1
më ®Çu
§êng lèi chÝnh s¸ch §¹i héi §¶ng toµn quèc ViÖt Nam lÇn thø VI ph©n tÝch
nguyªn nh©n cña t×nh h×nh khñng ho¶ng kinh tÕ x· héi , ®Þnh híng ®óng ®¾n ,®Ò ra
®êng lèi ®æi míi cho nÒn kinh tÕ níc ta lµ thùc hiÖn chuyÓn ®æi c¬ cÊu kinh tÕ
sang c¬ chÕ thÞ trêng, c¸c lÜnh vùc s¶n xuÊt x· héi nh c«ng nghiÖp dÞch vô, n«ng
nghiÖp, dÞch vô ngµy cµng ph¸t triÓn vµ ®Æc biÖt tÝnh chÊt s¶n xuÊt hµng ho¸ ngµy
cµng cao.Gãp phÇn quan träng trong thµnh tùu chung cña ®Êt níc ho¹t ®éng xuÊt
nhËp khÈu cña ViÖt Nam ®· gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò kinh tÕ, khai th¸c ®îc néi lùc
vµ ph¸t huy ®îc tiÒm n¨ng lîi thÕ so s¸nh ®Êt níc.§Æc biÖt s¶n xuÊt n«ng nghiÖp
cña níc ta tõ nÒn s¶n xuÊt nhá, tù cung cÊp dùa trªn thãi quen vµ nh÷ng kinh
nghiÖm truyÒn thèng kh«ng g¾n víi thÞ trêng th× qua giai ®o¹n ®æi míi võa qua
nÒn s¶n xuÊt n«ng nghiÖp níc ta ®· cã nh÷ng bíc ph¸t triÓn trªn mäi mÆt, tõng
bíc chuyÓn sang nÒn n«ng nghiÖp hµng ho¸ víi sô ph¸t triÓn cña kinh tÕ hé gia
®×nh, kinh tÕ trang tr¹i.
VÊn ®Ò ®Æt ra ®èi víi s¶n xuÊt n«ng nghiÖp ®· qua chÕ biÕn lµ kh¶ n¨ng tiªu
thô s¶n phÈm. Thùc tr¹ng trong thêi gian võa qua s¶n xuÊt n«ng nghiÖp cña ViÖt
nam ph¶i ®èi mÆt víi nhiÒu khã kh¨n nhng lín nhÊt vÉn lµ t×nh tr¹ng d thõa hµng
n«ng s¶n, gi¸ c¶ ngµy cµng gi¶m dÉn tíi t×nh tr¹ng kh«ng ®ñ bï ®¾p chi phÝ g©y
thiÖt h¹i rÊt lín cho n«ng d©n vµ cho nÒn kinh tÕ.
VÊn ®Ò tiªu thô n«ng s¶n kh«ng cßn lµ vÊn ®Ò míi mÎ song lu«n lµ vÇn ®Ò
cßn nhiÒu ®iÒu ph¶i nghiªn cøu thªm v× vËy mµ em ®· chän ®Ò tµi lµ: “Thùc tr¹ng
ph¸t triÓn c«ng nghiÖp chÕ biÕn n«ng s¶n xuÊt khÈu vµ mét sè gi¶i ph¸p chñ yÕu”.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
2
ch¬ng 1: Lý luËn chung vÒ ngµnh c«ng nghiÖp chÕ biÕn
n«ng s¶n xuÊt khÈu
1. Lîi thÕ so s¸nh vÒ xuÊt khÈu
Tríc hÕt vÒ khÝ hËu cña níc ta thuËn lîi cho ph¸t triÓn s¶n xuÊt v× cã nhiÒu
níc,, ¸nh s¸ng mÆt trêi, nhiÖt ®é Èm… §Êt ®ai dµnh cho s¶n xuÊt n«ng nghiÖp
chiÕm tû lÖ rÊt lín vµ ®ang cã kh¶ n¨ng më réng n÷a.
