intTypePromotion=1

Thực trạng và kiến nghị sử dụng kết quả kiểm toán nhà nước trong hoạt động giám sát, thẩm tra và phê chuẩn quyết đoán ngân sách nhà nước của Quốc hội

Chia sẻ: ViChoji2711 ViChoji2711 | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:8

0
19
lượt xem
0
download

Thực trạng và kiến nghị sử dụng kết quả kiểm toán nhà nước trong hoạt động giám sát, thẩm tra và phê chuẩn quyết đoán ngân sách nhà nước của Quốc hội

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Cơ quan kiểm tra tài chính độc lập (cơ quan Kiểm toán nhà nước) đưa ra ý kiến một cách khách quan về các khía cạnh quyết toán và khẳng định rằng, báo cáo quyết toán đảm bảo trung thực về mặt số liệu, đảm bảo tính tuân thủ pháp luật, tính kinh tế, hiệu quả và hiệu lực. Đây là căn cứ quan trọng để Quốc hội, Hội đồng nhân dân sử dụng phục vụ hoạt động giám sát, thẩm tra và phê chuẩn quyết toán ngân sách nhà nước hàng năm.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Thực trạng và kiến nghị sử dụng kết quả kiểm toán nhà nước trong hoạt động giám sát, thẩm tra và phê chuẩn quyết đoán ngân sách nhà nước của Quốc hội

NGHIEÂN CÖÙU TRAO ÑOÅI<br /> <br /> <br /> <br /> Thöïc traïng vaø kieán nghò söû duïng keát quaû<br /> kieåm toaùn nhaø nöôùc trong hoaït ñoäng<br /> giaùm saùt, thaåm tra vaø pheâ chuaån quyeát toaùn<br /> ngaân saùch nhaø nöôùc cuûa Quoác hoäi<br /> TS. BÙI Đặng DŨNG*<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Đ<br /> ể số liệu quyết toán ngân sách đảm bảo tính trung thực, hợp pháp, đảm bảo tính tuân thủ,<br /> tính kinh tế, hiệu quả và hiệu lực thì sau khi cơ quan quản lý ngân sách nhà nước (NSNN)<br /> lập báo cáo phải được cơ quan kiểm tra tài chính độc lập với cơ quan quản lý đánh giá, xác<br /> nhận. Cơ quan kiểm tra tài chính độc lập (cơ quan Kiểm toán nhà nước) đưa ra ý kiến một<br /> cách khách quan về các khía cạnh quyết toán và khẳng định rằng, báo cáo quyết toán đảm bảo trung thực<br /> về mặt số liệu, đảm bảo tính tuân thủ pháp luật, tính kinh tế, hiệu quả và hiệu lực. Đây là căn cứ quan<br /> trọng để Quốc hội, Hội đồng nhân dân sử dụng phục vụ hoạt động giám sát, thẩm tra và phê chuẩn quyết<br /> toán ngân sách nhà nước hàng năm.<br /> Từ khóa: Giám sát, kiểm tra, phê chuẩn quyết toán NSNN.<br /> Current situation and recommendations for the use of State Audit results in monitoring, examination<br /> and approval for state budget settlement of the National Assembly<br /> In order to make the data on state budget settlement honest and legal, ensuring the compliance, economy,<br /> efficiency and effectiveness, after the State budget management agency makes the reports, an independent<br /> financial inspection agency must assess and certify the reports. The independent financial inspection<br /> agency (Supreme Audit Institution) gives an objective opinion on the accounting aspects and affirms that<br /> the settlement report must ensure honesty in terms of data, the compliance with laws, economy, efficiency<br /> and effectiveness. This is an important basis for the National Assembly and People’s Councils to use for<br /> monitoring, verification and approval of annual state budget settlement.<br /> Keywords: Supervision, inspection and approval of state budget settlement.<br /> <br /> 1. Những kết quả đạt được trong việc Quốc Quyết toán NSNN được Quốc hội phê chuẩn đã<br /> hội sử dụng kết quả kiểm toán nhà nước phục vụ phản ánh một cách tương đối đầy đủ về tình hình<br /> hoạt động giám sát, thẩm tra, phê chuẩn quyết kinh tế xã hội, mức độ huy động từ GDP vào NSNN,<br /> toán NSNN cũng như mức chi NSNN phục vụ các nhiệm vụ<br /> Thời gian qua, vị thế và vai trò của Kiểm toán phát triển kinh tế xã hội và bảo đảm an ninh quốc<br /> nhà nước (KTNN) ngày càng được nâng cao do địa phòng. Số liệu quyết toán thu NSNN được Quốc<br /> vị pháp lý của KTNN được Hiến định theo Hiến hội thông qua, đã phản ánh được mức độ huy động<br /> pháp năm 2013 và Luật Kiểm toán nhà nước năm của từng khoản thu, cơ cấu thu, làm căn cứ cho<br /> 2015 đã khẳng định vị trí và vai trò của KTNN. việc hoạch định các chính sách ngân sách trong<br /> KTNN đã từng bước nâng cao chất lượng và giá tương lai. Chi NSNN được phân bổ và thực hiện<br /> trị thông tin kiểm toán, phục vụ tích cực và có theo đúng quan điểm của Đảng, tập trung nguồn<br /> hiệu quả trong quá trình Quốc hội giám sát và lực