÖn cña H (2,20) nªn ii ii : : Cl : cÆp electron liªn kÕt bÞ lÖch vÒ phÝa H• + Cl →H → H − Cl ii ii nguyªn tö Cl → liªn kÕt céng ho¸ trÞ nµy bÞ ph©n cùc : ii ii : : Cl : H• + • Cl → H ii ii (C«ng thøc electron) → → H – Cl HCl (C«ng thøc cÊu t¹o) (C«ng thøc ph©n tö) GV chiÕu m« h×nh ®éng vÒ sù h×nh HS : Quan s¸t. thµnh liªn kÕt trong ph©n tö HCl lªn mµn h×nh cho HS quan s¸t. GV kÕt luËn : Liªn kÕt céng ho¸ trÞ HS : Ghi kÕt luËn. trong ®ã cÆp electron chung bÞ lÖch vÒ phÝa mét nguyªn tö (cã ®é ©m ®iÖn lín h¬n) gäi lµ liªn kÕt céng ho¸ trÞ cã cùc hay liªn kÕt céng ho¸ trÞ ph©n cùc.
  12. GV gi¶i thÝch thªm : Trong c«ng thøc electron cña ph©n tö cã cùc, ng−êi ta ®Æt cÆp electron chung lÖch vÒ phÝa kÝ hiÖu cña nguyªn tö cã ®é ©m ®iÖn lín h¬n. Ho¹t ®éng 6 (8 phót) b) Sù h×nh thµnh ph©n tö khÝ cacbonic CO2 (cã cÊu t¹o th¼ng) GV : ViÕt cÊu h×nh electron cña nguyªn HS : C : 1s22s22p2 (2, 4) tö C (Z = 6) vµ O (Z = 8) ? O : 1s22s22p4 (2, 6) GV : H·y tr×nh bµy sù gãp chung HS : Trong ph©n tö CO2, nguyªn tö C electron cña chóng ®Ó t¹o thµnh ph©n ë gi÷a 2 nguyªn tö O, nguyªn tö C tö CO2, sao cho xung quanh mçi gãp chung víi mçi nguyªn tö O hai nguyªn tö C hoÆc O ®Òu cã líp vá 8 e electron, mçi nguyªn tö O gãp chung bÒn. Tõ ®ã h·y suy ra c«ng thøc víi nguyªn tö C hai electron. Ta cã : electron vµ c«ng thøc cÊu t¹o. BiÕt • • •• : O :: C :: O : ⇒ O = C = O ph©n tö CO2 cã cÊu t¹o th¼ng. (C«ng thøc electron) (C«ng thøc cÊu t¹o) GV kÕt luËn : Theo c«ng thøc electron, mçi nguyªn tö C hay O ®Òu cã 8 e ë líp ngoµi cïng ®¹t cÊu h×nh cña khÝ hiÕm nªn ph©n tö CO2 bÒn v÷ng. Trong c«ng thøc cÊu t¹o, ph©n tö CO2 cã hai liªn kÕt ®«i. Liªn kÕt gi÷a O vµ C lµ ph©n cùc, nh−ng thùc nghiÖm cho biÕt ph©n tö CO2 cã cÊu t¹o th¼ng nªn ph©n tö nµy kh«ng ph©n cùc. Ho¹t ®éng 7 (2 phót) cñng cè bµi – bµi tËp vÒ nhµ • GV cñng cè bµi, b»ng c¸ch yªu cÇu HS nh¾c l¹i sù h×nh thµnh liªn kÕt céng ho¸ trÞ trong ph©n tö ®¬n chÊt vµ hîp chÊt nh− thÕ nµo ? So s¸nh víi sù t¹o thµnh liªn kÕt ion (vÝ dô trong ph©n tö HCl vµ NaCl). • Bµi tËp vÒ nhµ : 1, 2, 3, 4 (SGK). liªn kÕt céng ho¸ trÞ (tiÕp) TiÕt 24
