Chuyªn ®Ò thùc tËp tèt nghiÖp
Lêi më ®Çu
Trong nÒn kinh tÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung chóng ta cha ®¸nh gi¸
hÕt ®îc vai trß thiÕt yÕu cña viÖc sö dông vèn nªn dÉn ®Õn hiÖn tîng
sö dông vèn cßn nhiÒu h¹n chÕ, c¸c doanh nghiÖp nhµ níc ho¹t ®éng
trong c¬ chÕ nµy ®îc bao tiªu cung øng, chÝnh v× thÕ hiÖu qu¶ sö
dông vèn kh«ng ®îc chó ý ®Õn, do ®ã kh«ng mang l¹i hiÖu qu¶, l·ng
phÝ nguån nh©n lùc. HiÖn nay, ®Êt níc ta bíc vµo thêi kú ®æi míi,
cïng víi viÖc chuyÓn dÞch c¬ chÕ qu¶n lý kinh doanh ®ã lµ viÖc më
réng quyÒn tù chñ, giao vèn cho c¸c doanh nghiÖp tù qu¶n lý vµ sö
dông theo híng lêi ¨n lç th× chÞu. Bªn c¹nh ®ã, níc ta ®ang trong qu¸
tr×nh héi nhËp kinh tÕ, c¸c doanh nghiÖp ®ang ®èi mÆt víi c¹nh tranh
gay g¾t vµ ®iÒu nµy ®· t¹o c¬ héi, th¸ch thøc cho c¸c doanh nghiÖp
trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh. §èi víi nh÷ng doanh nghiÖp n¨ng
®éng, sím b¾t nhÞp c¬ chÕ thÞ trêng ®· sö dông vèn cã hiÖu qu¶
cßn nh÷ng doanh nghiÖp khã kh¨n trong t×nh tr¹ng sö dông vèn. Vµ
cã thÓ nãi, vèn lµ mét yÕu tè quan träng quyÕt ®Þnh ®Õn ho¹t ®éng
s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp. Vèn lµ ch×a khãa, lµ ®iÒu
kiÖn tiÒn ®Ò cho c¸c doanh nghiÖp thùc hiÖn c¸c môc tiªu kinh tÕ lµ
lîi nhuËn, lîi thÕ vµ an toµn. V× vËy, viÖc n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông
vèn kinh doanh kh«ng cßn lµ kh¸i niÖm míi mÎ nhng nã lu«n ®Æt ra
trong suèt qu¸ tr×nh ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp.
C«ng ty x©y dùng c«ng tr×nh hµng kh«ng (ACC) thuéc Tæng
c«ng ty bay dÞch vô ViÖt Nam- Bé Quèc phßng, lµ mét trong nh÷ng
doanh nghiÖp thµnh c«ng trong ngµnh x©y dùng. Vµi n¨m trë l¹i ®©y
trªn c«ng trêng x©y dùng më réng thªm nhiÒu c«ng tr×nh mang tÇm cì
quèc gia nh: ®êng hÇm xuyªn ®Ìo H¶i V©n, C¶ng hµng kh«ng Liªn
Kh¬ng ë §µ L¹t, C«ng trêng 1B Néi Bµi... §©y chÝnh lµ nh÷ng c¬ héi
ph¸t triÓn thuËn lîi cho ngµnh c«ng nghiÖp x©y dùngViÖt Nam. Tuy
nhiªn, thÞ trêng x©y dùng to lín nh trªn nÕu kh«ng tËn dông ®îc sÏ cã
thÓ trë thµnh khã kh¨n, thö th¸ch ®èi víi nhiÒu doanh nghiÖp x©y
dùng trong níc mµ ®Æc biÖt lµ c¸c c«ng ty, xÝ nghiÖp x©y dùng quèc
doanh vèn cÇn gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò cßn víng m¾c: Trang thiÕt
bÞ l¹c hËu, tr×nh ®é c«ng nghiÖp, tr×nh ®é qu¶n lý... Ngoµi ra víi ph-
¬ng ph¸p vµ c¸ch thøc ®iÒu hµnh doanh nghiÖp trong lÜnh vùc tµi
1
Chuyªn ®Ò thùc tËp tèt nghiÖp
chÝnh, ®Æc biÖt hiÖu qu¶ sö dông vèn trong c¸c doanh nghiÖp x©y
dùng nãi riªng còng nh c¸c doanh nghiÖp kh¸c trong nÒn kinh tÕ nãi
chung ngµy cµng trë nªn cÊp thiÕt.