ưu tiên cho ngành, lĩnh vực, khu vực trong từng<br /> phê chuẩn quyết toán NSNN hàng năm. Kết quả năm và cả giai đoạn. Thông qua quyết toán NSNN<br /> sử dụng kết quả KTNN được thể hiện trên một số hàng năm, Quốc hội, Chính phủ đã đánh giá lại kết<br /> khía cạnh chủ yếu sau: quả, tác động của chính sách tài khóa và rút kinh<br /> Một là, ý kiến của KTNN đã góp phần nâng cao nghiệm trong điều hành ngân sách những năm tiếp<br /> chất lượng phê chuẩn quyết toán NSNN. theo; đánh giá về các chính sách thu, chi NSNN để<br /> * Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội<br /> <br /> NGHIÊN CỨU KHOA HỌC KIỂM TOÁN Số 140 - tháng 6/2019 67<br /> NGHIEÂN CÖÙU TRAO ÑOÅI<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> kịp thời sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với tình hình quyết toán NSNN các cấp theo quy định của Luật<br /> thực tiễn, đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc KTNN, Luật NSNN, ngoài cuộc kiểm toán báo<br /> tế và khu vực, bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, thúc cáo quyết toán NSNN tại Bộ Tài chính và Bộ Kế<br /> đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững. hoạch & Đầu tư được KTNN tổ chức thực hiện<br /> hàng năm, KTNN đã tiến hành kiểm toán quyết<br /> Hai là, nhiều thông tin, ý kiến của kiểm toán<br /> toán ngân sách địa phương trên 50% các tỉnh,<br /> nhà nước cung cấp đã được Quốc hội sử dụng phục<br /> thành phố trực thuộc trung ương, góp phần cung<br /> vụ cho công tác thảo luận và phê chuẩn quyết toán<br /> cấp thông tin khách quan, trung thực phục vụ cho<br /> NSNN.<br /> việc phê chuẩn quyết toán ngân sách của Hội đồng<br /> Mỗi năm, Quốc hội có hai lần thảo luận toàn nhân dân (HĐND) các tỉnh, thành phố trực thuộc<br /> thể về ngân sách nhà nước. Tại phiên họp cuối trung ương; kết quả kiểm toán đã phản ánh được<br /> năm, Quốc hội thảo luận về tình hình thực hiện các nội dung phong phú để các đại biểu Quốc hội<br /> NSNN năm hiện hành và thảo luận về quyết định tham khảo trước khi biểu quyết phê chuẩn quyết<br /> dự toán NSNN, phương án phân bổ NSTW, mức bổ toán NSNN.<br /> sung ngân sách cho các tỉnh, thành phố trực thuộc<br /> Bốn là, kết quả KTNN góp phần nâng cao vai<br /> trung ương của năm sau. Tại phiên họp đầu năm,<br /> trò của cơ quan lập pháp, cơ quan dân cử, đồng<br /> Quốc hội thảo luận và cho ý kiến về báo cáo bổ<br /> thời nâng cao chất lượng phê chuẩn quyết toán<br /> sung tình hình thực hiện NSNN năm trước, thảo<br /> NSNN của Quốc hội.<br /> luận và phê chuẩn báo cáo quyết toán NSNN năm<br /> thứ hai trước đó. Phê chuẩn quyết toán NSNN thực Hàng năm trước khi Quốc hội phê chuẩn quyết<br /> chất là việc Quốc hội xem xét báo cáo quyết toán toán, Quốc hội đã dành thời gian để phê chuẩn<br /> NSNN của Chính phủ và quyết định thông qua hay quyết toán NSNN và làm việc với cơ quan KTNN<br /> không thông qua báo cáo quyết toán được đệ trình. để có các thông tin phục vụ phê chuẩn. Quá trình<br /> Phê chuẩn quyết toán NSNN thể hiện quyền năng phê chuẩn đã yêu cầu Chính phủ bổ sung nội dung,<br /> của Quốc hội đối với Chính phủ trong việc quản đưa một số khoản vào cân đối ngân sách, giải trình<br /> lý, điều hành NSNN theo quy định của pháp luật. bổ sung nguyên nhân tăng, giảm so với dự toán<br /> được Quốc hội quyết định. Cùng với báo cáo kiểm<br /> Ba là, công tác kế toán, kiểm toán, thanh tra và<br /> toán quyết toán NSNN, báo cáo phê chuẩn quyết<br /> giám sát có nhiều đổi mới theo hướng tăng cường<br /> toán đã giúp Quốc hội có thêm thông tin về quyết<br /> pháp chế và hiệu quả hoạt động.<br /> toán NSNN để từ đó có căn cứ phê chuẩn quyết<br /> Thời gian qua, thực hiện nhiệm vụ kiểm toán toán NSNN hàng năm.<br /> <br /> 68 Số 140 - tháng 6/2019 NGHIÊN CỨU KHOA HỌC KIỂM TOÁN<br /> Năm là, Đại biểu Quốc hội cơ bản đánh giá cao trọng đối với hoạt động của Quốc hội trong lĩnh<br /> và đã sử dụng kết quả kiểm toán của KTNN trong vực tài chính - ngân sách nói chung và quyết toán<br /> thảo luận về báo cáo quyết toán NSNN do Chính NSNN nói riêng.