intTypePromotion=1

Thiết kế bền vững trong sự phát triển công nghệ hiện nay

Chia sẻ: ViPutrajaya2711 ViPutrajaya2711 | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:5

0
20
lượt xem
0
download

Thiết kế bền vững trong sự phát triển công nghệ hiện nay

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Rác - vấn đề nhức nhối của cả nhân loại, phương án xử lý hiệu quả rác là bài toán chưa có lời giải thỏa đáng của các nhà khoa học trên thế giới. Rác được sinh ra từ các lĩnh vực trong đời sống hàng ngày, làm thế nào để hạn chế và giảm thiểu rác là điều mà cả thế giới quan tâm. Trong lĩnh vực thiết kế, đặc biệt thời kỳ cách mạng công nghiệp (CMCN) lần thứ 4 này, để giảm thiểu vấn đề rác thì mục tiêu phải đạt được là đưa ra các giải pháp thiết kế bền vững trong vòng tuần hoàn của quá trình sản xuất.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Thiết kế bền vững trong sự phát triển công nghệ hiện nay

  1. 70 Nghiên Tạp chí Khoa họccứu trao - Viện đổihọc Đại ● Research-Exchange of opinion Mở Hà Nội 64 (2/2020) 70-74 THIẾT KẾ BỀN VỮNG TRONG SỰ PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ HIỆN NAY Nguyễn Thị Bích Liễu, Đỗ Thị Thanh Huyền* Ngày tòa soạn nhận được bài báo: 2/8/2019 Ngày nhận kết quả phản biện đánh giá: 3/02/2020 Ngày bài báo được duyệt đăng: 28/02/2020 Tóm tắt: Rác - vấn đề nhức nhối của cả nhân loại, phương án xử lý hiệu quả rác là bài toán chưa có lời giải thỏa đáng của các nhà khoa học trên thế giới. Rác được sinh ra từ các lĩnh vực trong đời sống hàng ngày, làm thế nào để hạn chế và giảm thiểu rác là điều mà cả thế giới quan tâm. Trong lĩnh vực thiết kế, đặc biệt thời kỳ cách mạng công nghiệp (CMCN) lần thứ 4 này, để giảm thiểu vấn đề rác thì mục tiêu phải đạt được là đưa ra các giải pháp thiết kế bền vững trong vòng tuần hoàn của quá trình sản xuất. Thiết kế được cho là chìa khóa để đạt được sự tuần hoàn giữa sản xuất sản phẩm và tiêu thụ bền vững. CMCN lần thứ 4, với trọng tâm là xu hướng cải thiện hiệu quả sản xuất và tăng năng suất. Giá trị thực có thể được tìm thấy trong các cơ hội mà nền công nghiệp 4.0 mang lại cho đổi mới sản phẩm và thiết kế các sản phẩm. Đó chính là các giải pháp bền vững đáp ứng vòng tuần hoàn trong quá trình sản xuất của nền kinh tế. Từ khóa: Thiết kế công nghiệp, thiết kế bền vững, vòng tuần hoàn, sản phẩm, giải pháp. 1. Dẫn luận các nhà thiết kế. Nghệ thuật - công nghệ hai Ảnh hưởng của CMCN lần thứ 4 yếu tố gắn kết, hỗ trợ nhau được các nhà đang diễn ra hiện nay trong thiết kế là rất thiết kế sử dụng để tạo ra những sản phẩm lớn và quan trọng. Cuộc CMCN lần thứ 4 hữu ích, phục vụ cho con người và làm đẹp đóng vai trò là cầu nối kết nối hai yếu tố cho xã hội. Xã hội ngày càng phát triển, đòi của xã hội là nghệ thuật - công nghệ, truyền hỏi nghệ thuật cũng phải phát triển để phục thống - hiện đại. Khi xã hội phát triển, nhận vụ được xã hội. thức của con người về nghệ thuật cũng có 2. Nội dung sự thay