Tiểu luận chứng minh Protein là nền tảng của sự sống

Ạ

Ộ B GIÁO D C VÀ ĐÀO T O ƯỜ Ụ Ạ Ọ NG Đ I H C TÂY NGUYÊN TR

Ậ

Ể

TI U LU N:

Ủ Ự Ố

Ứ Ề

CH NG MINH Ả PROTEIN LÀ N N T NG C A S S NG

ườ ự ữ ệ ạ Ng i th c hi n: Ph m H u Trí

Ụ Ụ M C L C

4 PHỤ LỤC HÌNH ẢNH .................................................................................................

LỜI CAM ĐOAN

1 ........................................................................................................

TÀI LIỆU THAM KHẢO

2 ..............................................................................................

1 CHƯƠNG I .................................................................................................................

CHƯƠNG II

2 ................................................................................................................

I. AXIT NUCLEIC

2 ...................................................................................................................................

II. CẤU TRÚC CỦA PROTEIN

3 ..............................................................................................................

HÌNH 1: CẤU TẠO ALANIN

3 .......................................................................................

HÌNH 2: HÌNH DẠNG VÀ ĐẶC TÍNH CỦA PROTEIN

4 ................................................ 5 ..........................................................................................................

2.1. Cấu trúc bậc một của protein

HÌNH 3: SỰ HÌNH THÀNH LIÊN KẾT PEPTIT

6 ...........................................................

HÌNH 4: CẤU TRÚC BẬC MỘT CỦA PROTEIN

7 ........................................................ 9 ...........................................................................................................

2.2. Cấu trúc bậc hai của protein

HÌNH 5: CẤU TRÚC XOẮN Α

10 ..................................................................................

HÌNH 6: CẤU TRÚC XOẮN Β

10 ..................................................................................

HÌNH 6: CẤU TRÚC XOẮN Α VÀ Β

2.3. Cấu trúc bậc ba của protein

12 ......................................................................... 12 ..........................................................................................................

HÌNH 7: CẤU TRÚC BẬC 3 PROTEIN 13 ..................................................................... a. Liên kết disulfid 13 ............................................................................................................................. 14 ............................................................................................................................ b. Các liên kết yếu 15 ............................................................................................ 16 .......................................................................................................

2.4. Đô men cấu trúc (structural domain) 2.5. Cấu trúc bậc bốn của protein

III. CHỨC NĂNG CỦA PROTEIN

3.1. Chức năng tạo hình 3.2. Protein có chức năng xúc tác sinh học

20 ........................................................................................................ 20 ...................................................................................................................... 20 ........................................................................................

HÌNH 8: MÔ PHỎNG CHỨC NĂNG XÚC TÁC

3.3. Protein có tác dụng điều hòa chuyển hóa

20 ........................................................ 21 ....................................................................................

HÌNH 9: PHẢN ỨNG ĐIỀU HÒA CHUYỂN HÓA

3.4. Protein có chức năng vận chuyển các chất

21 ..................................................... 22 .................................................................................

HÌNH 10: CẤU TRÚC HEMOGLOBIN

3.5. Protein có vai trò trong việc co duỗi, vận động

22 ...................................................................... 22 ............................................................................

HÌNH 11: CẤU TRÚC SỢI ACTIN 3.6. Protein có chức năng bảo vệ

23 ............................................................................ 23 ........................................................................................................

HÌNH 12: GLOBULIN MIỄN DỊCH G

23 ........................................................................ 24 3.7. Dẫn truyền thông tin ...................................................................................................................... 24 ................................................................................................... 3.8. Cung cấp năng lượng và dự trữ

HÌNH 11: CẤU TRÚC ALBUMIN

24 ..............................................................................

Ụ Ụ Ả PH L C HÌNH NH

4 PHỤ LỤC HÌNH ẢNH .................................................................................................

LỜI CAM ĐOAN

1 ........................................................................................................

TÀI LIỆU THAM KHẢO

2 ..............................................................................................

1 CHƯƠNG I .................................................................................................................

CHƯƠNG II

2 ................................................................................................................

I. AXIT NUCLEIC

2 ...................................................................................................................................

II. CẤU TRÚC CỦA PROTEIN

3 ..............................................................................................................

HÌNH 1: CẤU TẠO ALANIN

3 .......................................................................................

HÌNH 2: HÌNH DẠNG VÀ ĐẶC TÍNH CỦA PROTEIN

4 ................................................ 5 ..........................................................................................................

2.1. Cấu trúc bậc một của protein

HÌNH 3: SỰ HÌNH THÀNH LIÊN KẾT PEPTIT

6 ...........................................................

HÌNH 4: CẤU TRÚC BẬC MỘT CỦA PROTEIN

7 ........................................................ 9 ...........................................................................................................

2.2. Cấu trúc bậc hai của protein

HÌNH 5: CẤU TRÚC XOẮN Α

10 ..................................................................................

HÌNH 6: CẤU TRÚC XOẮN Β

10 ..................................................................................

HÌNH 6: CẤU TRÚC XOẮN Α VÀ Β

2.3. Cấu trúc bậc ba của protein

12 ......................................................................... 12 ..........................................................................................................

HÌNH 7: CẤU TRÚC BẬC 3 PROTEIN 13 ..................................................................... a. Liên kết disulfid 13 ............................................................................................................................. 14 ............................................................................................................................ b. Các liên kết yếu 15 ............................................................................................ 16 .......................................................................................................

2.4. Đô men cấu trúc (structural domain) 2.5. Cấu trúc bậc bốn của protein

III. CHỨC NĂNG CỦA PROTEIN

3.1. Chức năng tạo hình 3.2. Protein có chức năng xúc tác sinh học

20 ........................................................................................................ 20 ...................................................................................................................... 20 ........................................................................................

HÌNH 8: MÔ PHỎNG CHỨC NĂNG XÚC TÁC

3.3. Protein có tác dụng điều hòa chuyển hóa

20 ........................................................ 21 ....................................................................................

HÌNH 9: PHẢN ỨNG ĐIỀU HÒA CHUYỂN HÓA

3.4. Protein có chức năng vận chuyển các chất

21 ..................................................... 22 .................................................................................

HÌNH 10: CẤU TRÚC HEMOGLOBIN

3.5. Protein có vai trò trong việc co duỗi, vận động

22 ...................................................................... 22 ............................................................................

HÌNH 11: CẤU TRÚC SỢI ACTIN 3.6. Protein có chức năng bảo vệ

23 ............................................................................ 23 ........................................................................................................

HÌNH 12: GLOBULIN MIỄN DỊCH G

23 ........................................................................ 24 3.7. Dẫn truyền thông tin ...................................................................................................................... 24 ................................................................................................... 3.8. Cung cấp năng lượng và dự trữ

HÌNH 11: CẤU TRÚC ALBUMIN

24 ..............................................................................

Ờ L I CAM ĐOAN

ủ ể ậ ằ ộ Đây là Ti u lu n c a tôi, tôi cam đoan r ng n i dung trình bày trong

ọ ừ ạ ọ ữ ứ ể ậ ầ ọ ế Ti u lu n là nh ng ki n th c mà tôi đã h c t Đ i h c, Cao h c g n đây và

ư ượ ủ ể ệ ắ ắ ả ậ ộ tài li u tham kh o. Ch c ch n n i dung c a Ti u lu n ch a đ c phong phú,

ủ ề ế ậ ấ ậ ượ ầ đ y đ và còn nhi u thi u sót. Vì v y tôi r t mong nh n đ ế c ý ki n đóng

ủ ệ ầ ạ ồ ộ ả ể ậ góp c a quý Th y, Cô, b n bè đ ng nghi p và đ c gi ể đ bài ti u lu n đ ượ c

ơ ỉ hoàn ch nh h n.

ả ơ Tôi xin chân thành c m n!

ự ọ ệ H c viên th c hi n

ữ ạ Ph m H u Trí

Ả Ệ TÀI LI U THAM KH O

Ồ ỳ ươ ọ ử ộ • H hu nh Thùy D ng, 1998 Sinh h c phân t , NXBGD, Hà N i.

ầ ả ọ ử ệ ọ • PGS.TS Tr n Quang Hân, Bài gi ng Sinh h c Phân t , h Cao h c.

ị ệ ễ ầ ộ ị ọ • Nguy n Hoàng L c, Tr n th L , Hà Th Minh Thi. Giáo trinh sinh h c

phân t .ử

ứ ọ ọ • Lê Đ c Trình, Sinh h c phân t ử ủ ế c a t bào. NXB Khoa h c và K ỹ

ậ thu t, 2001, 264tr.

ƯƠ CH NG I

Ạ ƯƠ Ề Đ I C NG V PROTEIN

Ị Đ NH NGHĨA

ấ ạ ợ ử ượ ạ ừ ấ Protein là h p ch t đ i phân t c t o thành t , đ ơ ề r t nhi u các đ n

ượ ấ ạ ầ ở ộ phân là axit amin. Axit amin đ c c u t o b i 3 thành ph n: M t là nhóm

ố ử amin (NH2), hai là nhóm cacboxyl (COOH) và cu i cùng là nguyên t

ớ ộ ử ế ổ cacbon trung tâm đính v i m t nguyên t ế hydro và nhóm bi n đ i R quy t

ấ ủ ị đ nh tính ch t c a axit amin.

ả ớ ộ ở ấ ỳ ộ ậ ấ ắ Protein là l p ch t b t bu c ph i có b t k đ ng v t nào và có t ỷ ệ l

ụ ở ổ ườ ượ ả ị khá n đ nh. Ví d gia súc non và ng i hàm l ng protein kho ng 40 –

ấ ủ ự ố ấ ậ ớ ọ ậ ấ 45% v t ch t khô. Protein là l p ch t quan tr ng nh t c a s s ng, là v t

ự ố mang s s ng.

ấ ả ạ ế ượ Protein có trong t t c các lo i t ớ bào v i hàm l ng khác nhau.

ả ượ ự ậ ộ B ng 1.1. Hàm l ộ ố ng protein trong m t s mô đ ng th c v t:

ố ượ ớ Protein (% so v i kh i l ấ ậ ng v t ch t STT Mô khô)

1 Gan 57

2 X ngươ 28

3 C vânơ 80

ạ 4 H t lúa 6 – 12

ạ 5 H t ngôn 9 – 13

ậ 6 Đ u nành 29 – 50

ộ ố ư ứ ể Protein đi n hình ch a 200 – 300 axit amin, nh ng m t s protein có s ố

ấ ượ ơ ớ ế ế ở axit amin ít h n (protein l n nh t đ c bi t đ n nay là titin ơ trong c vân và

ứ ớ ỗ ơ ộ ơ c tim, ch a t i 26.926 axit amin trong m t chu i đ n).

ấ ủ ể ặ ớ ử ứ Đ c đi m l n nh t c a axit amin là phân t ố có ch a Nito (N), kh i

ượ ử ớ ấ l ng phân t l n nh t.

ƯƠ CH NG II

Ủ Ự Ố Ề Ả PROTEIN LÀ N N T NG C A S S NG

ủ ự ố ề ả ả Protein là n n t ng c a s s ng vì b n thân nó cũng có Axit Nucleic.

I. AXIT NUCLEIC

ấ ự ợ ử ề Axit Nucleic là h p ch t t nhiên cao phân t mang mã di truy n và

ề ở ự ệ ậ ượ ế th c hi n mã di truy n các sinh v t. Hàm l ng Axit Nucleic trong t bào

ả ậ ấ ộ ế khá cao, dao đ ng trong kho ng 5 – 15% v t ch t khô. Trong t bào có hai

ạ lo i Axit Nucleic: Axit ribonucleic (RNA) và Axit desoxyribonucleic (DNA).

ủ ơ ỗ ồ Các đ n phân c a Axit nucleic là các nucleotit. M i nucleotit bao g m

hai thành ph n:ầ

Nucleotit = Nucleosit + Axit photphoric.

ọ ượ ử ủ ỗ Tùy theo tr ng l ng phân t c a Axit Nucleic mà chu i nucleotit có

ế ể ắ ắ ỗ th dài ng n khác nhau. Trong chu i nucleotit, các nucleotit s p x p theo

ữ ự ọ ủ ấ ị ứ ư ạ ặ nh ng trình t nh t đ nh t o nên đ c tr ng sinh h c c a Axit Nucleic, t c là

ứ ự ề ườ ượ ừ ạ t o nên các gen di truy n. Th t các nucleotit th ng đ c xét theo t ng b ộ

ộ ơ ứ ề ộ ị ộ ba base. M t codon là m t đ n v mã di truy n, có ch c năng mã hóa cho m t

ả ế ế ả ế ế ượ axit amin. Axit Nucleic là b n thi t k protein và b ng thi t k này đ c vi ế t

ứ ự ề ứ ự ị ằ b ng các mã di truy n. Th t các mã quy đ nh th t các axit amin trong

ế ị ư ặ ỗ ọ ủ protein, quy t đ nh đ c tr ng sinh h c c a protein. M i Axit Nucleic trong quá

ữ ạ ộ ự trình hình thành và ho t đ ng luôn luôn duy trì v ng vàng trình t các

ộ ố ẫ ớ ố ề ạ ạ nucleotit. M t r i lo n trong quá trình này d n t ứ i r i lo n tính di truy n, t c

ệ ượ là gây nên hi n t ị ế ng bi n d .