<br /> phủ trình ra Quốc hội. a. Những tồn tại, hạn chế trong việc Quốc hội sử<br /> Trong các kỳ họp Quốc hội, báo cáo quyết toán dụng thông tin kiểm toán của KTNN trong việc giám<br /> ngân sách được thảo luận ở các tổ đại biểu Quốc sát, thẩm tra và phê chuẩn quyết toán NSNN<br /> hội và tại phiên họp toàn thể. Kết thúc quá trình - Kết quả KTNN chưa đáp ứng yêu cầu nâng<br /> thảo luận, Quốc hội bày tỏ thái độ và quan điểm về cao chất lượng phê chuẩn quyết toán NSNN của<br /> báo cáo quyết toán ngân sách của Chính phủ bằng Quốc hội<br /> một Nghị quyết. Để có thể thảo luận sâu về báo cáo<br /> Một là, trong công tác quyết toán thu NSNN:<br /> quyết toán NSNN, các đại biểu Quốc hội cần được<br /> cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác, tin vậy. Để Tình trạng trốn thuế, gian lận về thuế, về nợ<br /> Quốc hội có điều kiện thảo luận và quyết định ngân đọng diễn ra phổ biến và ngày càng tinh vi, tỷ lệ<br /> sách có chất lượng thì những thông tin trong quá nợ đọng tiền thuế lớn... làm ảnh hưởng lớn tới kết<br /> trình quản lý và điều hành NSNN cần phải được quả thu NSNN; nhiều khoản viện trợ đã nhận và đã<br /> cung cấp kịp thời, chính xác và có hệ thống. Ngoài chi nhưng chưa được ghi thu - ghi chi kịp thời vào<br /> những thông tin do Chính phủ cung cấp, Quốc hội NSNN, số liệu quyết toán của đơn vị và số theo dõi<br /> tiếp nhận và sử dụng thông tin từ KTNN. Nguồn của cơ quan quản lý; còn tình trạng không khớp<br /> thông tin độc lập, khách quan từ KTNN giúp các nhau chủ yếu do số đã ghi thu ghi chi thì chưa đủ<br /> đại biểu Quốc hội có cách nhìn nhận, đánh giá thủ tục quyết toán, số đã đủ thủ tục quyết toán thì<br /> chính xác và toàn diện hoạt động quản lý, sử dụng chưa đủ điều kiện ghi thu, ghi chi vào NSNN; tồn<br /> NSNN. Hầu hết các đại biểu Quốc hội đánh giá các tại tình trạng báo cáo chậm, không đầy đủ, vẫn<br /> thông tin kiểm toán tiếp nhận được trong thời gian diễn ra phổ biến, dẫn đến số thu không được phản<br /> vừa qua là chính xác, khách quan và xem đây là ánh đúng niên độ và thường để vào năm sau, do đó,<br /> một kênh thông tin không thể thiếu để trích dẫn chất lượng quyết toán thu NSNN không cao, không<br /> hoặc tham khảo phục vụ cho hoạt động giám sát phản ánh đúng thực tế.<br /> quyết toán NSNN của mình. Quyết toán NSNN mà Chính phủ báo cáo Quốc<br /> Sáu là, kết quả kiểm toán, ý kiến của KTNN đã hội mới chỉ tập trung về số liệu, việc đề cập và đánh<br /> trở thành một trong những cơ sở quan trọng để giá sự tuân thủ pháp luật về chính sách, chế độ thu<br /> Quốc hội thảo luận và phê chuẩn quyết toán NSNN chưa rõ nét. Trong khi trách nhiệm giải trình của<br /> Chính phủ trước Quốc hội về kết quả thực hiện<br /> Về nguyên tắc, Quốc hội quyết nghị phê chuẩn<br /> ngân sách không chỉ dừng lại ở những con số về<br /> quyết toán NSNN sau khi xem xét thảo luận quyết<br /> thu bao nhiêu, thu từ những nguồn nào mà còn<br /> toán NSNN của Chính phủ, Báo cáo kiểm toán<br /> phải giải trình các khoản thu đã tuân thủ theo các<br /> quyết toán NSNN của KTNN, Báo cáo thẩm tra về<br /> quy định về thuế, phí, lệ phí chưa, tình hình thất<br /> quyết toán NSNN của Ủy ban TCNS của Quốc hội,<br /> thu, gian lận, nợ đọng thuế xử lý như thế nào.<br /> Báo cáo tiếp thu, giải trình của Ủy ban TVQH về<br /> quyết toán NSNN và ý kiến của các vị đại biểu Quốc Hai là, trong công tác quyết toán chi<br /> hội. Đây là các kênh thông tin không thể thiếu để Tồn tại tình trạng chi vượt dự toán được Quốc<br /> Quốc hội thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn quan hội, Hội đồng nhân dân quyết định xảy ra phổ biến<br /> trọng của mình đối với hoạt động thu, chi NSNN trong phạm vi cả nước. Chi ngân sách chưa đúng<br /> trong một năm, trong đó thông tin kiểm toán có vị tiêu chuẩn, chế độ cao hơn định mức chi, việc xử<br /> trí đặc biệt quan trọng. Tính quan trọng của thông lý sai phạm trong chi NSNN còn chưa nghiêm;<br /> tin kiểm toán không chỉ do pháp luật quy định mà chuyển nguồn lớn, chiếm tỷ lệ trên 20% tổng chi<br /> cao hơn là do chất lượng báo cáo kiểm toán được NSNN và có xu hướng tăng về số tuyệt đối; trách<br /> KTNN cung cấp. Kết quả khảo sát cho thấy rõ các nhiệm của đơn vị dự toán, cơ quan tài chính các<br /> kết luận và kiến nghị của KTNN có vai trò quan cấp chưa rõ, chế tài chưa nghiêm.<br /> <br /> NGHIÊN CỨU KHOA HỌC KIỂM TOÁN Số 140 - tháng 6/2019 69<br /> NGHIEÂN CÖÙU TRAO ÑOÅI<br /> <br /> - Kết quả KTNN chưa được sử dụng nhiều thu, chi ngân sách có đạt mục tiêu hiệu quả về mặt<br /> trong phê chuẩn quyết toán NSNN để thực sự phản kinh tế, xã hội đã đề ra hay không; làm hạn chế việc<br /> ánh một cách đầy đủ các khoản thu, chi của NSNN: trợ giúp Quốc hội quyết định việc sử dụng tổng thể<br /> Còn tồn tại tình trạng quyết toán một số khoản nguồn lực quốc gia trong năm tài chính.