intTypePromotion=3

Thực trạng và khuynh hướng sử dụng nguồn nước ăn uống/sinh hoạt và nhà tiêu hộ gia đình tại CHILILAB, huyện Chí Linh, Hải Dương, 2004-2010

Chia sẻ: Nữ Nữ | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:7

0
11
lượt xem
0
download

Thực trạng và khuynh hướng sử dụng nguồn nước ăn uống/sinh hoạt và nhà tiêu hộ gia đình tại CHILILAB, huyện Chí Linh, Hải Dương, 2004-2010

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài báo này phân tích các số liệu về sử dụng các nguồn nước và các loại nhà tiêu hộ gia đình (HGĐ) tại hệ thống CHILILAB để tìm hiểu thực trạng và khuynh hướng sử dụng các nguồn nước và nhà tiêu của các HGĐ tại địa bàn. Kết quả nghiên cứu cho thấy các nguồn nước chính mà người dân tại CHILILAB sử dụng cho ăn uống và sinh hoạt là nước máy, nước giếng khoan, nước giếng khơi và nước mưa.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Thực trạng và khuynh hướng sử dụng nguồn nước ăn uống/sinh hoạt và nhà tiêu hộ gia đình tại CHILILAB, huyện Chí Linh, Hải Dương, 2004-2010

| TOÅNG QUAN & NGHIEÂN CÖÙU |<br /> <br /> Thöïc traïng vaø khuynh höôùng söû duïng<br /> nguoàn nöôùc aên uoáng/sinh hoaït vaø nhaø tieâu<br /> hoä gia ñình taïi CHILILAB, huyeän Chí Linh,<br /> Haûi Döông, 2004-2010<br /> Leâ Thò Thanh Höông (*), Traàn Khaùnh Long (*), Traàn Thò Tuyeát Haïnh (*)<br /> <br /> Heä thoáng giaùm saùt Daân soá - Dòch teã hoïc taïi huyeän thò xaõ Chí Linh, goïi taét laø CHILILAB, ñöôïc Tröôøng<br /> Ñaïi hoïc Y teá Coâng coäng xaây döïng töø naêm 2003 vaø ñaõ tieán haønh ñieàu tra qua 4 voøng cô baûn vaøo caùc<br /> naêm 2004, 2006, 2008 vaø 2010. Baøi baùo naøy phaân tích caùc soá lieäu veà söû duïng caùc nguoàn nöôùc vaø caùc<br /> loaïi nhaø tieâu hoä gia ñình (HGÑ) taïi heä thoáng CHILILAB ñeå tìm hieåu thöïc traïng vaø khuynh höôùng söû<br /> duïng caùc nguoàn nöôùc vaø nhaø tieâu cuûa caùc HGÑ taïi ñòa baøn. Keát quaû nghieân cöùu cho thaáy caùc nguoàn<br /> nöôùc chính maø ngöôøi daân taïi CHILILAB söû duïng cho aên uoáng vaø sinh hoaït laø nöôùc maùy, nöôùc gieáng<br /> khoan, nöôùc gieáng khôi vaø nöôùc möa. Caùc loaïi nhaø tieâu phoå bieán ñöôïc söû duïng ôû CHILILAB laø nhaø<br /> tieâu töï hoaïi/ baùn töï hoaïi/ thaám doäi nöôùc, nhaø tieâu hai ngaên vaø nhaø tieâu moät ngaên. Moät soá raát ít hoä<br /> gia ñình söû duïng hoá xí caàu hoaëc khoâng coù nhaø tieâu. Tæ leä caùc HGÑ söû duïng nöôùc maùy taêng gaàn gaáp<br /> 3 laàn (töø 12,9% leân 36,2%) trong giai ñoaïn töø 2004 ñeán 2010; trong khi tæ leä caùc HGÑ söû duïng nhaø<br /> tieâu töï hoaïi/ baùn töï hoaïi/ thaám doäi nöôùc cuõng taêng gaàn gaáp 2 laàn ôû giai ñoaïn 2010 (60,2%) so vôùi<br /> giai ñoaïn naêm 2004 (33,1%). Caùc HGÑ giaøu vaø khaù ôû CHILILAB coù khuynh höôùng