Nh©n d©n ta cÇn cï lao ®éng, cã nhiÒu kinh nghiÖm trong viÖc s¶n xuÊt c¸c mÆt
hµng vÒ n«ng d©n cho ®êi sèng hµng ngµy vµ cho xuÊt khÈu. Víi d©n sè 80 triÖu
ngêi, trong ®ã trªn 70% lµm n«ng nghiÖp cã ®ñ søc s¶n xuÊt, nh©n c«ng cña níc
ta thÊp nªn gi¸ thµnh s¶n xuÊt rÎ. Víi viÖc vËn t¶i nhiÒu thuËn lîi nªn chi phÝ xuÊt
khÈu kÓ c¶ vËn t¶i thÊp cã thÓ c¹nh tranh ®îc víi níc kh¸c. §©y lµ ®iÒu kiÖn
thuËn lîi chñ yÕu b»ng ®êng biÓn vµ xe löa cho níc ta ®Ó s¶n xuÊt vµ xuÊt kh©ñ
nh÷ng mÆt hµng n«ng s¶n
2. TiÒm n¨ng xuÊt khÈu nh÷ng mÆt hµng n«ng s¶n ®· qua chÕ
biÕn
N»m ë vïng nhiÖt ®íi giã mïa, ViÖt Nam cã tiÒm n¨ng to lín ®Ó ph¸t triÓn nÒn
n«ng nghiÖp toµn diÖn híng tíi môc tiªu võa tháa m·n nhu cÇu ngµy cµng t¨ng ë
trong níc, võa phôc vô xuÊt khÈu. Trong nh÷ng n¨m qua, xuÊt khÈu n«ng s¶n ViÖt
Nam ®· ®¹t ®îc nh÷ng buíc tiÕn m¹nh mÏ, song tËp chung chñ yÕu vµo c¸c s¶n
phÈm th«, tû lÖ n«ng s¶n chÕ biÕn xuÊt khÈu cßn hÕt søc nhá bÐ. Ph¸t triÓn c«ng
nghiÖp chÕ biÕn g¾n víi c¸c vïng nguyªn liÖu lµ mét yªu cÇu quan träng trong qu¸
tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ n«ng nghiÖp vµ n«ng th«n ViÖt Nam.
3.VÞ trÝ vµ vai trß cña n«ng s¶n chÕ biÕn trong ho¹t ®éng xuÊt
khÈu.
Ngay tõ thêi kú ®Çu xuÊt khÈu hµng ho¸ ra níc ngoµi, n«ng s¶n ®· lµ mÆt
hµng xuÊt khÈu chñ lùc cña ViÖt Nam. Nhµ níc cã chñ tr¬ng ph¸t triÓn ngµnh
c«ng nghiÖp chÕ biÕn n«ng s¶n xuÊt khÈu, coi n«ng nghiÖp lµ ngµnh quan träng cho
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
3
®êi sèng nh©n d©n vµ ph¸t triÓn c¸c ngµnh xuÊt khÈu kh¸c. N¨m 1997 kim ng¹ch
xuÊt khÈu ®¹t 5,3 tû USD, gåm mÆt hµng n«ng s¶n vµ n«ng s¶n chÕ biÕn ®¹t 1855
triÖu USD chiÕm tû träng 31%. §Õn n¨m 2001 tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu ®¹t
11.523 triÖu USD trong ®ã mÆt hµng n«ng s¶n vµ n«ng s¶n chÕ biÕn ®¹t3.456,9 triÖu
USD, chiÕm tû träng 30%.