<br /> chi không đúng niên độ, chưa đảm bảo quyết toán Thứ ba, các quy định của Luật NSNN năm 2015<br /> theo số thực chi: Chi từ nguồn thu vượt dự toán, chưa xác định rõ phạm vi cụ thể của quyết toán<br /> chi ứng trước dự toán, cho phép giải ngân một NSNN dẫn đến quyết toán NSNN chưa bao quát<br /> số khoản chi đầu tư kéo dài, chi chuyển nguồn... đầy đủ số liệu, chưa thể hiện đầy đủ các khoản<br /> Trong số liệu báo cáo quyết toán NSNN được chia thu, chi để thực hiện chức năng, nhiệm vụ của nhà<br /> thành 2 phần: Phần trong cân đối và phần ngoài nước theo quy định, như các khoản phí, lệ phí, cổ<br /> cân đối. Điều này tạo nên sự không minh bạch, tức được chia cho phần vốn nhà nước tại doanh<br /> không thống nhất, không đầy đủ của số liệu quyết nghiệp... có lúc được ghi thu - ghi chi hoặc thu<br /> toán giữa các năm như các khoản thu phí, lệ phí, vào NSNN, có lúc lại để ngoài ngân sách, như thế<br /> trái phiếu Chính phủ... không rõ ràng và nhất quán.<br /> - Vai trò của KTNN trong việc tham gia đánh Thứ tư, việc hạch toán kế toán ngân sách còn bất<br /> giá báo cáo Quyết toán NSNN chưa cao cập, chưa đáp ứng yêu cầu hệ thống thông tin, báo<br /> Nội dung báo cáo kiểm toán đôi khi còn dàn cáo tài chính, chế độ kế toán và công khai tài chính,<br /> trải, mang tính chất liệt kê, chưa có nhiều đánh giá khả năng dự báo rủi ro trong hoạt động tài chính<br /> vĩ mô về công tác quản lý, điều hành, sử dụng tài tiền tệ còn hạn chế.<br /> chính công, tài sản công; thời gian kiểm toán và Thứ năm, bất cập trong cơ chế phối hợp giữa các<br /> hoàn thành báo cáo quyết toán NSNN còn dài do cơ quan nhà nước tham gia quyết toán NSNN; mối<br /> nhiều đơn vị dự toán NSTW và địa phương chưa quan hệ giữa các cơ quan nhà nước tham gia quyết<br /> tuân thủ thời gian gửi báo cáo quyết toán ngân toán NSNN chưa được thiết lập rõ ràng.<br /> sách nên công tác tổng hợp lập báo cáo quyết toán<br /> NSNN chậm; năng lực của đội ngũ Kiểm toán viên Thứ sáu, chất lượng các báo cáo KTNN còn<br /> nhà nước chưa đồng đều, chưa tương xứng, kinh nhiều điểm phải khắc phục để đáp ứng tốt hơn<br /> nghiệm về ngân sách và quyết toán NSNN còn hạn yêu cầu hoạt động lập pháp của Quốc hội. Công<br /> chế; việc thực hiện các kiến nghị của KTNN chưa tác hậu kiểm sau kiểm toán còn gặp nhiều hạn chế,<br /> đầy đủ, kịp thời đến kết quả thực hiện kiến nghị xử cần phải có nhiều quy định pháp luật để ràng buộc<br /> lý tài chính của KTNN còn hạn chế. trách nhiệm của các đơn vị kiểm toán trong việc<br /> thực hiện các kết luận và kiến nghị của Kiểm toán<br /> b. Nguyên nhân của các tồn tại, hạn chế<br /> nhà nước.<br /> Các tồn tại, hạn chế trên do nhiều nguyên nhân.<br /> Thứ bảy, hệ thống pháp luật về kiểm toán nhà<br /> Trong đó có thể kể đến các nguyên nhân cơ bản sau:<br /> nước ở nước ta chưa phù hợp dẫn đến Quốc hội<br /> Thứ nhất, nhận thức chưa đầy đủ, chưa đúng, gặp khó có thể sử dụng rộng rãi các kết quả kiểm<br /> chưa thống nhất về vai trò và giá trị của kết quả toán trong quá trình giám sát và phê chuẩn quyết<br /> KTNN trong thực hiện quyền năng của Quốc hội toán NSNN.<br /> thảo luận, phê chuẩn quyết toán NSNN;<br /> 2. Yêu cầu và nguyên tắc hoàn thiện nâng cao<br /> Thứ hai, việc xét duyệt, thẩm định, phê chuẩn chất lượng, hiệu quả việc sử dụng kết quả kiểm<br /> quyết toán NSNN được quy định chặt chẽ, nhưng toán của KTNN trong hoạt động giám sát, phê<br /> cũng chỉ quy định xét duyệt về mặt số liệu mà chuẩn quyết toán NSNN của Quốc hội<br /> chưa đề cập đến các vấn đề khác như việc tuân thủ<br /> a. Yêu cầu hoàn thiện<br /> pháp luật của các khoản thu, chi, vấn đề hiệu lực<br /> và hiệu quả của việc sử dụng kinh phí hoặc có đề Việc hoàn thiện, nâng cao chất lượng sử dụng<br /> cập nhưng còn chung chung, không rõ ràng. Do đó, kết quả KTNN trong hoạt động giám sát, phê<br /> qua quyết toán NSNN không biết được các khoản chuẩn quyết toán NSNN phải đáp ứng những yêu<br /> <br /> 70 Số 140 - tháng 6/2019 NGHIÊN CỨU KHOA HỌC KIỂM TOÁN<br /> cầu thực tế trong bối cảnh hiện nay của Việt Nam. thủ quy trình, thủ tục quản lý NSNN, lập và phê<br /> chuẩn quyết toán NSNN; tuân thủ Luật lệ của Nhà<br /> Một là, phải nâng cao chất lượng và tính thực<br /> nước Việt Nam, tuân thủ các chuẩn mực và cam<br /> tế của các kết quả KTNN đáp ứng và thỏa mãn<br /> kết quốc tế về kiểm toán trong nước và ngoài nước.