chieám öu theá trong<br /> nhöõng HGÑ söû duïng caùc nguoàn nöôùc ñöôïc coi laø ñaûm baûo hôn cuõng nhö sôû höõu vaø söû duïng caùc loaïi<br /> nhaø tieâu ñöôïc coi laø hôïp veä sinh hôn. Nhöõng HGÑ ôû thaønh thò cuõng coù tæ leä tieáp caän vôùi nguoàn nöôùc<br /> maùy vaø nöôùc gieáng khoan, nhaø tieâu töï hoaïi/ baùn töï hoaïi/ thaám doäi nöôùc cao hôn. Tuy nhieân, boä soá<br /> lieäu CHILILAB khoâng thu thaäp soá lieäu veà thöïc traïng xaây döïng, söû duïng, baûo quaûn nguoàn nöôùc cuõng<br /> nhö nhaø tieâu neân baøi baùo khoâng phaân tích ñöôïc thöïc traïng veä sinh veà nguoàn nöôùc cuõng nhö nhaø tieâu<br /> maø caùc HGÑ ñang söû duïng.<br /> Töø khoùa: nöôùc aên uoáng, nöôùc sinh hoaït, nhaø tieâu, CHILILAB.<br /> <br /> Status and trend on household use of drinking<br /> water and latrines in CHILILAB, Chi Linh<br /> District, Hai Duong province, 2004-2010<br /> Le Thi Thanh Huong (*), Tran Khanh Long (*), Tran Thi Tuyet Hanh (*)<br /> <br /> The Demographic - Epidemiology Surveillance System in Chi Linh District (CHILILAB) was<br /> established in 2003 by the Hanoi School of Public Health. CHILILAB conducted its first baseline<br /> survey in 2004 and a similar survey was repeated every two years (2006, 2008, and 2010). This article<br /> analyses data on water sources and types of latrines used by households in Chi Linh District to<br /> understand the situation and the trend on household use of water sources and types of latrines. The<br /> results show that there are four types of main drinking water sources used by the households there,<br /> <br /> Taïp chí Y teá Coâng coäng, 4.2012, Soá 24 (24)<br /> <br /> 19<br /> <br /> | TOÅNG QUAN & NGHIEÂN CÖÙU |<br /> <br /> namely tap water, drilled well-water, deep well-water and rain-water. The main types of latrines<br /> commonly used by households in CHILILAB are septic tank/semi-septic tank/pour flush, twocompartment, and single-vault. There is a small number of households using bucket latrine or without<br /> latrine. The proportion of households having access to tap water increased by approximately 3 times<br /> between 2004 and 2010 (12.9% to 36.2%, respectively). Similarly, the proportion of households<br /> having septic tank/semi-septic tank/pour flush latrines also increased statistically from 33.1% in<br /> 2004 to 60.2% in 2010. There is a statistical correlation between the social-economic status of<br /> households and the residence of households (urban, rural) with the drinking water sources used and<br /> access to improved latrines. Households with better economic status and living in urban areas have<br /> better drinking water sources (tap water) and latrines (septic tank/semi-septic tank/pour flush).