  13. A. Môc tiªu 7. HS biÕt ®−îc tÝnh chÊt cña c¸c chÊt cã liªn kÕt céng ho¸ trÞ. 8. HS cã kh¶ n¨ng vËn dông hiÖu ®é ©m ®iÖn ®Ó ph©n lo¹i mét c¸ch t−¬ng ®èi : liªn kÕt céng ho¸ trÞ kh«ng cùc, liªn kÕt céng ho¸ trÞ cã cùc, liªn kÕt ion. B. ChuÈn bÞ cña GV vμ HS • B¶ng 6 (tr. 45, SGK) : Gi¸ trÞ ®é ©m ®iÖn cña nguyªn tö mét sè nguyªn tè nhãm A. • M¸y tÝnh, ®Ìn chiÕu, bót d¹, giÊy trong. C. TiÕn tr×nh d¹y – häc Ho¹t ®éng cña GV Ho¹t ®éng cña HS Ho¹t ®éng 1 (12 phót) kiÓm tra bµi cò GV gäi 2 HS yªu cÇu tr×nh bµy c¸c néi HS : Lªn b¶ng tr×nh bµy. dung sau : 1. Tr×nh bµy sù t¹o thµnh liªn kÕt céng HS 1 : ViÕt c«ng thøc electron vµ ho¸ trÞ cña c¸c ph©n tö : H2, HCl vµ c«ng thøc cÊu t¹o c¸c ph©n tö H2, HCl CO2 ? vµ CO2. Gi¶i thÝch. 2. So s¸nh sù t¹o thµnh liªn kÕt trong HS 2 : Gi¶i thÝch sù t¹o thµnh liªn kÕt ph©n tö NaCl vµ HCl ? ion (NaCl) vµ liªn kÕt céng ho¸ trÞ (HCl) GV nhËn xÐt, cho ®iÓm. Ho¹t ®éng 2 (10 phót) 3. TÝnh chÊt cña c¸c chÊt cã liªn kÕt céng ho¸ trÞ GV cho HS ®äc SGK vµ tù tæng kÕt HS : Th¶o luËn 2 phót. Sau ®ã kÕt theo c¸c néi dung sau : luËn : 1. KÓ tªn c¸c chÊt mµ ph©n tö chØ cã 1. C¸c chÊt mµ ph©n tö chØ cã liªn kÕt liªn kÕt céng ho¸ trÞ ? céng ho¸ trÞ cã thÓ lµ : – C¸c chÊt r¾n : ®−êng, l−u huúnh, iot, ... – C¸c chÊt láng : n−íc, r−îu, x¨ng, dÇu, ... – C¸c chÊt khÝ : khÝ cacbonic, khÝ clo, khÝ hi®ro, ...
  14. 2. TÝnh chÊt cña c¸c chÊt cã liªn kÕt 2. C¸c chÊt cã cùc nh− r−îu etylic, céng ho¸ trÞ ? ®−êng, ... tan nhiÒu trong dung m«i cã cùc nh− n−íc. GV cã thÓ h−íng dÉn HS lµm c¸c thÝ • PhÇn lín c¸c chÊt kh«ng cùc nh− l−u nghiÖm : huúnh, iot, c¸c chÊt h÷u c¬ kh«ng cùc – Hoµ tan ®−êng, r−îu etilic, iot vµo tan trong dung m«i kh«ng cùc nh− n−íc. benzen, cacbon tetra clorua, ... – Hoµ tan tan ®−êng, iot vµo benzen. ⇒ So s¸nh kh¶ n¨ng hoµ tan cña c¸c • Nãi chung c¸c chÊt cã liªn kÕt céng ho¸ trÞ kh«ng cùc kh«ng dÉn ®iÖn ë chÊt trong dung m«i kh¸c nhau. mäi tr¹ng th¸i. ii. ®é ©m ®iÖn vµ liªn kÕt ho¸ häc Ho¹t ®éng 3 (8 phót) 1. Quan hÖ gi÷a liªn kÕt céng ho¸ trÞ kh«ng cùc, liªn kÕt céng ho¸ trÞ cã cùc vµ liªn kÕt ion GV tæ chøc cho HS th¶o luËn, so s¸nh HS : Th¶o luËn theo nhãm. ®Ó rót ra sù gièng nhau vµ kh¸c nhau Rót ra kÕt luËn : gi÷a liªn kÕt céng ho¸ trÞ kh«ng cùc, 1. Trong ph©n tö, nÕu cÆp electron liªn kÕt céng ho¸ trÞ cã cùc vµ liªn kÕt chung ë gi÷a 2 nguyªn tö liªn kÕt ta ion. cã liªn kÕt céng ho¸ trÞ kh«ng cùc. 2. NÕu cÆp electron chung lÖch vÒ mét nguyªn tö (cã gi¸ trÞ ®é ©m ®iÖn lín h¬n), th× ®ã lµ liªn kÕt céng ho¸ trÞ cã cùc. 3. NÕu cÆp electron chung lÖch h¼n vÒ mét nguyªn tö, ta sÏ cã liªn kÕt ion. GV kÕt luËn : Nh− vËy gi÷a liªn kÕt céng ho¸ trÞ kh«ng cùc, liªn kÕt céng ho¸ trÞ cã cùc vµ liªn kÕt ion cã sù chuyÓn tiÕp víi nhau. Sù ph©n lo¹i chØ cã tÝnh chÊt t−¬ng ®èi. Liªn kÕt ion cã thÓ ®−îc coi lµ tr−êng hîp riªng cña liªn kÕt céng ho¸ trÞ.
  15. Ho¹t ®éng 4 (10 phót) 2. HiÖu ®é ©m ®iÖn vµ liªn kÕt ho¸ häc GV ®Æt vÊn ®Ò : §Ó x¸c ®Þnh kiÓu liªn kÕt trong ph©n tö hîp chÊt, ng−êi ta dùa vµo hiÖu ®é ©m ®iÖn. Theo thang ®é ©m ®iÖn cña Pau–linh, ng−êi ta dïng hiÖu ®é ©m ®iÖn ®Ó ph©n lo¹i mét c¸ch t−¬ng ®èi lo¹i liªn kÕt ho¸ häc theo quy −íc sau : HS : Ghi b¶ng ph©n lo¹i liªn kÕt dùa HiÖu dé ©m ®iÖn Lo¹i liªn kÕt vµo hiÖu ®é ©m ®iÖn. (Δχ) 0 ≤ Δχ < 0,4 Liªn kÕt céng ho¸ trÞ kh«ng cùc 0,4 ≤ Δχ < 1,7 Liªn kÕt céng ho¸ trÞ cã cùc. Δχ ≥ 1,7 Liªn kÕt ion GV h−íng dÉn HS vËn dông b¶ng ph©n HS : a) Trong NaCl : Δχ = 3,16 – 0,93 lo¹i liªn kÕt trªn ®Ó lµm c¸c thÝ dô = 2,23 > 1,7 → liªn kÕt gi÷a Na vµ Cl trong SGK. lµ liªn kÕt ion. b) Trong ph©n tö HCl : Δχ = 3,16 – 2,2 = 0,96 → 0,4 < Δχ < 1,7 → liªn kÕt gi÷a H vµ Cl lµ liªn kÕt céng ho¸ trÞ cã cùc. c) Trong ph©n tö H2 : Δχ = 2,20 – 2,20 = 0,0 → 0 ≤ Δχ < 0,4 → liªn kÕt gi÷a H vµ H lµ liªn kÕt céng ho¸ trÞ kh«ng cùc. GV : NhËn xÐt c¸ch gi¶i. Ho¹t ®éng 5 (5 phót) cñng cè bµi vµ bµi tËp vÒ nhµ • GV yªu cÇu HS :
  16. – Ph©n biÖt liªn kÕt céng ho¸ trÞ kh«ng cùc, liªn kÕt céng ho¸ trÞ cã cùc, liªn kÕt ion. – Sö dông hiÖu ®é ©m ®iÖn ®Ó xÐt tÝnh chÊt ion, céng ho¸ trÞ cña mét sè hîp chÊt, ®¬n chÊt. • Bµi tËp vÒ nhµ : 5, 6, 7 (SGK). d. h−íng dÉn gi¶i bμi tËp 1. §¸p ¸n D. 2. §¸p ¸n B. 3. §¸p ¸n A. 4. Theo SGK. 5. Ph©n tö CaCl2 AlCl3 CaS Al2S3 HiÖu ®é ©m ®iÖn (Δχ) 2,16 1,55 1,58 0,97 Lo¹i liªn kÕt Ion Céng ho¸ trÞ cã cùc 6. C«ng thøc electron vµ c«ng thøc cÊu t¹o c¸c ph©n tö sau : Cl – Cl H−C≡C−H H:C C:H 7. a) 9X : 1s22s22p5 → §©y lµ F cã ®é ©m ®iÖn lµ 3,98. A : 1s22s22p63s23p64s1 → §©y lµ K cã ®é ©m ®iÖn lµ 0,82. 19 Z : 1s22s22p4 → §©y lµ O cã ®é ©m ®iÖn lµ 3,44. 8 b) CÆp X vµ A, Δχ = 3,98 – 0,82 = 3,16 → liªn kÕt ion. CÆp A vµ Z, Δχ = 3,44 – 0,82 = 2,62→ liªn kÕt ion. CÆp X vµ Z, Δχ = 3,98 – 3,44 = 0,54 → liªn kÕt céng ho¸ trÞ cã cùc. d. t− liÖu tham kh¶o