<br /> chức năng của các cơ quan dân cử (Quốc hội và<br /> Hội đồng nhân dân) đảm bảo thực quyền của Quốc Hai là, nguyên tắc phù hợp<br /> hội, HĐND trong hoạt động giám sát và phê chuẩn Hoàn thiện pháp luật phải phù hợp tổ chức quản<br /> NSNN. Đây là yêu cầu bắt buộc mang tính thực tế lý, phân công trách nhiệm trong hệ thống chính trị<br /> mà các giải pháp phải đạt được. của Nhà nước Việt Nam; phù hợp năng lực và trình<br /> Hai là, đảm bảo yêu cầu phân định rõ trách độ quản lý của nhà nước Việt Nam, của Quốc hội<br /> nhiệm, quyền năng của các cơ quan trong quy và của KTNN;<br /> trình NSNN, trong đó đặc biệt là trách nhiệm của Ba là, nguyên tắc khả thi<br /> cơ quan chấp hành NSNN; cơ quan cung cấp ý<br /> kiến độc lập (KTNN) và cơ quan quyết định, phê Các giải pháp phải có tính khả thi trong thực tiễn.<br /> chuẩn NSNN. Chất lượng quyết toán NSNN không Bốn là, nguyên tắc tiết kiệm hiệu quả với chi phí<br /> chỉ phục vụ một khâu, một cơ quan chịu trách thấp nhất, đem lại hiệu quả cao nhất<br /> nhiệm trong quy trình NSNN mà là trách nhiệm,<br /> Ngoài tất cả các yêu cầu trên, các giải pháp hoàn<br /> quyền của từng cơ quan, từng công việc trong cả<br /> thiện pháp luật cần được xây dựng theo hướng tiết<br /> quy trình. Cần có những thông tin, ý kiến tin cậy<br /> kiệm, hiệu quả nghĩa là chi phí thấp và đem lại kết<br /> của cơ quan chấp hành ngân sách nhà nước, ý kiến<br /> quả cao nhất.<br /> chuyên môn mang tính pháp lý và trách nhiệm cao<br /> của KTNN và quan trọng nhất vẫn là người quyết 3. Giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả<br /> định phê chuẩn NSNN đã sử dụng kết quả KTNN việc sử dụng kết quả kiểm toán của KTNN trong<br /> và đề cao trách nhiệm trước Nhà nước, trước Nhân hoạt động giám sát, phê chuẩn quyết toán NSNN<br /> dân khi quyết định phê chuẩn NSNN; của Quốc hội<br /> <br /> Ba là, các giải pháp hoàn thiện phải đáp ứng và a. Thống nhất nhận thức về giá trị KTNN<br /> thỏa mãn yêu cầu hiện đại hóa công nghệ thông Nhận thức đúng, đầy đủ về giá trị kết quả<br /> tin, sử dụng và áp dụng có hiệu quả các phần mềm KTNN là đánh giá và xác nhận độ tin cậy thông tin<br /> vi tính công nghệ số và truyền tin, cũng như xử lý chứ không phải là tìm kiếm sai sót từ đó góp phần<br /> thông tin trong bối cảnh cách mạng công nghiệp nâng cao hơn năng lực quản lý, sử dụng tài chính<br /> 4.0 (Điện toán đám mây, Blockchain...) của đơn vị sử dụng NSNN. Nhận thức về giá trị kết<br /> Bốn là, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế, thỏa quả KTNN trong thảo luận, giám sát và phê chuẩn<br /> mãn các xu thế hội nhập, các cam kết quốc tế quan quyết toán NSNN là căn cứ pháp lý hình thành ý<br /> trọng hơn là các phương thức quản lý NSNN hiện kiến và chính kiến của Quốc hội và của Đại biểu<br /> đại, các phương pháp hạch toán, cân đối NSNN quốc hội. Như vậy, cần nhận thức rằng, KTNN<br /> theo chuẩn mực và thông lệ quốc tế. phải phục vụ vô điều kiện cho cơ quan dân cử, đại<br /> biểu dân cử, để thực hiện chức năng lập pháp, giám<br /> b. Nguyên tắc thực hiện<br /> sát tối cao và quyết định các vấn đề quan trọng của<br /> Các giải pháp hoàn thiện và nâng cao chất đất nước về NSNN theo hiến định.<br /> lượng hiệu quả việc sử dụng kết quả kiểm toán của<br /> b. Hoàn thiện các quy định pháp lý về KTNN và<br /> KTNN trong hoạt động giám sát, phê chuẩn quyết<br /> quyết toán NSNN<br /> toán NSNN hàng năm của Quốc hội cần tôn trọng<br /> các nguyên tắc cơ bản sau: Hoàn thiện các quy định pháp lý để thực hiện<br /> nhiệm vụ của KTNN trong lập và phê chuẩn quyết<br /> Một là, nguyên tắc tuân thủ<br /> toán NSNN theo hướng: Kiến nghị UBTVQH<br /> Tuân thủ thể chế chính trị của Nhà nước Việt bổ sung nhiệm vụ của KTNN trình ý kiến về dự<br /> Nam, tuân thủ Hiến pháp, pháp luật, cụ thể là tuân toán NSNN khi sửa đổi Nghị quyết 387/2003/<br /> <br /> NGHIÊN CỨU KHOA HỌC KIỂM TOÁN Số 140 - tháng 6/2019 71<br /> NGHIEÂN CÖÙU TRAO ÑOÅI<br /> <br /> NQ-UBTVQH11 ban hành Quy chế lập, phê chuẩn, quản lý tổng hợp để xác định trọng yếu kiểm toán<br /> trình Quốc hội quyết định dự toán NSNN, phương và đáp ứng mục tiêu xác nhận số liệu quyết toán.