Ủ Ấ II. C U TRÚC C A PROTEIN

ố ủ ọ ượ ầ Thành ph n nguyên t c a protein (% theo tr ng l ng) :

ả C: 50 – 54; O: 20 – 23; H: 6 – 7; N: 15 – 18 (trung bình kho ng 16%);

ộ ố ộ ố ứ S: 0 – 2,4. Trong m t s protein còn ch a P, Fe, I, Co, Zn và m t s nguyên t ố

ượ ố ấ ớ ư ấ ấ khác. Hàm l ng các nguyên t ố ớ này r t th p nh ng có ý nghĩa r t l n đ i v i

ể ạ ạ ố ố ướ ế ự ố s s ng. Đ t o nên tr ng thái s ng các nguyên t này tr ế ớ c h t liên k t v i

ạ nhau t o nên các axit amin (Isoleucine, Leucine, Lysine, Methionine,

Phenylalanine, Threonine, Tryptophan, Valine, Arginine, Histidine, Cysteine,

Glutamine, Glycine, Proline, Serine, Tyrosine, Alanine, Glutamate, Asparagine,

Aspartate).

ị ấ ạ ơ ả ủ ữ ơ ẫ Axit amin là đ n v c u t o c b n c a protein. Axit amin là nh ng d n

ấ ủ ữ ơ ử ộ ử xu t c a axit h u c mà trong phân t m t nguyên t ủ hydro (đôi khi 2) c a

ế ở ố ứ ư ợ ố g c ankil đu c thay th b i g c amin. Công th c chung nh sau:

R – CH – COOH

NH2

α ế ị ồ ộ ử Có th đ nh nghĩa khác là: Axit amin g m m t nguyên t Cacbon liên

ế ớ k t v i:

ộ ử • M t nguyên t Hydro

ộ • M t nhóm Amin

ộ • M t nhóm Carboxyl

ộ ố • M t trong 20 g c R, 20

ạ ố g c R khác nhau t o nên 20 axit

ấ ạ Hình 1: C u t o Alanin ế ị ấ ặ amin và quy t đ nh tính ch t đ t

ủ trưng c a chúng.

Axit amin hình trên là Alanin.

ấ ạ ự Axit amin là monomer c u t o nên protein. Trong t ả nhiên có kho ng

ủ ơ ể ố ỉ ứ ọ 250 axit amin nhưng protein c a c th s ng ch ch a 20 axit amin g i là axit

amin sinh protein (proteinogenic amino acid).

ủ ạ ặ ợ ở ị Hình d ng và đ c tính c a protein đu c quy đ nh b i trình t ự và số

ủ ợ lu ng các axit amin c a protein.

H+ + OH

R – CH – COOH R – CH – COO R – CH – COO

+ NH3

NH3 + H+ OH NH2

Axit Trung tính Ki mề

ủ ạ ặ Hình 2: Hình d ng và đ c tính c a protein

ườ ử ả ệ Trong môi tr ng trung tính , phân t axit amin mang c đi n tích âm và

ệ đi n tích d ươ . ng

ườ ệ Trong môi tr ng ki m ề tính, axit amin mang đi n tích âm .

ườ ệ Trong môi tr ng axit , axit amin mang đi n tích d ươ . ng

ườ ứ ưỡ ủ ể ỗ Ng ụ i ta ng d ng tính l ợ ng tính c a axit amin đ phân tích h n h p

ệ ề ằ ộ ươ ệ axit amin b ng dòng đi n m t chi u (ph ng pháp đi n di).

Ở ủ ị ườ ố ệ ổ giá tr pH c a môi tr ằ ng mà axit amin có t ng s đi n tích âm b ng

ệ ươ ể ệ ẳ ọ đi n tích d ệ ủ ng (axit amin trung hòa đi n), pH đó g i là đi m đ ng đi n c a

ệ axit amin (kí hi u là p I).

ả ơ Các axit amin trung tính có pI kho ng 5 – 6,5 (h i axit) .

ả ệ . Các axit amin axit tính có pI kho ng 3 (axit rõ r t)

ề ả Các axit amin ki m tính có p ề . I kho ng > 7 (ki m)

ộ ủ ậ ấ 2.1. C u trúc b c m t c a protein

ự ữ ủ ế ấ ậ ớ C u trúc b c 1 c a protein là s liên k t gi a các axit amin v i nhau

ế ỗ ế ạ thành chu i thông qua liên k t peptit (CO – NH) . M ch liên k t này hình

2 c a axit amin bên

ữ ủ ướ ớ ủ thành gi a nhóm COOH c a axit amin tr c v i nhóm NH

c nh.ạ

ự ế Hình 3: S hình thành liên k t peptit

ị ấ ề ữ ế ồ ế ượ Liên k t peptit là liên k t đ ng hóa tr r t b n v ng (năng l ng phá v ỡ

ự ế ạ ế ả ấ liên k t kho ng 6 – 7kcal/mol). Trong th c t ế m ch liên k t peptit r t khó

ủ ả ệ ộ th y phân (ph i dùng HC ớ l 6N v i nhi t đ ≥ 100°C).

ế ớ ư ậ ỗ ụ ứ Trong chu i peptit, các axit amin c liên k t v i nhau nh v y liên t c.

ầ ỗ ị ự ọ Theo quy đ nh axit amin đ u chu i (bên trái) có nhóm amin t do g i là axit

ậ ả ố ự ỗ amin N t n; axit amin cu i chu i (bên ph i) có nhóm cacboxyl t ọ do g i là

2 c a các axit amin

ữ ậ ả ủ axit amin C t n. Kho ng cách gi a nhóm COOH và NH

ỗ ượ trong chu i polypeptit đ c L.

ự ươ ạ ơ ứ ể ễ ộ Pauling và c ng s dùng ph ng pháp nhi u x R ngen đ nghiên c u.

ộ ủ ấ ậ Hình 4: C u trúc b c m t c a protein

ố ượ ề ả ấ ỗ ọ Khi kh o sát chu i peptit có hai v n đ quan tr ng: S l ng các axit

ự ắ ế ỗ amin và trình t s p x p các axit amin trong chu i.