<br /> However, data on the use, storage of water and the toilet was not collected and therefore analysis of<br /> the hygienic situation of households' water source and latrines is not available in this article.<br /> Key words: drinking water, latrine, CHILILAB<br /> <br /> Taùc giaû:<br /> (*)<br /> <br /> - Ths. Leâ Thò Thanh Höông, Phoù tröôûng Boä moân Söùc khoûe moâi tröôøng, Tröôøng Ñaïi hoïc Y teá Coâng coäng,<br /> 138 Giaûng Voõ, Haø Noäi. Email: lth@hsph.edu.vn<br /> - Ths. Traàn Thò Tuyeát Haïnh, Boä moân Söùc khoûe moâi tröôøng, Tröôøng Ñaïi hoïc Y teá Coâng coäng,<br /> 138 Giaûng Voõ, Haø Noäi. Email: tth2@hsph.edu.vn<br /> - CN. Traàn Khaùnh Long, Boä moân Söùc khoûe moâi tröôøng, Tröôøng Ñaïi hoïc Y teá Coâng coäng,<br /> 138 Giaûng Voõ, Haø Noäi. Email: tkl@hsph.edu.vn<br /> <br /> 1. Ñaët vaán ñeà<br /> Heä thoáng Giaùm saùt Daân soá - Dòch teã hoïc taïi thò xaõ<br /> Chí Linh (CHILILAB) do Tröôøng Ñaïi hoïc Y teá Coâng<br /> coäng xaây döïng töø ñaàu naêm 2003 vaø baét ñaàu thöïc hieän<br /> voøng thu thaäp soá lieäu cô baûn ñaàu tieân taïi 7 xaõ/thò traán<br /> vaøo thaùng 7 naêm 2004 (CHILILAB laø thaønh vieân cuûa<br /> Maïng löôùi caùc cô sôû thöïc ñòa quoác teá INDEPTH).<br /> Daân soá ñöôïc bao phuû trong heä thoáng goàm hôn 61.000<br /> daân cö truù trong 16.923 HGÑ (naêm 2004) vaø tôùi naêm<br /> 2010, soá daân cö truù vaø soá HGÑ ñaõ taêng leân khaù ñaùng<br /> keå, laàn löôït laø hôn 69.000 ngöôøi vaø 19.371 HGÑ.<br /> Sau moãi 2 naêm, heä thoáng laïi tieán haønh thu thaäp<br /> caùc soá lieäu cô baûn goàm: ñieàu tra thoâng tin veà nhaân<br /> khaåu hoïc, thöïc traïng nhaø ôû, taøi saûn laâu beàn cuûa hoä<br /> gia ñình, söû duïng nguoàn nöôùc aên uoáng vaø nhaø tieâu<br /> v.v. Baøi baùo naøy söû duïng soá lieäu neàn cuûa 4 voøng<br /> ñieàu tra cuûa CHILILAB trong khoaûng thôøi gian töø<br /> naêm 2004 ñeán naêm 2010 vôùi caùc muïc tieâu:<br /> - Moâ taû thöïc traïng vaø khuynh höôùng söû duïng<br /> nguoàn nöôùc aên uoáng vaø sinh hoaït cuûa caùc HGÑ taïi<br /> coäng ñoàng daân cö Chí Linh giai ñoaïn 2004 - 2010;<br /> - Moâ taû thöïc traïng vaø khuynh höôùng söû duïng nhaø<br /> tieâu cuûa caùc HGÑ taïi coäng ñoàng daân cö Chí Linh<br /> giai ñoaïn 2004 - 2010;<br /> 20<br /> <br /> Taïp chí Y teá Coâng coäng, 4.2012, Soá 24 (24)<br /> <br /> - Moâ taû moät soá yeáu toá lieân quan tôùi thöïc traïng<br /> söû duïng nguoàn nöôùc aên uoáng, sinh hoaït vaø nhaø tieâu<br /> cuûa caùc HGÑ taïi coäng ñoàng daân cö Chí Linh giai<br /> ñoaïn 2004 - 2010.