<br /> án phân bổ ngân sách trung ương và phê chuẩn iv) Một yếu tố không thể thiếu đó là trước khi<br /> quyết toán NSNN; Đổi mới quy trình và hệ thống triển khai kiểm toán, các đơn vị cần trang bị kiến<br /> hồ sơ mẫu biểu kiểm toán liên quan đến nhiệm vụ thức và kỹ năng cho KTVNN để thực hiện nghiệp<br /> trình ý kiến để Quốc hội xem xét, quyết định dự vụ xác nhận tính trung thực, hợp lý của số liệu<br /> toán NSNN; hoàn thiện hơn quy trình kiểm toán quyết toán của từng cấp ngân sách.<br /> quyết toán NSNN phù hợp với quy định của Luật<br /> Thứ hai, tiếp tục mở rộng quy mô, phạm vi kiểm<br /> KTNN năm 2015, Luật Ngân sách nhà nước 2015.<br /> toán NSNN để thực hiện kiểm toán được nhiều<br /> KTNN đẩy nhanh việc ban hành đồng bộ, đầy hơn nguồn tài chính công, tài sản công<br /> đủ các văn bản dưới Luật, đề cử mỗi đơn vị kiểm<br /> Hằng năm, KTNN chưa thực hiện kiểm toán<br /> toán có ít nhất một chức danh có thẩm quyền là<br /> ngân sách được toàn bộ các tỉnh, thành phố trực<br /> thành viên ban soạn thảo và phát triển chiến lược<br /> thuộc trung ương, và tại mỗi địa phương chỉ kiểm<br /> kiểm toán. KTNN thường niên tham gia vào việc<br /> toán được một phần nhỏ ngân sách cấp huyện; tỷ<br /> xây dựng các văn bản pháp luật điều hành tại các<br /> lệ số xã được kiểm toán còn ít hơn. Quy mô kiểm<br /> cấp chính quyền địa phương có liên quan tới hoạt<br /> toán như vậy ảnh hưởng đến chất lượng thông tin<br /> động kiểm toán, nhằm nâng cao vai trò của KTNN<br /> kiểm toán NSNN cung cấp cho Quốc hội do chưa<br /> trong cải cách hành chính công.<br /> phản ánh được toàn bộ tình hình quản lý, sử dụng<br /> c. Nâng cao chất lượng kiểm toán NSNN của NSNN. Chính vì vậy, cùng với nỗ lực đạt mục tiêu<br /> KTNN xác nhận báo cáo quyết toán NSNN của các đơn<br /> Trong bối cảnh hiện nay của KTNN, việc áp vị được kiểm toán thì KTNN cần xây dựng chiến<br /> dụng một số giải pháp sau có thể góp phần quan lược và thực thi các giải pháp tích cực phát triển<br /> trọng nâng cao chất lượng kết quả kiểm toán đội ngũ KTVNN đủ về số lượng và cao về trình độ<br /> NSNN. chuyên môn để mở rộng quy mô kiểm toán NSNN<br /> hàng năm.<br /> Thứ nhất, thay đổi cách thức tiếp cận kiểm toán<br /> Thứ ba, tăng cường ứng dụng công nghệ thông<br /> NSNN theo hướng đạt được mục tiêu kiểm toán<br /> tin vào hoạt động kiểm toán NSNN.<br /> xác nhận báo cáo quyết toán<br /> Bên cạnh áp dụng các phương pháp kiểm toán<br /> Trong kế hoạch trung hạn, KTNN cần quyết tâm<br /> mới, tiên tiến của thế giới, KTNN cần tăng cường<br /> đạt mục tiêu kiểm toán tài chính (xác nhận báo cáo<br /> ứng dụng công nghệ thông tin trong kiểm toán<br /> quyết toán ngân sách), trên cơ sở hoàn thành mục<br /> lĩnh vực NSNN để phù hợp với sự thay đổi của môi<br /> tiêu kiểm toán tuân thủ và quan tâm đến kiểm toán<br /> trường công việc tại các đơn vị được kiểm toán.<br /> hoạt động. Để đạt được mục tiêu xác nhận báo cáo<br /> Nên sớm hoàn thiện hệ thống thông tin điện tử lưu<br /> quyết toán NSNN nên:<br /> trữ các thông tin cơ bản về đơn vị sử dụng NSNN,<br /> i) Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của Lãnh tình hình thực hiện kiểm toán các năm trước, các<br /> đạo cơ quan KTNN, từ đó tạo sự đồng thuận, quyết vướng mắc, kiến nghị, đề xuất và kết quả thực hiện<br /> tâm cao thực hiện mục tiêu đánh giá và xác nhận kiến nghị đề xuất của KTNN.<br /> báo cáo tài chính.<br /> Thứ tư, từng bước xây dựng các Cẩm nang hoặc<br /> ii) Xác định rõ mục tiêu xác nhận báo cáo quyết Sổ tay hướng dẫn kiểm toán NSNN.<br /> toán ngân sách trong nội dung kế hoạch kiểm toán.<br /> Bên cạnh việc xây dựng, ban hành các văn bản<br /> KTNN cần thay đổi quan niệm về mục tiêu kiểm<br /> hướng dẫn Luật KTNN mới; hoàn chỉnh hệ thống<br /> toán và nhiệm vụ phải hoàn thành của một cuộc<br /> các chuẩn mực, quy trình kiểm toán và cơ chế kiểm<br /> kiểm toán ngân sách.<br /> soát chất lượng kiểm toán, KTNN cần sớm nghiên<br /> iii) Kế hoạch kiểm toán NSNN cần chú trọng cứu xây dựng và ban hành các Cẩm nang hoặc Sổ<br /> (về thời gian và nhân sự) kiểm toán tại các cơ quan tay hướng dẫn kiểm toán đối với từng lĩnh vực chủ<br /> <br /> 72 Số 140 - tháng 6/2019 NGHIÊN CỨU KHOA HỌC KIỂM TOÁN<br /> yếu của NSNN: Kiểm toán công tác lập và giao dự các Ủy ban khác đối với các vấn đề có liên quan<br /> toán ngân sách, Kiểm toán thuế, Kiểm toán đầu tư đến tài chính - ngân sách. KTNN sẽ có ý kiến về<br /> xây dựng cơ bản, Kiểm toán báo cáo quyết toán mặt chuyên môn với tư cách là cơ quan kiểm tra tài<br /> NSNN... Cẩm nang hoặc Sổ tay kiểm toán được xây chính công cao nhất về các vấn đề được bàn thảo<br /> dựng trở thành tài liệu tốt hướng dẫn thực hành trước Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các cơ quan<br /> kiểm toán cho KTV nhà nước, góp phần nâng cao của Quốc hội.