  17. HiÖn nay cã hai ph−¬ng ph¸p c¬ häc l−îng tö ®Ó kh¶o s¸t liªn kÕt ho¸ häc lµ ph−¬ng ph¸p liªn kÕt ho¸ trÞ hay ph−¬ng ph¸p cÆp electron (viÕt t¾t VB – Valence Bond) vµ ph−¬ng ph¸p obitan ph©n tö (viÕt t¾t MO – Molecular Orbital). (*) 1. Ph−¬ng ph¸p VB a) Néi dung c¬ b¶n • Ph−¬ng ph¸p VB cho r»ng trong ph©n tö c¸c electron vÉn chuyÓn ®éng trªn c¸c obitan nguyªn tö (AO – Atomic Orbital). Sù ph©n bè electron vµ c¸c AO ®ã t¹o nªn cÊu h×nh electron cña ph©n tö. • Mçi liªn kÕt céng ho¸ trÞ ®−îc h×nh thµnh do sù ghÐp ®«i hai electron cã spin ®èi song mµ mçi electron nµy tr−íc khi tham gia liªn kÕt thuéc mét nguyªn tö (tr−êng hîp chung). • Trong sù h×nh thµnh liªn kÕt ho¸ häc cã sù xen phñ hai AO tham gia liªn kÕt. Sù xen phñ nµy ®−îc −u tiªn theo ph−¬ng cña trôc nèi hai h¹t nh©n nguyªn tö (tÝnh ®Þnh h−íng cña liªn kÕt céng ho¸ trÞ) vµ ®−îc ph©n bè theo h−íng sù xen phñ lín nhÊt (nguyªn lÝ xen phñ cùc ®¹i). • §é xen phñ c¸c AO ho¸ trÞ cµng lín th× liªn kÕt cµng bÒn (®é xen phñ cµng lín khi n¨ng l−îng vµ hiÖu n¨ng l−îng c¸c AO ho¸ trÞ cµng nhá). b) Liªn kÕt б vµ liªn kÕt π C¶ hai ®Òu lµ liªn kÕt céng ho¸ trÞ, chØ kh¸c : • Liªn kÕt б lµ liªn kÕt ®−îc t¹o thµnh do sù xen phñ c¸c AO ho¸ trÞ häc theo trôc liªn kÕt → xen phñ trôc "®Çu víi ®Çu" (head to head). • Liªn kÕt π ®−îc t¹o thµnh do sù xen phñ c¸c AO ho¸ trÞ ë hai bªn trôc liªn kÕt → xen phñ "bªn víi bªn" (side to side). ⇒ Liªn kÕt б bÒn h¬n liªn kÕt π. Gi÷a hai nguyªn tö liªn kÕt víi nhau trong ph©n tö bao giê còng chØ tån t¹i 1 liªn kÕt б, cßn sè liªn kÕt π cã thÓ b»ng 0, 1 hoÆc 2. c) §é béi liªn kÕt theo ph−¬ng ph¸p VB • §é béi liªn kÕt gi÷a 2 nguyªn tö b»ng sè liªn kÕt gi÷a chóng, nghÜa lµ b»ng sè cÆp electron liªn kÕt gi÷a 2 nguyªn tö. • §é béi liªn kÕt cµng lín th× liªn kÕt cµng bÒn vµ ®é dµi liªn kÕt cµng ng¾n. Ngoµi ra ®é béi liªn kÕt cßn phô thuéc vµo ®é xen phñ AO ho¸ trÞ. (*) Xem thªm : Cao Cù Gi¸c. TuyÓn tËp bµi gi¶ng ho¸ v« c¬, NXB §¹i häc S− Ph¹m, Hµ Néi, 2005.
