Tiếng kèn Pí lè trong lễ
cưới của người Phù Lá ở
Lào Cai
Trong nghi lễ cưới truyền thống của người Phú Lá ở Lào Cai không thể không có
tiếng kèn Pí lè của nhà trai đưa sang nhà gái, bởi đó là nhạc cụ thể hiện tính thiêng
liêng lễ xin dâu của dân tộc.
Trong nghi lễ cưới truyền thống của người
Phú Lá không thể không có tiếng kèn Pí lè. Ảnh: Internet
Từ xa xưa, người Phù Lá cho rằng, đám cưới là nghi lễ trọng đại và đáng vui mừng
nhất của cuộc đời mỗi con người nên dù nghèo khó hay giàu sang thì trong lễ cưới
cũng phải có tiếng kèn đưa sang nhà gái để thể hiện cho sự trang trọng, đường
hoàng của gia đình nhà trai. Bởi thế trong đám cưới của người Phù Lá không thể
thiếu tiếng kèn Pí lè
Người Phù Lá ở Bắc Hà gọi kèn Pí lè là "Sa Lá" - một loại nhạc cụ thuộc bộ hơi,
Kèn Pí lè của dân tộc Phù Lá có cấu tạo tương tự cây kèn của người Mông, gồm 3
phần: Đầu thổi, thân kèn và loa kèn. Đầu thổi của cây kèn là một ống đồng nhỏ bọc
gỗ, đục lỗ thông với thân kèn, lỗ nhỏ ở giữa để cắm ống thổi dài khoảng 1,5cm,
ống thổi này được cắt từ ống thân lúa đã phơi khô, thân tròn, có độ dai.
Cây kèn của người Phù Lá được sơn màu đỏ để thể hiện cho sự linh thiêng trong
nghi lễ, mà chủ yếu là sử dụng trong lễ cưới, đám tang và dựng nhà mới. Tuy
nhiên, ở mỗi nghi lễ khác nhau thì họ lại thổi những bài kèn ứng với từng nghi lễ,
mỗi bài kèn có nhịp điệu và xúc cảm riêng thích ứng với từng loại nghi lễ của dân
tộc.
Trong lễ cưới của người Phù Lá, tiếng kèn là biểu tượng cho sự thiêng liêng không
thể thiếu, bởi đồng bào quan niệm hạnh phúc của đôi vợ chồng cũng giống như
tiếng kèn, phải có hai cây kèn thì khi ngân lên mới tạo nên sự đồng điệu, mới toát
lên được cái hay, tạo nên xúc cảm trong lòng người.
Người Phù Lá luôn thổi hai kèn với các bài chỉ sử dụng cho lễ cưới, gồm: bài kèn
trên đường đi đón dâu, đến nhà cô dâu, các bài kèn đưa cô dâu ra khỏi cửa và đón
dâu về nhà. Với quan niệm lễ cưới được tổ chức để kết duyên cho đôi nam nữ về
sống bên nhau, nên tiếng kèn trong lễ cưới cũng phải là tiếng kèn đôi thể hiện sự
đồng điệu, dâng trào cảm xúc rộn ràng lúc vui tưng bừng, lúc buồn da diết như
diễn biến tâm lý của cô dâu trước khi về nhà chồng.
Trên đường sang nhà gái rước dâu và lúc đưa dâu về nhà, đội kèn luôn phải đi
trước để dẫn đầu đoàn rước dâu với vai trò là xua đi mọi sự cản trở trên đường để
cô dâu về nhà chồng trong sự may mắn, bình an và còn thể hiện sự uy nghi, hoành
tráng nhà trai trong ngày đại hỷ của gia đình.
Khi rước dâu đến cửa nhà trai, đội kèn phải đứng trước ngưỡng cửa để cô dâu làm
lễ trong sân thì mới bước vào nhà và hai người thổi kèn phải dàn ra hai bên để cô
dâu và chú rể thực hiện nghi lễ trước bàn thờ tổ tiên nhà chồng trong sự thiêng
liêng, trang trọng, tiếng kèn trong nghi lễ cũng trở nên dồn dập, da diết hơn, khiến
cho người tham dự lễ cưới trào dâng cảm xúc tưng bừng, nhộn nhịp. Đây là một
phong tục độc đáo của người Phù Lá cần được phát huy và bảo tồn.