L¬ng thùc cña níc ta trong ®ã mÆt hµng n«ng s¶n ®· gi¶i quyÕt nhiÒu c«ng
¨n viÖc lµm cho 70- 80% lao ®éng ë n«ng th«n, æn ®Þnh ®êi sèng vËt chÊt vµ tinh
thÇn cña ngêi d©n c¶ níc vµ ph¸t triÓn kinh tÕ n«ng th«n. Kh«ng thÓ tëng tîng
®îc n«ng th«n ViÖt Nam gÇn 20 n¨m tríc ®©y thiÕu l¬ng thùc, ®êi sèng khã
kh¨n, c¬ së h¹ tÇng giao th«ng, thñy lîi, yÕu kÐm, l¹c hËu. ThÕ mµ chØ 15 n¨m ®æi
míi, ®îc mïa, tõ níc ph¶i thêng xuyªn nhËp khÈu l¬ng thùc nay trë thµnh
níc xuÊt khÈu g¹o thø 2 trªn thÕ giíi. Bé mÆt n«ng th«n thay ®æi hµng ngµy: ®iÖn,
®êng, chuång tr¹i ®· h×nh thµnh. Mét n«ng th«n tiÕn bé kh¸c h¼n so víi tríc kia
tuy cßn nhiÒu khã kh¨n ®ang ®îc gi¶i quyÕt.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
4
Ch¬ng 2: Thùc tr¹ng ph¸t triÓn c«ng nghiÖp chÔ biÕn
n«ng s¶n xuÊt khÈu
1. T×nh h×nh s¶n xuÊt n«ng s¶n ®· qua chÕ biÕn.
Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, c«ng nghiÖp chÕ biÕn n«ng s¶n ViÖt Nam cã nh÷ng
bíc ph¸t triÓn tÝch cùc. Víi hµng chôc ngµn c¬ së thuéc c¸c thµnh phÇn kinh tÕ víi
c¸c quy m« kh¸c nhau, hµng n¨m c«ng nghiÖp chÕ biÕn n«ng s¶n ®· s¶n xuÊt nhiÒu
lo¹i hµng ho¸ phôc vô nhu cÇu trong níc vµ xuÊt khÈu.
Tuy nhiªn, chÕ biÕn n«ng s¶n, trong ®ã cã n«ng s¶n xuÊt khÈu, vÉn lµ ngµnh c«ng
nghiÖp nhá bÐ, c«ng nghÖ l¹c hËu. Díi ®©y lµ t×nh h×nh mét sè ngµnh chÕ biÕn
n«ng s¶n xuÊt khÈu chñ yÕu.
B¶ng: S¶n lîng mét sè n«ng s¶n chÕ biÕn
§¬n vÞ: 1.000 tÊn
MÆt hµng 1996 1999 2000 2001 2002 2003
Xay s¸t g¹o 150582 19.242 21.807 22.225 25.460 27.400
§êng mËt 517,2 736,0 947,3 1.208,7 1.057,8
1.077,8
ChÌ bóp kh« 40,2 56,6 70,3 69,9 82,6 85,4
ChÌ chÕ biÕn 24.2 52,7 63,7 70,1 82,1 85,0
Cµ phª nh©n 218,0 427,4 553,2 802,5 840,6 688,7
Cao su mñ kh« 124,7 193,5 248,7 290,8 312,6 331,4
Hoa qu¶ hép 12,784 20,026 13,868 11,438 11,450 11,500
Dçu thùc vËt 38,612 94,648 216,543 280,075 281,000
315,000
Nguån niªn gi¸m thèng kª 2003
Xay s¸t g¹o (d¹ng chÕ biÕn ®¬n gi¶n): c¶ níc cã h¬n 5.000 c¬ së xay s¸t tËp
trung víi c«ng suÊt tõ 8- 60 tÊn/ ca/ c¬ së. ë miÒn B¾c, c¸c c¬ së nµy ®îc x©y
dùng tõ nh÷ng n¨m 1960 ®Õn nay ®· cò n¸t vµ ho¹t ®éng kÐm hiÖu qu¶. ë miÒn
Nam, c¸c c¬ së xay s¸t chñ yÕu do t nh©n qu¶n lý víi thiÕt bÞ l¹c hËu. GÇn ®©y,
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
