Nhóm 1 – Hoạt động mua bán nợ tại NHTM Trang 1/13
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HCM
KHOA SAU ĐẠI HỌC
TIỂU LUẬN QUẢN TRỊ NGÂN HÀNG
ĐỀ TÀI:
Hoạt động mua bán nợ tại các ngân hàng thương mại
thực trạng và khả năng ứng dụng tại Việt Nam
+ Nhóm thực hiện : Nhóm 1
1/ Trần Viết Lâm
2/ Nguyễn Chí Trung
3/ Nguyễn Tấn Trung
4/ Phạm Nguyên Anh
5/ Võ Thị Mỹ Hạnh
6/ Võ Nguyễn Huỳnh Nam
7/ Nguyễn Chí Thành
8/ Phan Kim Tuyến
+ Lớp : TCDN NGÀY 1 – K20
TP HCM năm 2012
Nhóm 1 – Hoạt động mua bán nợ tại NHTM Trang 2/13
MỤC LỤC
---oOo---
PHẦN I – TỔNG QUAN VỀ MUA BÁN NỢ
1- Khái niệm về hoạt động mua bán nợ
2- Các loại hình mua bán nợ
Trang
3- 5
PHẦN II – HOẠT ĐỘNG MUA BÁN NỢ TẠI CÁC NHTM
1- Mua bán nợ và ngân hàng
2- Mua bán nợ và xuất khẩu
Trang
6- 7
PHẦN III –
THỰC TRẠNG VÀ KHẢ NĂNG ỨNG DỤNG TẠI VIỆT NAM
1- Sự cần thiết hình thành thị trường mua bán nợ
2- Cơ sở pháp lý của hoạt động mua bán nợ ở Việt Nam
3- Thực trạng và giải pháp
Trang
8 - 12
PHỤ LỤC THAM KHẢO
Trang
13
Nhóm 1 – Hoạt động mua bán nợ tại NHTM Trang 3/13
PHẦN I
TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG MUA BÁN NỢ
1- KHÁI NIỆM HOẠT ĐỘNG MUA BÁN NỢ
Trong tiếng anh hoạt động mua bán nợ được gọi là ‘’factoring’’. Từ “factor” bắt nguồn
từ “factare” trong tiếng Latinh, có nghĩa là “thực hiện” hay “làm”. Công cụ tài chính này xuất
hiện từ thế kỷ 18 trước Công nguyên ở Babilonia dưới thời vua Hammurabi và là một phần của
những giao dịch mua bán vải vóc trên con đường tơ lụa năm xưa. Khái niệm mua bán nợ phát
triển liên tục và ngày nay đã trở nên quen thuộc trong kinh doanh, thương mại, tài chính ngân
hàng hay xuất nhập khẩu.
Theo Từ điển kinh tế (Dictionary of Economic – Christopher Pass & Bryan Lones),
“’Mua bán nợ là một sự dàn xếp tài chính, qua đó một công ty tài chính chuyên nghiệp (công
ty mua nợ - factor firm) mua lại các khoản nợ của một công ty với số tiền ít hơn giá trị của
khoản nợ đó. Lợi nhuận phát sinh từ sự chênh lệch giữa tiền thu được của số nợ đã mua và giá
mua thực tế của món nợ đó. Lợi ích của công ty bán nợ là nhận được tiền ngay thay vì phải
chờ đến lúc con nợ trả nợ, hơn nữa lại tránh được những phiền toái và các chi phí trong việc
theo đuổi các con nợ chậm trả”.
Còn theo Từ điển thuật ngữ Ngân hàng – Hans Klaus thì “mua bán nợ là một loại
hình tài trợ dưới dạng tín dụng chuyển nhượng nợ. Một công ty chuyển toàn bộ hay một phần
khoản nợ cho một công ty tài chính chuyên nghiệp (công ty mua nợ, thông thường là một công
ty trực thuộc ngân hàng). Công ty này đảm nhận việc thu các khoản nợ và theo dõi các khoản
phải thu để hưởng thủ tục phí và có lúc ứng trước các khoản nợ. Thông thường công ty mua nợ
phải chịu rủi ro mất khả năng thanh toán của món nợ”.
Tiến sĩ kinh tế Edward W. Reed và Edward K. Gill cho rằng: “Mua bán nợ là việc mua
lại các khoản nợ. Các công ty mua nợ mua các khoản nợ của khách hàng trên cơ sở không truy
đòi và tiến hành một số các dịch vụ khác ngoài việc ứng trước các khoản nợ. Công ty mua nợ
đánh giá mức tín dụng trong hiện tại và tương lai của khách hàng (người bán) và xác lập các
hạn mức tín dụng ứng trước. Các khách hàng được yêu cầu gửi trực tiếp cho công ty mua nợ
bản sao hoá đơn. Khoản ứng trước thường từ 80% - 90% trị giá hoá đơn. Khoản dự trữ 10% -
20% được công ty mua nợ giữ lại để phòng ngừa hàng trả lại, hàng giao thiếu, hoặc các yêu
cầu khác của người mua. Thường thường vào cuối tháng, công ty mua nợ tính toán mức phí
thu được trên số dư trên các khoản nợ chưa thu và cấp thêm vốn cho khách hàng”.