<br /> <br /> 2. Phöông phaùp nghieân cöùu<br /> Söû duïng soá lieäu thöù caáp ñöôïc trích xuaát töø keát<br /> quaû cuûa 4 voøng ñieàu tra cô baûn cuûa CHILILAB<br /> trong caùc naêm 2004, 2006, 2008 vaø 2010 ñeå phaân<br /> tích keát quaû nghieân cöùu. Ñaây laø heä thoáng thu thaäp<br /> soá lieäu doïc theo thôøi gian, thu thaäp soá lieäu 2<br /> naêm/laàn. Caùc soá lieäu ñöôïc söû duïng ñeå phaân tích<br /> trong baøi baùo naøy goàm:<br /> - Caùc thoâng tin chung veà HGÑ: tình traïng kinh<br /> teá hoä gia ñình, ñòa baøn cö truù (noâng thoân, thaønh thò);<br /> - Caùc thoâng tin veà thöïc traïng söû duïng caùc nguoàn<br /> nöôùc khaùc nhau cuûa caùc HGÑ;<br /> - Caùc thoâng tin veà thöïc traïng söû duïng caùc loaïi<br /> nhaø tieâu cuûa caùc HGÑ.<br /> Tình traïng kinh teá cuûa caùc HGÑ taïi CHILILAB<br /> ñöôïc tính toaùn döïa treân caùc vaät duïng laâu beàn, ñieàu<br /> kieän nhaø ôû, ñieàu kieän sinh hoaït cuûa caùc HGÑ. Caùc<br /> yeáu toá naøy ñöôïc öôùc löôïng döïa treân phöông phaùp<br /> phaân tích nhaân toá (Factor Analysis) trong ñoù caùc<br /> <br /> | TOÅNG QUAN & NGHIEÂN CÖÙU |<br /> <br /> nhaân toá quyeát ñònh ñeå phaân loaïi möùc soáng HGÑ ñöôïc<br /> xaùc ñònh thoâng qua kyõ thuaät PCA (Principle<br /> Component Analysis). Sau khi tính toaùn vaø öôùc<br /> löôïng ñöôïc caùc nhaân toá, chæ soá möùc soáng cuûa HGÑ<br /> ñöôïc tính toaùn vaø chuaån hoùa theo caùc soá lieäu ñöôïc<br /> thu thaäp. Chæ soá möùc soáng ñöôïc phaân theo quintile<br /> (5 nhoùm caân baèng, 20% trong moät nhoùm) nhaèm muïc<br /> tieâu phaân chia möùc soáng thaønh 5 möùc ñoä: ngheøo, caän<br /> ngheøo, trung bình, khaù vaø giaøu. Baøi baùo söû duïng caùc<br /> phaân tích thoáng keâ moâ taû vaø phaân tích goàm kieåm ñònh<br /> khi bình phöông (Chi square), kieåm ñònh Post-hoc.<br /> Haïn cheá cuûa soá lieäu:<br /> Boä soá lieäu khaù ñoà soä vôùi côõ maãu lôùn, khaù phong<br /> phuù veà caùc thoâng tin khaùc nhau vaø lieân tuïc theo 4<br /> voøng ñieàu tra töø naêm 2004 ñeán 2010, tuy nhieân<br /> CHILILAB khoâng thu thaäp thoâng tin veà thöïc traïng<br /> veä sinh trong xaây döïng, söû duïng vaø baûo quaûn caùc<br /> loaïi nguoàn nöôùc vaø nhaø tieâu. Do vaäy chöa ñaùnh giaù<br /> ñöôïc tình traïng veä sinh cuûa caùc loaïi hình nguoàn nöôùc<br /> aên uoáng, sinh hoaït vaø nhaø tieâu cuûa caùc HGÑ taïi<br /> CHILILAB.<br /> <br /> nheï theo töøng naêm, vôùi 13,4% naêm 2004 vaø 17,7%<br /> naêm 2010. Soá HGÑ soáng taïi khu vöïc thaønh thò vaø<br /> noâng thoân khoâng cheânh leäch nhau nhieàu. Tæ leä HGÑ<br /> soáng taïi thaønh thò chieám khoaûng gaàn 54% trong caû<br /> 4 ñôït ñieàu tra.<br /> <br /> 3.2. Thöïc traïng vaø khuynh höôùng söû duïng nguoàn<br /> nöôùc aên uoáng vaø sinh hoaït cuûa caùc HGÑ<br /> Caùc nguoàn nöôùc chính maø caùc HGÑ ôû<br /> CHILILAB söû duïng cho muïc ñích aên uoáng vaø sinh<br /> hoaït goàm nöôùc maùy, nöôùc gieáng khoan, nöôùc gieáng<br /> khôi, nöôùc möa. Ngoaøi ra, coøn moät tæ leä raát nhoû caùc<br /> HGÑ vaãn phaûi söû duïng nöôùc hoà ao, nöôùc soâng suoái<br /> cho muïc ñích aên uoáng vaø sinh hoaït.