NhËn thÊy vÊn ®Ò quan träng ®ã, sau mét thêi gian thùc tËp ë
c«ng ty ACC, ®îc sù gióp ®ì trùc tiÕp cña kÕ to¸n tæng hîp - thîng óy
Cao V¨n KÕ vµ c¸c c¸n bé kh¸c trong c«ng ty ®· cung cÊp mét tµi liÖu
cÇn thiÕt cïng víi sù híng dÉn cña Ths. Phan ThÞ H¹nh t«i ®· tiÕn
hµnh ph©n tÝch nh÷ng mÆt m¹nh còng nh mÆt h¹n chÕ cÇn ®îc
kh¾c phôc trong c«ng viÖc qu¶n lý vµ sö dông vèn kinh doanh cña
c«ng ty trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y.
Bµi chuyªn ®Ò ®· ®îc hoµn thµnh, song cßn cã gÆp mét sè vÊn
®Ò mµ thêi gian nghiªn cøu l¹i cã h¹n, nªn kh«ng tr¸nh khái nh÷ng
thiÕu sãt. T«i rÊt mong sù gãp ý cña gi¸o viªn híng dÉn vµ ban l·nh
®¹o C«ng ty ACC.
2
Chuyªn ®Ò thùc tËp tèt nghiÖp
Ch¬ng I
C¬ së lý luËn vÒ vèn vµ hiÖu qu¶ sö dông vèn cña doanh
nghiÖp trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng
1.1. Vèn vµ vai trß cña vèn trong ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña
doanh nghiÖp
1.1.1. Kh¸i niÖm vÒ vèn
Trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh, bÊt kú mét doanh
nghiÖp nµo muèn tån t¹i vµ ph¸t triÓn ®îc ®Òu cÇn ph¶i cã nguån tµi
chÝnh ®ñ m¹nh, ®©y lµ mét trong ba yÕu tè quan träng gióp doanh
nghiÖp cã thÓ duy tr× ho¹t ®éng cña m×nh. Chñ thÓ kinh doanh
kh«ng chØ cã vèn mµ cßn ph¶i biÕt vËn ®éng kh«ng ngõng ph¸t triÓn
®ång vèn ®ã.
Vèn lµ mét khèi lîng tiÒn tÖ nµo ®ã ®îc ®a vµo lu th«ng nh»m
môc ®Ých kiÕm lêi. Nhng suy cho cïng lµ ®Ó mua s¾m t liÖu s¶n
xuÊt vµ tr¶ c«ng cho ngêi lao ®éng, nh»m hoµn thµnh c«ng viÖc s¶n
xuÊt kinh doanh hay dÞch vô nµo ®ã víi môc ®Ých lµ thu vÒ sè tiÒn
lín h¬n ban ®Çu. Do ®ã vèn mang l¹i gi¸ trÞ thÆng d cho doanh
nghiÖp.
NÕu g¹t bá nguån gèc bãc lét cña T b¶n chñ nghÜa trong c«ng
thøc T – H – SX - - H’ – T’ cña C.M¸c th× cã thÓ xem ®©y lµ mét c«ng
thøc kinh doanh, chñ thÓ kinh doanh dïng vèn cña m×nh díi h×nh thøc
tiÒn tÖ mua nh÷ng TLSX ®Ó tiÕn hµnh qu¸ tr×nh s¶n xuÊt ra s¶n
phÈm, hµng ho¸ theo nhu cÇu cña thÞ trêng råi ®em nh÷ng thµnh
phÈm hµng ho¸ nµy b¸n cho kh¸ch hµng trªn thÞ trêng ®Ó thu ®îc mét
lîng tiÒn tÖ lín h¬n sè ban ®Çu bá ra.
Theo quan ®iÓm cña M¸c, vèn (t b¶n) lµ gi¸ trÞ ®em l¹i gi¸ trÞ
thÆng d, lµ mét ®Çu vµo cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. §Þnh nghÜa nµy
mang mét tÇm kh¸i qu¸t lín, nhng do bÞ h¹n chÕ bëi ®iÒu kiÖn kh¸ch
quan lóc bÊy giê nªn M¸c ®· quan niÖm chØ cã khu vùc s¶n xuÊt vËt
chÊt míi t¹o ra gi¸ trÞ thÆng d cho nÒn kinh tÕ. Cïng víi sù ph¸t triÓn
3
Chuyªn ®Ò thùc tËp tèt nghiÖp
cña nÒn kinh tÕ, c¸c nhµ khoa häc ®¹i diÖn cho c¸c trêng ph¸i kh¸c
nhau ®· cã bæ sung thªm c¸c yÕu tè míi còng ®îc coi lµ vèn.
Theo Paul.A.Samuelson- nhµ kinh tÕ häc cña trêng ph¸i “T©n cæ
®iÓn” ®· thõa kÕ c¸c quan niÖm cña trêng ph¸i “cæ ®iÓn” vÒ yÕu tè
s¶n xuÊt ®Ó ph©n chia c¸c yÕu tè ®Çu vµo cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt
thµnh ba bé phËn lµ: ®Êt ®ai – lao ®éng – vèn. Theo «ng vèn lµ c¸c
hµng ho¸ ®îc s¶n xuÊt ra ®Ó phôc vô cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt míi.
Sau nµy David Begg cã bæ sung thªm vÒ ®Þnh nghÜa cña vèn,
theo «ng: vèn bao gåm cã vèn hiÖn vËt (tiÒn, c¸c giÊy tê cã gi¸ trÞ
cña doanh nghiÖp). Nh×n chung c¶ Samuelson vµ Begg ®Òu cã
chung mét thèng nhÊt c¬ b¶n vÒ vèn lµ c¸c yÕu tè ®Çu vµo phôc vô
cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh.
Tuy vËy, quan ®iÓm nµy cho thÊy vèn vÉn bÞ ®ång nhÊt víi Tµi
s¶n cña doanh nghiÖp. Thùc chÊt vèn lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña
toµn bé Tµi s¶n cña doanh nghiÖp huy ®éng vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt
nh»m môc ®Ých sinh lêi.
Trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng hiÖn nay, vèn ®îc quan niÖm lµ toµn
bé nh÷ng gi¸ trÞ øng ra ban ®Çu vµ c¸c qu¸ tr×nh s¶n xuÊt tiÕp theo
cña doanh nghiÖp. Kh¸i niÖm nµy kh«ng nh÷ng chØ ra vai trß lµ mét
yÕu tè ®Çu vµo cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt mµ cßn ®Ò cËp tíi sù tham
gia cña vèn kh«ng chØ bã hÑp trong mét qu¸ tr×nh s¶n xuÊt vµ t¸i s¶n
xuÊt liªn tôc, suèt thêi gian tån t¹i cña doanh nghiÖp, tõ khi b¾t ®Çu
qu¸ tr×nh s¶n xuÊt ®Çu tiªn cho tíi chu kú s¶n xuÊt cuèi cïng.