Qua các khái niệm về mua bán nợ trên đây, chúng ta có thể hiểu mua bán nợ là việc
chuyển nợ của người mua hàng (con nợ) từ người bán hay cung ứng dịch vụ (chủ nợ cũ) sang
công ty mua nợ (chủ nợ mới). Công ty mua nợ đảm bảo việc thu nợ, tránh các rủi ro về không
trả nợ hoặc không có khả năng trả nợ của người mua. Công ty mua nợ có thể trả trước thời hạn
toàn bộ hay một phần các khoản nợ của người mua cùng với một khoản hoa hồng tài trợ và phí
thu nợ. Mọi rủi ro không thu được đều do người tài trợ gánh chịu. Từ đó hình thành một quan
hệ tài chính liên quan tới ba bên gồm công ty mua nợ (ngân hàng, tổ chức tài chính), người bán
hàng hoá hay cung ứng dịch vụ và người mua hàng hoá hay nhận dịch vụ. Ngoài ra, nghiệp vụ
Nhóm 1 – Hoạt động mua bán nợ tại NHTM Trang 4/13
mua bán nợ có thể "biến hoá" thành một số dịch vụ phụ như quản lý tài khoản phải thu của
khách hàng, cung cấp các thông tin kinh tế, tiền tệ, tín dụng và thương mại nhằm tăng thu và
giữ tốt mối quan hệ bạn hàng lâu dài.
2- CÁC LOẠI HÌNH NGHIỆP VỤ MUA BÁN NỢ
Sở dĩ nghiệp vụ mua bán nợ được nhiều công ty trên thế giới áp dụng bởi lẽ thông qua
nghiệp vụ này, hoạt động tài chính trong kinh doanh được đa dạng hơn do có nhiều sản phẩm
và dịch vụ hơn. Cụ thể với nghiệp vụ mua bán nợ, trên thị trường sẽ có nhiều loại hình dịch vụ
mới:
Tránh rủi ro tài chính
Một trong những nguyên nhân chính gây nên tình trạng phá sản ở phần lớn các công ty
là việc bị chiếm dụng vốn do khách hàng không thanh toán các khoản nợ. Do đó, việc quản lý
rủi ro các khoản nợ không có khả năng thanh toán của khách hàng trong tín dụng thương mại
là một trong những mối quan tâm hàng đầu của các công ty. Và rủi ro này công ty có thể tránh
được khi bán các khoản nợ của mình cho một công ty chuyên biệt chuyên mua các khoản nợ -
đó là các công ty mua nợ. Chính các công ty này với nghiệp vụ kinh doanh chuyên nghiệp của
mình có thể mua lại các khoản nợ, bù lại họ sẽ được hưởng lợi nhuận từ việc mua các khoản nợ
thấp hơn giá trị thực của các khoản nợ đó.
Trợ giúp quản lý tài chính
Với đặc thù là công ty tài chính chuyên biệt, các công ty mua bán nợ đã mang lại một
giải pháp toàn diện cho việc quản lý tài khoản vãng lai cho nhiều công ty khách hàng: một mặt,
đơn giản hoá hoạt động kế toán của công ty, mặt khác, bảo đảm thu nợ và xác định các khoản
thanh toán cho khách hàng. Ngoài ra, công ty mua nợ sẽ cung cấp những nhận định phân tích
một cách toàn diện cũng như xác định những bất thường, từ đó đưa ra khuyến cáo cho khách
hàng. Khi đó, công việc của công ty mua nợ là theo dõi các khoản kỳ hạn thanh toán, kiểm tra
các quy định thanh toán, nhắc nhở qua điện thoại, điện tín và cuối cùng là quản lý các khoản
nợ khó đòi. Với hệ thống kỹ thuật hiện đại, các công ty mua nợ sẽ thực hiện việc nhắc nhở các
khoản nợ qua các thư nhắc nhở tự động, hoặc hệ thống nhắc nhở tự động qua điện thoại. Nhờ
thế, công ty đã rút ngắn dần những khoản nợ chậm trả và tạo thói quen cho người mua hàng
thanh toán đúng hạn.
Tạo vốn trong kinh doanh
Điều này có nghĩa là công ty mua nợ sẽ trả tiền ngay tức thì khi chuyển quyền sở hữu
các hoá đơn. Những khoản tài trợ này là khoản không thể truy đòi. Bởi lẽ khoản tiền công ty
mua nợ chuyển cho khách hàng không phải là các khoản ứng trước đơn thuần mà là khoản bán
hết món nợ đó cho công ty mua nợ và khách hàng không phải hoàn lại cho công ty mua nợ nếu
người mua không có khả năng thanh toán. Thông qua hình thức này, nhiều công ty không
những giải phóng được các khoản nợ khó đòi mà còn có thêm nguốn vốn tái đầu tư cũng như
sử dụng vốn có hiệu quả hơn từ việc bán các hoá đơn.
Ngoài những lợi ích phong phú mà mua bán nợ đem lại, có rất, rất nhiều lý do để các
doanh nghiệp quan tâm đến dịch vụ này: tận dụng khả năng chuyên môn của các công ty mua
bán nợ để đem lại lợi ích cho mình, hay sẽ có nhiều sự lựa chọn phương pháp thanh toán sớm
hơn cho các nhà cung cấp hàng hoá (đặc biệt là trong xuất nhập khẩu, từ đó nhanh chóng có
nguồn vốn tái đầu tư để không bỏ lỡ những cơ hội kinh doanh mới.
Nhóm 1 – Hoạt động mua bán nợ tại NHTM Trang 5/13
Kể từ khi các công ty mua bán nợ có những đánh giá chuẩn xác về mức độ rủi ro tín
dụng, đồng thời sẵn sàng mua lại các khoản nợ với giá chiết khấu không cao (khoảng 10% đến
20% khoản nợ), rất nhiều công ty đã để mắt tới dịch vụ này. Không những vậy, có nhiều khách
hàng còn sẵn sàng trả phí để nhờ các công ty mua bán nợ điều tra và cung cấp thông tin nhằm
đảm bảo quản lý tín dụng một cách hiệu quả nhất, từ đó tăng vòng luân chuyển vốn cũng như
hạn chế rủi ro tài chính.