này có ảnh hưởng không nhỏ tới chất lượng công tác dự báo, làm giảm độ chính xác
của các chỉ tiêu hiệu quả
Các phương pháp phân tích rủi ro chưa được chú trọng một cách đúng mức.
Một dự án đầu tư khi đi vào hoạt động có thể gặp rất nhiều các loại rủi ro khác nhau
như: rủi ro về cung cấp các đầu vào, đầu ra; rủi ro do chậm tiến độ thi công; rủi ro
về cung cấp dịch vụ công nghệ- kỹ thuật… Tuy nhiên cán bộ thẩm định ít khi dành
nhiều thời gian và công sức đi sâu đánh giá từng loại để từ đó có hướng tư vấn,
cùng chủ đầu tư tìm các biện pháp phòng ngừa
Bên cạnh đó, phân tích rủi ro thông qua phân tích độ nhạy được coi là một
trong những phương pháp phân tích hiện đại, tuy vậy vẫn chưa được ngân hàng sử
dụng nhiều, nếu có cũng chỉ dừng lại ở việc phân tích độ nhạy một chiều. Việc lựa
chọn yếu tố dao động, khoảng dao động phụ thuộc nhiều vào sự đánh giá chủ quan
của cán bộ thẩm định chứ không được ngân hàng quy định cụ thể trên cơ sở tổng
kết các dự án đặc trưng ở các lĩnh vực sản xuất kinh doanh khác nhau
*Về nội dung và quy trình thẩm định:
Mặc dù công tác thẩm định dự án tại VPBank đã thực hiện đúng quy trình
do VPBank ban hành, tuy nhiên việc tuân thủ theo quy trình đó chỉ mang tính hình
thức bên ngoài. Trên thực tế, các nội dung trong quy trình chỉ được thẩm định một
cách sơ sài và chưa đầy đủ. Xuất phát từ đặc trưng của một ngân hàng thương mại
giống như nhiều ngân hàng khác, điều mà VPBank quan tâm nhất khi xem xét một
khoản vay đó là khả năng trả nợ, nguồn trả nợ và thời gian trả nợ. Do đó quá trình
thẩm định dự án hầu như chỉ tập trung đánh giá khía cạnh tài chính cũng như khả
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com
năng trả nợ của chủ đầu tư, các nội dung khác mới chỉ được đánh giá một cách
chung chung, sơ sài, không được quan tâm một cách đúng mức. Cụ thể đó là
Khi đánh giá về khía cạnh kỹ thuật, cán bộ mới chỉ dựa trên luận chứng kỹ
thuật của khách hàng mà ít đưa ra nhận xét chủ quan do bản thân chưa có nhiều
kinh nghiệm.
Khi đánh giá về phương diện thị trường, các kết luận đưa ra còn thiếu cơ sở,
mang nặng tính chất định tính. Hầu hết các thông số được đưa ra đều dựa trên kinh
nghiệm và ý kiến chủ quan của cá nhân, chưa áp dụng các phương pháp phân tích
toán học trong phân tích và dự đoán cung cầu thị trường…
Khi đánh giá về phương diện tài chính
Thứ nhất, trong thẩm định tổng vốn đầu tư cũng như cơ cấu, tốc độ bỏ vốn,
VPBank thường chấp nhận những dự toán mà chủ đầu tư đưa ra trong dự án mà
không có sự cân nhắc đánh giá một cách toàn diện. Do đó trên thực tế có một số dự
án khi đi vào hoạt động tổng vốn đầu tư không đủ, kế hoạch bỏ vốn không hợp lý,
trong trường hợp này ngân hàng buộc phải cho vay phần thiếu hụt vì nếu không dự
án không thể đảm bảo đúng tiến độ và xảy ra nguy cơ rủi ro với khoản vay trước đó
Thứ hai, các nội dung cơ bản quyết định đến tính chính xác của các kết quả
tính toán như: doanh thu, chi phí…tuy được quan tâm thực hiện nhưng vẫn chưa
đáp ứng được yêu cầu của công tác thẩm định tài chính dự án. Cụ thể là:
+ Về xác định doanh thu: Doanh thu của mỗi dự án phụ thuộc vào công suất
hoạt động thực tế, giá bán sản phẩm và số lượng sản phẩm tiêu thụ được. Giá bán và
số sản phẩm bán được lại phụ thuộc vào thị trường, mà thị trường thì thường xuyên
biến động. Tuy nhiên ngân hàng chỉ xem xét xem sản phẩm có được thị trường chấp
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com
nhận không rồi từ đó áp dụng mức công suất hoạt động tăng dần theo các năm. Bên
cạnh đó cán bộ thẩm định cũng thường sử dụng luôn mức giá bán mà doanh nghiệp
đưa ra, ít khi có sự tham khảo giá thị trường để xem xét tính hợp lý của giá bán và
cũng không có sự điều chỉnh giá do ảnh hưởng của những yếu tố như lạm phát,
trượt giá…Nhìn chung, việc dự tính doanh thu mới chỉ dựa trên những tính toán chủ
quan của chủ đầu tư hoặc những tính toán có tính chất định tính của cán bộ thẩm
định mà không áp dụng các phương pháp phân tích cụ thể để dự đoán nhu cầu,
không tính đến những thay đổi của cơ chế chính sách, của thị hiếu tiêu dùng, …
+Về xác định chi phí: việc thẩm định chi phí dự án hầu như mới chỉ dừng lại ở
việc xem xét tính đầy đủ của các khoản mục, chưa đi sâu tìm hiểu từng nội dung cụ
thể nhằm khẳng định tính lợp lý và chính xác của các khoản mục đó. Trên thực tế
đây là công việc khá phức tạp, nhất là đối với những dự án nằm trong lĩnh vực mới.