đổi. Mỗi một hành động con người 2.1. Cách mạng công nghiệp lần cũng sẽ góp phần sự phát triển của nghệ thứ 4 thuật, của xã hội. Hành động dù nhỏ hay lớn sẽ là một phần trong sự thay đổi liên tục CMCN lần thứ 4 mang lại cho con của nghệ thuật. Công nghệ ban đầu có thể người những thay đổi căn bản trong cách không có chức năng thiết kế, nhưng nó gián con người sống và làm việc. Trong quy mô, tiếp mở ra một cánh cửa cho các nhà thiết phạm vi, thành tựu và sự phức tạp của nó, sự kế để nhìn mọi thứ từ một góc nhìn khác. biến đổi này không giống như bất cứ điều gì Và với sự phát triển như vũ bão, công nghệ loài người đã từng trải qua trước đây. Những đã trở thành công cụ thiết yếu, đắc lực cho biến đổi của CMCN lần thứ 4 sẽ tích hợp và * Trường Đại học Mở Hà Nội
  2. Nghiên cứu trao đổi ● Research-Exchange of opinion 71 toàn diện, liên quan đến tất cả các lĩnh vực, sử dụng công nghệ điện tử và thông tin để và mọi mặt của đời sống xã hội. tự động hóa sản xuất. Giờ đây, một cuộc CMCN lần thứ 4 đã và đang được xây Cuộc CMCN lần thứ nhất với thành dựng, cuộc cách mạng kỹ thuật số đã xảy tựu là việc sử dụng năng lượng nước và ra từ giữa thế kỷ trước. Nó được đặc trưng hơi nước để cơ giới hóa sản xuất. CMCN bởi sự hợp nhất của các công nghệ đang lần thứ hai sử dụng năng lượng điện để tạo làm mờ ranh giới giữa các lĩnh vực vật lý, ra sản xuất hàng loạt. CMCN lần thứ ba kỹ thuật số và sinh học (Hình 1) Hình 1. Những lần cách mạng công nghiệp đã diễn ra† Có ba lý do phản ánh tại sao các biến Cụm từ “cách mạng công nghiệp” đổi lớn này không chỉ đơn thuần là sự kéo hàm chứa sự thay đổi lớn lao, không chỉ dài của CMCN lần thứ ba mà là sự xuất hiện biến đổi kinh tế mà biến đổi cả văn hóa, của CMCN lần thứ 4 với sự khác biệt lớn đó xã hội một cách toàn diện [1] là: vận tốc, phạm vi và tác động của hệ thống Hàng ngày có hàng tỷ người được công nghệ. Tốc độ của những đột phá hiện kết nối bằng thiết bị di động, với sức mạnh tại không có tiền lệ lịch sử. Khi so sánh với xử lý chưa từng có, khả năng lưu trữ và truy các cuộc cách mạng công nghiệp trước đây, cập kiến thức là không giới hạn. Và những CMCN lần thứ 4 đang phát triển theo cấp khả năng này sẽ được nhân lên nhờ những số nhân chứ không phải là một tốc độ tuyến đột phá công nghệ mới nổi trong các lĩnh tính. Hơn nữa, nó đang phá vỡ một cách tích vực như trí tuệ nhân tạo, robot, Internet vạn cực hầu hết mọi ngành công nghiệp ở mọi vật, xe tự trị, in 3D, công nghệ nano, công quốc gia. Chiều rộng và chiều sâu của những nghệ sinh học, khoa học vật liệu, lưu trữ thay đổi này báo trước sự chuyển đổi của toàn năng lượng và điện toán lượng tử. bộ hệ thống sản xuất, quản lý và quản trị. Trí tuệ nhân tạo có ở xung quanh Do vậy, CMCN 4.0 là xu hướng hiện chúng ta, từ xe hơi tự lái và máy bay thời trong việc tự động hóa và trao đổi dữ không người lái đến trợ lý ảo và phần liệu trong công nghệ sản xuất. Nó bao gồm mềm dịch hoặc đầu tư. Những tiến bộ các hệ thống không gian mạng thực - ảo ấn tượng đã được thực hiện trong những (cyber-physical system), Internet Vạn Vật, năm gần đây, được thúc đẩy bởi sự gia Điện toán đám mây và Điện toán nhận tăng theo cấp số nhân của sức mạnh tính thức (cognitive computing) [2] (Hình 2) toán và bởi lượng dữ liệu khổng lồ, từ † Nguồn ảnh Báo Viettimes. Vietnam news and Analysis
  3. 72 Nghiên cứu trao đổi ● Research-Exchange of opinion phần mềm được sử dụng để khám phá và kiến trúc sư đang kết hợp thiết kế tính các loại thuốc mới đến thuật toán được sử toán, sản xuất, kỹ thuật vật liệu và sinh dụng để dự đoán lợi ích văn hóa của dân học tổng hợp để tiên phong về sự cộng tộc. Công nghệ chế tạo kỹ thuật số, trong sinh giữa các vi sinh vật, cơ thể chúng ta, khi đó, đang tương tác với thế giới sinh các sản phẩm chúng ta tiêu thụ và thậm học hàng ngày. Các kỹ sư, nhà thiết kế chí cả các tòa nhà chúng ta sinh sống. Trí tuệ nhân tạo (AI) Thực tế ảo (VR), Thực tại ảo (AR) Mạng xã hội, điện toán đám mây, di động, Internet vạn vật (IoT) phân tích dữ liệu lớn (SMAC) Hình 2. Những yếu tố tạo thúc đẩy cuộc CMCN lần thứ 4‡ Giống như các cuộc cách mạng Công nghệ là yếu tố chủ đạo trong trước đó, CMCN lần thứ 4 đem đến tiềm việc tạo nên những thiết kế phục vụ con năng nâng cao mức thu nhập toàn cầu và người sáng tạo hơn những gì con người cải thiện chất lượng cuộc sống cho dân tưởng tượng. Các nhà thiết kế đã liên tục cư trên toàn thế giới. Công nghệ đã tạo vận dụng công nghệ, hiện thực hóa các bản ra những sản phẩm và dịch vụ mới có thể vẽ, tạo ra các sản phẩm theo đúng ý nguyện làm tăng hiệu quả và niềm vui trong cuộc của người tiêu dùng. Công nghệ là công cụ sống cá nhân của con người. đắc lực giúp tiết kiệm thời gian, và đổi mới công nghệ sẽ tăng thêm hiệu quả của công Xã hội đang tiến tới một cuộc cách nghệ trong mọi lĩnh vực của thiết kế. mạng công nghệ làm thay đổi cơ bản lối sống, phong cách làm việc và cách thức giao Mặc dù làm chủ công nghệ để sáng tiếp. Xét về phạm vi, mức độ và tính phức tạo, thiết kế nên những sản phẩm phục vụ tạp, sự dịch chuyển này không giống với bất hữu ích cho con người và xã hội, nhưng kỳ điều gì mà con người từng trải qua. Đó là các nhà thiết kế cần phải có những giải pháp hữu ích trong công cuộc thiết lập khẳng định của ông Klaus Schwab, Chủ tịch nền thiết kế bền vững. Nhà thiết kế cần Diễn đàn Kinh tế Thế giới Davos [3] có những thay đổi trong quá trình thiết kế 2.2. Cách mạng công nghiệp lần cũng như sản xuất sản phẩm. Làm sao đó thứ 4 và công cuộc thiết kế bền vững để quá trình này là một vòng tuần hoàn ‡ Nguồn ảnh: Bài viết: Cách mạng công nghiệp lần thứ tư là gì? Lữ Thành Long, Phó Chủ tịch VINASA, Chủ tịch MISA. Báo vnexpress.net