<br /> <br /> 3. Keát quaû<br /> 3.1.Thoâng tin chung veà coäng ñoàng daân cö<br /> taïi CHILILAB<br /> Trong giai ñoaïn töø naêm 2004 ñeán 2010, soá daân<br /> cö truù trong dieän nghieân cöùu cuûa CHILILAB dao<br /> ñoäng töø xaáp xæ 61.000 ngöôøi ñeán 69.000 ngöôøi, nhìn<br /> chung soá daân cö truù taêng daàn theo naêm. Soá HGÑ taïi<br /> CHILILAB cuõng taêng daàn, töø 16.923 hoä naêm 2004<br /> tôùi 19.371 hoä naêm 2010. Phaân boá giôùi tính cuûa ngöôøi<br /> daân trong coäng ñoàng khaù ñeàu, tæ leä nam - nöõ xaáp xæ<br /> 1:1. Daân toäc chieám ña soá laø daân toäc Kinh (99,6%),<br /> coøn laïi laø caùc daân toäc khaùc nhö Saùn Dìu, Taøy, Hoa…<br /> 99,8% ngöôøi daân khoâng theo toân giaùo naøo, soá coøn<br /> laïi theo ñaïo Thieân chuùa giaùo.<br /> Ngheà nghieäp cuûa ngöôøi daân taïi CHILILAB ñöôïc<br /> tính toaùn döïa treân nhoùm ngöôøi coù ñoä tuoåi töø 15 ñeán<br /> 60, trong ñoù khoaûng hôn 1/5 daân soá laøm ngheà noâng,<br /> tuy nhieân ñaùng chuù yù laø tæ leä laøm noâng giaûm daàn ñeàu<br /> theo naêm, vôùi tæ leä laøm ruoäng giaûm töø 26,2% naêm<br /> 2004 xuoáng 22,7% naêm 2010. Tæ leä ngöôøi daân trong<br /> nhoùm tuoåi naøy laø caùn boä, vieân chöùc nhaø nöôùc cuõng<br /> taêng nheï trong khoaûng thôøi gian 2004 - 2010, vôùi<br /> 7,2% naêm 2004 vaø 9,8% naêm 2010. Tyû leä coâng nhaân<br /> cuõng taêng khaù ñeàu ñaën trong khoaûng 2004 - 2010,<br /> vôùi tæ leä 8,5% naêm 2004 vaø 13,5% naêm 2010. Tæ leä<br /> ngöôøi daân tham gia caùc coâng vieäc buoân baùn hôi taêng<br /> <br /> Bieåu ñoà 1. Thöïc traïng vaø khuynh höôùng söû duïng<br /> nguoàn nöôùc aên uoáng vaø sinh hoaït cuûa caùc<br /> HGÑ taïi CHILILAB, 2004 - 2010.<br /> <br /> Bieåu ñoà 1 theå hieän tình traïng vaø khuynh höôùng<br /> söû duïng 4 nguoàn nöôùc aên uoáng vaø sinh hoaït cuûa caùc<br /> HGÑ taïi ñòa baøn CHILILAB trong 4 ñôït ñieàu tra cô<br /> baûn töø 2004 ñeán 2010. Keát quaû ôû Bieåu ñoà 1 cho thaáy<br /> trong naêm 2004, coù tôùi gaàn moät nöûa soá HGÑ ôû<br /> CHILILAB (48,5%) söû duïng nöôùc gieáng khôi laø<br /> nguoàn nöôùc chính cho muïc ñích aên uoáng vaø sinh<br /> hoaït cuûa gia ñình. Tæ leä söû duïng nöôùc gieáng khoan<br /> vaø nöôùc maùy laø nguoàn nöôùc chính cho muïc ñích naøy<br /> thaáp hôn, laàn löôït laø 34,1% vaø 12,9%. Tuy nhieân,<br /> sau 4 ñôït ñieàu tra, tæ leä caùc HGÑ söû duïng nöôùc maùy<br /> laøm nguoàn nöôùc chính cho muïc ñích aên uoáng vaø sinh<br /> hoaït ñaõ taêng moät caùch ñaùng keå, gaàn gaáp 3 laàn<br /> (12,9% naêm 2004, taêng leân 36,2% naêm 2010)<br /> (χ2=3578,81; p

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản