Tiểu luận kinh tế chính trị Mác – Lênin
1
LỜI MỞ ĐẦU
Việt Nam đi lên CNXH từ một nước nông nghiệp lạc hậu, cơ sở vật
chất- kỹ thuật , trỡnh độ của lực lượng sản xuất chưa phát triển hoàn thiện.
Sự phân công lao động, cơ sở vật chất kỹ thuật ở các ngành kinh tế then
chốt như : Công nghiệp-Nông nghiệp -Dịch vụ chưa hợp lý và vẫn lạc hậu.
Vỡ vậy CNH-HĐH là quá trỡnh tạo ra những điều kiện vật chất - kỹ
thuật, khoa học công nghệ, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nói chung hay
cơ cấu ngành kinh tế nói riêng, nhằm huy động và sử dụng có hiệu quả mọi
nguồn lực, đẻ khụng ngừng tăng năng suất lao động làm cho nền kinh tế tăng
trưởng nhanh, nõng cao đời sống vật chất và văn hoỏ cho nhõn dõn. Từ đó
thực hiện cụng bằng và tiến bộ xó hội, bảo vệ và cải thiện mụi trường sinh
thỏi.
Đó cũng chớnh là mục tiờu tổng quỏt trong sự nghiệp CNH-HĐH của
nước ta được Đảng Cộng Sản Việt Nam xỏc định tại Đại hội VIII :
Xây dựng nước ta trở thành một Nước có cơ sở vật chất- kỹ thuật hiện đại, có
cơ cấu kinh tế hợp lý, quan hệ sản xuất tiến bộ phự hợp với quỏ trỡnh phỏt
triển của lực lượng sản xuất, đồi sống vật chất và tinh thần cao, quốc phũng
an ninh vững chắc, dõn giau Nước mạnh, xó hội cụng bằng, văn minh.
Do đó nhiệm vụ tất yếu của Đảng và toàn dõn ta trong thời điểm hiện
nay là:
1. Phỏt triển lực lượng sản xuất, xõy dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật thụng
qua việc chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế và vựng kinh tế hiệu quả,
hợp lớ theo hướng CNH-HĐH ( là nhiệm vụ trọng tõm)
2. Từng bước xõy dựng quan hệ sản xuất mới XHCN thụng qua thực hiện
chớnh sỏch nền kinh tế nhiều thành phần.
3. Mở rộng nõng cao hiệu quả kinh tế đối ngoại.
Tiểu luận kinh tế chính trị Mác – Lênin
2
Trong bài tiểu luận này Em tập trung nghiờn cứu về chủ đề: Chuyển
dịch cơ cấu ngành kinh tế theo hướng CNH-HĐH trong điều kiện hội nhập
kinh tế Quốc Tế.
Em xin chõn thành cảm ơn PGS-TS Phan Thanh Phố đó hướng dẫn em
hoàn thành bài viết này.
Tiểu luận kinh tế chính trị Mác – Lênin
3
PHẦN I
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VIỆC ĐẨY MẠNH CHUYỂN DỊCH CƠ
CẤU NỀN KINH TẾ THEO ĐỊNH HƯỚNG CNH - HĐH
I. Một số khái niệm cơ bản
Công nghiệp hoá - Hiện đại hoá
Thế giới đó từng trải qua 2 cuộc cỏch mạng đặc biệt quan trọng:
Năm 1770-1787: Tại Anh và cỏc nước Tõy Âu, cuộc cỏch mạng cơ
khớ hoỏ lần đầu tiờn nổ ra đó đưa thế giới chuyển từ nền văn minh
nụng nghiệp sang nền văn minh cụng nghiệp.
Cụng nghiệp hoỏ là quỏ trỡnh thay thế lao động thủ cụng bằng lao động
sử dụng mỏy múc, cơ khớ.
Năm 1940-1950: Bằng cuộc Cỏch Mạng khoa học kỹ thuật cụng
nghệ hiện đại thế giới tiếp tục chuyển biến từ nền văn minh cụng
nghiệp sang nền văn minh hậu cụng nghiệp.
Sử dụng năng lượng truyền thống sang sử dụng năng lượng
nguyờn tử.
Thay thế sử dụng vật tư cụng nghệ tự nhiờn sang sử dụng vật
tư cụng nghệ nhõn tạo
Cuộc Cỏch Mạng cụng nghệ sinh học
Cỏch mạng cụng nghệ tin học
Hiện đại hoỏ là quỏ trỡnh năng cao về trỡnh độ KHKTCN của một
Quốc gia nào đó lờn ngang tầm với trỡnh mà thời đại đang đạt được. Kế thừa
cú chọn lọc những những tri thức văn minh của nhõn loại, rỳt ra những kinh
nghiệm trong lịch sử tiến hành CNH-HĐH với thực tế CNH-HĐH ở Việt
Nam trong thời kỡ đổi mới, hội nghị ban chấp hành TƯ Đảng lần VII khoỏ VI
và đại hội đại biểu toàn Quốc VII , Đảng Cộng Sản Việt nam đó xỏc định :
Tiểu luận kinh tế chính trị Mác – Lênin
4
Cụng nghiệp hoỏ là quỏ trỡnh chuyển đổi căn bản, toàn diện các hoạt động
sản xuất kinh doanh, dịch vụ và quản lý KT-XH từ sử dụng sức lao động thủ
công là chính sang sử dụng một cách phổ biến sức lao động cùng với công
nghệ, phương tiện và phương pháp tiên tiến, hiện đại dựa trên sự phát triển
công nghiệp và tiến bộ KHKTCN tạo ra năng xuất lao động cao.
II. Cơ cấu kinh tế quốc dân
Là tổng thể cỏc quan hệ kinh tế hợp thành nền kinh tế Quốc dõn, nền
kinh tế của một địa phương, một cơ sở. Cỏc quan hệ này cú quan hệ chặt chẽ
và tỏc động lẫn nhau tồn tại như một chỉnh thể mang tớnh hệ thống, tường
được thể hiện ở chất lượng, nhịp độ phỏt triển và tỷ trọng giỏ trị của từng bộ
phận cấu thành tổng thể diễn ra trong điều kiện kinh tế xó hội nhất định nhằm
thực hiện mục tiờu phỏt triển nền kinh tế trong từng thời kỳ.
Cơ cấu ngành kinh tế: được chia làm 3 nhúm ngành
Ngành Nông nghiệp ( Nông nghiệp – Lâm nghiệp – Ngư
nghiệp )
Ngành Cụng nghiệp ( Cụng nghiệp nặng -Cụng nghiệp nhẹ -
Xõy dựng)
Ngành Dịch vụ ( Thương mại – Bưu điện – Du lịch )
Cơ cấu thành phần kinh tế : gồm 6 thành phần
Kinh tế Nhà nước: Khu vực kinh tế hay một tổ chức kinh tế
dựa trờn cựng một hỡnh thức sở hữu Nhà Nước về tư liệu sản
xuất.
Kinh tế tập thể : Gồm những cơ sở kinh tế do người lao động
tự gúp vốn, cựng kinh doanh tự quản lý theo nguyờn tắc tập
trung , bỡnh đẳng cựng cú lợi.
Kinh tế cỏ thể, tiểu chủ: dựa trờn tư hữu nhả về tư liệu sản
xuất và khả năng lao động của bản thõn người lao động và gia
đỡnh.
Tiểu luận kinh tế chính trị Mác – Lênin
5
Kinh tế tư bản tư nhõn: Sản xuất kinh doanh dụa trờn cơ sở
chiếm hữu tư nhõn TBCN về tư liệu sản xuất và búc lột sức
lao động làm thuờ.
Kinh tế tư bản Nhà Nước: Dựa trờn hỡnh thức sở hữu hỗn
hợp về vốn giữa một bờn là Nhà Nước một bờn là tư bản
trong nước hoặc nước ngoài.
Kinh tế cú vốn đầu tư nước ngoài: gồm cỏc doanh nghiệp cú
thể đầu tư 100% vốn nước ngoài, cú thể liờn kết kinh doanh
với doanh nghiệp nhà nước hoặc doanh nghiệp tư nhõn ở
Nước ta
Cơ cấu vựng kinh tế: Đặc điểm thuận lợi về kinh tế điển hỡnh ở mỗi
vựng lónh thổ .
III. Cơ cấu ngành kinh tế ở nước ta:
Là một bộ phận quan trọng nhất trong cơ cấu nền kinh tế Quốc dõn. Là
những ngành kinh tế được hỡnh thành và số ngành kinh tế cú mối quan hệ
biểu hiện bằng tỷ trọng của ngành so với tổng thể nền kinh tế.
Cơ cấu kinh tế được hỡnh thanhftrờn cơ sở phõn cụng lao động xó hội và
trỡnh độ phỏt triển của lực lượng sản xuất, hỡnh thành nờn cỏc ngành chuyờn
mụn hoỏ tổng hợp. ( Cụng nghiệp – Nụng nghiệp - Dịch vụ)
IV. Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế:
Là sự vận động khụng ngừng, bớờn đổi về cấu trỳc, tỷ trọng, tốc độ
giữa cỏc ngành kinh tế. Cụ thể : Cụng nghiệp- Nụng nghiệp- Dịch vụ. Sao
cho đạt được cơ cấu ngành kinh tế hợp lý hiện đại hơn so với trước. Từ đó tạo
đà cho sự phỏt triển kinh tế - chớnh tri – xó hội - ở cỏc thời kỡ tiếp theo.
Nói một cách cụ thể: chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế hợp lý tiến bộ là
thay đổi để:
+ Tỷ trọng khu vực công nghiệp và xây dựng tăng cao trong tổng giá trị
sản phẩm xã hội.