  4. Nghiên cứu trao đổi ● Research-Exchange of opinion 73 hiệu quả. Thiết kế phải có sự thay đổi phù pháp đảm bảo độ bền của sản phẩm và khả hợp của một trong các yếu tố như: Nguyên năng tái chế của sản phẩm đó. vật liệu, quá trình thiết kế, người thiết kế, Sản phẩm thông minh bối cảnh nền kinh tế (thông qua cung và cầu). Những yếu tố này có khả năng loại Internet kết nối Vạn Vật (IoT): Năm bỏ hoặc củng cố các rào cản hiện có để 2013, tổ chức Global Standards Initiative on hiện thực hóa nền kinh tế và các cơ hội Internet of Things (IoT-GSI) định nghĩa IoT mới việc thực hiện trong tương lai. Nhà là: “Hạ tầng cơ sở toàn cầu phục vụ cho xã thiết kế cần có những sách lược, chiến hội thông tin, hỗ trợ các dịch vụ (điện toán) lược, cách làm hữu hiệu - thiết kế bền chuyên sâu thông qua các vật thể (cả thực vững để sản phẩm sau khi được người tiêu lẫn ảo) được kết nối với nhau nhờ vào công dùng sử dụng, sản phẩm đó sẽ được tiếp nghệ thông tin và truyền thông hiện hữu được tục tái sử dụng trong vòng tuần hoàn của tích hợp”, và với mục đích ấy một “vật” là dòng đời sản phẩm, chứ không phải là rác “một thứ trong thế giới thực (vật thực) hoặc để thải ra xã hội. Trong vòng tuần hoàn thế giới thông tin (vật ảo), mà vật đó có thể của sản phẩm này, CMCN có vai trò rất được nhận dạng và được tích hợp vào một lớn trong các khâu. Dưới đây là một số mạng lưới truyền thông”. Hệ thống IoT cho khâu mà CMCN lần thứ 4 có thể có khả phép vật được cảm nhận hoặc được điều năng tác động đến vòng tuần hoàn của một khiển từ xa thông qua hạ tầng mạng hiện sản phẩm công nghiệp (Hình 3) hữu, tạo cơ hội cho thế giới thực được tích hợp trực tiếp hơn vào hệ thống điện toán, hệ quả là hiệu năng, độ tin cậy và lợi ích kinh tế được tăng cường, bên cạnh việc giảm thiểu sự can dự của con người. Khi tự động hóa có kết nối internet được triển khai đại trà ra nhiều lĩnh vực, IoT được dự báo sẽ tạo ra lượng dữ liệu lớn từ đa dạng nguồn, kéo theo sự cần thiết cho việc kết tập dữ liệu nhanh, gia tăng nhu cầu lưu trữ, và xử lý các dữ liệu này hiệu quả hơn. Internet Vạn Vật hiện nay là Hình 3. Vòng đời của một sản phẩm một trong các nền tảng của Thành phố Thông Một trong số những thách thức cho minh, và các Hệ thống Quản lý Năng lượng việc thiết kế bền vững, đáp ứng được vòng Thông minh [2] (Hình 4) tuần hoàn là yêu cầu thiết kế các sản phẩm Việc hiện thực hóa Internet Vạn Vật, vừa phải sáng tạo, kinh tế, bền bỉ trong trong đó các vật thể hàng ngày trở thành thiết quá trình sử dụng, dễ xử lý khi hết hạn sử bị kết nối và kết nối mạng, cũng có thể mang dụng. Do các yếu tố tác động phải đảm bảo đến cơ hội cho lĩnh vực thiết kế sản phẩm cho một sản phẩm như tính thẩm mỹ, chức bền vững. Những phản hồi trực tiếp từ quá năng, độ bền của sản phẩm, nên khả năng trình tiêu dùng sản phẩm có thể cung cấp cho tái chế của sản phẩm thường bị bỏ qua. các nhà thiết kế những dữ liệu, thông số có Tuy nhiên, một trong những phát triển liên giá trị về vòng đời của sản phẩm, bao gồm quan đến CMCN lần thứ 4 là sản xuất sản cả quá trình sử dụng và kết thúc vòng đời. phẩm tự động hóa, điều đó cho phép quá Từ đó, các nhà thiết kế có thể theo dõi các trình thiết kế, sản xuất có thể có các giải điểm bất cập, đưa ra phương án giải quyết