Nh vËy, muèn tiÕn hµnh ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh doanh
nghiÖp nµo còng cÇn ph¶i cã mét lîng vèn nhÊt ®Þnh. Trong nÒn
kinh tÕ thÞ trêng vèn lµ ®iÒu kiÖn tiªn quyÕt, cã ý nghÜa quyÕt ®Þnh
tíi mäi kh©u trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh. Vèn kinh doanh lµ
®iÒu kiÖn ®Ó duy tr× s¶n xuÊt, ®æi míi thiÕt bÞ c«ng nghÖ, më réng
quy m« s¶n xuÊt, n©ng cao chÊt lîng s¶n phÈm, t¨ng viÖc lµm vµ thu
nhËp cho ngêi lao ®éng.
4
Chuyªn ®Ò thùc tËp tèt nghiÖp
Ta còng cÇn ph©n biÖt gi÷a tiÒn vµ vèn. Muèn cã vèn th× thêng
ph¶i cã tiÒn, nhng cã tiÒn th× cha h¼n ®îc gäi lµ vèn. TiÒn muèn ®îc
coi lµ vèn ph¶i tho¶ m·n nh÷ng ®iÒu kiÖn sau:
- TiÒn ph¶i ®¹i diÖn cho mét lîng hµng ho¸ nhÊt ®Þnh tøc ph¶i ®-
îc ®¶m b¶o b»ng mét lîng hµng ho¸ cã thùc.
- TiÒn ph¶i ®îc tÝch tô vµ tËp trung ®Õn mét lîng nhÊt ®Þnh. Sù
tÝch tô vµ tËp trung cña tiÒn ph¶i ®¹t mét møc ®é tèi thiÓu nµo ®ã
th× míi ®ñ søc ®Ó ®Çu t cho mét dù ¸n kinh doanh nµo ®ã dï lµ nhá
nhÊt. NÕu tiÒn n»m r¶i r¸c kh¾p n¬i, kh«ng ®îc gom thµnh kho¶n th×
còng kh«ng lµm ®îc viÖc g×.
- Khi ®· ®ñ vÒ lîng, tiÒn ph¶i ®îc vËn ®éng nh»m môc ®Ých sinh
lîi. C¸ch vËn ®éng vµ ph¬ng thøc vËn ®éng cña tiÒn tuú thuéc vµo
ph¬ng thøc ®Çu t kinh doanh.
1.1.2.C¬ cÊu cña vèn
§Ó tiÕn hµnh c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh, cung cÊp dÞch
vô… hay ho¹t ®éng bÊt cø ngµnh nghÒ g× kh¸c c¸c doanh nghiÖp
cÇn ph¶i cã mét lîng vèn nhÊt ®Þnh. Sè vèn kinh doanh ®ã ®îc biÓu
hiÖn díi d¹ng tµi s¶n. trong ho¹t ®éng tµi chÝnh cña doanh nghiÖp,
qu¶n lý vèn kinh doanh vµ sö dông vèn kinh doanh cã hiÖu qu¶ lµ yÕu
tè quan träng nhÊt cã tÝnh chÊt quyÕt ®Þnh ®Õn møc ®é t¨ng trëng
hay suy tho¸i cña doanh nghiÖp. Do vËy ®Ó n©ng cao hiÖu qu¶ sö
dông vèn kinh doanh ta cÇn ph¶i n¾m râ vÒ vèn, ®Æc ®iÓm cña nã
ra sao.
1.1.2.1. Vèn cè ®Þnh
Trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh, sù vËn ®éng cña vèn cè
®Þnh ®îc g¾n liÒn víi h×nh th¸i biÓu hiÖn vËt chÊt cña nã lµ Tµi s¶n
cè ®Þnh. V× vËy khi nghiªn cøu vÒ vèn cè ®Þnh tríc hÕt ph¶i dùa trªn
c¬ së t×m hiÓu vÒ tµi s¶n cè ®Þnh. T liÖu s¶n xuÊt ®îc chia thµnh hai
bé phËn lµ ®èi tîng lao ®éng vµ t liÖu lao ®éng.
§iÓm næi bËt cña t liÖu lao ®éng lµ chóng cã thÓ tham gia mét
c¸ch trùc tiÕp hoÆc gi¸n tiÕp vµo nhiÒu chu kú s¶n xuÊt. Trong qu¸
5