  18. d) Sù lai ho¸ AO • ThuyÕt lai ho¸ cho phÐp gi¶i thÝch ®−îc b¶n chÊt liªn kÕt céng ho¸ trÞ cho nhiÒu ph©n tö h÷u c¬ vµ phøc chÊt, gi¶i quyÕt ®−îc hai khã kh¨n cña ph−¬ng ph¸p VB : d¹ng h×nh häc cña ph©n tö vµ ®é bÒn cña c¸c liªn kÕt. • Sù lai ho¸ cña mét nguyªn tö lµ sù tæ hîp c¸c AO ho¸ trÞ cña nguyªn tö ®ã ë tr¹ng th¸i c¬ b¶n hoÆc kÝch thÝch sao cho t¹o ®−îc sè AO lai ho¸ b»ng ®óng sè AO tæ hîp nh−ng cã n¨ng l−îng t−¬ng ®−¬ng nhau (sù san b»ng n¨ng l−îng), t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho viÖc xen phñ víi AO ho¸ trÞ cña c¸c nguyªn tö xung quanh ®Ó h×nh thµnh c¸c liªn kÕt céng ho¸ trÞ bÒn v÷ng. Bao gåm c¸c d¹ng lai ho¸. + Lai ho¸ sp3 (tø diÖn ®Òu) : 1 AOs + 3 AOp → 4 AOsp3 + Lai ho¸ sp2 (tam gi¸c) : 1 AOs + 2 AOp → 3 AOsp2 + Lai ho¸ sp (®−êng th¼ng) : 1 AOs + 1 AOp → 2 AOsp vµ mét sè d¹ng kh¸c nh− sp3d, sp3d2, ... • §iÒu kiÖn lai ho¸ bÒn : + N¨ng l−îng c¸c AO tham gia lai ho¸ thÊp vµ xÊp xØ b»ng nhau. + §é xen phñ c¸c AO lai ho¸ víi c¸c AO nguyªn tö kh¸c tham gia liªn kÕt ph¶i lín h¬n. • Dù ®o¸n kiÓu lai ho¸ vµ d¹ng h×nh häc cña ph©n tö : XÐt ph©n tö AXmEn trong ®ã nguyªn tö X liªn kÕt víi nguyªn tö ë trung t©m A b»ng nh÷ng liªn kÕt б vµ n cÆp electron kh«ng liªn kÕt hay cÆp electron tù do (E). Khi®ã tæng m + n x¸c ®Þnh d¹ng h×nh häc cña ph©n tö : m + n = 2 → A lai ho¸ sp → ph©n tö th¼ng m + n = 3 → A lai ho¸ sp2 → ph©n tö ph¼ng tam gi¸c m + n = 4 → A lai ho¸ sp3 → ph©n tö tø diÖn m + n = 5 → A lai ho¸ sp3d → ph©n tö th¸p ®«i ®¸y tam gi¸c m + n = 6 → A lai ho¸ sp3d2 → ph©n tö th¸p ®«i ®¸y vu«ng (b¸t diÖn). VÝ dô : Trong BeH2 cã m + n = 2 → Be lai ho¸ sp Trong BF3 cã m + n = 3 → B lai ho¸ sp2 Trong CH4 cã m + n = 4 → C lai ho¸ sp3 Trong NH3 cã m + n = 4 → N lai ho¸ sp3

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

AMBIENT
Đồng bộ tài khoản