5
ViÖt Nam ®· ®Çu t mét sè nhµ m¸y lín t¹i ®ång b»ng s«ng Cöu Long víi thiÕt bÞ
hiÖn ®¹i cña níc ngoµi phôc vô xuÊt khÈu g¹o. Nhê ®ã tØ lÖ g¹o phÈm cÊp g¹o chÊt
lîng cao (<10% tÊm) ®¹t ®îc tren 55%, tû lÖ g¹o phÈm cÊp xÊu (>35% tÊm) gi¶m
xuèng cßn 4%
ChÕ biÕn chÌ: c¶ níc hiÖn cã 90 c¬ së chÕ biÕn chÌ c«ng nghiÖp, trong ®ã cã
13 doanh nghiÖp nhµ níc, 6 doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t níc ngoµi, cßn l¹i doanh
nghiÖp ngoµi nhµ níc, c«ng suÊt thiÕt kÕ ®¹t 1.190 tÊn chÌ bóp t¬i/ ngµy, t¬ng
øng víi 89.827 tÊn chÌ chÕ biÕn/ n¨m. ViÖt Nam chñ yÕu xuÊt khÈu chÌ ®en sang
Irag, Anh, Nga vµ mét sè níc §«ng ¢u. C¸c d©y chuyÒn chÕ biÕn chÌ ®en xuÊt
khÈu chñ yÕu nhËp khÈu tõ Liªn X« cò, nh÷ng n¨m gÇn ®©y cã trang bÞ mét sè d©y
chuyÒn míi hiÖn ®¹i h¬n, nhng nh×n chung thiÕt bÞ c«ng nghÖ chÕ biÕn cßn l¹c
hËu, thiÕu ®ång bé ®· ¶nh hëng xÊu ®Õn chÊt lîng chÌ xuÊt khÈu.
ChÕ biÕn cµ phª: cã 16 doanh nghiÖp nhµ níc (Tæng C«ng ty cµ phª ViÖt
Nam), mét doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t níc ngoµi, 14 doanh nghiÖp ngoµi quèc
doanh víi 50 d©y chuyÒn chÕ biÕn cµ phª nh©n ®¹t c«ng suÊt 100.000 tÊn/ n¨m. ChÕ
biÕn cµ phª cña ViÖt Nam cã 2 lo¹i: chÕ biÕn cµ phª h¹t; chÕ biÕn cµ phª rang, xay,
hßa tan. Cµ phª h¹t chñ yÕu chÕ biÕn b»ng ph¬ng ph¸p kh« víi thiÕt bÞ thñ c«ng
l¹c hËu, v× vËy chÊt lîng cµ phª h¹t rÊt thÊp. Theo ®¸nh gi¸ cña WB, chØ cã kho¶ng
2% s¶n lîng cµ phª xu©ts khÈu cña ViÖt Nam ®¹t lo¹i 1 (R1), cßn l¹i lµ lo¹i R2 vµ
R3 (cµ phª x«). §ã lµ mét trong nh÷ng nguyªn nh©n quan träng lµm gi¶m hiÖu qu¶
xuÊt khÈu cµ phª ViÖt Nam. C¶ níc hiÖn chØ cã 1 doanh nghiÖp chÕ biÕn cµ phª
hßa tan phôc vô nhu cÇu trong níc.
ChÕ biÕn cao su: tæng c«ng suÊt chÕ biÕn mñ cao su ®¹t kho¶ng 250.000 tÊn.
ThiÕt bÞ vµ c«ng nghÖ chÕ biÕn mñ cao su cña ViÖt Nam l¹c hËu nªn chØ cã kh¶
n¨ng ®¸p øng nhu c©ï cÊp thÊp (®Ó s¶n xuÊt s¨m lèp) víi thÞ trêng chñ yÕu lµ
Trung Quèc, cha cã kh¶ n¨ng ®¸p øng yªu cÇu chÊt lîng cao cña c¸c thÞ trêng
lín nh Mü, EU, NhËt B¶n. GÇn ®©y, Tæng c«ng ty Cao su ®Çu t míi mét sè nhµ
m¸y chÕ biÕn hiÖn ®¹i h¬n, tõ ®ã ®· më réng kh¶ n¨ng xuÊt khÈu cao su mñ kh«
vµo c¸c thÞ trêng tiÒm n¨ng nµy.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