<br /> trình độ chuyên môn, tính chuyên nghiệp và chuẩn Các cuộc giám sát của Quốc hội, KTNN có<br /> mực trong xử lý nghiệp vụ cũng như đưa ra các kết thể cử cán bộ, Kiểm toán viên tham gia các đoàn<br /> luận, kiến nghị chính xác, đầy đủ, có tính khả thi, giám sát theo yêu cầu của Quốc hội; thực hiện cơ<br /> phù hợp đối với đơn vị được kiểm toán. Chất lượng chế thảo luận về kết quả kiểm toán đối với các bộ,<br /> thông tin kiểm toán vì thế dần được nâng cao. ngành, địa phương trong hội đồng dân tộc, các Ủy<br /> d. Đa dạng hóa phương thức và hình thức cung ban khác của Quốc hội với sự tham gia của đại diện<br /> cấp ý kiến của Kiểm toán nhà nước cho Quốc hội Bộ Tài chính, KTNN và lãnh đạo đơn vị được kiểm<br /> toán trước khi phê chuẩn quyết toán NSNN.<br /> Ngoài đáp ứng yêu cầu chính xác, trung thực,<br /> khách quan, thông tin kiểm toán cần được cung KTNN và Ủy ban TCNS tiếp tục nghiên cứu để<br /> cấp một cách kịp thời, đầy đủ và có tính hệ thống sửa đổi, bổ sung quy chế phối hợp giữa hai cơ quan<br /> cho Quốc hội. Tính dễ tiếp cận để khai thác, sử phù hợp với Luật KTNN và các văn bản pháp luật có<br /> dụng cũng phải được đề cao. Bên cạnh báo cáo liên quan. Một số nội dung bổ sung hoàn thiện như:<br /> kiểm toán toàn văn, KTNN nên có báo cáo kiểm - Bổ sung phạm vi phối hợp phù hợp quy định<br /> toán tóm tắt và bản trình bày về những điểm quan tại Khoản 9, Điều 10 Luật KTNN “Giải trình về kết<br /> trọng mà KTNN phát hiện trong quá trình kiểm quả kiểm toán với Quốc hội và các cơ quan của<br /> toán cùng với các kết luận, kiến nghị kiểm toán. Quốc hội theo quy định của pháp luật”.<br /> Hình thức cung cấp thông tin kiểm toán, cũng - Thúc đẩy sớm thời gian Ủy ban TCNS cung cấp<br /> cần được đa dạng và phù hợp với điều kiện thực cho KTNN dự kiến chương trình, kế hoạch giám<br /> tiễn. Trong bối cảnh hiện nay nên tăng cường ứng sát của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Ủy<br /> dụng công nghệ thông tin để truyền tải các kết quả ban TCNS về lĩnh vực tài chính ngân sách có liên<br /> kiểm toán. Cùng với các hình thức cung cấp thông quan đến lập kế hoạch kiểm toán năm, những vấn<br /> tin kiểm toán đang áp dụng, KTNN có thể nghiên đề cần chú trọng trong Kế hoạch kiểm toán năm.<br /> cứu để vận dụng hình thức gửi thông tin kiểm toán<br /> - Chuẩn hóa các nội dung phối hợp phù hợp với<br /> cho các đại biểu Quốc hội qua hòm thư điện tử để<br /> nhiệm vụ, quyền hạn của KTNN theo quy định của<br /> các cơ quan giúp việc cho Quốc hội, các đại biểu<br /> Luật KTNN.<br /> Quốc hội thuận tiện trong việc khai thác, sử dụng.<br /> Thứ hai, tiếp tục đổi mới nội dung thông tin<br /> e. Nâng cao chất lượng và giá trị thông tin của<br /> kiểm toán cung cấp cho Quốc hội, Ủy ban Thường<br /> KTNN cung cấp cho Quốc hội<br /> vụ Quốc hội.<br /> Một là, đẩy mạnh hoạt động cung cấp thông tin<br /> Cơ chế cung cấp thông tin của KTNN cho Quốc<br /> của KTNN cho Quốc hội.<br /> hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội có những điểm,<br /> Để việc cung cấp thông tin của KTNN cho những nội dung và yêu cầu khác với cơ chế thông<br /> Quốc hội sát thực hơn với tình hình hoạt động của tin của KTNN cho Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban<br /> NSNN, KTNN cần phối hợp chặt chẽ với Ủy ban của Quốc hội. Trong các phiên họp toàn thể của<br /> TCNS và các Ủy ban khác của Quốc hội trong hoạt Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, chương<br /> động giám sát, thẩm tra và phê chuẩn quyết toán trình nghị sự thường rất kín với một khối lượng<br /> NSNN và các vấn đề có liên quan đến tài chính công việc lớn nên các thông tin KTNN cung cấp<br /> - ngân sách của Quốc hội. KTNN cần được mời nhằm phục vụ cho Quốc hội, Ủy ban Thường vụ<br /> tham gia các phiên họp toàn thể của Ủy ban TCNS, Quốc hội thường phải chọn lọc với những thông<br /> tham gia các phiên họp toàn thể của Quốc hội và tin thật cần thiết, liên quan đến những vấn đề lớn<br /> <br /> NGHIÊN CỨU KHOA HỌC KIỂM TOÁN Số 140 - tháng 6/2019 73<br /> NGHIEÂN CÖÙU TRAO ÑOÅI<br /> <br /> về kinh tế, tài chính của Quốc gia, chẳng hạn như về tài chính - ngân sách và các