ố ượ ố ượ ề S l ng các axit amin: S l ạ ng các axit amin nhi u hay ít tùy lo i

ắ ộ ị ủ ỗ protein và quy đ nh đ dài ng n, phân t ử ượ l ng c a chu i.

ấ ượ ế ế ở ơ ơ ớ Protein l n nh t đ c bi t cho đ n nay là titin trong c vân và c tim,

ứ ớ ổ ế ặ ộ ch a t ỗ ơ i 26.926 axit amin trong m t chu i đ n. Các protein ph bi n đ c bi ệ t

ả ừ là các enzym có kho ng t 150 300 axit amin.

ự ắ ế ự ủ Trình t s p x p các axit amin: Trình t ỗ c a các axit amin trong chu i

ế ị ế ị ủ ấ ấ ỗ ứ quy t đ nh c u trúc không gian c a chu i và do đó quy t đ nh tính ch t, ch c

ọ ự ượ ở ị ủ năng sinh h c c a protein. Trình t này đ ề c quy đ nh b i tính di truy n,

ượ ạ ằ ị ạ ơ ớ đ c ghi l i b ng các đ n v t o thành axit nucleic. V i 20 axit amin có th ể

ổ ợ ứ ề ạ ấ ạ t o h n ơ 2 x 1019 t h p, t c là t o ra r t nhi u protein khác nhau (ngày nay

10 – 1012 protein

ườ ả ấ ở ơ ể ố ng i ta tìm th y kho ng 10 các c th s ng khác nhau).

ỗ ổ ợ ự ắ ứ ự ế ớ ỉ ầ M i t h p có s s p x p các axit amin v i th t khác nhau, ch c n 1

ổ ợ ọ axit amin nào đó trong t ọ ấ ậ h p khác đi thì tính ch t v t lý, hóa h c và sinh h c

ệ ầ ổ ồ ưỡ ề ụ ủ c a protein cũng thay đ i. Ví d : Trong b nh h ng c u hình l ộ i li m, do đ t

β ế ở ị ố ỗ ủ ồ bi n ADN mà v trí s 6 trên chu i ầ polypeptit c a globulin trong h ng c u

ằ ị là axit glutamic b thay b ng valin.

ế ề Oxytoxin và vasopressin là hai hocmon thùy sau tuy n yên, chúng đ u có

ư ế ỉ ở ị ắ 9 axit amin, nh ng s p x p ch khác nhau ố v trí s 3 và s ố 8:

ơ ơ ử ứ Oxytoxin có ch c năng làm tăng co bóp c tr n t cung:

Xys – Tyr – Ile – Glu – Asn – Xys – Pro – Leu – Gly – NH2

1 2 3 4 5 6 7 8 9

ứ ế ạ ố ộ Vasopressin có ch c năng làm tăng huy t áp đ ng m ch, ch ng l ợ i

ni u:ệ

Xys – Tyr – Ple – Glu – Asn – Xys – Pro – Arg – Gly – NH2

3 8

ự ệ ệ ấ ậ ộ ọ ấ ớ Vi c phát hi n ra c u trúc b c 1 là m t thành t u khoa h c r t l n

ế ị ứ ấ ọ ọ trong hóa h c protein. Nó là c u trúc quan tr ng nh t ấ , quy t đ nh m c đ ộ

ọ ủ ứ ạ ẻ ạ ph c t p, tính muôn hình muôn v và ho t tính sinh h c c a protein. Nguyên

ủ ự ặ ậ ứ ủ ự ư ề ặ nhân c a s đ c tr ng, đ c thù c a sinh v t, t c là s khác nhau v loài,

ơ ế ề ấ ự ể ậ ộ ố gi ng, các th và các b ph n trong c th chính là s khác nhau v c u trúc

ứ ủ và ch c năng c a protein.

ế ố ấ ế ứ ổ ề ậ C u trúc b c 1 là y u t ị di truy n h t s c n đ nh và đây cũng là minh

ứ ề ả ứ ch ng ch ng minh “Protein là n n t ng c a s s ng ủ ự ố ”.

ụ ồ Ở Ví d : Insulin là 1 polypeptit hocmon bao g m 51 axit amin . ộ các đ ng

ỉ ở ứ ậ v t khác nhau, chúng ch khác nhau axit amin th 8, 9, 10.

8 9 10

Bò: Ala – Ser – Val

L n:ợ Tre – Ser – Ile

C u:ừ Ala – Gly – Val

ề ở ạ ạ ề ậ ợ Quá trình di truy n ệ sinh v t chính là hi n tu ng truy n đ t l i cho

ủ ấ ậ ặ ố ế ế ờ đ i sau c u trúc b c 1 c a protein đ c thù cho loài gi ng. Thi t k protein

ượ ế ế ề đ c mã hóa qua t hi t k mã di truy n trong axit nucleic.

ủ ấ ậ 2.2. C u trúc b c hai c a protein

ỳ ủ ủ ấ ậ ấ ỗ C u trúc b c 2 c a protein là c u trúc có chu k c a chu i polypeptit.

ỗ ượ ắ ọ ạ ấ Chu i polypeptit đ ế c s p x p g n l i trong không gian , nh t là trong môi

ườ ấ ị ữ ữ ề ậ tr ơ ng sinh v t, trong mô bào theo nh ng hình thù nh t đ nh, b n v ng h n

ứ ủ ớ ợ phù h p v i ch c năng c a chúng.

ứ ề ạ ấ ắ ụ Nhi u protein ch a các đo n có c u trúc xo n α . Ví d : Myoglobin,

ộ ạ ỗ ạ hemoglobin, ... Chu i peptit cu n l ắ i theo hình lò xo, t o thành các vòng xo n.

0. Chi u xo n ắ ề

ề ắ ắ ỗ ỳ Chu k xo n là 3,7 axit amin. Chi u dài m i vòng xo n là 5,4A

ể ặ ắ ắ ả có th là xo n ph i ho c xo n trái.

αắ ấ ở ỷ ệ ữ ắ Các xo n th y các protein là xo n ph i ( ả Hình 5). T l gi a các

ế ề ắ ắ ạ ả đo n xo n và không xo n trong protein chi m kho ng 45% – 50% chi u dài

ỗ ủ c a chu i peptit.

α ề ắ ộ ệ ạ ớ ư ặ Cũng có khi hai ho c nhi u cu n xo n b n l ộ i v i nhau nh cu n

ượ ấ ở ư dây cáp đ c th y ủ các protein nh keratin c a tóc, myosin tropomyosin ở

ủ ụ ủ ơ c , epidermin c a da và fibrin c a c c máu đông...