  5. 74 Nghiên cứu trao đổi ● Research-Exchange of opinion tối ưu, điều chỉnh và cải thiện tính tuần hoàn quyết triển để các vấn đề thiết kế bền vững. và tính bền vững của sản phẩm đó. Bản chất của thiết kế là luôn song hành và liên quan mật thiết đến công nghệ xã hội. Cuộc CMCN lần thứ 4 trong lĩnh vực Internet, máy in 3D, thuật toán di chuyền là những thành tựu kỹ thuật chính và là nguồn năng lượng xanh cho công cuộc thiết kế bền vững ở hiện tại và trong tương lai. 3. Kết luận Thiết kế có thể trở thành văn hóa và thực tiễn mới cần thiết trong bối cảnh đổi Hình 4. Mô tả tương tác của mạng lưới mới của xã hội và có tiềm năng thay đổi thiết bị kết nối Internet§ thế giới. Khi CMCN lần thứ 4 vẫn đang trong quá trình phát triển, ngành thiết kế Với sự phát triển của các phương Việt Nam cần có tầm nhìn xa hơn về cả pháp tự động hóa, kỹ thuật số: bao gồm in những cơ hội và thách thức, để có thể đưa 3D, cắt laser, cắt khắc CNC, khả năng sản ra các hành động tối ưu, các phương thức xuất các sản phẩm tinh xảo, hoặc chi tiết sản xuất hiện đại, bắt kịp xu thế, nhằm tinh xảo của sản phẩm trở thành một khả đảm bảo một tương lai bền vững cho nền năng thực sự. Những công nghệ này cho kinh tế của đất nước. Thủ tướng Chính phủ phép các sản phẩm được thiết kế chính xác Nguyễn Xuân Phúc từng cho biết: “Cách theo yêu cầu cụ thể của từng khách hàng. mạng công nghiệp lần thứ 4 là một cơ hội Sự tham gia của người tiêu dùng trong quá thực hiện khát vọng của dân tộc và chúng trình thiết kế có thể giúp tạo ra mối liên ta không thể bỏ lỡ mà cần chủ động nắm kết cảm xúc mạnh mẽ hơn giữa người tiêu bắt, hành động quyết liệt, kịp thời để vượt dùng và sản phẩm. Điều này có thể hạn chế qua mọi thách thức, phát huy mọi lợi thế, hoặc loại bỏ rác hiện nay bằng cách sản tận dụng mọi cơ hội phát triển.” [4]./. xuất các sản phẩm tiêu chuẩn, chi phí thấp, Tài liệu tham khảo: đáp ứng tối đa yêu cầu của người tiêu dùng. [1]. Lữ Thành Long (2017). Cách mạng công Bên cạnh đó, ở phương pháp sản xuất nghiệp lần thứ tư là gì? Báo vnexpress.net truyền thống đòi hỏi đầu tư đáng kể về mặt nguyên vật liệu, công cụ, dây truyền, nhân [2]. Bách khoa toàn thư mở Wikipedia công sản xuất. Với phương pháp tự động [3]. Nguyễn Thái (2016). Cuộc Cách mạng hóa và kỹ thuật số, cùng khả năng sản xuất Công nghiệp lần thứ 4 - Kỳ I. Báo Tintuc.vn sản phẩm chính xác đến chi tiết có thể làm [4]. Phát biểu của Thủ tướng chính phủ Nguyễn giảm rào cản về chi phí hiện tại đối với một Xuân Phúc tại Hội thảo quốc tế “Phát triển công sản phẩm. Điều đó khuyến khích các nhà nghiệp thông minh - Smart Industry World 2017”. thiết kế, các doanh nghiệp thử nghiệm quy trình sản xuất mới, mang lại những đổi mới Địa chỉ tác giả: Trường Đại học Mở Hà Nội cho vòng tuần hoàn của một sản phẩm, giải Email: nguyenbichlieu@hou.edu.vn § Nguồn: Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2