luật liên quan để có<br /> thông tin liên quan đến kinh tế vĩ mô, chính sách thể có cái nhìn đúng đắn, khách quan về các kết luận<br /> tài khoá, chính sách tiền tệ... Ngoài báo cáo tóm KTNN đưa ra. Vì trong số đó sẽ có một số kiến nghị<br /> tắt kết quả kiểm toán năm, báo cáo kết quả kiểm chưa đủ thuyết phục, chính là nguyên nhân làm cho<br /> toán năm, báo cáo kết quả kiểm toán quyết toán các đơn vị được kiểm toán chưa thực hiện. Do vậy,<br /> NSNN, KTNN còn cần cung cấp các thông tin về đối với Quốc hội và ĐBQH cần thiết phải có một bộ<br /> kết quả kiểm toán chuyên đề cho Quốc hội, Ủy ban phận hỗ trợ trong việc phân tích, đánh giá và định<br /> Thường vụ Quốc hội, thậm chí có những báo cáo hướng sử dụng các kết quả kiểm toán của KTNN.<br /> giải trình cụ thể về một vấn đề, lĩnh vực cụ thể để Do vậy, trong quá trình làm việc, Tiểu ban này sẽ<br /> Quốc hội có góc nhìn da dạng, nhiều chiều trước phải theo dõi các báo cáo kết quả Kiểm toán nhà<br /> khi đưa ra quyết định. nước gửi sang, theo dõi tình hình thực hiện kết quả<br /> kiểm toán và làm đầu mối làm việc với KTNN. Đây<br /> f. Quốc hội tăng cường cung cấp thông tin cho<br /> có thể coi là bộ phận chuyên trách làm đầu mối tiếp<br /> KTNN để có căn cứ xây dựng kế hoạch kiểm toán, tổ<br /> nhận, xử lý các thông tin do KTNN cung cấp.<br /> chức hoạt động kiểm toán phù hợp<br /> Các thành viên trong Tiểu ban này yêu cầu phải<br /> Để nâng cao tính hữu ích của thông tin kiểm<br /> có kiến thức chuyên sâu về tài chính - ngân sách<br /> toán, các cơ quan của Quốc hội, các đại biểu Quốc<br /> và các lĩnh vực khác để có thể đọc, phân tích được<br /> hội cần cung cấp thông tin để giúp KTNN xây dựng<br /> các kết luận, kiến nghị của KTNN đưa ra, đánh giá<br /> kế hoạch kiểm toán và bố trí nguồn lực thực hiện được sự hạn chế trong các kết quả đó, để từ đó đề<br /> kiểm toán. Nguồn thông tin mà KTNN tiếp nhận xuất với Quốc hội, ĐBQH những vấn đề tồn đọng<br /> từ phía Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội có thể liên quan đến tài chính ngân sách. Nhằm cung cấp<br /> gồm một số loại thông tin cơ bản sau đây: cho ĐBQH những thông tin đầy đủ, chính xác,<br /> - Các thông tin về kết quả giám sát hoạt động khách quan về kết quả đạt được về hạn chế, tồn tại<br /> kinh tế, tài chính của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ về cả mặt cơ chế chính sách và cả những vi phạm<br /> Quốc hội, của các cơ quan của Quốc hội. của các đơn vị được kiểm toán, từ đó sẽ đề ra được<br /> các giải pháp, xử lý.<br /> - Các yêu cầu, định hướng giám sát hay các<br /> định hướng phát triển kinh tế - xã hội, các thông i.Tổng Kiểm toán nhà nước cần có vị trí trong<br /> tin về quản lý tài chính - ngân sách mà Quốc hội, phiên thảo luận và báo cáo quyết toán ngân sách<br /> các cơ quan của Quốc hội có được trong hoạt động của Quốc hội<br /> của mình. Để kết quả triển khai thực sự có giá trị và được<br /> - Các vấn đề quan trọng, nổi cộm về NSNN mà sử dụng khi Quốc hội tiến hành hoạt động giám<br /> Quốc hội, công chúng đang quan tâm. sát, thảo luận về quyết toán NSNN. Tổng KTNN<br /> cần hiện diện và có vị trí ngồi độc lập tại các phiên<br /> Các thông tin trên cần được cung cấp cho<br /> họp của Quốc hội. Nhiệm vụ của Tổng KTNN là:<br /> KTNN để KTNN đề ra định hướng, mục tiêu, nội<br /> dung kiểm toán nhằm đáp ứng tốt nhất các yêu cầu + Công bố ý kiến chính thức của KTNN về các<br /> của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội. Đảm bảo vấn đề có liên quan đến NSNN nói chung và quyết<br /> việc kiểm toán đi vào trọng tâm, trọng điểm, cung toán NSNN nói riêng;<br /> cấp thông tin một cách thiết thực hiệu quả, tránh + Làm rõ thêm các ý kiến của KTNN khi các<br /> việc nguồn thông tin cung cấp cho Quốc hội, các cơ ĐBQH yêu cầu;<br /> quan của Quốc hội dàn trải.<br /> + Giải đáp các thắc mắc, các câu hỏi của ĐBQH<br /> g. Hình thành bộ phận kiểm toán tại Quốc hội liên quan đến thông tin, các số liệu của báo cáo<br /> làm nhiệm vụ chuyên trách phân tích, đánh giá và quyết toán và ý kiến của KTNN.<br /> định hướng sử dụng kết quả kiểm toán của KTNN.<br /> Kết quả kiểm toán của KTNN là những vấn đề Ngày nhận bài: 14/5/2019<br /> rất phức tạp, đòi hỏi phải có một kiến thức cơ bản Ngày duyệt đăng: 3/6/2019<br /> <br /> 74 Số 140 - tháng 6/2019 NGHIÊN CỨU KHOA HỌC KIỂM TOÁN<br />
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2