αắ ượ ổ ữ ị Xo n đ ờ c n đ nh nh nh ng liên

ế ượ ế k t hydro. Liên k t này đ ữ c hình thành gi a

ử ệ hai nguyên t ả mang đi n tích âm có kho ng

ử ữ ằ cách 2 – 3A0, nguyên t hydro n m gi a hai

ử ể ạ ế ắ nguyên t đó. Liên k t hydro đ t o xo n α

ủ ấ ậ trong c u trúc b c 2 c a protein đ ượ ạ c t o

ữ thành gi a nhóm = C = O và = N – H. Lúc này

ằ ố các g c ami n = C = O và = N – H n m trong

ẳ ộ ặ m t m t ph ng.

ế ế ượ Liên k t hydro y u, năng l ng phá v ỡ

ế ả liên k t kho ng 0,7 – l,5Kcal/mol . Song có số

ượ ề ắ ổ ớ ị l ng l n nên xo n a b n và n đ nh.

ế ữ ị ặ ệ Liên k t hydro gi v trí đ c bi t quan

ạ ủ ơ ộ ọ tr ng trong tính c đ ng, linh ho t c a các

ử ủ ư ọ ắ ấ phân t sinh h c, c a protein cũng nh mô Hình 5: C u trúc xo n α

bào.

β ế ấ ấ C u trúc g p n p , khác

α ắ ở ỗ ớ v i xo n là ạ ch nó là d ng

ỗ ấ ấ t m. Chu i polypeptit trong g p

ư ầ ẳ ỗ βế n p h u nh du i th ng ch ứ

ộ ạ ả không ph i cu n l i hình lò xo nh ư

xo n .αắ

ấ ắ Hình 6: C u trúc xo n β

β ữ ế ề ấ ấ ượ ổ ị Đi u khác n a là c u trúc g p n p đ ế ở c n đ nh b i các liên k t

ữ ỗ hydro gi a các nhóm = C = O và = N – H trong các chu i polypeptit khác nhau,

β ế ấ ườ ư ề ặ ạ ấ c u trúc g p n p th ng đ c tr ng cho nhi u protein d ng s i ợ . Ví dụ

colagen.

α β ắ ấ Hình 6: C u trúc xo n và

ơ ể ề ấ ể ậ ạ Trong c th , xét v c u trúc b c 2, protein có th chia ra làm 3 lo i:

ấ ạ ừ ắ ạ Lo i hoàn toàn c u t o t xo n α

ấ ạ ừ ấ ế ạ Lo i hoàn toàn c u t o t g p n p β

ứ ả ế ạ ấ Lo i ch a c xo n a và g p n p β ắ

ủ ấ ậ 2.3. C u trúc b c ba c a protein

ứ ạ ủ ự ấ ấ ỗ Là c u hình không gian ph c t p c a chu i polypeptit do s g p khúc,

ộ ạ ủ ấ ấ ị ậ ạ ặ cu n l i c a c u trúc b c 2 t o cho protein có hình thù nh t đ nh ư , đ c tr ng

ư ừ ạ ặ ượ ừ ấ cho t ng lo i protein và hình thù đ c tr ng này đ ế ị c quy t đ nh t c u trúc

ậ b c 1.

ự ắ ọ ạ ủ ử ế S s p x p g n l i trong không gian c a phân t ấ protein khi đã có c u

ậ ử ổ ườ trúc b c 2 này giúp cho phân t ị protein n đ nh trong môi tr ố ng s ng.

ậ ấ Hình 7: C u trúc b c 3 protein

ồ ạ ấ ự ế ổ ờ ị ậ C u trúc b c 3 t n t i và n đ nh nh các liên k t và các l c sau:

ế a. Liên k t disulfid

ữ ủ ế ố Liên k t disulfid hình thành gi a 2 nhóm SH (sulphydryl) c a 2 g c

ố ả ư ầ ỗ Cystein phân b r i rác trong chu i peptit nh ng g n nhau trong không gian .

HOOCCHCH2SSH2CCHCOOH

2 HOOCCHCH2SH NH2 NH2 NH2

ế ồ ị ề ố ượ ư ế Đây là liên k t đ ng hóa tr , b n nh ng chi m s l ề ng không nhi u:

ử ả ả ớ Phân t ế protein v i kho ng 100 – 200 axit amin có kho ng 4 – 5 liên k t

disulfid.

ế ụ ủ ụ ề Ví d : Insulin là hormon c a tuy n t y tham gia đi u hòa hàm l ượ ng

ườ ế ượ ườ đ ng trong máu. Khi thi u insulin, hàm l ng đ ng trong máu tăng cao,

ườ ỗ ỗ ẫ ớ ệ d n t i b nh đái đ ng. Insulin đ ượ ấ ạ ừ c c u t o t ồ 2 chu i peptit: Chu i A g m

ằ ắ ỗ ồ ỗ ớ 21 axit amin, chu i B g m 30 axit amin. Hai chu i này g n v i nhau b ng 2

ế liên k t disulfid.

ế ế b. Các liên k t y u

ữ ế ế ệ ệ ấ Liên k t hydro: Liên k t này xu t hi n gi a 2 nhóm mang đi n tích

ử âm có nguyên t hydro.

ấ ủ ữ ế ế ố Liên k t ion: Liên k t này hình thành gi a 2 ion trái d u c a 2 g c axit

ứ ự ằ ề ầ ỗ amin n m xa nhau theo th t ư trong chu i peptit, nh ng g n nhau v không

ậ ấ gian trong c u trúc b c ba.

ụ ố ỗ ự Ví d : G c axit glutamic trong chu i polypeptit có nhóm COOH t do,

ườ ủ ơ ể ấ ị ể trong môi tr ng nh t đ nh c a c th nhóm này có th phân ly thành – COO

2 t

2 có khả

ậ ấ ằ ầ ố ố ự Trong c u trúc b c 3 , g c này n m g n g c NH do, nhóm NH

+ t o thành NH3

+. Do đó hai ion trái d u này hút nhau. Lo i liên

ạ ạ ấ năng nh n Hậ

ả ằ ử ộ ố ố ế k t này n m r i rác trong phân t do có m t s g c axit amin có nhóm

COOH và NH2.

ự ấ ẫ ấ ặ ọ ằ L c h p d n Van der Vaals: Khi có 2 ch t ho c 2 nhóm hóa h c n m

ầ ườ ớ ữ ẽ ả ạ c nh nhau v i kho ng cách 1 – 2 l n đ ự ấ ng kính thì gi a chúng s có l c h p

ẫ ẫ d n l n nhau.