Do đó khi thẩm định chỉ tiêu này, cán bộ thẩm định thường dựa vào số liệu do
doanh nghiệp cung cấp và kinh nghiệm khi thẩm định các dự án cùng loại nên
không tránh khỏi những sai sót
Thứ ba, việc thẩm định các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả tài chính còn nhiều bất
cập
Trong hầu hết các dự án được thẩm định, cán bộ thẩm định mới chỉ lựa chọn
một số chỉ tiêu cơ bản để tính toán như: NPV, IRR, T, tỷ suất sinh lời của vốn đầu
tư, các chỉ tiêu khác như chỉ tiêu điểm hoà vốn, lợi ích- chi phí, năng lực hoà vốn…
chưa được quan tâm và thông thường là bị bỏ qua
Các chỉ tiêu NPV, T được tính trên cơ sở áp dụng một mức lãi suất không
đổi. Tuy nhiên về mặt lý thuyết, lãi suất là yếu tố thường xuyên biến đổi dưới tác
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com
động của nhiều nhân tố theo thời gian. Như vậy các chỉ tiêu trên sẽ ít nhiều không
còn mang đầy đủ ý nghĩa, nhất là với những dự án trung- dài hạn, bởi lẽ việc tính
toán chúng phụ thuộc khá nhiều vào việc lựa chọn tỷ suất chiết khấu
Trong một số trường hợp, cán bộ thẩm định khi tính toán các chỉ tiêu trên đã
không chú ý tới giá trị thời gian của tiền, không quy đổi các khoản thu chi về cùng
một mặt bằng thời gian để tính toán, phân tích, từ đó dẫn đến làm giảm độ chính xác
của các chỉ tiêu
Thứ tư, việc lựa chọn tỷ suất chiết khấu còn thiếu cơ sở khoa học.
Về mặt lý thuyết có nhiều phương pháp lựa chọn lãi suất chiết khấu khác
nhau, tuy nhiên cán bộ thẩm định thường chấp nhận mức lãi suất do khách hàng đưa
ra, ở một số trường hợp thì sử dụng luôn lãi suất vay ngân hàng nếu nguồn vốn vay
ngân hàng chiếm đa số trong tổng cơ cấu nguồn vốn. Lãi suất chưa phản ánh đầy đủ
chi phí huy động vốn, như ở trong ví dụ trên, mức lãi suất chiết khấu đáng lẽ phải là
chi phí quân của 3 loại vốn: lãi suất vay ngân hàng, lãi vay ưu đãi của nhà nước và
chi phí cơ hội của vốn tự có. Lãi suất cũng chưa thực sự phản ánh những tác động
của môi trường kinh tế tới hiệu quả của dự án, chẳng hạn như: lạm phát, trượt giá,
mức độ rủi ro… ở đa số các dự án, như đã nói ở trên, các dòng tiền của dự án trong
suốt thời kỳ phân tích được chiết khấu với một tỷ lệ không đổi
Khi đánh giá về khía cạnh kinh tế- xã hội cán bộ thẩm định rất ít khi tính
toán các chỉ tiêu hiệu quả xã hội của dự án như : mức tăng thu nhập, khả năng tạo
việc làm cho người lao động, mức thuế đóng góp cho ngân sách…
Đặc biệt nội dung đánh giá rủi ro rất ít khi được cán bộ thẩm định đề cập
trong hầu hết các báo cáo thẩm định.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com
*Về trang thiết bị phục vụ công tác thẩm định
Từ khi đi vào hoạt động ngân hàng đã luôn chú trọng áp dụng các thành tựu
của khoa học công nghệ nói chung và công nghệ ngân hàng nói riêng. Hệ thống
máy tính nối mạng được trang bị cho các phòng ban đã góp phần thúc đẩy hoạt
động kinh doanh, nâng cao chất lượng cung cấp số liệu, nâng cao chất lượng thẩm
định dự án. Tuy nhiên việc áp dụng còn nhiều hạn chế, một phần do dữ liệu của
Ngân hàng Trung ương không được cập nhật thường xuyên, mặt khác do VPbank
chưa thiết lập được ngân hàng dữ liệu riêng cho mình
Ngân hàng cũng chưa chú trọng áp dụng các phần mềm trong thẩm định, do
vậy việc thẩm định nhiều khi còn mang tính thủ công cục bộ cá nhân. Điều này đi
ngược lại với đặc trưng của hoạt động thẩm định là đòi hỏi phải có sự phối kết hợp
về trí tụê của nhiều cá nhân và tập thể. Đó là chưa kể đến các tính năng ưu việt của
hệ thống máy tính chưa được khai thác một cách triệt để và có hiệu quả. Dường như
hệ thống máy tính mới chỉ dừng lại ở việc phục vụ cho công tác soạn thảo văn bản,
lưu trữ số liệu chứ chưa có sự áp dụng các phần mềm tiện ích và các tính năng hiện
đại của máy tính trong phân tích, dự báo
Vì vậy trong nhiều trường hợp đã xảy ra tình trạng sai lệch do việc tính toán
thủ công gây nên. Điều này một mặt làm giảm độ tin cậy, chính xác của các kết quả
thẩm định, mặt khác làm hao tổn thời gian và công sức của cán bộ thẩm định cũng
như của khách hàng, có thể làm mất cơ hội đầu tư của khách hàng do phải chờ đợi
quyết định có được vay vốn hay không và vô hình chung làm ảnh hưởng tới uy tín
của ngân hàng.
* Về mạng lưới thông tin
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com