ế ủ ỵ ướ ự ữ L c liên k t c a các nhóm k n ự c: Nh ng nhóm không phân c c

ỉ ầ (thành ph n ch có C, H). Ví d : ụ CH2; CH3 trong valin, leuxin, isoleuxin

ữ ư ặ ướ ỵ ướ ho c phenyl trong phenylanin... là nh ng nhóm không a n c (k n c) và

ướ ệ ế ẩ ạ ớ ạ không tích đi n. N c trong t bào đ y chúng l i v i nhau t o thành các búi

ử ạ ự ự ổ ị ỵ ướ k n c trong phân t ế protein. Lo i l c này chi m 60% – 70% l c n đ nh

ề ậ ử ạ ủ ấ c u trúc b c 3 c a nhi u phân t protein d ng c ầu.

ế ế ấ ề ấ ố ắ Các liên k t y u r t có ý nghĩa vì chúng có r t nhi u và phân b kh p

ử ế ặ ờ ệ ự ữ ơ n i trong phân t protein. Nh các liên k t này (đ c bi ế t l c liên k t gi a các

ỵ ướ ủ ấ ậ ổ ị ườ nhóm k n c) mà c u trúc b c 3 c a protein n đ nh trong môi tr ng. Tuy

ượ ế ủ ế ấ nhiên năng l ng liên k t c a các liên k t nói trên r t y u ấ ế , cho nên c u trúc

ấ ễ ị ế ổ ở ự ế ố ổ ườ ậ b c 3 cũng r t d b bi n đ i b i s thay đ i các y u t môi tr ế ng. Các y u

ộ ớ ả ưở ố t ư nh nhi ệ ộ đ ộ pH khi tác đ ng t t đ , ứ i protein t c là nh h ng lên các liên

0C) làm protein b bi n tính

ệ ộ ị ế ế ế k t y u này ụ . Ví d : nhi t đ tăng quá cao (> 500

ứ ủ ạ ứ ộ (t c không tr ở ạ l i tr ng thái cũ c a protein ặ . Ví d : ụ Vi c lệ u c tr ng) ho c

ủ ộ ừ ấ ả ườ gi m quá th p làm protein ng ng ho t ạ đ ng; pH c a môi tr ng thay đ i s ổ ẽ

ữ ế ặ ổ ổ ộ ệ làm thay đ i đ đi n ly c a ủ NH2 ho c COOH ... nh ng bi n đ i này có

ả ưở ứ ủ ự ặ nh h ự ế ng tiêu c c ho c tích c c đ n ch c năng c a protein.

ư ấ ậ ặ ợ ớ Do có c u trúc b c 3 các protein có hình thù đ c tr ng và phù h p v i

ứ ủ Ở ứ ch c năng c a chúng. ể ư các protein ch c năng nh các enzym, các kháng th ,

ệ ố ủ ậ ấ protein c a các h th ng đông máu . Thông qua c u trúc b c 3 mà hình thành

ượ ạ ộ ứ ủ ệ ơ đ ự c các trung tâm ho t đ ng, là n i th c hi n các ch c năng c a protein. S ự

ở ạ ứ ẹ ạ ạ duy trì hình d ng giúp protein tr ng thái nguyên v n, t c là tr ng thái sinh

ượ ự ế ổ ủ ẽ ế ạ ỗ ọ h c đ ổ ủ c duy trì. M i bi n đ i c a hình d ng s kéo theo s bi n đ i c a

ạ ho t tính.

ấ ậ ả ậ ạ ẳ ứ C u trúc b c ba đ m nh n ch c năng t o hình. Ch ng h n ạ , con s a vàứ

ề ướ ự ấ ị ủ ư ẫ m c nhi u n ạ c nh ng v n có hình d ng nh t đ nh c a nó.

ấ 2.4. Đô men c u trúc (structural domain)

ữ ữ ự ấ ộ ộ ậ Đô men c u trúc là nh ng b ph n, nh ng khu v c trong m t phân t ử

ượ ư ộ ấ ộ ố ử protein đ c cu n g p trong không gian gi ng nh m t phân t protein nh ỏ

ườ ự ứ ứ ế ệ ắ ơ ỉ hoàn ch nh và th ng là n i th c hi n ch c năng liên k t, ch c năng l p ráp

ử ủ ạ ộ ạ ủ c a đ i phân t ề ứ protein trong ho t đ ng ch c năng c a nó. Trong nhi u

ế ợ ứ ề ệ ắ ặ ớ ở ề protein, đô men g n li n v i ch c năng k t h p đ c hi u và nhi u enzym

ạ ộ ượ ố ạ đ ượ ấ ạ ừ c c u t o t các đô men, thì trung tâm ho t đ ng đ c b trí t i biên gi ớ i

ề ủ c a hai hay nhi u đô men.

ự ử ả ạ ươ S hình thành các đô men trong phân t protein t o kh năng t ng tác

ữ ạ ạ ử ơ ộ ể ươ ả ị linh ho t gi a các đ i phân t , kh năng c đ ng, d ch chuy n t ứ ng ng

ứ ữ ữ ệ ậ ộ ọ ề ặ ự gi a nh ng b ph n trong quá trình th c hi n ch c năng sinh h c. Xét v m t

ủ ầ ạ ộ ự ế ấ ử đô men c u trúc, khi phân tích s ho t đ ng c a h u h t các phân t protein

ế ể đã bi t, có th chia chúng thành 3 nhóm:

ố ớ ố ị ằ ộ ữ a. Protein nhóm m t có các đô men c đ nh và n i v i nhau b ng nh ng

ủ ẻ ạ ỗ ớ ị ữ đo n khá dài và d o c a chu i peptit, cho phép chúng xê d ch v i nh ng

ả ộ kho ng khá r ng.

ố ớ ố ị b. Protein nhóm hai có các đô men c đ nh n i v i nhau bàng ki u ể “b nả

ấ ạ ỏ ươ ế ạ ị ề l ” nên ph m vi xê d ch r t h n ch và đòi h i t ả ấ ng tác ph i r t chính xác,

ặ ẽ ch t ch .

ứ ậ ạ ấ ộ c. Protein nhóm ba có tính v n đ ng ch c năng r t đa d ng, giúp cho s ự

ố ượ ế ắ ậ ớ ạ ộ ở ọ ữ ti p c n, l p ghép gi a chúng v i các đ i t ng ho t đ ng sinh h c tr nên

phong phú, đa d ng.ạ

ự ề ử ụ ủ ụ ể ẻ ấ Ví d : Protein kháng th (Ig) s d ng s m m d o c u trúc c a mình

ươ ố ư ớ ắ ể đ các đô men g n kháng nguyên, t ng tác t ữ i u v i kháng nguyên là nh ng

ấ ạ ợ h p ch t đa d ng.

Ở ữ ư ứ ồ ố ươ nh ng protein có ngu n g c khác nhau, nh ng có ch c năng t ng t ự

ấ ươ ố thì các đô men có c u trúc t ố ng đ i gi ng nhau.

ủ ự ừ ấ ỉ ự Đô men là t ng khu v c đó có c u trúc hoàn ch nh c a 1 protein và th c

ầ ủ ứ ủ ệ hi n đ y đ ch c năng c a 1 protein.

ậ ố ủ ấ 2.5. C u trúc b c b n c a protein

ở ỗ ứ Các protein ch a trong phân t ử ừ t 2 chu i polypeptit tr lên th hi n s ể ệ ự

ề ứ ộ ấ ứ ạ ơ ậ ấ ọ ph c t p h n v m c đ c u trúc phân t ử ượ đ c g i là c u trúc b c 4. Protein

ạ ổ ợ ừ ề ể ầ ọ có tr ng thái t h p hình thành t nhi u ti u ph n protein g i là protein

ư ậ ỗ ỗ ộ ượ ọ olygomeric. M i chu i polypeptit trong m t protein nh v y đ c g i là là

ỗ ể ị ề ể ấ ơ ộ ơ ị ti u đ n v (subunit) hay là m t protomer. M i ti u đ n v đ u có c u trúc

ủ ậ b c 1, 2, 3 riêng c a nó.

ộ ố ướ ế ợ ạ ớ ữ M t s protein có xu h ng k t h p l ứ i v i nhau thành nh ng ph c

ạ ử ự ế ổ ề ạ ữ ợ h p, thành nh ng đ i phân t , không kéo theo s bi n đ i v ho t tính sinh

ả ạ ấ ề ườ ả ổ ợ ạ ợ ạ ớ ọ h c. V l i, r t nhi u tr ng h p protein ph i t h p l i m i có ho t tính

ữ ọ ườ ề ệ ể ấ ợ sinh h c. Trong nh ng tr ậ ng h p này, c u trúc b c 4 là đi u ki n đ hình

ớ thành nên tính năng m i cho protein.

ế ắ ố ụ ầ ồ Ví d : Hemoglobin (huy t s c t ể – Hb) g m 4 ti u ph n protein , 2 ti uể

α β ầ ỗ ể ể ế ầ ờ ầ ph n ể và 2 ti u ph n ầ . N u 4 ti u ph n này tách r i nhau thì m i ti u ph n

ể ậ ượ ử ế ợ ạ ạ không v n chuy n đ c 1 phân t oxy. Khi k t h p l i thành tr ng thái

ư ầ ặ ộ ố ứ ệ tetramer t oạ thành m t kh i không gian đ c thù (g n nh hình t di n) thì

ế ợ ể ả ậ ớ ộ ử ậ m i có kh năng k t h p và v n chuy n oxy. M t phân t ể Hb v n chuy n

ượ ử đ c 4 phân t oxy.

O2 β α O2

O2 O2 α β

ở ơ Enzym Glycogen photphorylase ( c , gan) xúc tác cho quá trình phân

ả Ở ạ gi i glycogen thành glucose: tr ng thái không ho t đ ng ạ ộ , enzym này ở ạ d ng

ạ ờ Ở ạ ạ ộ ệ “b”: d ng 2 dimer tách r i nhau. tr ng thái ho t đ ng (khi có tín hi u c ơ

ườ ở ạ ể ầ th c n đ ng) enzym này ạ d ng “a”: d ng 2 dimer t ổ ợ ạ h p l ạ i thành d ng

tetramer.

OO OO

ạ d ng “b” ạ d ng “a”

ầ ả ả ạ Khi nhu c u gi i phóng glucose gi m đi, tetramer l i tách thành 2 dimer

ở ạ ạ ạ ộ và enzym tr l i tr ng thái không ho t đ ng.

ố ượ ổ ừ ể Tùy theo protein, s l ng monomer có th thay đ i t 2, 4, 6, 8 là ph ổ

ế ệ ự ể ấ bi n, cá bi ậ t có protein có th có trên 50 monomer. S hình thành c u trúc b c

ề ệ ề ạ ế ọ 4 t o đi u ki n cho quá trình đi u ti t sinh h c thêm tinh vi, chính xác.

Ứ Ủ III. CH C NĂNG C A PROTEIN

ề ả ủ ề ố ượ ọ Protein là n n t ng c a m i quá trình s ng, đi u này đ c th hi n ể ệ ở

ố ớ ự ố ụ ể ư ủ ứ các ch c năng c a nó đ i v i s s ng, c th nh sau:

ứ ạ 3.1. Ch c năng t o hình

ầ ấ ạ ủ ế ể ừ ẩ Protein là thành ph n c u t o c a các t bào k t siêu vi khu n đ n t ế ế

ờ ứ ủ ạ ậ ị bào có nhân, các mô và d ch sinh v t. Nh ch c năng t o hình c a protein mà

ậ ổ ị ặ ặ ệ ấ sinh v t có hình dáng n đ nh , đ c tr ng ư . Đ c bi ỡ t trong các c u trúc nâng đ .

ợ ấ ề ủ ế ạ ấ ằ Collagen và Elastin t o nên c u trúc s i r t b n c a mô liên k t, dây ch ng,

ắ ủ ạ ấ ơ gân. Keratin t o nên c u trúc ch c c a da, lông, móng. Protein t ệ , nh n, v ỏ

kén...

ứ ọ 3.2. Protein có ch c năng xúc tác sinh h c

ố ớ ơ ể ố ư ế ầ ổ ề ấ ặ H u h t các quá trình trao đ i ch t đ c tr ng đ i v i c th s ng đ u

ế ướ ự ữ ạ ấ ở ệ ti n hành d i s xúc tác b i nh ng ch t có ho t tính sinh h c ặ ọ . Đ c bi t đó

ủ ụ ấ ả ạ là các enzym có b n ch t là protein. Ví d các enzyme th y phân trong d dày

ả ứ ướ ọ ả ộ phân gi i th c ăn, enzyme amylase trong n c b t phân gi i tinh b t, enzyme

ạ ả ả pepsin d dày phân gi i protein, enzyme lipase phân gi i lipit.

ứ ỏ Hình 8: Mô ph ng ch c năng xúc tác

ụ ề ể 3.3. Protein có tác d ng đi u hòa chuy n hóa

ộ ố ặ ả ườ ặ M t s peptit ho c protein có kh năng tăng c ạ ng ho c kìm hãm ho t

ự ủ ề ằ ộ ố ộ đ ng c a enzym, tham gia đi u hòa t c đ và s cân b ng các quá trình sinh

ơ ể ọ h c trong c th .

ụ ườ ả Ví d hocmon glucagon, adrenalin làm tăng c ng phân gi i glycogen

thông qua adenylatcyclase, photphorylase và AMP vòng, insulin có tác d ngụ

ề ượ ườ ậ ộ ươ ố đi u hòa hàm l ng đ ng glucose trong máu đ ng v t có x ng s ng làm

ườ ả gi m đ ế . ng huy t

ả ứ ề ể Hình 9: Ph n ng đi u hòa chuy n hóa

ứ ể ậ ấ 3.4. Protein có ch c năng v n chuy n các ch t

ấ ử ỏ ượ ể ậ ề R t nhi u phân t nh và các ion đ ặ c v n chuy n các protein đ c

ụ ể ậ ắ ượ ậ hi uệ . Ví d hemoglobin v n chuy n khí, s c đ ế ể c v n chuy n trong huy t

ệ ử ể ậ ở thanh b i transferin, cytocrom v n chuy n đi n t ...

ấ Hình 10: C u trúc Hemoglobin

ỗ ậ ộ ệ 3.5. Protein có vai trò trong vi c co du i, v n đ ng

ủ ơ ự ủ ế ơ ượ ầ ự ệ Protein là thành ph n ch y u c a c . S co c đ ở c th c hi n b i

ể ộ ượ ủ ạ ợ chuy n đ ng tr t c a 2 lo i protein s i: Actin và miosin, tubulin có vai trò

ậ ơ ủ ộ ậ v n đ ng lông, roi c a các sinh v t đ n bào.

ự ậ ự ủ ể ộ ộ S chuy n đ ng c a các chromosom trong phân bào và s v n đ ng

ờ ự ứ ủ ể ậ ộ ợ ủ c a tinh trùng là nh s chuy n đ ng c a các t p h p co rút ch a các protein .

ạ ấ ộ ợ ừ ể ề ơ ị S i actin, m t lo i protein c u trúc hình thành t nhi u ti u đ n v , giúp

ạ ơ ế co c và duy trì hình d ng t bào.

ợ ấ Hình 11: C u trúc s i Actin

ả ệ ứ 3.6. Protein có ch c năng b o v

ơ ế ố ữ ệ ả ặ ợ ổ ệ C th s ng có kh năng t ng h p nh ng protein đ c hi u, bi t hóa

ể ả ậ ọ ế ế ợ ớ cao g i là các kháng th , chúng có kh năng nh n bi ế t và k t h p v i các y u

ộ ố ư ạ ẩ ố t ngo i lai (các kháng nguyên) nh các vi rút, vi khu n, đ c t ẩ vi khu n,

ế ố ộ ố ố trombin, fibrin là các y u t ọ ắ đông máu, m t s protein ch ng đông. N c r n

ạ ộ cũng là m t lo i protein.

ễ ị Hình 12: Globulin mi n d ch G 23

ể ư ễ ạ ị ậ Globulin mi n d ch G là lo i kháng th l u thông trong máu và nh n

ế ạ ủ ể ạ ạ bi ạ t h t ngo i lai gây h i. Foreign particle binding site: Đi m bám c a h t

ạ ngo i lai.

ề ẫ 3.7. D n truy n thông tin

ụ ả ấ ử ủ Protein là ch t th c m c a hocmon và các phân t ệ báo hi u khác

ấ ượ ự ữ 3.8. Cung c p năng l ng và d tr

ộ ộ ủ ự ủ ể S chuy n hóa c a m t b khung cacbon c a axit amin trong chu trình

ầ ộ ượ ơ ể Krebs cũng đóng góp m t ph n năng l ắ ng cho c th . Albumin lòng tr ng

ữ ứ ể ấ ồ ẹ tr ng là ngu n cung c p axit amin cho phôi phát tri n. Casein trong s a m là

ứ ấ ạ ồ ồ ngu n cung c p axit amin cho con. Trong h t cây có ch a ngu n protein d ự

ạ ẩ ữ ầ ầ tr c n cho h t n y m m.

ấ Hình 11: C u trúc Albumin 24

Ậ Ế IV. K T LU N

ủ ự ố ề ả ả Protein là n n t ng c a s s ng vì b n thân nó cũng có Axit Nucl eic.

ể ệ ở ấ ứ ấ ậ ộ ộ Ch c năng th hi n c u trúc, c u trúc b c m t m t bên có nhóm –

2, có hai đ u (N và C). Ch c n thay đ i trình t

ộ ỉ ầ ầ ổ COOH, m t bên là nhóm NH ự

ổ ừ ế ứ ọ ấ ắ s p x p axit amin thì c u trúc protein thay đ i t đó ch c năng sinh h c cũng

α β ỳ ồ ấ ậ ắ ố ế ấ thay đ i. C u trúc b c hai có chu k g m xo n ấ và g p n p ậ . C u trúc b c

ứ ậ ạ ố ả ba có hình kh i không gian, đ m nh n ch c năng t o hình. Đ ấ omen c u trúc là

ứ ả ạ ấ ố m tộ có hình kh i không gian, đ m nh n ch c năng t o hình. Đômen c u trúc ậ

ộ ạ ứ ự ệ ậ ấ ấ là m t d ng c u trúc b c ba th c hi n ch c năng xúc tác và hocmon. C u trúc

ứ ạ ứ ự ề ệ ệ ề ạ ố ậ b c b n th c hi n nhi u ch c năng ph c t p, t o đi u ki n cho quá trình

ế ọ ề đi u ti t sinh h c thêm tinh vi và chính xác.

ấ ữ ơ ứ ạ ượ ộ ợ ấ ả Protein là m t h p ch t h u c ph c t p đ ấ c tìm th y trong t t c các

ế ề ạ ỗ ả quá trình x y ra trong t bào. M i lo i c th ặ ạ ơ ể đ u có các lo i protein đ c

ệ ủ ố ượ ế ơ ể ớ hi u c a mình, thêm vào đó chúng chi m s l ng l n trong c th và có th ể

ấ ự ặ ệ ễ d dàng tìm th y trong t nhiên. Chúng đóng vai trò đ c bi ọ t quan tr ng trong

ề ả ủ ố ọ ả ơ ể Protein là n n t ng c a m i qu trình s ng. c th .

Tiểu luận: Chứng minh Protein là nền tảng của sự sống